Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
cuña<strong>da</strong>s viv<strong>en</strong> preto. Viv<strong>en</strong> soas pois os irmáns de Eladia traballan fóra de <strong>Galicia</strong>. As fins de semana<br />
achéganse cos cinco sobriños. Eladia “só sabe” dun familiar afastado que tivese unha <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de como<br />
a súa.<br />
A conversación con Eladia é complica<strong>da</strong> ao mesturarse os seus delirios na narración. Por exemplo,<br />
di nacer na súa casa, pero rapi<strong>da</strong>m<strong>en</strong>te cunha voz suave pasa a describir os porm<strong>en</strong>ores dunha certeza<br />
coa que vive: un segundo nacem<strong>en</strong>to ao ser adopta<strong>da</strong> nun <strong>da</strong>s viaxes do seu pai. Pero, s<strong>en</strong> unha apar<strong>en</strong>te<br />
relación, aclara que este segundo nacem<strong>en</strong>to é imaxinario. Mestura constantem<strong>en</strong>te fantasía, delirio,<br />
imaxinación, alusións relixiosas e reali<strong>da</strong>de.<br />
Estu<strong>da</strong> na escola parroquial ata rematar primaria. Non se lle <strong>da</strong>ba moi b<strong>en</strong>, polo que os seus pais a<br />
<strong>en</strong>vían a apr<strong>en</strong>der costura cunha veciña. Pouco despois traballa como serv<strong>en</strong>ta <strong>en</strong> varias casas de<br />
Santiago e A Coruña. Non recor<strong>da</strong> b<strong>en</strong> os motivos pero remataron despedíndoa ou deixando ela os<br />
traballos. Normalm<strong>en</strong>te por temas de malos <strong>en</strong>t<strong>en</strong>didos ou por que a miraban mal. Ela di ser tími<strong>da</strong>,<br />
cústalle relacionarse e a x<strong>en</strong>te o mira mal.<br />
Cando tiña vinte e dous anos, di “montei unha revolución”. Comezaron os seus delirios de ser<br />
viola<strong>da</strong> e maltrata<strong>da</strong>, de ter un fillo que lle fora roubado e de ser vixia<strong>da</strong> - observa<strong>da</strong> por tódolos seus<br />
veciños. Non t<strong>en</strong> moi claro que lle pasou. A súa nai mán<strong>da</strong>a a un médico “naturista, de herbas”. Este<br />
abusa dela, pois “<strong>da</strong>lle masaxes e bicos”. Vive <strong>en</strong>tón varios ingresos ante a agresivi<strong>da</strong>de do seu<br />
comportam<strong>en</strong>to. Repíteme varias veces ao longo dunha <strong>da</strong>s nosas conversacións: “Non sei se ou contei<br />
todo b<strong>en</strong>, pero por favor, ¡ non métanme non manicomio outra vez “! “. Diagnostícanlle unha<br />
Esquizofr<strong>en</strong>ia Paranoide o mesmo doutor <strong>da</strong> USM de Esteiro onde acode agora.<br />
D<strong>en</strong>de hai nove anos levántase tódolos días para coller unha furgoneta, percorre cor<strong>en</strong>ta quilómetros<br />
<strong>en</strong> ca<strong>da</strong> dirección, pasa ca<strong>da</strong> mañá nun taller de costura e outras activi<strong>da</strong>des, e volve para casa onde<br />
axu<strong>da</strong> á súa nai e coi<strong>da</strong>r do seu pai cego e <strong>en</strong>camado. Quéixase de que os seus veciños non a <strong>en</strong>t<strong>en</strong>d<strong>en</strong> e<br />
mírana mal, por ser tími<strong>da</strong>. Ca<strong>da</strong> tres meses, se non hai ningún cambio no seu ambi<strong>en</strong>te familiar debido<br />
a algún empeoram<strong>en</strong>to físico dos seus pais, acode ao seu psiquiatra na USM. Tivo a mesma medicación<br />
máis ou m<strong>en</strong>os, di, d<strong>en</strong>de o primeiro diagnóstico.<br />
Non sufriu ningún ingreso nestes nove anos d<strong>en</strong>de que está <strong>en</strong> Pérgola, aín<strong>da</strong> que si períodos de<br />
stress coincidindo con cambios na situación familiar por <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>des dos seus anciáns prox<strong>en</strong>itores.<br />
Nunha escola de Familias a súa nai relata o excita<strong>da</strong> que estivo Eladia durante a última semana. Ela<br />
sufrira unha caí<strong>da</strong> e a rutina de Eladia modificárase. O día anterior o psiquiatra <strong>da</strong> USM recom<strong>en</strong>dáralle<br />
un ingreso. Mariana trasla<strong>da</strong>ra a Eladia á consulta. Por iso ante a proposta de Melón falou rapi<strong>da</strong>m<strong>en</strong>te<br />
coa nai por teléfono. Esa mesma mañá a nai de Eladia “conv<strong>en</strong>cera a Melón”, di, de que se ía ocupar<br />
moito máis de Eladia. Suplicoulle non ingresásea, que por favor lle aum<strong>en</strong>tase a medicación e xa vía<br />
como se poñía de novo b<strong>en</strong>. Durante as seguintes semanas Eladia non acudiu diariam<strong>en</strong>te a Pérgola.<br />
ELISARDO naceu <strong>en</strong> 1968 nun núcleo de poboación próximo a Esteiro. Foi o único varón de catro<br />
irmás. Vive coa súa nai. T<strong>en</strong> unha saúde delica<strong>da</strong>, con continuos problemas de costas e respiratorios.<br />
Vén diariam<strong>en</strong>te aos talleres de Pérgola a traballar no taller de Enmarcado, pero non lle gusta moito.<br />
Preferiría estar a traballar na horta coa súa nai, pois de estar s<strong>en</strong>tado dóelle as costas. Elisardo fala moito<br />
s<strong>en</strong> escoitar o que lle di o seu interlocutor. Vai sempre limpo e arregladito, destacando <strong>en</strong>tre os restantes<br />
usuarios. T<strong>en</strong> un “aspecto virxinal”, con certo aire de acólito ou sacerdote. D<strong>en</strong>de hai uns meses deixou<br />
de vir “por problemas”, pois a súa nai non se atopa b<strong>en</strong>.<br />
Elisardo estudou ata rematar a primaria, os estudios “non lle ían”, aín<strong>da</strong> que el tiña “moitas ideas” e<br />
quería “cambiar o mundo”. Comezou pronto a ter problemas físicos. Mirárono moitos médicos. Recor<strong>da</strong><br />
a amiga dun alcalde famoso de Esteiro. Declaróuselle, di, pero a el esas cousas non lle interesaban. De<br />
cando <strong>en</strong> vez na nosa conversación comeza a falar dun “incid<strong>en</strong>te” cun tío seu que vivía na casa. Di que<br />
xa lle pediu perdón, pero que “aquilo” lle afectou moito, probándolle moitos problemas de “nervios” que<br />
aín<strong>da</strong> hoxe t<strong>en</strong>.<br />
ELISEO t<strong>en</strong> 28 anos (1979). Vive cos seus pais d<strong>en</strong>de sempre nun pobo mariñeiro <strong>da</strong> costa cun<br />
núcleo urbano. Estudou ata case o final <strong>da</strong> EGB no pobo, pero deixouno porque non era o seu. Comezou<br />
a traballar na lonxa arrastrando caixas de peixes como estibador para unha empresa local d<strong>en</strong>de os 13<br />
anos ata os 17. Eliseo comeza <strong>en</strong>tón a axu<strong>da</strong>r no bar <strong>da</strong> familia ata que un ano despois embarca nunha<br />
lancha <strong>da</strong>s que van e veñ<strong>en</strong> no día a pescar. Na lancha comeza a p<strong>en</strong>sar que todos o miran e se vai<br />
<strong>en</strong>cerrando na casa s<strong>en</strong> falar con ninguén, “capeando o temporal”, di. Pero pouco despois xa non<br />
aguanta máis cando nota que os seus veciños lle falan a través <strong>da</strong>s paredes, se asusta e vai por vontade<br />
propia os médicos tras contar que atopaba mal os seus pais e irmán.<br />
~ 292 ~