Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Orden social e loucura en Galicia - Repositorio Institucional da USC ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Sistema <strong>social</strong> 435 , e do Liberalismo como postura política. Fronte a estas nace unha visión sociolóxica<br />
pero con int<strong>en</strong>cións tamén positivistas de dirixir o progreso <strong>social</strong>: a teoría de Karl Marx (1818-1883).<br />
Marx definiula necesi<strong>da</strong>de 436 de describilas socie<strong>da</strong>des d<strong>en</strong>de a súa base material, s<strong>en</strong> incluír nesa<br />
descrición ideas ou prescricións éticas. As ideas están para Marx “acuña<strong>da</strong>s” na base material de ca<strong>da</strong><br />
sistema <strong>social</strong>, pois as ideas dunha socie<strong>da</strong>de son producto do seu sistema de organización do traballo:<br />
mantéñ<strong>en</strong>o, xustificano e reproduc<strong>en</strong>o 437 . A descrición que Marx ofrece do sistema <strong>social</strong> cuestiónao ao<br />
ofrecer no Capital 438 unha análise descritiva <strong>da</strong> escravitude de facto do proletariado. A socioloxía<br />
proposta por Marx é tamén evolucionista como a de Sp<strong>en</strong>cer ou Comte, pois describe como a lóxica do<br />
sistema <strong>social</strong> conducirá cara a unha socie<strong>da</strong>de “mellor”. A semántica <strong>social</strong> do progreso persiste, pero<br />
Marx ofrece unha socioloxía crítica ao propoñer un sistema <strong>social</strong> de organización s<strong>en</strong> propie<strong>da</strong>de<br />
priva<strong>da</strong> nin apropiación <strong>da</strong> plusvalía: a socie<strong>da</strong>de comunista.<br />
Pouco despois, Emile Durkheim (1858-1917) 439 será o primeiro <strong>en</strong> obter un posto universitario <strong>en</strong><br />
Francia 440 como profesor de socioloxía e fun<strong>da</strong>r a primeira revista dedica<strong>da</strong> ás ci<strong>en</strong>cias sociais, o Année<br />
Sociologique 441 . Durkheim defin<strong>en</strong>eu o método ci<strong>en</strong>tífico <strong>da</strong> socioloxía co uso <strong>da</strong>s descricións do<br />
sistema <strong>social</strong> baseándose <strong>en</strong> estatísticas. A súa obra As regras do método sociolóxico (1895) especifica<br />
o procedem<strong>en</strong>to, e <strong>en</strong> O suicidio (1897) aplícaoo nun asunto <strong>social</strong>m<strong>en</strong>te descrito baseándose <strong>en</strong> causa<br />
psicolóxicas. Durkheim describe o suicidio <strong>en</strong> clave exclusivam<strong>en</strong>te <strong>social</strong>, s<strong>en</strong> por iso desprezalos<br />
detalles individuais. A base dun sistema <strong>social</strong> está na crec<strong>en</strong>te complexi<strong>da</strong>de <strong>da</strong> organización e división<br />
do traballo (A división <strong>social</strong> do traballo de 1893), pois pasouse dunha integración <strong>social</strong> simple a unha<br />
ca<strong>da</strong> vez máis complexa 442 . As repres<strong>en</strong>tacións colectivas, a relixión constitú<strong>en</strong> os pilares <strong>da</strong> estrutura de<br />
ca<strong>da</strong> sistema <strong>social</strong> ao integrar moralm<strong>en</strong>te os individuos nun todo 443 (a socie<strong>da</strong>de) maior que ca<strong>da</strong> un<br />
dos seus individuos integrantes.<br />
Max Wéber (1864-1917) detallou a racionalización crec<strong>en</strong>te na socie<strong>da</strong>de funcionalm<strong>en</strong>te<br />
difer<strong>en</strong>cia<strong>da</strong> baseándose <strong>en</strong> tres procesos. Por un lado, Wéber na súa obra A ética protestante e o<br />
espírito do capitalismo 444 relata como as teses puritanas relixiosas contribuíron no des<strong>en</strong>volvem<strong>en</strong>to<br />
racional <strong>da</strong> socie<strong>da</strong>de capitalista. A racionali<strong>da</strong>de económica xorde <strong>da</strong> man dunha formulación relixiosa<br />
e as súas consecu<strong>en</strong>cias sociais, pois a devoción relixiosa vai acompaña<strong>da</strong> do rexeitam<strong>en</strong>to dos asuntos<br />
mun<strong>da</strong>nos, inc<strong>en</strong>tivando a busca dunha mellor posición económica. O “espírito do capitalismo” é pois o<br />
conxunto de ideas e hábitos que favorec<strong>en</strong> a busca racional de ganancias económicas. Pero ademais, e<br />
un segundo proceso, a socie<strong>da</strong>de capitalista xera unha burocratización crec<strong>en</strong>te, na que os modos<br />
435 A. Smith (1723-1790), D. Ricardo (1772-1820), Th. Malthus (1766-1834), J. S. Mill (1806-1873) <strong>en</strong>tre outros.<br />
436 Marx 1976, 1980.<br />
437 Paul Ricouer (1970) describe a Marx como un dos p<strong>en</strong>sadores <strong>da</strong> sospeita, xunto con Nietzsche e Freud. Aín<strong>da</strong> que talvez to<strong>da</strong> a<br />
socioloxía, ao cuestionar o etnoc<strong>en</strong>trismo e <strong>da</strong>rwinismo <strong>social</strong> "normal" na <strong>en</strong>culturación e ofrecer outras descricións, deba ser acusa<strong>da</strong> de<br />
ci<strong>en</strong>cia <strong>da</strong> sospeita. Véxase tamén: Reagan - Stewart 1978.<br />
438 Marx 1998 (1867).<br />
439 A importancia de Durkheim na semántica <strong>da</strong> antropoloxía xa foi apunta<strong>da</strong>.<br />
440 En 1887 é nomeado profesor de pe<strong>da</strong>goxía e ci<strong>en</strong>cia <strong>social</strong> <strong>da</strong> Universi<strong>da</strong>de de Burdeos. Véxase: Pickering 2002, e Díaz Sanchez 1989.<br />
441 Fun<strong>da</strong><strong>da</strong> <strong>en</strong> 1898 Émile Durkheim tamén foi o seu editor; publícase hoxe <strong>en</strong> día con dous períodos de interrupción <strong>en</strong>tre 1925-1934 e<br />
1942-1945.<br />
442 Soli<strong>da</strong>rie<strong>da</strong>de mecánica fronte á soli<strong>da</strong>rie<strong>da</strong>de orgánica do sistema <strong>social</strong> industrial: Durkheim 1982 (1893).<br />
443 En As formas elem<strong>en</strong>tais <strong>da</strong> vi<strong>da</strong> relixiosa (1982 (1912)) Durkheim describe a relixión e a idea de deus como unha repres<strong>en</strong>tación <strong>da</strong><br />
propia socie<strong>da</strong>de, co que ca<strong>da</strong> sistema relixioso, animista, politeísta ou monoteísta é unha expresión <strong>social</strong>, polo m<strong>en</strong>os d<strong>en</strong>de unha perspectiva<br />
sociolóxica.<br />
444 Wéber 1984 (1904-5).<br />
~ 105 ~