Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
IDEALITET 65<br />
stoffet sitt, at han ikkje skil tilstrekkeleg mellom vesentleg og uvesentleg, at hans<br />
jamnt over grundige komparative opplysning avslører manglande sans for<br />
proporsjonar. Kravet om estetisk og analytisk orientering som Paludan blei stilt<br />
overfor ved tiltredinga, får såleis ein parallell i den kritikken Andersen gir Billeskov.<br />
Kan henda gamle Andersen, stilt overfor unge Billeskov, kom i hug gamle-gamle<br />
Paludan?<br />
I dei faglege diskusjonane som Paludan stod i, kan ein altså sjå tre ulike<br />
orienteringar i litteraturvitskapen: den estetiske, den nasjonale og den komparative<br />
(vend "mot sør"). Tar ein med diskusjonen hos Rubow, får ein ytterlegare to<br />
retningar: biografisk og "sjangrologisk". I dette registeret inntar Billeskov ein tydeleg<br />
posisjon; han er "sjangrolog", med dei presiseringar som er gjort ovanfor, og i tillegg<br />
komparatist, vend mot sør.<br />
Ei kritisk drøfting av det komparative grepet til Billeskov bør ta omsyn til at<br />
metoden er ein integrert del av ein poetikk, nærmare bestemt ei utforsking av korleis<br />
forfattaren konkretiserer sin motiv-idé. Ein må også hugsa på at stoffet - Holbergs<br />
reflekterande prosa - i høg grad innbyr til ei slik tilnærming; Billeskovs metode er<br />
også Holbergs metode. Holberg brukte vitterleg kjelder i sin skrivepraksis, det er<br />
ikkje Billeskov som har funne på at han gjorde det. Sjølv med slike atterhald trur eg<br />
likevel kritikken frå Vilh. Andersen råkar noko vesentleg. Og eg skal kort<br />
konkretisera dette i eitt punkt: orienteringa mot det verifiserbare.<br />
Billeskov gjer utførleg greie for sine funn av parallellstader, og siterer då<br />
gjerne in extenso. Ein "kort" påstand får såleis eit fyldig belegg. På den andre sida set<br />
han fram påstandar som er omfattande, dvs. har implikasjonar, men som ikkje desto<br />
mindre blir sette fram utan underbygging, noko både omtalen av autobiografien og<br />
likeeins ei rekke vurderande påstandar kan tena som eksempel på. På denne måten<br />
gjer har det vesle stort, og det som er stort lite.<br />
Det som på denne måten kjem i forgrunnen, er det som lar seg verifisera. Eit<br />
eksempel er den kartlegginga av forholdet til Seneca som ein finn hos både Billeskov<br />
og Kragelund (Kragelund 1983). Dei gjer to undersøkingar som det i denne<br />
samanhengen er viktig å halda ifrå kvarandre. Den eine er å påvisa kor hos Holberg<br />
Seneca blir sitert; dei finn flest sitat i Epigrammer, MTkr og Epist III. Den andre<br />
undersøkinga gjeld kva tekstar av Seneca det er Holberg gjer bruk av: epistlane<br />
dominerer klart (Jansen 1938-39, II, 21). Så langt dreiar alt seg om det som lar seg<br />
påvisa. Men viss ein spør om kva generell innverknad Seneca-epistelen som form har<br />
hatt på Holberg-essayet, blir det straks vanskeleg å finna slike eintydige svar som<br />
Billeskov og Kragelund er ute etter, ein må nøya seg med