Vinbla i 4.qxd 24.6.2004 15:45 Page 10FJÖLBREYTTAFRAKKLANDÞ O R R I H R I N G S S O NEiginlega er alveg sama hvernig á málið er litið, Frakkland erupphaf og endir víngerðar á þessari jörð. Ekki er nóg með aðallar helstu gæðaþrúgurnar séu upprunnar þar heldur eru öllhelstu stílbrigði víngerðar að auki upprunnin í þessu landi. Út umallan heim reyna víngerðarmenn og -konur að líkja eftir því bestasem þar hefur orðið til við margra alda þróun.LANDIÐFrakkland er stærsta land Vestur-Evrópu og nær frá Ermasundi ínorðri til Miðjarðarhafsins í suðri. Það nær frá Atlantshafinu ívestri og á landamæri að Ítalíu, Sviss, Þýskalandi, Lúxemborg ogBelgíu í austri. Landslagið er ákaflega fjölbreytt og loftslagiðsömuleiðis þótt Frakkland sé að stærstum hluta til kaldtemprað.Við Miðjarðarhafsströndina er þó annars konar loftslag ríkjandien í öðrum landshlutum og einnig má segja að veðurfar í vínhéruðumí Austur- og Mið-Frakklandi beri væg einkenni meginlandsloftslags.SAGANEins og víðast hvar annarsstaðar í Evrópu hefur ræktun vínberjaverið stunduð í Frakklandi frá ómunatíð en í sögulegu ljósi eru þaðlíklega Rómaveldi og kirkjan sem mótað hafa víngerð í Frakklandiumfram önnur öfl. Fyrir daga Rómverja höfðu Föníkar og Grikkirsiglt vítt og breitt um Miðjarðarhafið og stofnsett nýlendurmeðfram ströndum þess, m.a. Marseille, og að sjálfsögðu stunduðuþessar þjóðir víngerð. Það var þó ekki fyrr en Rómaveldi lagðiundir sig Gallíu og héruðin sem í dag nefnast Bordeaux, Búrgúnd ogRhône (og auðvitað öll hin) að drög voru lögð að víngerð eins ogvið þekkjum hana í dag.Eftir að veldi Rómverja leið undir lok í álfunnisá kirkjan til þess að víngerð legðist ekki af og viðhélt þeirri eftirspurnog þekkingu sem aflað hafði verið. Því fer þó fjarri að víninsem þá voru gerð hafi verið eitthvað í líkingu við þau sem viðþekkjum núna en engu að síður er greinilegt að vínbændur hafa í þádaga verið framsýnir í meira lagi því í grundvallaratriðum hafa landamerkibestu héraðanna tekið litlum breytingum í aldanna rás.ÞRÚGURNARCabernet Sauvignon, Chardonnay, Pinot Noir, Merlot, Syrah,Sauvignon Blanc, Malbec, Semillon, Pinot Gris,Viognier, CabernetFranc og Pinot Blanc. Kannast einhverjir lesendur við þessarþrúgur? Að sjálfsögðu. Þær koma auðvitað allar frá Frakklandi oghafa síðan breiðst út um allan heim og eru ræktaðar jafnt í10
Vinbla i 4.qxd 24.6.2004 15:45 Page 11F J Ö L B R E Y T T A F R A K K L A N DArgentínu sem Ástralíu. Ekkert land í veröldinni getur státað afjafn fjölbreytilegum, upprunalegum gæðaþrúgum og Frakkland ogþar hafa bændur ræktað þessar þrúgur kynslóð fram af kynslóðog aflað sér ómetanlegrar þekkingar á staðbundnum eiginleikumþeirra. En hvort sem forskot franskra vínbænda er fólgið þessueða því að loftslag og jarðvegur Frakklands sé að einhverju leytibetur til þess fallinn að yrkja víngarða skal ósagt látið. Fáir bera þóá móti því að þegar vel tekst til að gera vín í Frakklandi eru þaulíklega stórkostlegustu vín sem hægt er að finna hér á jörðinni.ÁRGANGARÓvíða skipta árgangar meira máli en í Frakklandi. Loftslagið erkaldtemprað og því getur brugðið til beggja vona með hitastig,sólskinsstundir og úrkomu. Frönsk vín verða sjaldan mjögalkóhólrík og innihalda yfirleitt ekki mikið af ógerjuðum sykrinema helst uppskera afar sólríkra og heitra ára.Atur á móti eruþau gjarnan þurr og sýrurík með rismikla byggingu og hafa fínleikasem útilokað er að finna í heitari víngerðarlöndum þar semloftslag er stöðugra. Þótt árgangar skipti nú á dögum minna málien þeir gerðu fyrir hálfri öld ber Frakkland iðulega á góma þegarrætt er um sérstaka árganga, kosti þeirra og galla.SVÆÐINEins og áður sagði er Frakkland víðlent og ákaflega margbreytilegtog því eru vínin einnig ákaflega fjölbreytt.Vínrækt er stunduðnánast allsstaðar í landinu að Bretagne-skaganum og hæstu fjallstindumundanskildum. Á Montmartre-hæðinni í miðriParísarborg er m.a.s. vínrækt og sumstaðar er vínrækt á meira en70% þess lands sem ræktanlegt er. Ekki má þó gleyma því aðFrakkland er stórt og tiltölulega dreifbýlt og þar er landbúnaðurákaflega fjölbreyttur. Enda eru Frakkar þekktir fyrir margskonarlandbúnaðarvörur fyrir utan vín, s.s. osta, grænmeti, ávexti, kjötog korn.Lesendum til glöggvunar er ágætt að fara í stutta ferð um vínræktarhéruðinfrá norðri til suðurs svo menn átti sig á þeirriótrúlegu grósku og fjölbreytileika sem einkennir Frakkland.CHAMPAGNEChampagne er nyrsta gæðavínsvæðið í Frakklandi. Þar eru framleiddfreyðivín sem kennd eru við héraðið og kallast upp á íslenskukampavín. Þau eru gerð með því að koma af stað seinni gerjuní flöskunni og er sú aðferð fyrirmynd annara freyðivína semgerð eru út um allan heim. Aðferðin er bæði flókin og tíma- ogplássfrek og því eru kampavín aldrei neitt sérstaklega ódýr.Eftirspurnin er þó næg enda er fátt skemmtilegra en að skála íkampavíni við hátíðleg tækifæri. Þrjár tegundir af þrúgum eruaðallega notaðar við gerð kampavína; Chardonnay, Pinot Noir ogPinot Meunier.ALSACEÍ Alsace gætir þýskra áhrifa enda liggur héraðið að Rínarfljótinuog íbúar tala þýskuskotna mállýsku. Þrátt fyrir að vera nokkuðnorðarlega er þessi hluti af Frakklandi einn sá þurrasti og sólríkastiog þótt oft vori seint þá eru haustin jafnan löng og heit. ÍAlsace eru nánast eingöngu gerð hvítvín sem eru þekkt fyrir aðvera ilmrík, þurr og bragðmikil og ganga vel með bragðmiklum ognokkuð þungum mat, bæði kjöti og fiski. Helstu þrúgurnar eruRiesling, Pinot Gris, Gewurztraminer, Muscat, Silvaner og PinotBlanc. Þarna eru einnig gerð ákaflega góð sætvín sem ýmist kallastVendanges Tardives (sein uppskera) eða Selection des GrainsNobles (úrval af eðalþrúgum). Vín frá bestu svæðunum bera jafnanskilgreininguna Grand Cru (stóryrki).BOURGOGNEHeitir á íslensku Búrgúnd og talið er að þjóðflokkur fráBorgundarhólmi í Eystrasalti hafi sest þar að á 4. öld og boriðnafnið með sér. Þar eru gerð bæði hvít, rauð og freyðandi vín ogsum þeirra eru einhver eftirsóttustu vín heims. Nyrsti hlutinnheitir Chablis og þar eru gerð ákaflega glæsileg og jarðbundinhvítvín úr Chardonnay-þrúgunni. Miðhlutinn er líklega þekktastihluti svæðisins og skiptist í Côte des Nuits og Côte du Beauneog saman kallast þau Côte d’Or eða Gullströndin, enda eru mörgvín þaðan jafnvirði þyngdar sinnar í gulli. Þar eru gerð bæði hvítog rauð vín og eru þau flest kennd við þorpin og víngarðana semþau koma frá, t.d. Beaune, Pommard, Montrachet og Vosne-Romané. Bestu vínin kallast Premier Cru (fyrsta yrki) og GrandCru (stóryrki). Hvítvínin eru að langstærstum hluta gerð úrChardonnay og rauðvínin úr Pinot Noir.Sunnan við Gullströndina eru nokkuð stór svæði sem kallastCôte Chalonnais og Mâcon og þar eru gerð hvít og rauð vín úrsömu þrúgum þótt þau þyki sjaldnast eins glæsileg. Þekktast erlíklega vínið Pouilly-Fuissé sem kennt er við samnefnt þorp.Næst þegar þið smakkið Chardonnay-vín frá Ástralíu, Suður-Afríku eða Chile skuluð þið minnast þess að víngerðarmennirnireru að reyna að líkja eftir hinum stórkostlegu Búrgúndarvínumsem fáir deila um að séu einhver bestu í heiminum.BEAUJOLAISBeaujolais telst reyndar til Búrgúndar en er töluvert sunnar ogþar eru eingöngu gerð rauðvín úr þrúgu sem kallast Gamay.Þetta eru að jafnaði létt og blómleg vín sem fara vel með grófumog einföldum sveitamat en bestu vínin koma frá nokkrumþorpum sem vínin eru kennd við, s.s. Moulin-á-Vent, Fleurie,Morgon og Saint Amour. Beaujolais Nouveau er þó líklega þekktastaafurð héraðsins en það er í raun fyrsta vín haustsins og máhefja sölu á því þriðja fimmtudaginn í nóvember ár hvert. Þessi11