Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
238 KAP. 6<br />
det biletet komedien gir av situasjonen. Denne konflikten kan det av og til sjå ut som<br />
Hagedorn Thomsen - med nødvendige endringar - vil overføra til MTkr. Spørsmålet<br />
blir på den andre sida svært problematisk om ein skal forstå konflikten språk-<br />
røyndom som eit forhold mellom teksten som språk og verda utanfor. Med utsegna<br />
om at Holberg er uttrykk for si tid og før si tid, er eg redd for at det er dette som er<br />
oppfatninga til Hagedorn Thomsen.<br />
Eit anna problem er førestillinga om Holberg som rebelsk, men likevel med<br />
evne til å innordna seg krav og reglar som samfunnet stilte. Hans reflekterande prosa<br />
er gjennomtrekt av paradokset som tankefigur, inklusive oppfordinga om ikkje å<br />
følgja den gamle slendrian, ikkje å lita på gjengs oppfatning. Dette kan i seg sjølv<br />
ikkje takast til inntekt for ei radikal haldning. Synet på samtida som hemmande for<br />
Holbergs utvikling og utfalding er det også all grunn til å stilla seg spørjande til. Den<br />
skrekken som Holberg-litteraturen til tider har mana inn i samtida, er det etter mitt<br />
syn få sikre haldepunkt for.<br />
Eit tredje problematisk punkt hos Hagedorn Thomsen: Dei to relasjonane<br />
språket kan ha til røyndommen, inneber to lesarroller. Ein faktaorientert - språkets<br />
bør - som tar opplysningane for pålydande verdi, og ein ironiorientert - språkets må -<br />
dvs. ein prosess der lesaren oppdagar at noko ikkje kan takast for det som det gir seg<br />
ut for. Hagedorn Thomsen gjer ikkje nærmare greie for forholdet mellom<br />
lesarrollene, men analysen hans kan etter mitt skjønn seiast å gi støtte til teorien om<br />
lesarens figur (Lockwood).<br />
Derimot set han ein utbrodert og ein "ironisk" stil i relasjon til kvarandre<br />
gjennom antitesen som fellesnemnar. Karl Mortensen fann ei innebygd utbrodering<br />
eller forsiring i freistnaden på å gjera språket klart. Hagedorn Thomsen følgjer opp<br />
denne tanken når han gjer greie for prosaen til Holberg som symmetrisk. Særleg i<br />
kapittel 4, "Symmetri", blir prosaen til Holberg omtalt ved hjelp av kategoriar som til<br />
vanleg blir brukte helst om ciceroniansk stil.<br />
Her er det ein generell påstand at ord og setningar er underlagde ein<br />
symmetri orientert mot det rytmisk-musikalske. Når det gjeld setningsdanning,<br />
nyanserer omtalen eit register av symmetriske figurar. Eit gjennomgåande trekk ved<br />
desse er at alle er styrde av antitesen. Antitesen er sentralakse og heilskapsdannande<br />
faktor i symmetriane ved setningsdanninga. Symmetri dreiar seg ikkje nødvendigvis<br />
om balanse mellom like store einingar i eit éin til éin-forhold, men også om<br />
balansering av delar etter kva vekt og betydning dei har (Hagedorn Thomsen støttar<br />
seg her på Highet 1985, 332). I pakt med dette gjer han greie for korleis tre- eller<br />
firledda setningsfigurar, eventuelt med anaforar eller