OS TOUROS DE FONTAO - Transmedia 2009
OS TOUROS DE FONTAO - Transmedia 2009
OS TOUROS DE FONTAO - Transmedia 2009
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
XENÉTICA<br />
<strong>FONTAO</strong> Nº5<br />
<strong>OS</strong> TOUR<strong>OS</strong> <strong>DE</strong> <strong>FONTAO</strong><br />
PASAN CON NOTA A ÚLTIMA RONDA <strong>DE</strong> CALIFICACIÓN<br />
Megamagic e Morodo Rojo<br />
ALH Elegant<br />
ELEGANT CONSÁGRASE<br />
COMO TOURO <strong>DE</strong> ELITE<br />
NA SÚA SÉTIMA PROBA<br />
Mario Xacobeo<br />
XACOBEO<br />
REVALIDA A SÚA P<strong>OS</strong>ICIÓN<br />
<strong>DE</strong> LI<strong>DE</strong>RATO EN ESPAÑA<br />
Badiola Megamagic<br />
Outubro <strong>2009</strong><br />
MEGAMAGIC<br />
EXCELENTE CON 32 MESES<br />
<strong>DE</strong> IDA<strong>DE</strong>
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> EDITORIAL 3<br />
O VALOR DO ESFORZO<br />
En Xenética Fontao estamos de noraboa.<br />
As últimas valoracións xenéticas (tanto de<br />
CONAFE coma de Interbull) revalidaron a calidade<br />
dos nosos mellores sementais, á vez<br />
que avalan o despuntar de novos touros que<br />
poden dar moitas alegrías no futuro. Como<br />
era de esperar, Mario Xacobeo continúa a liderar<br />
o ránking español, mentres consolida<br />
posicións en Holanda e o Reino Unido e se coa nun meritorio 40º posto<br />
no Top 100 TPI USA Internacional. Dancer, que xa é líder para ubres en<br />
España e Holanda, gaña posicións no Reino Unido e é reclamado desde<br />
lugares tan remotos coma Nova Celandia.<br />
Outros astros do firmamento de Fontao, coma Cid, Elegant ou Moes,<br />
ven reafirmada a súa xa recoñecida valía na última publicación de probas<br />
de CONAFE. Por outra banda, sementais coma Stio, Valerón, Sacho<br />
ou Javito reciben uns índices que permiten predicir prometedoras carreiras.<br />
En canto á última ronda de calificación, comprácenos en especial que<br />
as boas puntuacións non foran parar só aos sementais probados. Animais<br />
da cabana de Xenética Fontao en espera de proba estrean calificacións<br />
que poden considerarse espectaculares. Xovencos coma Badiola<br />
Megamagic ou Morodo Rojo teñen todas as papeletas para converterse<br />
en breve en excelentes sementais.<br />
Esta calidade observada nos animais máis novos é a demostración<br />
palpable de que o éxito da nosa cabana non se basea na aparición de<br />
“estrelas” ocasionais. Pola contra, a mellora xenética impulsada por<br />
Xenética Fontao é xa un edificio completo, con sólidos cimentos, grosas<br />
paredes e unha espléndida cúpula.<br />
É o resultado de anos de traballo para conseguir as mellores liñas xenéticas<br />
do mundo, aplicalas nos nosos animais e contribuír así ao desenvolvemento<br />
xeral da raza frisona no noso país. Neste arduo camiño foi<br />
fundamental a contribución dos nosos técnicos e, desde logo, da Xunta<br />
de Galicia e a Federación Frisona Galega, copartícipes na xestión de<br />
Xenética Fontao. Pero o que hoxe queremos destacar desde estas liñas<br />
é o papel que desempeñaron os destinatarios finais do noso esforzo: os<br />
criadores. Eles son os que, a base de ilusión e traballo duro, conseguiron<br />
ascender á Holstein Champions League e xogar cos mellores.<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong><br />
ediTA:<br />
XeNÉTicA <strong>FONTAO</strong> S.A.<br />
Fontao, Esperante. Aptdo. 128<br />
27080. Lugo<br />
Tfno: +34 982.284.391<br />
Fax: +34 982.284.626<br />
e-mail: xeneticafontao.agri@xunta.es<br />
Web: www.xeneticafontao.com<br />
PROdUciÓN:<br />
<strong>Transmedia</strong> Comunicación & Prensa<br />
Ronda das Fontiñas, 272, entreplanta A<br />
27002. Lugo<br />
Tfnos: 982.221.278, 610.215.366, 636.952.893<br />
e-mail: transmedia@ctransmedia.com<br />
Web: www.transmedia.es<br />
Tirada :<br />
7.000 exemplares<br />
dePÓSiTO LeGAL:<br />
LU 173-2008<br />
ÍNdice<br />
TOUR<strong>OS</strong> PROBAD<strong>OS</strong>: ELEGANT...... 4<br />
RONDA <strong>DE</strong> CALIFICACIÓN............... 8<br />
O SISTEMA aAa...........…................ 11<br />
PROBAS <strong>DE</strong> VERÁN....................... 12
4 TOUR<strong>OS</strong> PROBAD<strong>OS</strong><br />
ELEGANT,<br />
A CONFIRMACIÓN DUNHA PROBA<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
Trala publicación das últimas probas españolas de sementais (CONAFE, xullo do<br />
<strong>2009</strong>), ALH Elegant, un semental de Xenética Fontao, conságrase como un touro de<br />
elite ao situarse no posto 14 dos mellores touros por ICO. Este membro da recoñecida<br />
familia “Converse Judy” confirma así o seu poder de transmisión, con case 200 fillas<br />
de primeira colleita e despois de superar con éxito 7 probas consecutivas.<br />
ALH Elegant<br />
ALH Elegant é un semental nacido<br />
hai agora algo máis de 8 anos<br />
que chegou a Xenética Fontao<br />
con pouco máis de seis meses de idade,<br />
o 28 de febreiro do 2002. Desde entón<br />
tivo un desenvolvemento espectacular<br />
e converteuse nun touro de gran morfoloxía,<br />
que amosa tremenda capacidade<br />
(EX-94), grande estrutura leiteira (EX-<br />
90), unha grupa perfecta (EX-92) e patas<br />
de gran calidade (MB-89). Todo isto con-<br />
vérteo no touro con máis alta calificación<br />
morfolóxica neste momento en Xenética<br />
Fontao: EX-92. Como méritos que xa figuran<br />
no seu pedigrí destacamos o premio<br />
Superior Produción outorgado no<br />
ano 2006 (SP ’06) e o premio Superior<br />
Tipo do ano 2007 (ST ’07).<br />
Elegant é un fillo de Ricecrest Emerson<br />
EX-96, semental americano descendente<br />
directo de Emprise Bell Elton EX-95 e da<br />
célebre vaca nai Wa-Del RC Blckst Martha<br />
ET EX-93 2E USA GMD DOM 2*.<br />
Emerson, o pai de Elegant, foi un touro<br />
ao que ás veces se lle atribuíu certa irregularidade<br />
no seu patrón de transmisión,<br />
se ben hoxe en día, e 15 anos despois do<br />
seu nacemento, ten unha proba española<br />
con máis de 3.000 fillas e que achega datos<br />
moi relevantes, sobre todo para leite<br />
e proteína, e máis que correctos para
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> TOUR<strong>OS</strong> PROBAD<strong>OS</strong> 5<br />
Romualdo Tonecha Elegant MB-85<br />
patas e ubres. A estrutura e capacidade<br />
en xeral, e o ubre posterior en particular<br />
(altura e anchura), son os seus caracteres<br />
morfolóxicos máis débiles. Precisamente<br />
estes últimos rasgos son dúas<br />
das grandes virtudes presentes na familia<br />
“Converse Judy”. Quizais neste acoplamento<br />
correctivo resida o equilibrado<br />
patrón de transmisión de Elegant.<br />
A FAMILIA MATERNA: “CONVERSE<br />
JUDY”<br />
A familia “Converse Judy” está de plena<br />
actualidade. As femias desta familia<br />
destacaron en sucesivas xeracións pola<br />
gran morfoloxía e as súas altas producións<br />
de leite con moi boas calidades de<br />
graxa e proteína.<br />
Elegant está precedido por 6 xeracións<br />
de vacas MB ou EX, catro das cales son<br />
GMD DOM en EE.UU. A súa nai é unha<br />
Os caracteres máis débiles da<br />
familia paterna de Elegant son<br />
corrixidos pola familia materna, co<br />
que queda un equilibrado patrón de<br />
transmisión<br />
célebre filla de Manfred, Morningview<br />
Mnfd Jabber ET, calificada MB-86 en<br />
EE.UU e con case 50.000 quilos de leite<br />
producidos en dúas lactacións, ao<br />
3,70% de graxa e 3,40% de proteína. Esta<br />
vaca ten unha selecta descendencia,<br />
na que á parte de Elegant (sen dúbida o<br />
seu fillo máis destacado) figuran outros<br />
seis touros en diversos centros de inseminación<br />
de Canadá e EE.UU, e varias<br />
femias: Kleverland Capri Cassy ET MB-<br />
87 (con dous fillos en proba en EE.UU),<br />
Morningview Emrsn Justic ET MB-87,<br />
en primeiro parto e irmá completa de<br />
Elegant, cun rexistro de 19.990 quilos de<br />
leite ao 3,60% de graxa e 3,30% de proteína<br />
na súa primeira lactación e dous<br />
sementais en proba en centros de inseminación<br />
americanos, e Morningview<br />
Cnvncr Jolt ET EX-91 USA GMD DOM,<br />
que tamén é nai de sementais e ten catro<br />
fillos en proba en EE.UU.<br />
Pero son quizais as súas dúas fillas<br />
con Aaron, unha en Holanda e outra en<br />
EE.UU, as que máis destacan pola calidade<br />
da súa descendencia. Aaron Jabber<br />
MB-85 en primeiro parto en Holanda, ten<br />
23 fillos en centros de inseminación. Un<br />
deles está en espera de proba en Xenética<br />
Fontao, o seu fillo con Six: Bos Six<br />
Sixilo ET, froito do contrato de Jabber co<br />
semental número 1 de España por ICO<br />
daquel momento: Edgemont Wade 2365<br />
Six ET . Unha proba que evidencia o intenso<br />
poder de transmisión desta vaca é<br />
que as súas 6 primeiras fillas foron calificadas<br />
MB en primeiro parto.<br />
Por último está Morningview Aaron<br />
Juco ET MB-88 USA GMD DOM, cunha<br />
primeira lactación de 14.402 quilos de<br />
leite ao 3,60% de graxa e 3,50% de proteína,<br />
con tres fillos en proba en EE.UU<br />
e varias fillas e netas destacadas, todas<br />
elas nais de sementais, pero mención<br />
especial merecen as que proceden do<br />
cruce de Aaron Juco con Champion:<br />
Morningview Chmpn Flora ET EX-91<br />
USA e Bos Champion Judith ET MB-<br />
88, que é unha das vacas emblemáticas<br />
hoxe en día na UTE de Bos. Judith, unha<br />
vaca de espectacular morfoloxía e altísima<br />
produción (14.035 quilos de leite<br />
ao 3,30% de graxa e 3,30% de proteína<br />
na súa primeira lactación), ten 19 descendentes<br />
rexistrados, dos que tres son<br />
sementais de Xenética Fontao: Bos Goldwyn<br />
Judo, en espera de proba, e os dous<br />
irmáns completos Bos Quintian Airraid<br />
Rouco ET e Bos Baixo Airraid Xudan ET,<br />
que se porán en proba proximamente.<br />
Como curiosidade cómpre dicir que Flora,<br />
a irmá completa americana de Judith,<br />
ten un fillo en proba en EE.UU, e tamén é<br />
un fillo con Airraid.<br />
Morningview Converse Judy EX-93 GMD DOM<br />
A avoa materna de Elegant, Mornin-<br />
gview Converse Judy EX-93 USA GMD<br />
DOM, unha vaca de tremenda estrutura e
6 TOUR<strong>OS</strong> PROBAD<strong>OS</strong><br />
Rego Elegant Sonia 8797<br />
Paulina Eleg. Unai Celeiro S.C.<br />
fantástico ubre, é sen dúbida a peza clave<br />
nesta familia. Judy (quizais a mellor filla<br />
do semental americano Highlight Converse<br />
ET) produciu en dúas lactacións<br />
máis de 45.000 quilos de leite ao 4,30%<br />
No 2006, na súa primeira valoración<br />
oficial, Elegant xa superou os 2.000<br />
puntos de ICO. Na actualidade ten<br />
2.292, ocupando o posto número 14<br />
de España<br />
de graxa e 3,50% de proteína e deixou<br />
unha ampla descendencia, entre a que<br />
se atopan 7 sementais probados e 6 femias,<br />
todas calificadas MB e catro delas<br />
coas distincións honoríficas de GMD DOM:<br />
as irmás completas Morningview Mnfd Jabber<br />
ET (nai de Elegant) e Morningview<br />
Manfred Judy ET MB-85 USA GMD DOM;<br />
Morningview Belwood Judy ET MB-85<br />
USA; outras dúas irmás completas fillas<br />
de Gibbon, Morningview Gibbon Jewel<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
As fillas de Elegant son vacas<br />
rendibles nos establos, lonxevas, con<br />
boas producións e morfoloxía moi<br />
correcta<br />
ET MB-87 USA e Morningview Gibbon<br />
Judy ET MB-85 USA GMD DOM (nai á<br />
súa vez de Morningview Mtoto April MB-<br />
89 GMD DOM e Leggo BW Marshall Judy<br />
ET EX-92, ambas recoñecidas nais de<br />
sementais); e, por último, Morningview<br />
Form Ashley ET MB-88 USA, nai do actual<br />
semental número 3 do TOP LPI canadiense,<br />
Morningview Ashlar ET.<br />
Morningview Converse Judy, considerada<br />
como unha das mellores vacas<br />
americanas para mérito neto ($NM),<br />
está precedida por catro xeracións máis<br />
de vacas MB ou EX que se remontan 30<br />
anos atrás no Libro Xenealóxico da Asociación<br />
Holstein Americana.<br />
A PROBA <strong>DE</strong> ELEGANT<br />
Elegant obtivo a súa primeira valora-<br />
ción oficial en xullo do ano 2006. Con 33<br />
fillas para tipo e 59 para produción, era<br />
xa un semental cunha proba moi balanceada<br />
que superaba os 2.000 puntos de<br />
ICO. Hoxe en día, e despois de seis valoracións<br />
máis, con case 200 fillas e un<br />
95% de fiabilidade, a súa proba é igual<br />
de equilibrada ca entón, pero mellorou<br />
en practicamente todos os seus rasgos<br />
(tanto de tipo coma de produción), alcanzando<br />
un ICO de 2.292 que o sitúa no número<br />
14 dos mellores sementais por ICO<br />
de España.<br />
Despois de triplicar o número de fillas<br />
valoradas, os seus datos de produción<br />
achegan unha clara melloría en quilogramos<br />
de leite e proteína. En canto ao<br />
tipo, multiplica por 6 o número de fillas<br />
calificadas e obtén claros incrementos<br />
nos datos de tipo en xeral (pasando o<br />
seu IGT de +1,04 a +1,77), estrutura e capacidade<br />
(de +0,48 no seu ICAP a +1,24),<br />
angulosidade (de +0,44 a +1,25) e, sobre<br />
todo, de patas e pés (o IPP sobe de +1,70<br />
a +2,71), rasgo este último no que Elegant<br />
é un claro mellorante, figurando entre os<br />
mellores touros españois para este ca-
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> TOUR<strong>OS</strong> PROBAD<strong>OS</strong> 7<br />
rácter e, particularmente, para o ángulo<br />
podal (+3,18).<br />
En referencia ás insercións do ubre<br />
(sobre todo posteriores), os valores xenéticos<br />
da súa primeira proba oficial<br />
estaban fortemente influenciados polo<br />
peso do pedigrí, pero melloraron considerablemente<br />
a medida que incorporou<br />
novas fillas calificadas. Outros rasgos<br />
destacados son a súa alta lonxevidade<br />
(+111) e un tan coñecido como estimado<br />
por todos os gandeiros: a súa altísima<br />
fertilidade.<br />
As fillas de Elegant son vacas rendibles<br />
nos establos de hoxe en día, lonxevas,<br />
con boas producións e morfoloxía<br />
moi correcta. É un touro fácil de usar en<br />
calquera acoplamento, pola baixa consanguinidade<br />
(tanto do seu propio pedigrí<br />
como coa poboación de vacas actual)<br />
e a ausencia de marcados defectos morfolóxicos.<br />
Elegant foi un touro intensamente usado<br />
en datas recentes. Proba diso é o gran<br />
número de fillas rexistradas que figuran<br />
xa no Libro Xenealóxico español da raza<br />
frisona (5.465). No seu numeroso segundo<br />
grupo de fillas xa se poden apreciar<br />
xovencas de gran morfoloxía que destacan<br />
nas pistas dos concursos.<br />
Elegant é un touro fácil de usar en<br />
calquera acoplamento, pola baixa<br />
consanguinidade e a ausencia de<br />
marcados defectos morfolóxicos<br />
Os mellores resultados conséguense<br />
sobre todo cando se usa a Elegant sobre<br />
vacas con marcado carácter leiteiro, insercións<br />
posteriores do ubre altas e anchas<br />
que necesitan unha clara melloría<br />
a nivel de patas e pés. Non debemos esquecer<br />
que Elegant ocupa un posto moi<br />
destacado entre os mellores touros para<br />
este rasgo, entre todos os sementais,<br />
tanto nacionais coma estranxeiros, con<br />
proba española.<br />
Fontestriz Elegant Elegante<br />
XeNeALOXÍA<br />
♀ MORNINGVIEW AER<strong>OS</strong>TAR JIX ET MB-87 USA<br />
↓<br />
♀ MORNINGVIEW CONVERSE JUDY EX-93 USA GMD DOM<br />
↓<br />
♀ MORNINGVIEW MNFD JABBER ET TV MB-86 USA GMD DOM<br />
↓<br />
♂ ALH ELEGANT EX-92 TL TV SP ’06 ST ’07
8 CALIFICACIÓN<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
B<strong>OS</strong> RESULTAD<strong>OS</strong><br />
NA ÚLTIMA RONDA <strong>DE</strong> CALIFICACIÓN<br />
EN XENÉTICA <strong>FONTAO</strong><br />
Xenética Fontao acolleu hai unhas semanas a ronda de calificación. Esa xornada supón<br />
para o centro, como para moitos gandeiros da raza frisona, un día no que esperamos<br />
obter boas calificacións e, sobre todo, que estas respalden con contundencia os<br />
touros probados de elite ou os mellores pedigrís no caso dos sementais novos.<br />
Afortunadamente, así foi.<br />
Calificados 80 touros, o resultado<br />
final dá unha cifra próxima<br />
ao 70% de animais calificados<br />
BB ou mellor, o que colmaría as expectativas<br />
de calquera gandeiro, máxime en<br />
explotacións coma a de Xenética Fontao,<br />
que acolle máis de 400 touros Holstein<br />
de todas as idades.<br />
Badiola Megamagic EX-90<br />
A calificación máis destacada foi para<br />
Badiola Megamagic, un semental novo en<br />
espera de proba que foi calificado EX-90<br />
con 32 meses de idade, quizais o touro<br />
máis novo en recibir unha calificación tan<br />
alta na historia da raza frisona do noso<br />
país. Megamagic é un fillo de Dúplex e de<br />
Badiola St. Megamática ET MB-89, vaca<br />
número 2 por ICO de España e destacado<br />
membro da familia Megate, liña xenética<br />
desenvolvida na Ganadería Badiola (Asturias).<br />
Por certo, Xenética Fontao conta<br />
con outro descendente desta vaca, o<br />
seu fillo con Chamoso, Bos Chamoso M-<br />
Chalar ET, que se porá en proba proximamente.
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> CALIFICACIÓN 9<br />
Megamagic é un xovenco de espectacu-<br />
lar morfoloxía, con gran desenvolvemen-<br />
to e tremenda potencia para un animal<br />
da súa idade. Destacan ademais o seu<br />
profundo costeleiro e a gran calidade das<br />
súas patas. As rexións máis importantes<br />
na calificación dun touro son excelentes<br />
no caso de Megamagic: 92 puntos en estrutura<br />
e 91 para patas e pés e estrutura<br />
leiteira. Este touro posúe uns índices<br />
xenéticos de pedigrí realmente elevados,<br />
cun ICO de 2.956, un índice para tipo de<br />
3,40 e 1.220 quilos para leite.<br />
A calidade da súa descendencia é xa<br />
evidente nas súas fillas novas, xatas con<br />
moito estilo, grande estrutura leiteira e<br />
moi boas patas e pés. Megamagic foi un<br />
touro moi demandado polos gandeiros,<br />
incluso de países tan lonxanos coma Canadá,<br />
a onde se exportaron doses no seu<br />
día. Este verán xa empezaron a nacer alí<br />
as súas primeiras fillas.<br />
Outro touro novo, neste caso con a penas<br />
26 meses de idade, fíxose coa segunda<br />
mellor calificación, MB-88: ALH Admiraal<br />
Morodo ET Rojo (Morodo Rojo). Este<br />
xovenco vermello de sólida estrutura (88<br />
puntos) e inmellorables patas e pés (89<br />
puntos) é fillo de KHW Kite Advent-Red<br />
ET EX-94 USA (un referente mundial para<br />
tipo no Holstein vermello) e de Golden-<br />
Circle Reba Red ET, unha vaca vermella<br />
calificada MB-85 en EE.UU, que descende<br />
dunha das mellores vacas vermellas de<br />
todos os tempos: Sellcrest No Rachel Red<br />
EX-94 USA GMD DOM.<br />
Morodo é, sen dúbida, o mellor touro<br />
vermello que se viu en Xenética Fontao,<br />
e as súas fillas (que empezan a nacer)<br />
están a espertar moi boas sensacións<br />
entre os seus gandeiros propietarios.<br />
Outros touros en espera de proba e<br />
que recibiron altas calificacións son:<br />
Badiola Megamagic foi calificado<br />
EX-90 con só 32 meses de idade.<br />
Quizais ningún touro tan novo tiña<br />
recibido unha calificación tan alta<br />
en España ata o momento<br />
ALH Admiraal Morodo ET Rojo MB-88<br />
Dos 80 touros calificados en Xenética<br />
Fontao na última ronda, o 70% é BB<br />
ou máis<br />
Bos Shottle Lombo ET MB-85 (Shottle x<br />
Bos Wade Quintana ET EX-90 2E), ALH<br />
Superman Maher ET MB-85 (Shottle x<br />
Mayerlane-Sa Durham Mae ET EX-92 2E<br />
USA GMD DOM), Bos Modest Model ET<br />
MB-85 (Modest x Windy-Knoll View Pledge<br />
EX-95 2E USA GMD DOM), etc.<br />
Como touros probados podemos destacar<br />
a Bos Cid Allen Maciñeiro ET (Allen x<br />
Bos Celsius Maciñeira ET), touro probado<br />
e número 7 por ICO de España, que alcanzou<br />
a puntuación de MB-88 aos seus<br />
cinco anos de idade grazas á excelente<br />
estrutura, a súa grupa perfecta e o gran<br />
carácter leiteiro que amosa.<br />
Son, sen embargo, os xovencos máis novos<br />
os que alcanzaron calificacións realmente<br />
altas en relación ás súas curtas<br />
idades. Parece evidente que o crecente nivel<br />
xenético destes animais, procedentes<br />
das mellores familias de vacas do mundo<br />
e fillos de destacados sementais do momento,<br />
conleva unha alta corrección morfolóxica,<br />
que confiamos sexa transmitida á<br />
súa futura descendencia. Entre todos eles<br />
destacamos os seguintes:<br />
• Bos Bolton Boimorto ET BB-84<br />
(Familia Hillary).<br />
• Bos Wildman Orto ET BB-84 ---<br />
(Familia Gypsy Grand).<br />
• Ridgefield Ashers ET BB-84 ----<br />
(Familia Ashlyn).<br />
• Ridgefield Delete ET BB-83 ----<br />
(Familia Alicia).<br />
• Ecstasy Al Rojo ET BB-83 -----<br />
(Familia Tina).<br />
• Venturo Bolton Brianne BB-83 --<br />
(Familia Menthe).<br />
• Bos Toystory Token ET BB-83 --<br />
(Familia Bellwood Linda).<br />
• Bos Goldwyn Belenos ET BB-83<br />
(Familia Aeroflower).<br />
• Bos Shottle Ambar ET BB-83 --<br />
(Familia Bellwood Linda).<br />
• Bos Lou Calino ET BB-83 ------<br />
(Familia Mtoto Calico).<br />
• Bos Lou Albares 7712 ET BB-83<br />
(Familia Blackstar Raven).<br />
ALH Superman Maher MB-85
10 CALIFICACIÓN<br />
Ecstasy Al Rojo ET BB-83 Ridgefield Delete ET BB-83<br />
Ridgefield Ashers ET BB-84<br />
No que se refire á calificación de fillas<br />
de touros de Xenética Fontao en explo-<br />
tacións, podemos destacar algunhas das<br />
últimas “Xacobeo” do seu primeiro grupo<br />
de fillas, así como as recalificacións<br />
daquelas que xa están en segunda lactación,<br />
as boas puntuacións alcanzadas<br />
polas “Cid” nos seus primeiros partos,<br />
as das fillas de Ross, Lucus, Moes, Javito,<br />
Pazos, Valerón ou Sacho, e mesmo<br />
auténticos “touros promesa”, como<br />
é o caso de Stio, con fillas que amosan<br />
unhas características morfolóxicas verdadeiramente<br />
impactantes no referente<br />
a estruturas leiteiras, ubres, patas<br />
e calidade en xeral. As recalificacións<br />
das fillas de Dancer confirman sen dúbida<br />
algunha a madurez que estes ani-<br />
Os xovencos máis novos<br />
alcanzaron calificacións realmente<br />
altas en relación ás súas curtas<br />
idades. Parece evidente o crecente<br />
nivel xenético destes animais<br />
mais van adquirindo coa idade e as altas<br />
producións de leite que alcanzan xa en<br />
segundos partos, mantendo uns ubres<br />
realmente fantásticos.<br />
Por último, unha merecida homenaxe<br />
desde estas páxinas aos touros veteranos<br />
de Xenética Fontao, algúns deles<br />
auténticas lendas vivas, con miles de<br />
fillas nas súas probas (practicamente<br />
invariables desde o primeiro día) e que<br />
aínda están entre os mellores touros españois,<br />
como son Six ou Landoi, dos que<br />
se seguen a calificar fillas MB, mesmo<br />
de primeiro parto, como é o caso de Tasil<br />
Six Seda 3098 MB-85 SM-85 (Ganadería<br />
Silva, Dozón, Pontevedra) ou de Penedos<br />
9771 Maura Landoi MB-85 SM-86 (SAT<br />
Os Penedos, A Pastoriza, Lugo).<br />
Mención especial para aqueloutros<br />
touros que xa forman parte da historia,<br />
pero que deixaron unha pegada imborrable<br />
na cabana frisona galega e española,<br />
como foron Lérez, Louro ou Cubeiro,<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
dos que aínda se calificaron fillas nesta<br />
última ronda. Algunhas delas chegaron<br />
ao máis alto en canto a calificación morfolóxica<br />
se refire, a categoría Excelente:<br />
Baixo 588 Louro Mistry (Baixo de Hermida,<br />
Sarria, Lugo), As Cargas Lérez 075<br />
(Gandería As Cargas, SC, Mesía, A Coruña)<br />
ou Sabiola Cubeiro Pereira (Unai<br />
Celeiro SC, Láncara, Lugo).<br />
A vaca Sabiola Cubeiro Pereira converteuse<br />
na primeira filla dun touro de<br />
Xenética Fontao en ser calificada dúas<br />
veces Excelente. Sabiola, que acaba de<br />
finalizar a súa quinta lactación, produciu<br />
máis de 70.000 quilos de leite ata o<br />
momento, cun récord na súa cuarta lactación<br />
de 16.118 quilos de leite en 309<br />
días. Sabiola ten dúas fillas na explotación<br />
Unai Celeiro SC, de Láncara (Lugo),<br />
unha delas con ALH Elegant. Malia que<br />
aínda non cumpriu os 7 anos de idade,<br />
está seca nestes momentos, próxima a<br />
realizar o seu sexto parto. Sabiola espera<br />
unha filla de... Mario Xacobeo.<br />
Baixo 588 Louro Mistry EX-90. Baixo de Hermida (Sarria, Lugo) Sabiola Cubeiro Pereira EX-90 2E, Unai Celeiro SC (Láncara, Lugo)
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> CALIFICACIÓN 11<br />
A ANÁLISE aAa,<br />
UNHA FERRAMENTA MÁIS PARA<br />
GAN<strong>DE</strong>IR<strong>OS</strong> E CENTR<strong>OS</strong> <strong>DE</strong> I.A.<br />
O<br />
sistema aAa, máis coñecido<br />
como Triple A, é un sistema de<br />
análise (que non de calificación)<br />
dos animais, tanto machos coma femias,<br />
empregado como unha ferramenta máis<br />
para realizar acoplamentos correctivos.<br />
A finalidade é obter unha descendencia<br />
libre dos defectos que puideran ter os<br />
seus proxenitores. Este sistema, non<br />
moi ben coñecido no noso país, é amplamente<br />
usado nalgúns países europeos<br />
e, sobre todo, americanos. O estadounidense<br />
James Sarbacker e o holandés<br />
Jan Schilder, analizadores do sistema<br />
aAa, estiveron recentemente en Xenética<br />
Fontao e asignáronlles aos nosos touros<br />
os códigos aAa correspondentes.<br />
O sistema aAa foi creado e desenvolvido<br />
por Bill Weeks hai máis de 60 anos en<br />
Estados Unidos. Weeks era calificador da<br />
Asociación Holstein do seu país, á vez que<br />
dirixía un modesto pero excelente rabaño<br />
Holstein no estado americano de Vermont,<br />
o Skyway Herd. A primeira vaca con<br />
este prefixo naceu en 1942 e chamouse<br />
Skyway Marigold Pride EX-92, gran campiona<br />
en multitude de shows e feiras da<br />
época e cuxa descendente directa, cinco<br />
xeracións despois, Skyway Esteem, foi a<br />
primeira vaca Holstein en ser calificada<br />
oito veces consecutivas. Desta familia<br />
procede Paclamar Bootmaker, unha das<br />
lendas da raza. Deste pequeno rabaño,<br />
con a penas 15 vacas en produción, saíron<br />
máis de 30 animais calificados EX, catro<br />
vacas GMD e tres touros GM.<br />
O sistema aAa xorde, pois, da mente<br />
dun gran criador da raza, que buscaba<br />
con ansia un método para obter unha rápida<br />
mellora dos seus animais xeración<br />
tras xeración. Despois de aplicar o sistema<br />
Triple A no seu propio establo, Weeks<br />
deixa o seu traballo como calificador e<br />
desenvolve un servizo de asesoramento<br />
en ganderías particulares, que se van incrementando<br />
en número paulatinamente.<br />
Máis tarde, e por presión dos propios<br />
criadores, son os centros de inseminación<br />
os que requiren a análise aAa para<br />
os seus touros. Hoxe en día son decenas<br />
de países os que teñen miles de animais<br />
analizados coa Triple A.<br />
O sistema baséase na estreita relación<br />
existente entre as distintas partes<br />
do corpo do animal, o que determina a<br />
súa funcionalidade: un defecto (ou falta<br />
de calidade) nunha parte do corpo<br />
do animal pode implicar un problema<br />
noutra parte ou función do mesmo.<br />
Hai seis cualidades externas básicas,<br />
representadas polos códigos numéricos<br />
1, 2, 3, 4, 5 e 6, co seguinte significado:<br />
1- dAiRY: É a habilidade ou capacidade<br />
dun animal, que posúe un tamaño suficiente,<br />
para producir moito leite dun xeito<br />
eficaz.<br />
2- TALL: Animais de crecemento rápido,<br />
altos, con ubres recollidos, alonxados<br />
do chan, que permitan un muxido<br />
fácil e rápido.<br />
3- OPeN: Formas abertas, animais con<br />
lombos fortes, costelas abertas e grupas<br />
anchas. Teñen máis espazo para o<br />
ubre, desprázanse mellor e son máis<br />
lonxevos.<br />
4- STRONG: Animais que maduran coa<br />
idade e alcanzan un bo tamaño de adultos.<br />
Ubres e patas sans, bo funcionamento<br />
do aparato reprodutor, o respiratorio,<br />
etc.<br />
Unificación de criterios de calificadores de<br />
EE.UU e Canadá. Coa cabezada, Bill Weeks<br />
(Michigan, EE.UU, 1947)<br />
5- SMOOTH: Animais con formas anchas<br />
e amplitude en xeral, teñen menos<br />
problemas. Morro ancho, patas dianteiras<br />
ben separadas e aplomadas, lombo<br />
ancho, flancos profundos, insercións de<br />
ubre anchas, etc.<br />
6- STYLe: Animais finos, elegantes e<br />
con moi boa aparencia xeral. Teñen máis<br />
valor en subastas e concursos.<br />
Estas seis cualidades teñen a mesma<br />
importancia e son esenciais para a funcionalidade<br />
dunha vaca leiteira. O código<br />
aAa dun touro indica cales destas cualidades<br />
transmite con máis intensidade<br />
e o dunha vaca, cales delas precisa con<br />
máis prioridade.<br />
Así, un touro coma Xacobeo ten un código<br />
aAa 426153, o que quere dicir que as<br />
súas fillas son vacas con excelente madurez,<br />
gran calidade de patas, ubres moi<br />
recollidos, saudables e de fácil muxido,<br />
de grande estatura e con moito estilo. O<br />
seu acoplamento ideal sería, pois, sobre<br />
vacas de pouca estatura e formas redondeadas,<br />
que precisen mellorar patas,<br />
ubres e carácter leiteiro.<br />
Foi o propio Bill Weeks, hai xa máis de<br />
30 anos, o que lles recomendaba aos<br />
gandeiros o emprego de sementais que<br />
combinaran os números 4, 2 e 6 nos primeiros<br />
lugares do seu código aAa, pois<br />
ademais de ser os máis escasos, eran<br />
os que lles proporcionarían fillas máis<br />
lonxevas e con menos problemas, as<br />
máis axeitadas para soportar altas producións<br />
de leite durante moito tempo.
12 PROBAS<br />
<strong>OS</strong> TOUR<strong>OS</strong> <strong>DE</strong> <strong>FONTAO</strong><br />
CONSOLÍDANSE NAS PROBAS <strong>DE</strong><br />
VERÁN <strong>DE</strong> CONAFE E INTERBULL<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
O pasado mes de xullo publicábanse as probas españolas de sementais e pouco<br />
despois tiñamos as de distintos países europeos e americanos, así como as probas<br />
Interbull. Como vén sendo habitual, os touros de Xenética Fontao posiciónanse ben,<br />
non só no ránking nacional senón tamén nos internacionais. Mención especial para<br />
Mario Xacobeo, que ademais de revalidar o seu liderato en España aparece nun<br />
honroso posto 40º no Top 100 TPI USA Internacional, o que respalda aínda máis o<br />
seu xa recoñecido prestixio a nivel mundial.<br />
0316 Dancer<br />
Tendo en conta que Xenética Fontao<br />
pon en testaxe practicamente<br />
a metade dos touros en proba<br />
de todo o territorio nacional, non é de<br />
estrañar que estes, unha vez probados,<br />
acaparen a metade dos mellores postos<br />
dos distintos ránkings. Así, dos 50 mellores<br />
touros españois por ICO, 21 son de<br />
Xenética Fontao. Dos 15 mellores touros<br />
nacionais para produción de leite, 10 son<br />
de Fontao, e no listado dos mellores 15<br />
touros para quilos de proteína aparecen<br />
8 co selo de Fontao.<br />
Mellores cifras aínda nos datos de morfoloxía,<br />
onde non só 9 touros de Xenética<br />
Fontao se sitúan entre os 15 primeiros<br />
touros españois por tipo, senón que para<br />
rasgos tan importantes coma os ubres,<br />
os catro mellores touros españois son<br />
Dancer, Divino, Xacobeo e Sacho, auténticos<br />
líderes da raza para este carácter.<br />
Dancer é incluso o absoluto número 1 en<br />
ubres de todo o catálogo de sementais<br />
Dos 15 mellores touros nacionais<br />
para producción de leite, 10 son de<br />
Xenética Fontao<br />
probados en España (touros nacionais<br />
máis touros estranxeiros), no que dos 15<br />
primeiros postos, cinco están ocupados<br />
por touros de Xenética Fontao.<br />
Respecto ás probas internacionais e Interbull,<br />
estas reflicten que os nosos bos<br />
touros tamén o son noutros países, ben<br />
con probas convertidas (Interbull), ben<br />
con probas reais, cando os nosos sementais<br />
teñen fillas neses lugares.<br />
É o caso de Dancer, que con 65 fillas<br />
na súa proba holandesa é número 1 en<br />
ubres nese país e número 5 en tipo. Estas<br />
65 fillas de Holanda, xunto coas máis<br />
de 300 que ten en España, axúdano con<br />
forza na súa proba Interbull. Dancer<br />
aparece posicionado entre os mellores<br />
touros para ubres e tamén para tipo, por<br />
exemplo, no Reino Unido, onde, xunto con<br />
Xacobeo, está a ser intensamente usado<br />
polos gandeiros. Así, nun futuro, Dancer<br />
non só terá proba oficial en países coma<br />
España, Holanda e o Reino Unido (onde<br />
xa ten máis dun cento de fillas rexistradas),<br />
senón tamén en Canadá, a onde xa<br />
se exportaron milleiros de doses. Por<br />
Dancer amosaron interese países tan<br />
lonxanos coma Nova Celandia, e é que é<br />
un líder da raza en ubres a nivel internacional.<br />
E qué dicir do líder español, Mario Xacobeo,<br />
reforzado no seu liderato despois
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong> PROBAS 13<br />
Cabanas Pericas Ross Marey Xacobeo Fiorena<br />
destas probas de verán, nas que se con-<br />
solida como número 1 por ICO e núme-<br />
ro 2 en tipo en España. En Holanda, a<br />
súa proba Interbull sitúao á cabeza dos<br />
ránkings de tipo (número 3) e de ubres<br />
(número 1), á par de sementais da sona<br />
de Goldwyn, Shottle ou Durham. O mesmo<br />
ocorre no Reino Unido, onde lidera<br />
de xeito absoluto a lista dos mellores<br />
touros para tipo (número 1) e sitúase no<br />
número 4 para ubres.<br />
Sen embargo, a meirande fazaña de Xacobeo<br />
quizais teña sido aparecer nun dos<br />
ránkings máis esixentes do mundo, o Top<br />
100 TPI USA Internacional, confirmándose<br />
como un dos mellores fillos que tivo<br />
Bw Marshall.<br />
O prestixio de Xacobeo está fóra de<br />
toda dúbida, pois é xa un recoñecido pai<br />
de sementais a nivel internacional. O<br />
seu seme é obxecto dunha gran demanda<br />
e exportouse xa a máis dunha ducia<br />
de países, mesmo ultimamente a países<br />
escandinavos coma Suecia e Finlandia,<br />
que valoran enormemente, e desde hai<br />
moitos anos, os denominados rasgos de<br />
saúde, que tanta notoriedade están a cobrar<br />
en todo o mundo (facilidade de parto,<br />
lonxevidade, células somáticas, etc.),<br />
para os que Xacobeo é tamén un semental<br />
destacado.<br />
Os catro mellores touros españois<br />
para ubres son Dancer, Divino,<br />
Xacobeo e Sacho<br />
O seme de Mario Xacobeo<br />
exportouse a máis dunha ducia<br />
de países, onde é apreciado como<br />
mellorante dos rasgos de saúde<br />
Algúns comentarios sobre as probas<br />
doutros touros que figuran entre os mellores<br />
de Xenética Fontao:<br />
cid. Rotunda confirmación dunha gran<br />
proba para quilos de leite e proteína e,<br />
sobre todo, para tipo, máxime tendo en<br />
conta que dobra o número de fillas na<br />
súa proba de produción e que incorpora<br />
120 novas fillas calificadas na súa proba<br />
de tipo. Cid sitúase no número 7 por ICO<br />
e o número 3 por tipo dos touros españois.<br />
Cantorna Moes 1471<br />
eLeGANT. Grande estabilidade na súa<br />
proba, con case 200 fillas de primeira<br />
colleita. As súas fillas son vacas rendibles<br />
con alta lonxevidade e moi correcta<br />
morfoloxía. Ocupa o posto número 14<br />
por ICO e é un dos mellores touros para<br />
patas e pés. Prometedor segundo grupo<br />
de fillas.<br />
MOeS. Engade 50 fillas na súa proba<br />
de conformación e 20 na de produción.<br />
As súas fillas son vacas de altísimas<br />
producións con moi boa morfoloxía. É o<br />
terceiro mellor touro español para leite<br />
e o número 5 por ICO.<br />
R<strong>OS</strong>S. A súa proba alcanza un 96% de<br />
fiabilidade despois de incorporar 245
14 PROBAS<br />
Matias Lucus 128 2076<br />
novas fillas en tipo, que mellora consi-<br />
derablemente, e 154 en produción, que<br />
practicamente permanece estable. As<br />
súas fillas son vacas de moi boas patas<br />
e ubres. Baixísimos recontos de células<br />
somáticas.<br />
LUcUS. Proba estable con moita fiabilidade.<br />
Lixeiros axustes á baixa nalgún<br />
rasgo (100 quilos en leite ou 0,5 puntos<br />
en ubre), que non deberían estrañar se<br />
pensamos que engade case 260 fillas na<br />
súa proba de tipo e 150 en produción.<br />
Touros coa máxima fiabilidade (99%),<br />
como Six ou Landoi, con miles de fillas<br />
valoradas, teñen probas de grande estabilidade,<br />
e mesmo melloran lixeiramente.<br />
SiX. Engade máis de 600 fillas e aínda<br />
ocupa un respectable posto 29º entre os<br />
mellores touros nacionais por ICO, con<br />
case 12 anos de idade e despois de 14<br />
valoracións consecutivas a partir da súa<br />
primera proba, publicada en xaneiro do<br />
2003.<br />
Outros touros coma Tenorio, Bisbal,<br />
Sisco, Mercurio ou Lupino non sofren<br />
variacións nas súas probas, á espera<br />
de incorporar xa o seu segundo grupo<br />
de fillas, especialmente prometedor no<br />
caso dalgúns, coma Chamoso ou Botafogo.<br />
Sobre os touros de primeira valoración<br />
oficial podemos destacar:<br />
Cando Cid Rosana<br />
STiO. Un pedigrí cunha impronta de<br />
alta morfoloxía (Stormatic x James), que<br />
procede dunha familia canadense en<br />
plena emerxencia pero xa ben recoñecida.<br />
A súa nai, Dohbell James Ciss MB-<br />
87 5*, pariu en maio pasado por última<br />
vez, e con dez anos cumpridos atópase<br />
en plena forma. Ciss ten 9 fillas (89% BB<br />
ou mellor) e tres fillos en centros de inseminación<br />
en Canadá. As fillas de Stio<br />
recordan en gran medida as femias da<br />
familia. Son vacas con potentes estruturas,<br />
moi angulosas e con fantásticos<br />
ubres e patas.<br />
VALeRÓN. Este fillo de Champion e de<br />
Bos Igniter Valiosa (Familia Gipsy Grand),<br />
transmite boas producións e moi bo tipo,<br />
con tremendas estruturas, moito carácter<br />
leiteiro e ubres moi correctos. Xa na<br />
súa primeira valoración sitúase entre os<br />
50 mellores touros por ICO.<br />
SAcHO. Un fillo de Titanic e de Bos Igniter<br />
Sacha, que cun tipo en xeral moi<br />
destacado perfílase como un líder para<br />
ubres, ademais de dar fillas de boa capacidade,<br />
moi finas e angulosas.<br />
JAViTO. Este touro (Stormatic x Bos Igniter<br />
Glinda) mellora en gran medida a<br />
súa proba preliminar. As súas fillas son<br />
moi boas produtoras de leite e teñen tremendas<br />
estruturas, son moi altas, con<br />
anchos peitos, moi profundas de costela<br />
e con grupas amplas e boa colocación de<br />
isquions. As patas son de gran calidade<br />
e teñen moi boa mobilidade.<br />
XENÉTICA <strong>FONTAO</strong> OUTUBRO <strong>2009</strong><br />
PAZ<strong>OS</strong>. Un fillo de Champion e de Bos<br />
Wade Quintana, cunha proba moi equilibrada<br />
en produción e con bo tipo. As<br />
súas fillas son vacas de estatura media<br />
pero con boas estruturas. As patas e os<br />
ubres son moi correctos, é dicir, teñen o<br />
tipo funcional de vacas que se busca en<br />
moitos establos de hoxe en día.<br />
VidUeiRO. Un pedigrí orixinal (Talent x<br />
Bos Stoheham Raquel). Transmite boas<br />
producións, correcta morfoloxía en xeral<br />
e bos ubres (a súa nai é filla de Bos Wade<br />
Quintana), ademais do factor vermello,<br />
que herda do seu pai.<br />
FiSHeR. É un fillo de Finley e da vaca<br />
americana K&C View Storm, unha vaca<br />
dunha gran morfoloxía, que tamén parece<br />
transmitir o seu fillo, sobre todo en<br />
canto a ubres se refire.<br />
ROBiNLUcK. Este touro de singular<br />
xenealoxía (Goodluck x Regancrest-Ur<br />
Robin) é un neto de Regan-Joy Durham<br />
Regenia, recoñecida nai da raza e con<br />
moitos descendentes destacados. Robinluck<br />
transmite moi bo tipo, as súas<br />
fillas son vacas moi altas con boas estruturas<br />
e moi angulosas, as patas son<br />
correctas e os ubres ben inseridos e moi<br />
recollidos.<br />
GRANiT. Un pedigrí totalmente diferente<br />
(Air Magna x Lukas), libre de consanguinidade.<br />
As súas fillas son vacas de<br />
producións medias, con moi altas calidades<br />
e un tipo moi correcto.
SILLEDA <strong>2009</strong><br />
CAMPIONATO <strong>DE</strong> VACA XOVEN LACTACIÓN<br />
PERREL<strong>OS</strong> AMADA BOTAFOGO MB-85 VACA XOVEN SUBCAMPIONA <strong>DE</strong> GALICIA (FEFRIGA <strong>2009</strong>)<br />
TATO PANTeRA BOTAFOGO MB-85 FINALISTA VACA XOVEN LACTACIÓN ATA 30 MESES (FEFRIGA <strong>2009</strong>)