pdf - Consello da Avogacía Galega
pdf - Consello da Avogacía Galega
pdf - Consello da Avogacía Galega
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
156<br />
ou sufrimento, o <strong>da</strong>to fun<strong>da</strong>mental radica na capaci<strong>da</strong>de de humillar, con independencia<br />
de que o suxeito pasivo se sinta ou non humillado ou envilecido, pois basta con que a<br />
acción produza obxectivamente humillación ou envilecemento <strong>da</strong>s persoas. 368<br />
En canto á resposta do noso Tribunal Constitucional, é importante resaltar o esforzo destinado<br />
a delimitar o ámbito de protección constitucional <strong>da</strong> integri<strong>da</strong>de moral, como manifestación<br />
do dereito á inviolabili<strong>da</strong>de <strong>da</strong> persoa, que protexe to<strong>da</strong>s as persoas fronte a<br />
“ataques dirixidos a lesionar o seu corpo ou o seu espírito” e “contra to<strong>da</strong> clase de intervención<br />
neses bens que careza do consentimento do seu titular” (sentenza do Tribunal<br />
Constitucional, do 27 de xuño de 1990). 369 Con vistas a garantir a integri<strong>da</strong>de moral, a<br />
xurisprudencia constitucional estableceu que se proscriben os “actos violentos contrarios<br />
á vontade dunha persoa” que veñen transformala nun “simple instrumento” (sentenza do<br />
Tribunal Constitucional do 11 de abril de 1985), 370 e tamén “calquera violencia de carácter<br />
intimi<strong>da</strong>torio”, mesmo se deriva<strong>da</strong> do dereito constitucional á liber<strong>da</strong>de de pensamento,<br />
que de manifestarse “de forma coercitiva suporía unha lesión do ben xurídico integri<strong>da</strong>de<br />
moral” (sentenza do Tribunal Constitucional do 29 de xaneiro de 1982). 371<br />
Foron frecuentes, ademais, as resolucións referi<strong>da</strong>s á integri<strong>da</strong>de moral no ámbito penitenciario,<br />
concernentes á posible provocación dun sufrimento de especial intensi<strong>da</strong>de ou<br />
dunha humillación ou envilecemento do suxeito pasivo 372 , concibindo o “trato degra<strong>da</strong>nte”<br />
como “aquel que xera na vítima sentimentos de terror, angustia e inferiori<strong>da</strong>de susceptibles<br />
de humillala, envilecela e, eventualmente, de quebrantar a súa resistencia física<br />
ou moral”. 373<br />
Tamén o Tribunal Supremo recolle esta última conceptuación sinalando a súa adecuación<br />
á definición <strong>da</strong><strong>da</strong> polo Tribunal de Estrasburgo, e resolvendo un suposto de vulneración<br />
<strong>da</strong> integri<strong>da</strong>de entre particulares. 374<br />
A análise <strong>da</strong>s distintas posturas doutrinais e xurisprudenciais, tanto dentro do ámbito<br />
penal como constitucional permítenos, polo menos, chegar a dúas conclusións: a primeira,<br />
que, tal e como foi reitera<strong>da</strong>mente sinalado pola doutrina, a determinación do contido<br />
<strong>da</strong> integri<strong>da</strong>de moral constitúese nunha tarefa de gran dificultade; pero en todo caso,<br />
e en segundo lugar, pódese concluír que a situación de grave humillación na que se ven<br />
inmersas as vítimas é o elemento unanimemente recoñecido por todos os autores ante<br />
a consumación de calquera dos posibles atentados contra a integri<strong>da</strong>de moral. 375<br />
368 Véxase Muñoz Sánchez, J.: Los delitos contra la integri<strong>da</strong>d moral, Tirant lo Blanch, Valencia, 1999, p. 36.<br />
369 RTC 1990\120.<br />
370 RTC 1985\53.<br />
371 RTC 1982\2 Véxase De la Cuesta Arzamendi: “Torturas y otros atentados contra la integri<strong>da</strong>d moral”,<br />
Estudios penales y criminológicos XXI, Universi<strong>da</strong>de de Santiago de Compostela, 1998, p. 70.<br />
372 Véxase STC 65/1986, do 22 de maio; STC 2/1987, do 21 de xaneiro; STC 89/1987, do 3 de xuño; STC<br />
120/1990, do 27 de xuño; STC 137/1990, do 19 de xullo; STC 150/1991, do 4 de xullo.<br />
373 RTC 333/1997, Auto do 13 de outubro de 1997.<br />
374 Sentenza do Tribunal Supremo 1122/1998, do 29 de setembro.<br />
375 Para Muñoz Conde, “a determinación do contido mínimo <strong>da</strong> integri<strong>da</strong>de moral resulta unha cuestión<br />
altamente complica<strong>da</strong>, <strong>da</strong><strong>da</strong> a ausencia de definicións ao respecto... pola súa gran similitude co con-<br />
O tratamento penal <strong>da</strong> violencia contra as mulleres