Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Montoya 681 , a principios dos anos set<strong>en</strong>ta viña dun int<strong>en</strong>to de “reformar”, con inspiración comunitaria,<br />
a asist<strong>en</strong>cia a EMG <strong>en</strong> Asturias 682 . Montoya é contratado como Xer<strong>en</strong>te pola Deputación presidi<strong>da</strong> por<br />
José Ángel Porto Anido 683 . Á súa chega<strong>da</strong> a Santiago inicia a reestruturación de Conxo: “Non ladrillos<br />
se non servizos, é o que hai que crear” 684 afirmaba naquela época un psiquiatra do Sanatorio.<br />
Conxo albergaba <strong>en</strong>tón preto de 1.600 internos cunhas instalacións axeita<strong>da</strong>s para uns 300 685 . O<br />
Sanatorio contrata a partir de 1972 novo persoal médico e int<strong>en</strong>ta formar <strong>en</strong> psiquiatría aos celadores,<br />
coi<strong>da</strong>dores ou camareiros. Entre 1972 e ata 1975 uns 400 internos son recolocados fóra de Conxo<br />
(familias, asilos,...) 686 . Creáronse ademais tres “Disp<strong>en</strong>sarios de Saúde M<strong>en</strong>tal” asociados a tres áreas<br />
xeográficas difer<strong>en</strong>tes: Ferrol, Coruña e Santiago. A provincia de A Coruña na súa totali<strong>da</strong>de dividíase<br />
“dep<strong>en</strong>d<strong>en</strong>do administrativam<strong>en</strong>te” do Hospital de Conxo. Do mesmo xeito planifícase unha división no<br />
resto de <strong>Galicia</strong>. Neses mesmos anos d<strong>en</strong>de o psiquiátrico de Toén ábr<strong>en</strong>se tamén Disp<strong>en</strong>sarios de<br />
inspiración comunitaria <strong>en</strong> Verín, Riba<strong>da</strong>bia, Carballino... 687 s<strong>en</strong> unha continui<strong>da</strong>de clara posterior.<br />
A finais de 1974 comezan a aparecer artigos na pr<strong>en</strong>sa local santiaguesa d<strong>en</strong>unciandolas “condicións<br />
morais” dos internados 688 . A substitución do presid<strong>en</strong>te <strong>da</strong> Deputación por Rodríguez Madero marca o<br />
final desta Reforma. Despídese a maior parte do persoal contratado, reestrutúrase a organización interna<br />
deixando de lado os xefes de servizo e colocando un director médico novo. Paralízanse tódolos<br />
movem<strong>en</strong>tos iniciados d<strong>en</strong>de 1972 689 .<br />
1975-1982: A “Transición“ psiquiátrica 690 .<br />
Trala morte de Franco apróbase a Constitución Española <strong>en</strong> 1978 e créase a Administración <strong>da</strong><br />
Comuni<strong>da</strong>de Autonómica de <strong>Galicia</strong>. Entre 1977 e 1981, coa aprobación do Estatuto de Autonomía,<br />
sucéd<strong>en</strong>se dous presid<strong>en</strong>tes 691 dunha Xunta Preautonómica elixidos polo Partido no poder c<strong>en</strong>tral <strong>en</strong><br />
España, o d<strong>en</strong>ominado Unión de C<strong>en</strong>tro Democrático. Co Estatuto de Autonomía <strong>en</strong> 1981 nac<strong>en</strong><br />
progresivam<strong>en</strong>te a Xunta de <strong>Galicia</strong> co seu Parlam<strong>en</strong>to, a súa Administración e a súa Presid<strong>en</strong>cia. Entre<br />
1982 e 1989 sucéd<strong>en</strong>se dous gobernos autonómicos, primeiro un <strong>da</strong> <strong>da</strong>quela Alianza Popular con X.<br />
Fernández Albor (1982-1987) á fronte ata 1987. Tras unha moción de c<strong>en</strong>sura cun tránsfuga do seu<br />
propio partido, F.I. González Laxe, do Partido Socialista Obreiro Español, <strong>en</strong>tón xa no poder <strong>en</strong> Madrid,<br />
goberna <strong>Galicia</strong> durante dous anos (1987-1989).<br />
681 Aparicio 20058, Jim<strong>en</strong>o 2006.<br />
682 Diaz Plaja 1971, Díaz de Espa<strong>da</strong> 1972; García González 1978. González 1977: 109.<br />
683 Estivo como presid<strong>en</strong>te <strong>da</strong> Deputación, tras selo Alcalde de A Coruña, <strong>en</strong>tre outros cargos durante o Franquismo, ata 1974.<br />
684 Jim<strong>en</strong>o Valdés 2006.<br />
685 González-García 1978: 59.<br />
686 González-García 1978: 33.<br />
687 González-García 1978: 50.<br />
688 Referidos á suposta promiscui<strong>da</strong>de sexual permiti<strong>da</strong> <strong>en</strong>tre os internos d<strong>en</strong>de o inicio <strong>da</strong> Reforma: O Correo Galego principalm<strong>en</strong>te publica<br />
estas informacións (Jim<strong>en</strong>o Valdés 2006; Manuel 2: 17).<br />
689 Emilio González (1977: 100-117) sinala como "causas" do fracaso as seguintes: a reforma illou a médicos e traballadores non psiquiátrico<br />
d<strong>en</strong>tro do propio hospital; a clase médica santiaguesa vía perigar unha fonte clara de ingresos; un cambio político na Deputación nuns anos<br />
difíciles do fin do Franquismo. En xeral a súa interpretación apunta a unha reforma "tecnocrática" <strong>da</strong> asist<strong>en</strong>cia psiquiátrica que non tivo <strong>en</strong><br />
conta a "situación socio-económica do país" (1977: 108). É dicir, tras unha descrición obxectiva <strong>da</strong> situación <strong>social</strong> chea de <strong>da</strong>tos, salta a unha<br />
interpretación ético cultural escéptica <strong>da</strong> situación. Con resignación afirma ao inicio do libro: "Eu mesmo son produto dá reali<strong>da</strong>de que<br />
analizo", pero non aplica rigorosam<strong>en</strong>te este principio es<strong>en</strong>cial <strong>da</strong> investigación sociolóxica. A súa tese (González 1999) é un exemplo unha<br />
magnífica acumulación de <strong>da</strong>tos.<br />
690 Do mesmo xeito que a nivel político se fala dunha Transición para explicar o continuismo d<strong>en</strong>tro dun cambio, podemos falar como veremos<br />
destes dous f<strong>en</strong>óm<strong>en</strong>os na psiquiatría. Como mantivemos na nosa análise teórica os sistemas sociais non desaparec<strong>en</strong> completam<strong>en</strong>te ao xerar<br />
novo sistemas no seu interior.<br />
691 Antonio Rosón Pérez (1977-1979) e José Quiroga Suárez (1979-1982).<br />
~ 144 ~