Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
def<strong>en</strong>deron un método que d<strong>en</strong>ominaron “naturalista” 497 . Fronte á fría estatística, buscouse chegar ao<br />
interior do proceso de definición <strong>da</strong> id<strong>en</strong>ti<strong>da</strong>de do actor <strong>social</strong> para así compr<strong>en</strong>der a súa actuación 498 .<br />
Blumer (1900-1987) partiu de tres teses xa clásicas 499 : (1) os homes actúan <strong>en</strong> función do significado ou<br />
s<strong>en</strong>tido <strong>da</strong>s “cousas” que os rodean; (2) o significado <strong>da</strong>s cousas constrúese na interacción <strong>social</strong> con<br />
outros actores do seu ámbito; pero ademais, (3) os s<strong>en</strong>tidos <strong>da</strong>s cousas baséanse na experi<strong>en</strong>cia <strong>social</strong><br />
anterior <strong>da</strong> persoa. Unha <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de é así algo sufrido por alguén, pero unha <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de é<br />
<strong>social</strong>m<strong>en</strong>te un proceso de negociación e r<strong>en</strong>egociación constante <strong>da</strong> id<strong>en</strong>ti<strong>da</strong>de <strong>social</strong> do <strong>en</strong>fermo <strong>en</strong><br />
interrelación cos outros 500 . Unha <strong>en</strong>fermi<strong>da</strong>de é polo tanto unha etiqueta, un símbolo negociado <strong>en</strong> ca<strong>da</strong><br />
interacción <strong>social</strong>. Unha EMG define o seu valor <strong>social</strong>, a súa etiqueta, na interacción <strong>social</strong> simbólica.<br />
Levado ao extremo supón non só un “nominalismo sociolóxico” s<strong>en</strong>ón a negación ontolóxica <strong>da</strong> EM (as<br />
obras de Szasz 501 e a antipsiquiatría 502 máis radical explotaron esta concepción). Estu<strong>da</strong>r a EM como<br />
etiqueta defini<strong>da</strong> <strong>social</strong>m<strong>en</strong>te, non <strong>en</strong> canto a súa ontoloxía, é claram<strong>en</strong>te unha evid<strong>en</strong>cia ci<strong>en</strong>tífica,<br />
negar a súa exist<strong>en</strong>cia é unha inxer<strong>en</strong>cia política na socioloxía e unha inx<strong>en</strong>ui<strong>da</strong>de.<br />
Goffman 503 na súa obra clásica Internados estu<strong>da</strong> a carreira moral dun EM <strong>en</strong> tres fases. Primeiro,<br />
Goffman analiza os trazos definitorios <strong>da</strong> normali<strong>da</strong>de <strong>social</strong>. Ca<strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de crealo coñecem<strong>en</strong>to<br />
médico que define esa normali<strong>da</strong>de. Segundo, Goffman analiza como ca<strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de id<strong>en</strong>tificalos<br />
signos dunha crise coa ruptura desa normali<strong>da</strong>de. Estes elem<strong>en</strong>tos son sociais e definidos na interacción<br />
cara a cara <strong>en</strong>tre paci<strong>en</strong>te e médico. Finalm<strong>en</strong>te, ca<strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de etiqueta e negocia a id<strong>en</strong>ti<strong>da</strong>de do<br />
<strong>en</strong>fermo m<strong>en</strong>tal nas súas institucións. Goffmann acuño o termo institución total para os manicomios dos<br />
anos cincu<strong>en</strong>ta e ses<strong>en</strong>ta nos EEUU. Nesta última fase, igual que na SM deriva<strong>da</strong> de Parsons, pod<strong>en</strong><br />
suceder dúas cousas: que a crise superese s<strong>en</strong> a consoli<strong>da</strong>ción do estigma, ou que finalm<strong>en</strong>te o proceso<br />
de estigmatización solidifiquese como id<strong>en</strong>ti<strong>da</strong>de sobre a que interactuar. A SM <strong>da</strong> EM xerou unha<br />
inm<strong>en</strong>sa produción bibliográfica sobre estas tres fases. A produción sociolóxica sobre esta carreira moral<br />
que supón vivir a EM nunha socie<strong>da</strong>de foi descrita empiricam<strong>en</strong>te <strong>en</strong> infini<strong>da</strong>de de estudios sociolóxicos<br />
d<strong>en</strong>de <strong>en</strong>tón.<br />
As achegas á semántica de Socioloxía <strong>da</strong> EMG <strong>da</strong> Escola de Chicago baséanse no que poderiamos<br />
chamar un Realismo moral 504 con dous elem<strong>en</strong>tos utópicos nunha clara función <strong>social</strong> tranquilizadora. O<br />
primeiro elem<strong>en</strong>to utópico é unha simplificación que atribúe a responsabili<strong>da</strong>de <strong>da</strong> EMG á situación na<br />
que se atopa unha persoa. Levado ao extremo négase a exist<strong>en</strong>cia <strong>da</strong> EM na máis radical <strong>da</strong>s<br />
antipsiquiatrías, ou d<strong>en</strong>únciase o carácter de profecía auto cumpri<strong>da</strong> 505 dos tratam<strong>en</strong>tos e as<br />
497 Lemert 1951: 23.<br />
498 Blumer 1969: 16.<br />
499 Blumer 1982: 2<br />
500 "illness as something that people not only suffer, but as a condition that can call for a re negotiation of their <strong>social</strong> id<strong>en</strong>tity" Gerhardt, U.<br />
1989 citado <strong>en</strong> Radley 1993: 2.<br />
501 Szasz 1976, 2007.<br />
502 Laing 1983 (1960) é un clásico desta corr<strong>en</strong>te que analizamos axiña.<br />
503 Goffmann 1972 (1961).<br />
504 D<strong>en</strong>zin define b<strong>en</strong> a s<strong>en</strong>t<strong>en</strong>za <strong>en</strong>cerra<strong>da</strong> nesta semántica: "The moral is clear. The melodramatic, realistic, interactionist <strong>social</strong> (problems)<br />
text reproduces a romantic oversimplification with society's undeseables. This id<strong>en</strong>tification produces interactional and emotional, and not<br />
economic solutions to <strong>social</strong> problems. It creates the conforming illusion that if one id<strong>en</strong>tifies with and understands sorry situations will go<br />
away. This of course is pure fantasy. It is romantic ideology wov<strong>en</strong> through liberal and conservative political ax<strong>en</strong><strong>da</strong>s which make individuals<br />
responsable for their own problems" D<strong>en</strong>zin 1995: 122.<br />
505 Illich (1975) d<strong>en</strong>omina e d<strong>en</strong>uncia como iatroxénese este efecto "perverso".<br />
~ 111 ~