Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Eiliv Vinje - Universitetet i Bergen
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
EPIDEIKTISK BRUK AV BREVET HOS HOLBERG 151<br />
MTkr I.116 har form av brev som gir råd til ein venn. Dette grepet er gjennomgåande,<br />
og passar til den konkrete situasjonen: fortruleg rådslagning i ein vanskeleg<br />
situasjon. Særleg éin sekvens er prega av den fingerte brev-dialogsituasjonen.<br />
Still dig dette da for Øjene, og bild dig ind, at den bittre Critique mod dit Skrift er<br />
udpresset af Misundelse. Eftertænk, at det smukke, som man ey kand giøre efter, det<br />
sverter man. Eftertænk, at den som giøer mest, giør mindst Skade, og Hunden bieffer<br />
ad Maanen, men bider den aldrig. Eftertæ nk, at den vinder Seyer, der ligesom et stort<br />
og ædelt Dyr uden Bevægelse hører Hundene at giøe. Eftertænk ogsaa, at Vrede og<br />
Hævngierighed er Tegn til et svagt og skrøbeligt Sind. (MTkr I.116, 107-108.)<br />
Men i tillegg til at brevforma gir rom for illusjonen fortruleg venneråd, gir dette i sin<br />
tur rom for ein paradoks tanke. Forfattaren svarer på eit spørsmål om råd. Det svaret<br />
han gir, er at det beste forsvar er ikkje å gi noko forsvar: "Jeg finder intet at udsette i<br />
Særdeleshed, men vrager det heele Arbeide udi Almindelighed. Jeg laster ikke<br />
Skriftet, men jeg laster alleene at det er skrevet." (106.) Såleis blir brevet som open og<br />
ærleg meddeling blanda saman med paradokset, fortruleg samtale blir blanda med<br />
dissertasjonens provoserande prestasjon, å prova det umoglege.<br />
MTkr II.97 er eit svar til den fingerte brevvennen som klagar over at ekteskapet er eit<br />
tyranni. Subjektet innrømmer rett nok at han er glad for at han ikkje er gift og såleis<br />
ikkje blir kua av ei kone, men samstundes gjer han det klart at han er undertrykt av<br />
ein annan herskar, som kanskje er vel så streng: magen. Brevforma slår an ein<br />
fortruleg tone frå start ("min kiære Anilo"), men synest å vera motivert først og<br />
fremst av eit verbalpoeng.<br />
Epigrammet som stykket er skrive over (Epigramm. II.97), er ei jamføring<br />
mellom den rike og den fattige, og det sluttar med eit dobbelt verbalpoeng:<br />
Crudum te dicunt medici; crudelem ego dico;<br />
Tu me carnivorum, te voco carnificem.<br />
[Dig Lægen kalder haard; ja, haardt Du gjør mig Livet.<br />
Storæder, siger Du; Forræder, siger jeg.] (Epigrammer, 110-11.)<br />
Felles for epigrammet og essayet er i dette tilfellet dialogen. Brevforma i det<br />
føreliggande essayet synest å vera motivert av ønsket om å gi plass for to setningar<br />
til slutt som nærmast er ei direkte overføring av eit distikon (dvs. eit vers-par) frå<br />
epigrammet. Siste setning i essayet kan stillast opp som eit distikon.<br />
Men jeg er altid bereed til at giøre Mageskifte,<br />
hvis du vil give mig din Kone, og tage min Mave til dig igien.