Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Nestes anos d<strong>en</strong>de a morte de Franco iníciase a d<strong>en</strong>omina<strong>da</strong> Transfer<strong>en</strong>cia <strong>da</strong>s Compet<strong>en</strong>cias<br />
administrativas estatais ás difer<strong>en</strong>tes Comuni<strong>da</strong>des Autónomas. A Sani<strong>da</strong>de pública non é transferi<strong>da</strong> á<br />
Xunta de <strong>Galicia</strong> polo PSOE no goberno ata 1989. Ano que sobe ao Goberno autonómico galego o<br />
presid<strong>en</strong>te do xa <strong>en</strong>tón Partido Popular, Manuel Fraga Iribarne.<br />
Temos que <strong>en</strong>gadir un <strong>da</strong>to político administrativo máis. En 1986 co PSOE no poder <strong>en</strong> Madrid o<br />
Estado Español únese á Unión Europea, cunha terceira administración <strong>en</strong>gadi<strong>da</strong> ás xa exist<strong>en</strong>tes.<br />
Nestes anos a Psiquiatría pública <strong>en</strong> <strong>Galicia</strong> vive a Transición “pacífica”, s<strong>en</strong> grandes novi<strong>da</strong>des<br />
pero si con pequ<strong>en</strong>os cambios e transformacións.<br />
1986: Lei Xeral de Sani<strong>da</strong>de.<br />
O PSOE <strong>en</strong> España gaña as eleccións <strong>en</strong> 1982, permanec<strong>en</strong>do no Goberno nacional ata 1996. Unha<br />
comisión ministerial deste primeiro goberno <strong>social</strong>ista <strong>en</strong>carga a José Luis Montoya un informe para<br />
organizala Reforma psiquiátrica. O Informe Montoya ve a luz <strong>en</strong> 1985. En 1986 o mesmo goberno<br />
<strong>social</strong>ista aproba a Lei Xeral de Sani<strong>da</strong>de. En 1986 lexíslase por primeira vez d<strong>en</strong>de principios de século<br />
o ámbito <strong>da</strong> saúde m<strong>en</strong>tal (art. 20). Ata <strong>en</strong>tón as compet<strong>en</strong>cias <strong>en</strong> saúde m<strong>en</strong>tal pert<strong>en</strong>ceran a órganos<br />
con compet<strong>en</strong>cias diversas e contraditorias, sempre ampara<strong>da</strong> d<strong>en</strong>tro <strong>da</strong> b<strong>en</strong>efic<strong>en</strong>cia. Coa lei de 1986 a<br />
Seguri<strong>da</strong>de Social cobre a saúde m<strong>en</strong>tal, polo m<strong>en</strong>os teoricam<strong>en</strong>te. A nova lei, inspira<strong>da</strong> na filosofía <strong>da</strong><br />
psiquiatría comunitaria, t<strong>en</strong> un carácter xeral e ori<strong>en</strong>tativo, s<strong>en</strong> establecer especificam<strong>en</strong>te as<br />
compet<strong>en</strong>cias. Coa creación do Estado <strong>da</strong>s Autonomías e a transfer<strong>en</strong>cia de compet<strong>en</strong>cias non se crea<br />
unha regulación específica <strong>en</strong> <strong>Galicia</strong> ata dez anos máis tarde.<br />
Nese mom<strong>en</strong>to <strong>en</strong> <strong>Galicia</strong> existían relaciona<strong>da</strong>s co tratam<strong>en</strong>to <strong>da</strong>s EMG ata 17 compet<strong>en</strong>cias<br />
administrativas difer<strong>en</strong>tes 692 . Ademais dos Hospitais Xerais <strong>da</strong> Seguri<strong>da</strong>de Social e os Hospitais<br />
Militares onde se acoll<strong>en</strong> algúns casos existían: os disp<strong>en</strong>sarios de saúde m<strong>en</strong>tal <strong>da</strong>s reformas dos anos<br />
set<strong>en</strong>ta; as clínicas, consultas e sanatorios privados; os neuropsiquiatras de cupo nos ambulatorios; as<br />
camas e consultas externas <strong>da</strong> Cátedra de Psiquiatría <strong>en</strong> Santiago (cunha subespecialización <strong>en</strong><br />
psiquiatría infantil 693 .), e por suposto os Manicomios xerarquicam<strong>en</strong>te dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>tes <strong>da</strong>s Deputacións<br />
(Conxo, Toén, Castro <strong>en</strong> Lugo e d<strong>en</strong>de 1970 Rebullón). Fóronse creando ademais prazas de<br />
neuropsiquiatría nas Casas do Mar e nos tribunais de Incapacitación que outorgaban os graos de<br />
invalidez para ter dereito a P<strong>en</strong>sións Non Contributivas 694 .<br />
A isto temos que <strong>en</strong>gadir Uni<strong>da</strong>des de at<strong>en</strong>ción a dous problemas “graves” emerx<strong>en</strong>tes nos anos 80:<br />
o tratam<strong>en</strong>to <strong>da</strong>s toxicomanías de drogas non legais e as uni<strong>da</strong>des de alcohólicos. Estas uni<strong>da</strong>des de<br />
toxicomanías emerx<strong>en</strong> <strong>en</strong> ca<strong>da</strong> zona de <strong>Galicia</strong> con dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>cias administrativas difer<strong>en</strong>tes, dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>do<br />
<strong>da</strong> casuística local 695 . Nalgúns casos con fondos nacionais, e d<strong>en</strong>de a <strong>en</strong>tra<strong>da</strong> na Unión Europea con<br />
fondos comunitarios, xord<strong>en</strong> nos Concellos. Noutros casos créanse relaciona<strong>da</strong>s con Organizacións<br />
preexist<strong>en</strong>tes como Asociacións de Exalcohólicos 696 ou Ordes relixiosas.<br />
692<br />
Matías narralo traballo de unificalas nos anos nov<strong>en</strong>ta nunha ci<strong>da</strong>de galega na <strong>en</strong>trevista (Matías 1: 5 e ss)<br />
693<br />
Mónica 2: 17 e ss.<br />
694<br />
A lista non pret<strong>en</strong>de neste caso ser absolutam<strong>en</strong>te exhaustiva, ca<strong>da</strong> posibili<strong>da</strong>de foi descrita no seu mom<strong>en</strong>to ao longo desta tese. Por<br />
suposto, non sería estraño, <strong>da</strong><strong>da</strong> a complexi<strong>da</strong>de exist<strong>en</strong>te, o esquecem<strong>en</strong>to non int<strong>en</strong>cionado <strong>da</strong>lgún elem<strong>en</strong>to.<br />
695<br />
María traballa como psiquiatra nunha destas uni<strong>da</strong>des d<strong>en</strong>de a súa fun<strong>da</strong>ción pola vontade dun médico alcalde <strong>en</strong> Esteiro (María 1: 3 e ss.)<br />
696 En Santiago e Coruña.<br />
~ 145 ~