Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
modelo predominantem<strong>en</strong>te psicanalista <strong>en</strong>frontado á psiquiatría franquista para ir xirando cara a unha<br />
t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cia bioloxicista a medi<strong>da</strong> que nos achegamos cara ao pres<strong>en</strong>te. Os estu<strong>da</strong>ntes <strong>en</strong> prácticas, os MIR<br />
recén saídos dos exames, teñ<strong>en</strong> predominantem<strong>en</strong>te unha postura máis organicista cunha derivación cara<br />
aos psicofármacos como terapia dominante. Pero estes tres grupos difer<strong>en</strong>tes coincid<strong>en</strong> <strong>en</strong> sinalala clara<br />
difer<strong>en</strong>za <strong>en</strong>tre a formación teórica inicial e a práctica clínica real. Sobre esta difer<strong>en</strong>za xustifican a súa<br />
práctica pragmática: facelo que funcione para o paci<strong>en</strong>te 794 . Usan “calquera cousa” que funcione co<br />
paci<strong>en</strong>te, estea esta ou non <strong>en</strong> coher<strong>en</strong>cia coa súa postura teórica dominante.<br />
Moitos dos meus <strong>en</strong>trevistados psiquiatras formáronse con López Ibor ou a escola de Vallejo <strong>en</strong><br />
Madrid nalgún mom<strong>en</strong>to <strong>da</strong>s súas carreiras. Posteriorm<strong>en</strong>te traballaron ou formáronse con algún<br />
psiquiatra “galego”, b<strong>en</strong> Villamil na súa clínica priva<strong>da</strong> <strong>en</strong> Vigo ou Cabaleiro <strong>en</strong> Toén. O contraste <strong>en</strong>tre<br />
ambas as dúas, a interpretación difer<strong>en</strong>te que ca<strong>da</strong> psiquiatra fai de ca<strong>da</strong> un deles, dep<strong>en</strong>de <strong>da</strong><br />
perspectiva psiquiátrica adopta<strong>da</strong> como propia. Manuel ve <strong>en</strong> Ibor e na escola de Moniz <strong>en</strong> Portugal<br />
onde se formou, a clave <strong>da</strong> súa psiquiatría antropolóxica, con “amplos miras” cara á complexi<strong>da</strong>de<br />
humana 795 . Ao mesmo tempo sinala o abuso de fármacos <strong>en</strong> Conxo, pagados pola xestora s<strong>en</strong><br />
problemas; efectivos pero “s<strong>en</strong> esa cáli<strong>da</strong>” relación humana. Manuel consultaba dúas horas aos seus 750<br />
internos polas mañás. Polas tardes at<strong>en</strong>día na súa consulta priva<strong>da</strong>. En contraste Matías apr<strong>en</strong>de <strong>da</strong> man<br />
de Cabaleiro <strong>en</strong> Toén para logo atopar o seu propio camiño <strong>en</strong>tre a bioloxía, o psicodrama e o sistema<br />
inmune como clave futura <strong>da</strong>s EM; e unha psiquiatría de sector eficazm<strong>en</strong>te coordina<strong>da</strong>. Melchor non<br />
obstante estudou tanto con Villamil coma con Ibor, para emigrar despois <strong>en</strong> busca de traballo. Cando<br />
volve a <strong>Galicia</strong> exerce nunha Casa de Mar como psiquiatra asesor dos tribunais de invalidez que<br />
outorgan as P<strong>en</strong>sións. Melchor é s<strong>en</strong> lugar a du<strong>da</strong>s o prototipo de eclepticismo.<br />
Todos compart<strong>en</strong> unha retic<strong>en</strong>cia inicial, como os paci<strong>en</strong>tes e os familiares, no uso de drogas contra<br />
a EM. Sab<strong>en</strong> <strong>da</strong> retic<strong>en</strong>cia <strong>social</strong> que sobre elas existe. Pero todos recoñec<strong>en</strong> usalas, estar ao día <strong>en</strong><br />
tó<strong>da</strong>las novi<strong>da</strong>des que os visitadores médicos poi<strong>da</strong>n ofrecerlles. Matías expresa esa crítica, <strong>en</strong>gadindo<br />
ironía sobre o comportam<strong>en</strong>to dos seus compañeiros, ao chamar “psico-turistas” 796 aos psiquiatras<br />
viaxeiros aos congresos no “Caribe” pagados pola industria farmacolóxica. Matías mesmo, isto esquéceo<br />
ao facela crítica, viaxou becado <strong>en</strong> numerosas ocasións no estranxeiro.<br />
Un paci<strong>en</strong>te “especial”.<br />
A maior parte dos traballadores coa EMG recoñec<strong>en</strong> un caso especial nos seus anos de formación ou<br />
nos primeiros anos de traballo real con <strong>en</strong>fermos baixo a súa propia responsabili<strong>da</strong>de, xa s<strong>en</strong> o amparo<br />
<strong>da</strong>s prácticas, os supervisores, titores ou profesores. Reproduzo a continuación un texto longo <strong>da</strong> miña<br />
conversación con María porque traballa nunha Uni<strong>da</strong>de de Toxicomanías <strong>en</strong> Esteiro. Serve de<br />
ilustración tanto para este tema recorr<strong>en</strong>te <strong>en</strong>tre os psiquiatras, coma tamén para contextualizalo<br />
problema do diagnóstico e a súa negociación. Reproduzo este longo fragm<strong>en</strong>to pola riqueza coa que<br />
María explica a influ<strong>en</strong>cia no seu traballo <strong>da</strong>s relacións sociais <strong>en</strong> Esteiro.<br />
794 Melchor 2: 3.<br />
795 Manuel 2: 15.<br />
796 Matías 2: 13.<br />
~ 230 ~