pdf - Consello da Avogacía Galega
pdf - Consello da Avogacía Galega
pdf - Consello da Avogacía Galega
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
anteriori<strong>da</strong>de ao Código Penal de 1995, o parentesco revestía de forza agravatoria a<br />
comisión dun delito contra a vi<strong>da</strong> ou contra a integri<strong>da</strong>de física <strong>da</strong>s persoas nos supostos<br />
de parricidio e lesións graves nas mesmas circunstancias de parentesco, e pola contra<br />
actuaba con forza atenuatoria ante a comisión dun delito <strong>da</strong>s mesmas características<br />
nos supostos de infanticidio ou lesións causa<strong>da</strong>s co ánimo de eximirse do servizo militar<br />
ou dun servizo público de inescusable cumprimento.<br />
Con efectos plenamente absolutorios, o Código Penal vixente prevé a denomina<strong>da</strong> escusa<br />
absolutoria, recolli<strong>da</strong> no artigo 268 do Código Penal, 252 en virtude <strong>da</strong> cal están exentos<br />
de responsabili<strong>da</strong>de criminal, e suxeitos unicamente á civil, polos delitos patrimoniais<br />
cometidos sen violencia ou intimi<strong>da</strong>ción nas persoas que reciprocamente se causaren,<br />
os cónxuxes, ascendentes, descendentes e os irmáns por natureza ou afíns na mesma<br />
liña, se viviren xuntos; escusa absolutoria que non estivo exenta dun profundo debate<br />
inacabado e cuxo fun<strong>da</strong>mento situou a doutrina maioritaria na conveniencia de non<br />
deman<strong>da</strong>r a intervención do dereito penal e non levar ao proceso conflitos acaecidos no<br />
íntimo ámbito <strong>da</strong> familia; consideración, ao meu xuízo, claramente discutible se temos en<br />
conta os innumerables supostos en que o vínculo de parentesco constituíu a estratexia<br />
máis eficaz para facilitar que apoderamentos patrimoniais en situacións de crise familiar<br />
que<strong>da</strong>sen na práctica impunes; 253 impuni<strong>da</strong>de que en certa medi<strong>da</strong> se viu reduci<strong>da</strong> coa<br />
actual re<strong>da</strong>cción do artigo 268 do Código Penal ao esixir, no caso de cónxuxes, que non<br />
se encontren separados, ou inmersos nun trámite de separación, divorcio ou nuli<strong>da</strong>de;<br />
pero, en todo caso, cuestión que precisa unha análise máis detalla<strong>da</strong>. 254<br />
En definitiva, e con independencia do efecto absolutorio no ámbito dos delitos patrimoniais<br />
que no noso dereito posúe o parentesco, na actuali<strong>da</strong>de trátase dunha circunstancia<br />
xenérica que agrava ou atenúa a responsabili<strong>da</strong>de penal en función <strong>da</strong> natureza, os<br />
motivos e os efectos do delito, e desde a súa introdución a través do Código Penal de<br />
1870 255 maioritariamente veu sendo aplica<strong>da</strong> polos tribunais con efecto agravatorio nos<br />
252 Véxase Quintero Olivares, G.: Comentarios al nuevo Código Penal, 2ª ed., Aranzadi, Pamplona, 2001,<br />
p. 1234.<br />
253 A sentenza do Tribunal Supremo do 21 de maio de 1991, no seu fun<strong>da</strong>mento xurídico primeiro, sostivo<br />
que “a escusa absolutoria conti<strong>da</strong> no número primeiro do artigo 564 do Código Penal (artigo 268<br />
novo Código Penal), que é o precepto cuxa violación denuncia o procesado, declara exentos de responsabili<strong>da</strong>de<br />
criminal e suxeitos unicamente á civil os cónxuxes, polas defrau<strong>da</strong>cións que reciprocamente<br />
se causaren e é doutrina xurisprudencial constante a de que haberá que aterse aos termos en<br />
que está concibido tal artigo sen extensións nin recortes que o desnaturalicen e a de que, feito presuposto<br />
normativo <strong>da</strong> escusa o vínculo matrimonial, ha de tomarse tal cal é sen condicionamento ningún,<br />
de onde resulta, dun lado, que a mesma non pode aplicarse aos casos de vi<strong>da</strong> marital extraconxugal<br />
e, doutro, que non cabe rexeitar a súa vixencia e aplicabili<strong>da</strong>de cando os cónxuxes estean separados<br />
xudicialmente, ou de feito, se non media sentenza de nuli<strong>da</strong>de ou divorcio, que é a que rompe<br />
a uni<strong>da</strong>de matrimonial.”<br />
254 O artigo 268 do Código Penal establece que “están exentos de responsabili<strong>da</strong>de criminal e suxeitos<br />
unicamente á civil os cónxuxes que non estiveren separados legalmente ou de feito ou en proceso<br />
xudicial de separación, divorcio ou nuli<strong>da</strong>de do seu matrimonio e os ascendentes, descendentes e<br />
irmáns por natureza ou por adopción, así como os afíns en primeiro grao se vivisen xuntos, polos delitos<br />
patrimoniais que se acusaren entre si, sempre que non concorra violencia ou intimi<strong>da</strong>ción”.<br />
255 Véxase García Planas, G.: “Rasgos de la circunstancia mixta de parentesco” en Estudios jurídicos en<br />
memoria del profesor José Ramón Casabo Ruiz, Universi<strong>da</strong>de de Valencia, 1997, p. 850.<br />
O tratamento penal <strong>da</strong> violencia contra as mulleres<br />
109