Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
semesteroppgåve om «Svertedauden <strong>–</strong><br />
om nynorskjournalistar iført tvangstrøyer<br />
i riksavisene». I 1990 skreiv<br />
Linda Eide hovudoppgåve om «Språktvang<br />
i den frie pressa?», og i 1978<br />
skreiv eg sjølv hovudoppgåve om<br />
«Holdningane til nynorsk i Oslo-pressa».<br />
Og holdningane er jamt dei same i<br />
dag som for 14 og 26 år sidan. Ja, kanskje<br />
verre?<br />
Vi har kome dit at det er naturleg<br />
for dei fleste å snakke sin eigen dialekt<br />
i dei fleste situasjonar, men den sterke<br />
språklege frigjeringa og medvitet som<br />
dialektrørsla hadde med seg, er vatna<br />
ut.<br />
Språket vårt er for mange ikkje viktig<br />
lenger, somme går så langt at dei<br />
tykkjer det er like greitt at vi går over<br />
til engelsk her i landet. Det fyrste vi<br />
lærer ungane i barnehagen, er å synge<br />
«Happy birthday», og fleirtalet i Stortinget<br />
tykkjer det er skit det same om<br />
forskarar og studentar på universiteta<br />
brukar norsk <strong>eller</strong> engelsk Når det er ei<br />
så likegyldig holdning til norsk generelt,<br />
er det mest så ein skjemst over å<br />
ha to jamstilte norske språk. Det er uttrykk<br />
for ei husmannsånd, stikk imot<br />
dei fleste andre land, som tykkjer det<br />
er viktig å ta vare på språka sine i den<br />
globaliserte verda vi lever i. Somme<br />
ville sikkert tykkje det var greitt å leve<br />
i ei verd prega av engelsk, kinesisk og<br />
spansk, men mange ville sakne morsmålet<br />
sitt. Det er for dei fleste av oss<br />
samnemnaren for både identitet, kultur,<br />
litteratur, historie og sjølvkjensle.<br />
Det har vi som fekk nynorsken i voggegåve,<br />
skjønt. Mange av oss tykkjer<br />
det er viktig å ta vare på det, og utvikle<br />
det, og når ikkje universiteta lenger<br />
ser det som ei viktig oppgåve å verne<br />
om det norske språket generelt <strong>–</strong> og slett<br />
ikkje nynorsken spesielt <strong>–</strong> får vi sette vår<br />
lit til at det kjem fleire Odd Nordstoga,<br />
Side Brok, Jon Fosse, Frode Grytten,<br />
Ragnar Hovland, Morten Sandøy, Ingvild<br />
Bryn, Are Kalvø, Solveig Barstad,<br />
Kjersti Strømmen osv. som kan få nynorsken<br />
til å syne att i vande og uvande<br />
samanhengar i kultur- og medieverda <strong>–</strong><br />
og gjere oss stolte av språket vårt. Gode<br />
føredøme er og blir viktig same kva det<br />
er snakk om.<br />
Radio, fjernsyn og Internett er viktige<br />
både for språkleg utvikling og godtaking.<br />
Når berre 5 % av dei som lagar<br />
barne- og ungdomsprogram i NRK,<br />
brukar nynorsk, seier det seg sjølv at<br />
det vert få program på dialekt og nynorsk<br />
dei åra i livet då vi vert mest forma,<br />
både når det gjeld identitet, toleranse<br />
og språk. Det er få lyspunkt i så<br />
måte. Men i år har Odd Nordstoga<br />
toppa VG-lista i rekordmange veker<br />
med ein barnesong på vinjemål, eigentleg<br />
ein parodi på Fager kveldssol<br />
smiler, skriven for 20 år sidan av<br />
Ragnar Hovland. Det umogelege er<br />
framleis mogeleg!<br />
SPRÅKNYTT 3<strong>–</strong>4/2004<br />
35