Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
Banning – makt eller avmakt? - Språkrådet
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Nynorsk og ulv<br />
MAGNI ØVREBOTTEN<br />
DET ER TO TING som engasjerer folk<br />
her i landet, nynorsk og ulv. Hadde<br />
ulven prata nynorsk, hadde han<br />
garantert vore utrydda, sa Knut Nærum<br />
i programmet «Først og sist» i april i<br />
år. Det var godt sagt, og artig tenkt, og<br />
med større vidd enn vi er vane med at<br />
nynorsk vert omtala med.<br />
Det er lenge sidan det har vore så<br />
godteke å vere mot nynorsken som no.<br />
Elles vert toleranse sett på som teikn<br />
på vidsyn og kunnskap. Det er i alle<br />
høve ikkje stovereint å syne fram fordommane<br />
sine, bortsett frå mot nynorsk,<br />
bygdefolk og bønder. Det er tre<br />
synonyme ord for mange, og ved å le av<br />
<strong>eller</strong> fordumme dei trur visst mange at<br />
dei vert urbane verdsborgarar.<br />
Media er ein viktig trendsettar i så<br />
måte og har meir innverknad på haldningane<br />
våre enn det er kjekt å tenkje<br />
på. I programmet som fylgjer etter det<br />
Nærum er med i, må ein mest vere<br />
barnefødd i Oslo 1-2-3 for å få vere med,<br />
<strong>eller</strong> på ei <strong>eller</strong> anna vis ha kome inn<br />
i omgangskrinsen til programleiaren<br />
Fredrik Skavland. Då vert ein resirkulert<br />
til det einsformige. Men ein og<br />
annan frå bygda kjem stundom med<br />
som eksotisk krydder, som til dømes<br />
ein liten gut frå Gaular i Sunnfjord<br />
som les bakvendt. Han er trygg som<br />
fjellet der han sit, men programleiaren<br />
vert utrygg av slike fenomen frå utanverda,<br />
<strong>eller</strong> «der borte på Vestlandet»,<br />
som han sa då han skulle forklare kvar<br />
6-åringen var frå.<br />
Nokre veker etterpå var det luringen<br />
Odd Nordstoga som ikkje lenger let<br />
seg oversjå etter å ha toppa VG-lista i<br />
vekesvis. Programleiaren tok det for<br />
gjeve at denne karen med vest og gamaldags<br />
kaps måtte vere eit heimespøta<br />
talent frå avkroken Vinje. Difor<br />
var det meir naturleg å snakke med<br />
Nordstoga om fjøsstell enn om musikk!<br />
I Bergens Tidende <strong>–</strong> Vestlandets storavis<br />
<strong>–</strong> las eg nyleg eit intervju med den<br />
same Nordstoga. Der var fokuset at<br />
han hadde studert i Bergen nokre år,<br />
og dei hadde teke han med til gata der<br />
han hadde budd på hybel. Sjeldan har<br />
eg lese eit intervju som tok så lite farge<br />
av intervjuobjektet. Bokmålet kunne rett<br />
og slett ikkje formidle Odd Nordstoga<br />
skikkeleg, og intervjuet var knapt til å<br />
kome seg gjennom. For Bergens Tidende<br />
finst det inga orsaking, dei har<br />
gode nynorskbrukande journalistar,<br />
som altfor ofte må skrive på bokmål<br />
fordi det er «naturleg» utifrå stoffet.<br />
Men det gjeld visst ikkje hin vegen, og<br />
her står vi på staden kvil.<br />
Det skjønte eg for alvor då eg i vår<br />
sat og las søknader frå mange unge,<br />
håpefulle ungdomar som ynskte å bli<br />
nynorskpraktikantar i Nynorsk mediesenter<br />
i Førde. Ein av dei hadde skrive<br />
34 SPRÅKNYTT 3<strong>–</strong>4/2004