Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
utilizados polos sociólogos unha e outra vez 16 . Co concepto de sistema <strong>da</strong> cibernética si pode construírse<br />
un concepto de sistema non ontolóxico 17 .<br />
Só d<strong>en</strong>de a cibernética se pode falar de sistema ao difer<strong>en</strong>cialo nun medio cambiante 18 . Un sistema<br />
defínese pola súa difer<strong>en</strong>za co contorno cambiante. Os sistemas son o que son baseándose no que non<br />
son: o seu contorno. O sistema é a difer<strong>en</strong>za sistema / contorno. Esta teoría é <strong>da</strong> difer<strong>en</strong>za. Un sistema<br />
diferénciase do <strong>en</strong>torno ao comezar a operar, ao iniciar o seu funcionam<strong>en</strong>to. A súa operación é a base<br />
<strong>da</strong> súa construción. Ca<strong>da</strong> sistema necesita elem<strong>en</strong>tos do seu contorno para operar, pero funciona con eles<br />
d<strong>en</strong>de o interior do propio sistema. A operación reproduce un novo elem<strong>en</strong>to cos elem<strong>en</strong>tos do propio<br />
sistema.<br />
“O punto de parti<strong>da</strong> consiste <strong>en</strong> que o mundo, como infinitude inobservable, é cortado<br />
por unha liña divisoria: dun lado atópase o sistema e o outro debe ser considerado como o<br />
seu contorno“ 19 .<br />
Un sistema é un conxunto de elem<strong>en</strong>tos relacionados por unha operación que difer<strong>en</strong>za ao sistema<br />
do contorno 20 . É máis que a suma dos seus elem<strong>en</strong>tos. No seu interior debemos difer<strong>en</strong>ciar <strong>en</strong>tre a súa<br />
composición (os seus elem<strong>en</strong>tos) e a súa estrutura (o conxunto <strong>da</strong>s relacións <strong>en</strong>tre eles). O seu contorno<br />
é todo o que que<strong>da</strong> fóra que afecta ou vese afectado por el.<br />
“O contorno é o conxunto de posibili<strong>da</strong>des ao que pode acceder un sistema para<br />
efectuar, sobre este, todo un conxunto de seleccións que sexan significativas” 21 .<br />
Os sistemas que lle interesan a Luhmann son autorrefer<strong>en</strong>tes. Coa súa operación o sistema se auto<br />
mantén na difer<strong>en</strong>za co seu contorno. Son tamén autopoiéticos, é dicir, fanse a si mesmos ao facerse 22 .<br />
Son sistemas referidos a si mesmos coas súas operacións constitutivas. Luhmann d<strong>en</strong>omina a este trazo<br />
dos sistemas clausura operativa, porque o sistema dep<strong>en</strong>de <strong>da</strong>s súas producións anteriores para poder<br />
seguir operando, s<strong>en</strong>do as últimas o presuposto <strong>da</strong>s operacións subseguintes. Non funcionan se sa<strong>en</strong> <strong>da</strong><br />
súa operación, atópanse polo tanto pechados sobre si mesmos.<br />
Os sistemas operan difer<strong>en</strong>ciándose do contorno repetindo recursivam<strong>en</strong>te a súa operación. Un<br />
sistema nace ao operar repeti<strong>da</strong>m<strong>en</strong>te e difer<strong>en</strong>ciarse do contorno. Ao facelo atópase co contorno que lle<br />
irrita, o interrompe e fai perigar a súa operación. Luhmann ve nisto a clave <strong>da</strong> evolución perman<strong>en</strong>te dos<br />
sistemas. Un sistema mediante a súa operación sería sempre igual, pero ao ser a súa difer<strong>en</strong>za co <strong>en</strong>torno<br />
está irremediablem<strong>en</strong>te <strong>en</strong>camiñado a cambiar, a evolucionar precisam<strong>en</strong>te polo que é. E é aquí onde<br />
nace a complexi<strong>da</strong>de.<br />
16 Véxase: Luhmann Soziologische Aufklärung 1-6 1976-1990<br />
17 Luhmann utiliza unha ampla varie<strong>da</strong>de de refer<strong>en</strong>cias á cibernética de sistemas complexos, especialm<strong>en</strong>te ás obras de: Ross Ashby 1965,<br />
1965; Foester 1991, 1997; Wi<strong>en</strong>er 1995.<br />
18 Luhmann 1973 (1970): 67-8.<br />
19 Luhmann 1991 (1984): 15.<br />
20 Corsi-Esposito-Baraldi 1996 (1991): 147 e ss.<br />
21 Izuzquiza 1990: 159.<br />
22 Luhmann toma esta característica dunha parella de biólogos chil<strong>en</strong>os: Maturana (1928-) e Varela (1946-2001). Maturana (Maturana 1995;<br />
Varela 1990, 1997) describe como os sistemas vivos organizanse internam<strong>en</strong>te ao auto organizarse. Teñ<strong>en</strong> a capaci<strong>da</strong>de de producir e<br />
reproducir por se mesmos todos os elem<strong>en</strong>tos que os constitú<strong>en</strong>. Defin<strong>en</strong> por si mesmos a súa uni<strong>da</strong>de <strong>en</strong> dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cia / indep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cia co seu<br />
contorno. Dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong> do contorno pero procesan a súa operación de auto creación coma se fos<strong>en</strong> indep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tes. Ca<strong>da</strong> células é produto de si<br />
mesma, non dunha acción exterior. Ca<strong>da</strong> cadea de ADN replícase a si mesma seguindo un proceso predefinido. A réplica recursiva con ordes <strong>en</strong><br />
forma de ácidos e proteínas, é autorefer<strong>en</strong>cial e autopoiética. É a propia cadea de ADN a que xera o ámbito sobre o que se vai replicar: faise a si<br />
mesma facéndose. O programa x<strong>en</strong>ético esixe repetición idéntica, recursivi<strong>da</strong>de <strong>en</strong> s<strong>en</strong>tido pl<strong>en</strong>o. Se non hai erros, que sempre aparec<strong>en</strong>, como<br />
veremos, <strong>da</strong>do lugar a mutacións, a cadea replícase e na evolución posterior dá lugar a unha cadea idéntica.<br />
~ 25 ~