Mylnor og kvernar i Noreg etter uppteljingar i 1927-29. 1 ... - SSB
Mylnor og kvernar i Noreg etter uppteljingar i 1927-29. 1 ... - SSB
Mylnor og kvernar i Noreg etter uppteljingar i 1927-29. 1 ... - SSB
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
NORGES OFFISIELLE STATISTIKK IX . 33.<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i <strong>Noreg</strong><br />
Etter <strong>uppteljingar</strong> i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
1. bolken : Talet på bruka, eigedomstilhøva, mylnehus <strong>og</strong> kvernhus, hopelag<br />
med andre verksender, verdeuppgåvor, drivkraft, drivverk <strong>og</strong> hestekraft.<br />
(Moulins en Norvège. D'après recensements dans les années <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
I. Nombre des moulins, les différentes classes des propriétaires, etc., bâttiments,<br />
combinaisons avec agriculture, scieries, etc., données de valeur, force motrice,<br />
machines motrices et force de cheval.)<br />
Utgjevar er<br />
Statens Kornforretning.<br />
OSLO<br />
I KOMMISJON HJÅ H. ASCHEHOUG & Co.<br />
1934
Halden<br />
E. Sems trykkeri 1934
Etter samråd med Landbruksdepartementet hev<br />
Statens Kornforretning teke pá seg å gjeva ut eit verk<br />
um „Norske My/nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>". Den statistikken som<br />
vert lagt fram her, er eit serprent frå fyrste band i dette<br />
verket.<br />
Revisjonschef Einar Normann hev skrive utgreidinga<br />
um statistikken <strong>og</strong> hev like eins sett upp tabellane<br />
med hjelp frå nokre av tenestemennene i revisjonen.<br />
Statens Kornforretning, Oslo i mai 1934.<br />
Oskar Jahnsen.
Innhald.<br />
Innleiding 9<br />
Tekst til tabellane i fyrste bolken 13<br />
I. Stutt historisk yversyn 13<br />
II. Um dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> 19<br />
Ill. Landskapsdeilinga . 31<br />
IV. Det statistiske tilfanget . . 32<br />
V. Talet på bruka i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-29 34<br />
VI. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> gjengne frå <strong>og</strong> komne til i tida frå 1919<br />
til <strong>1927</strong>-29 ... 45<br />
VII. Eigedomstilheva i <strong>1927</strong>-29 . . 53<br />
VIII. Mylnehus <strong>og</strong> kvernhus i <strong>1927</strong>-29 . 59<br />
a. Bruk med <strong>og</strong> utan serskilt hus 59<br />
b. Byggjevyrke . .<br />
. •<br />
60<br />
c. Hustalet på bruka <strong>og</strong> h<strong>og</strong>der på mylne- <strong>og</strong> kvernhusa 63<br />
d. Yverbygd grunn 66<br />
e. filderen på husa 68<br />
IX. Hopelag med andre verksemder i <strong>1927</strong>-29 ▪ 76<br />
X. Verdeuppgåvor frå <strong>1927</strong>-29 . . 80<br />
XI. Drivkraft i <strong>1927</strong>--29 89<br />
XII. Drivverk i <strong>1927</strong>-29 94<br />
XIII. Hestekraft i <strong>1927</strong>-29 • 107<br />
Tabellar: . . 121<br />
1. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-29 i kvar bygd <strong>og</strong> kvar by • 122<br />
2. Samandrag av uppgåvone um mylnebruk <strong>og</strong> kvernbruk i 1919<br />
<strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-29 . .................. . . 164<br />
3. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> gjengne frå <strong>og</strong> komne til i tida frå 1919<br />
til <strong>1927</strong>-29 166<br />
4. HandelsmyInor i <strong>1927</strong>-29 . .. . 172<br />
(a. Talet på bruka. Eigarar. Mylnehus <strong>og</strong> kvernhus.<br />
b. lilderen på mylnehusa (<strong>og</strong> kvernhusa). Hopelag med andre verksemder.<br />
Verdeuppgåvor.<br />
c. Drivkraft. Drivverk <strong>og</strong> hestekraft.)<br />
Sida
5. Bygdamylnor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
R. Samandrag for heile landet, landsbolkar <strong>og</strong> fylke .<br />
(a. Talet på bruka, uppgåvor urn eigedomstilhøva <strong>og</strong> urn mylnehus<br />
<strong>og</strong> kvernhus.<br />
b. Hopelag med andre verksemder. Verdeuppgåvor. Drivkraft.<br />
c. Drivverk <strong>og</strong> hestekraft.)<br />
B. Samandrag for landskap •<br />
(a. Talet på bruka. Uppgåvor urn eigedomstilhova, mylnehus <strong>og</strong><br />
kvernhus, Salsverde, hopelag med andre verksemder <strong>og</strong> urn<br />
drivkraft<br />
b. Drivverk <strong>og</strong> hestekraft.)<br />
6. Gards<strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-29 . . . . 242<br />
(a. Talet på bruka. Uppgåvor urn eigedomstilheva <strong>og</strong> urn kvernhus.<br />
b. Drivkraft <strong>og</strong> drivverk.)<br />
Tilleggstabell urn gards<strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> gardsmylnor) . ...<br />
(Utrekna hestekraft for heile landet <strong>og</strong> for landsbolkane.)<br />
Vedlegg attarst: Kart<strong>og</strong>ram.<br />
Sida<br />
178<br />
214
Table des matiéres.<br />
Introduction. , 9<br />
I. FtperÇu historique 13<br />
II. Les différentes espéces des moulins 19<br />
III. La partition des districts . . 31<br />
IV. Matériaux statistiques 32<br />
V. Nombre des moulins en 1919 et <strong>1927</strong>-29 34<br />
VI. Moulins disparus et établis depuis les années 1919 a <strong>1927</strong>-29 45<br />
VII. Les différentes classes des propriétaires, etc., <strong>1927</strong>-29 . 53<br />
VIII. Bátiments de moulin <strong>1927</strong>-29 59<br />
a. Moulins avec et sans batiment particulier 59<br />
b. Matériaux de construction ... 60<br />
c. Nombre des batiments des moulins et leurs étages 63<br />
d. Terrain couvert 66<br />
e. Age des batiments .. 68<br />
IX. Combinaisons avec autres professions <strong>1927</strong>-29 76<br />
X. Données de valeur <strong>1927</strong>-29 80<br />
Xl. Force motrice <strong>1927</strong>-29 89<br />
XII. Machines motrices <strong>1927</strong>-29 94<br />
XIII. Force de cheval <strong>1927</strong>-29 107<br />
Pages<br />
Tableaux: 121<br />
1. Moulins en 1919 et <strong>1927</strong>-29, par communes 122<br />
2. Résumé des données sur les moulins en 1919 et <strong>1927</strong>-29 164<br />
3. Moulins disparus et établis depuis les années 1919 á <strong>1927</strong>-29 166<br />
4. Moulins de commerce <strong>1927</strong>-29 172<br />
(a. Nombre des moulins. Propriétaires. Batiments des moulins.<br />
b. Age des batiments. Combinaisons avec autres professions. Données<br />
de valeur.<br />
c. Force motrice, machines motrices et force de cheval.)
Pages<br />
5. Moulins vicinaux <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
A. Résumé des donnés du pays total, des grands districts et<br />
des préfectures 178<br />
(a. Nombre des moulins. Données sur les différentes classes des<br />
propriétaires, etc., et sur les bátiments des moulins.<br />
b. Combinaisons avec autres professions. Données de valeur.<br />
Force motrice.<br />
c. Machines motrices et force de cheval.)<br />
B. Résumé des données des arrondissements . . . 214<br />
(a. Nombre des moulins. Données sur les différentes classes des<br />
propriétaires, etc., sur les batiments des moulins, valeur vénale,<br />
combinaisons avec autres professions et sur force motrice.<br />
b. Machines motrices et force de cheval.)<br />
6. Moulins de ferme <strong>1927</strong>-29 242<br />
(a. iNombre des moulins, Données sur les différentes classes des propriétaires,<br />
etc., et sur les batiments des moulins.<br />
b. Force motrice et machines motrices.)<br />
Tableau supplémentaire des moulins de ferme. Force de cheval calculée<br />
pour le pays total et pour les grands districts . .<br />
Annexe: Deux cart<strong>og</strong>rammes.
Innleiding.<br />
I den fyrste l<strong>og</strong>a urn landsens kornforsyning, som vart vedteken på<br />
Stortinget i 1926 (lov om landets kornforsyning av 25. juni 1926, nr. 7),<br />
var det teke inn i den 8de paragrafen fyresegner urn korntrygd for det<br />
korn som kornavlarane sjelve hadde avla <strong>og</strong> som dei mol <strong>og</strong> nytta i eige<br />
hushald. For slikt korn kunde det betalast ut til avlarane i korntrygd<br />
4 øyre for kvart kg., a segja urn kornet var hoveleg til a mala mjel eller<br />
gryn av til folkemat. Korntrygd matte likevel ikkje betalast for meir enn<br />
200 kg. korn til manns i kvart hushaldet. I andre lekken i same paragrafen<br />
var det fastsett at kornavlarane berre kunde få korntrygd når dei<br />
la fram vitnemål (malekort) urn at kornet var male pa ei mylna som var<br />
godkjend av Landbruksdepartementet.<br />
I grunngjevinga til denne paragrafen var det sagt ifrå at godkjenning<br />
kunde gjevast både til bygdamylnor (leigemalingsmylnor) <strong>og</strong> til gards<strong>kvernar</strong>,<br />
men likevel ikkje til greype<strong>kvernar</strong> (fullferdige fabrikk<strong>kvernar</strong> som<br />
er til a flytja), når desse sistnemde vart nytta berre som gards<strong>kvernar</strong>.<br />
L<strong>og</strong>a vart sett i verk fra 1. juli <strong>1927</strong> <strong>og</strong> med di departementet tykte<br />
det vilde vera rettast urn alle tilskipingar som var turvande når l<strong>og</strong>a tok<br />
til å verka, kunde koma i stand fyreåt, vart det teke avgjerdsla urn å<br />
setja i gang ei rnylnerekning soleis at alle som åtte mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>,<br />
<strong>og</strong> som ynskte det, so langt det let seg gjera, kunde fa mylnone eller<br />
kvernane sine godkjende til den fastsette dagen. Det vart difor sendt<br />
skriv til ordforarane i bygdene urn a taka upp ei slik rekning. Formannskapa<br />
skulde samstundes med at dei nemnde upp ein mann som kunde<br />
setjast til korntrygdkasserar (til a betala ut korntrygda), leggja pa denne<br />
mannen å sanka ihop uppgåvor yver alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som fanst i<br />
bygda, groype<strong>kvernar</strong> nytta til gards<strong>kvernar</strong> undantekne. For kvar mylna<br />
eller kvern skulde det fyllast ut ei uppgåveskjema. Skjemone var serskilde<br />
for bygdamylnor <strong>og</strong> for gards<strong>kvernar</strong>. Og mylne- <strong>og</strong> kverneigarar<br />
som ynskte a fa godkjenning for mylna eller kverna si til korntrygdmaling,<br />
laut segja frå um dette pa skjema med same. Men uppgåvor skulde<br />
sendast inn urn alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> (utanum greype<strong>kvernar</strong>) enda urn<br />
eigarane ikkje vilde ha dei godkjende til korntrygdmaling. Til rettleiding<br />
under arbeidet med A sanka ihop skjemone vart det sendt ei uppskrift
1 0<br />
til kvar einskild bygd urn talet på mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som fanst i bygda<br />
i mai 1919 <strong>etter</strong> ei rekning som Rationeringsdirektoratet den gongen<br />
sette i verk <strong>og</strong> som provianteringsråda greidde med.<br />
Det var tanken at dei uppgåvone som kom inn i samsvar med dette<br />
ålaget, skulde nyttast i ei melding til Stortinget urn korntrygda <strong>og</strong> urn<br />
korleis ho var skipa til. Det synte seg likevel då ein fekk sjå igjenom<br />
skjernone at det der fanst mange forvitnelege upplysningar som vilde vera<br />
gode til a gjeva ei meir heilsleg utgreiding urn mylnone <strong>og</strong> kvernane i<br />
landet enn det kunde gjerast i ei slik stortingsmelding. Men det vilde<br />
då vera turvande å få inn ymse tilleggsuppgåvor. Ei slik utgreiding vilde<br />
det <strong>og</strong> taka noko lengere tid a få istand <strong>og</strong> det høvde elles heller ikkje<br />
å setja alt dette inn i ei stortingsmelding av di det der vilde fylla for<br />
mykje upp, <strong>og</strong> dessutan vilde det da ikkje vera lett å få tak i upplysningane<br />
dersom det var nokon som kunde hava hug til å nytta dei sidan.<br />
Landbruksdepartementet tok då det rådet berre a leggja fram for Stortinget<br />
ein stutt <strong>og</strong> fyrebils statistikk sett ihop av det tilfanget som var kome<br />
inn, <strong>og</strong> bad so urn løyve til at dei pengane som var esla til statistikk<br />
<strong>og</strong> til utgreidingane elles i den nemnde stortingsmeldinga, kunde nyttast<br />
til å gjeva ut eit sjolvstendig verk urn dei norske mylnone <strong>og</strong> kvernane<br />
i gamal <strong>og</strong> ny tid. Det som meir turvtest til å få verket ut, serskilt<br />
prentekostnader, skulde Statens Kornforretning taka på seg av di mykje<br />
av tilfanget, serskilt statistikken, hadde stort verd for verksemda i forretninga.<br />
Dette gjekk Stortinget med på.<br />
I 1928 tok Stortinget ved ei ny l<strong>og</strong> urn landsens kornforsyning (lov<br />
om landets kornforsyning. av 22. juni 1928). Denne l<strong>og</strong>a tek burt den<br />
kornskipnaden som var gjeldande <strong>etter</strong> l<strong>og</strong>a frå 1926 <strong>og</strong> set istaden eit<br />
monopol (ein einrett) for ei Statsforretning til å greida med innførsla, kjøp<br />
<strong>og</strong> sal av korn for heile landet. Denne nye l<strong>og</strong>a vart sett i verk frå 1.<br />
juli 19<strong>29.</strong> Korntrygdordninga er halde uppe <strong>etter</strong> denne tida <strong>og</strong> i samsvar<br />
med eit serskilt stortingsvedtak frå 24. april 1929, men det er gjort<br />
sume brigde. I hovudsak er det no berre bygdemylnone som kann mala<br />
korn som det skal svarast korntrygd for, <strong>og</strong> korntrygda vert betald som<br />
eit prisnedslag på det kornet mylna tek imot <strong>og</strong> mel. I nokre bygder,<br />
mest på vestlandet, der det ikkje finst bygdamylnor <strong>og</strong> det difor enno er<br />
vanleg a nytta eiga gardskvern til å mala matmjøl, vart det hove til å skipa<br />
„mylnelag" dei kallar. Innanfor det valdet der mylnelaget råder, kann<br />
det malast korn på gardskvernane <strong>og</strong> betalast trygd for dette <strong>etter</strong> serskilte<br />
fyresegner som Kornforretninga hev fastsett. Men i største luten<br />
av landet er no gardskvernane lagde ned når ein tek undan nokre som<br />
vert nytta til å mala mais <strong>og</strong> malt.<br />
Arbeidet med den mylne- <strong>og</strong> kverngranskinga som er nemnt her<br />
framum vart <strong>etter</strong> at Kornforretninga kom i gang lagt til revisjonsverket<br />
der. Grunnlaget for statistikken er soleis — som nemnt framanfor — dei<br />
uppgavone som vart sanka ihop i den fyrste korntrygdtida ( 1/7 <strong>1927</strong>—
11<br />
1/7 1929) <strong>og</strong> gjeld mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som var i slik stand at dei kunde<br />
nyttast til kornmaling i denne tida. Nokon serskild dag innanfor denne<br />
tidabolken kann ikkje statistikkuppgåvone festast til. Alle mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong> som vart nytta i desse dra, eller var i slik stand at dei kunde<br />
nyttast, er tekne med jamvel urn dei var komne burt fyre 1. juli 19<strong>29.</strong><br />
I mylnerekninga i <strong>1927</strong> <strong>og</strong> i dei seinare tilleggsuppgåvor var som sagt<br />
fyrr ikkje med gards-grøype<strong>kvernar</strong>. At upplysningar urn desse kvernane<br />
vanta, var eit hol i statistikken <strong>og</strong> korntrygdkasserarane vart difor i 1929<br />
bedne urn senda inn ei uppskrift yver desse <strong>og</strong>. Urn grøype<strong>kvernar</strong>,<br />
<strong>og</strong> likeins urn handelsmylnone, er soleis å segja at alle upplysningane<br />
er feste til året 1929, men maleuppgavone gjeld for alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
året 1926.<br />
Under granskinga av uppgåvone frå korntrygdkasserarane synte det<br />
seg at nokre av uppgåvone var uheile <strong>og</strong> det var elles ikkje so heilt visst<br />
at alle <strong>kvernar</strong> ,var komne med i desse uppgåvor heller. Ein tykte då<br />
at det kunde vera godt urn folk som var kjende i bygdene, såg igjenom<br />
uppgåvone, retta på desse dersom dei var lytefulle, <strong>og</strong> fyllte ut nye<br />
uppgåveskjemor dersom det fanst <strong>kvernar</strong> som ikkje var komne med fyrr.<br />
Det vart sendt skriv til jordstyra urn dette med bon urn å taka på seg<br />
ei sovore gransking, <strong>og</strong> dei hev <strong>og</strong> greidd med det på ein måte som dei<br />
lyt hava stor takk for. Med deira hjelp fekk ein greida pa umlag 2300<br />
<strong>kvernar</strong> (800 greype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> 1500 andre gards<strong>kvernar</strong>) som det ikkje<br />
var kome melding frå fyrr. Jordstyra hev attåt dette sendt inn upplysningar<br />
urn drivverket til kvernane <strong>og</strong> urn steinslaga <strong>og</strong> dei hev gjeve<br />
tilleggsuppgavor slik at ein <strong>og</strong> kan gjera statistikken frå 1919, som likeins<br />
hev synt seg å vera uheil frå mange bygder, so god <strong>og</strong> heilsleg<br />
som det no er råd å få han.<br />
Som nemnt er statistikken arbeidd ut i revisjonen i Statens Kornforretning<br />
<strong>og</strong> er her teke jamsides med anna arbeid. Det hev då sjelvsagt<br />
ikkje vore til å koma frå at det hev teke heller lang tid å gjera alt<br />
fullferdigt. Både ihopsankinga av tilleggsuppgåvone utyver landet som<br />
jordstyra laut greida med når dei hadde hove til det, <strong>og</strong> arbeidet med<br />
tilfanget her i kontoret i Oslo, hev kravt mykje tid. Det kann <strong>og</strong> nemnast<br />
at det fanst ikkje frå fyrr nokon heilsleg <strong>og</strong> systematisk mylne- <strong>og</strong> kvernstatistikk<br />
her i landet <strong>og</strong> ein var difor nøydd til å arbeida so å segja på<br />
berr botn.<br />
Det som her er sagt gjeld statistikken som ein reknar for grunnlaget<br />
i heile utgreidinga. Denne vil koma i tri bolkar.<br />
Fyrste bolken gjev upplysningar urn talet på mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i kvar<br />
einskild by <strong>og</strong> i kvar bygd i 1919 <strong>og</strong> <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong> Det er her å merka<br />
at provianteringsråda sine uppgåvor frå 1919 ikkje hadde teke med groype<strong>kvernar</strong><br />
som vart nytta til gards<strong>kvernar</strong>, men berre groype<strong>kvernar</strong> som<br />
var bygda<strong>kvernar</strong>. Denne bolken hev dessutan uppgåvor frå <strong>1927</strong>-1929<br />
yver eigedomstilhøvet, yver mylnehus <strong>og</strong> kvernhus, yver verda (gjeld berre
12<br />
handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamylnor), yver drivkraft, drivverk <strong>og</strong> hestekraft <strong>og</strong><br />
yver hopelag med andre verksemder (gjeld likeins berre handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> bygdamylnor).<br />
Andre bolken vil segja frå <strong>etter</strong> uppgåvone frå <strong>1927</strong>-1929 urn turkor<br />
<strong>og</strong> maskinverket elles (reinskeverk, maleverk <strong>og</strong> siktor).<br />
Tridje bolken vil greida ut urn maletider, urn betalinga for leigemaling,<br />
urn mylnemannskap <strong>og</strong> loner til arbeidarane i 1926 <strong>og</strong> urn malemengdene<br />
i same året.<br />
Sidan vil korna noko med kvart <strong>og</strong> <strong>etter</strong> som det vert hove til det,<br />
ei mylne- <strong>og</strong> kverns<strong>og</strong>a (truleg eit band) <strong>og</strong> ei utgreiding urn kvernhusa<br />
i dei ymse landsbolkar, korleis dei er bygde <strong>og</strong> er innreidde. Det er <strong>og</strong><br />
esla eit band til nokre stykke urn kvernsteinbrytinga i gamal tid, urn<br />
nemningar på dei tinga som finst i mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>, urn ordtydingar<br />
<strong>og</strong> urn kva stadnamna segjer urn mylne- <strong>og</strong> kverntilheva i eldre tider.<br />
Kann henda kjem det <strong>og</strong> ei stutt utgreiding um gamle eventyr, segner<br />
<strong>og</strong> skikkar som knyter seg serskilt til kvernhusa.<br />
Med di flestalle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> finst i dei strok i landet der nynorsken<br />
er teken til skrivernål, er det fastsett at utgreidinga skal prentast<br />
på dette malet, det vil då segja råma <strong>og</strong> truleg storparten av utgreidingane<br />
vert på nynorsk, men elles kann det vera at einskilde luter av verket vert<br />
skrive på det vanlege bokmålet <strong>og</strong> nokre stykke på serskilde målføre.
Statistikk yver mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i Norig<br />
i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>- <strong>29.</strong><br />
I. Stutt historisk yversyn.<br />
Når ein tek undan vinden som menneskja frå dei eldste tider vi veit<br />
urn, hev nytta til sigling, er fossekrafta den fyrste naturkraft folk fann<br />
på å taka til arbeidshjelp åt seg, <strong>og</strong> det var til kornmaling dei tok denne<br />
krafta i bruk. Kornmalinga med vasskraft<br />
er soleis det eldste upptaket til<br />
industriell verksemd drive med mekanisk<br />
kraft.<br />
Upphavleg vart kornet berre knasa<br />
i sund millom tvo steinar, <strong>og</strong> nokre naturfolk<br />
lagar enno i våre dagar til mjøl<br />
på denne måten. Sidan lærde dei seg<br />
a gjera hand<strong>kvernar</strong> av tvo runde kvernsteinar<br />
<strong>og</strong> med hol („kvernauga") i den<br />
evste („roterande" <strong>kvernar</strong> dei kallar).<br />
Dette slag hand<strong>kvernar</strong> finst det endå<br />
ikkje so fåe av på gardane her i landet.<br />
Bil. 1.<br />
Kornknasing hjå naturfolka.<br />
Dei vert mest kalla gryn<strong>kvernar</strong><br />
eller salt<strong>kvernar</strong> av di folk hev havt dei til a mala salt eller bygg-gryn på.<br />
I Romarriket <strong>og</strong> i Sudlanda elles hadde dei attåt hand<strong>kvernar</strong> storre<br />
<strong>kvernar</strong> som vart drivne med hestar eller uksar. Etter utgravingane i dei<br />
seinare åra ser det ut til at slike <strong>kvernar</strong> var dei vanlegaste i den klassiske<br />
tida, jamvel <strong>etter</strong> at vasskvernane vart kjende. Og <strong>kvernar</strong> drivne med<br />
hestekraft heldt dei fram med a nytta der vasskrafta vanta, t.d. i dei<br />
millomeuropeiske laglanda, alt til vindmylnone kom upp. Ja, slike heste<strong>kvernar</strong><br />
er ikkje so lite i bruk endå i sume land. Det er <strong>og</strong> funne eit<br />
par her i landet <strong>og</strong> desse er tekne med i statistikken.<br />
Etter latinske skrifter er det truleg at vass<strong>kvernar</strong> eller vassmylnor<br />
var kjende i Rom alt på Kristi tid <strong>og</strong> venteleg er dei komne dit fra orienten.<br />
Frå Rom eller frå landa kring Midhavet må kjennskapen til slike<br />
vassdrivne maleverk vera ford vidare <strong>og</strong> heilt upp til Norderlanda.<br />
Men vi veit ikkje kva tid dei kom hit. Det ser elles ut til at det<br />
var fyre den tida dei eldste historiske s<strong>og</strong>one våre hev _meldingar um.
14<br />
Det finst i vårt mål tvo ord som båe vert nytta urn slike vassdrivne<br />
maleverk vi her talar urn.<br />
Det eine ordet er kvern, f. som er heilt norsk <strong>og</strong> teutonsk (eller<br />
germansk som dei <strong>og</strong> segjer) frå upphavet. Ordet heiter på gamalnorsk<br />
kvern likesom i nynorsk, svensk kvarn,<br />
dansk kvern, gotisk qairnus, f. som tyder<br />
kvernstein, engelsk quern (angelsaksisk<br />
cweorn, f.) = handkvern. Dei gamaltyske<br />
orda querna, f. (lågtysk) <strong>og</strong> quirn, quirna,<br />
f. (høgtysk) tyder <strong>og</strong> handkvern (i millomtysk<br />
kärn, kikne, f.). I dei teutonske (germanske)<br />
landa der ordet kvern i notida<br />
vert nytta, tyder det: I dansk, hollandsk<br />
<strong>og</strong> engelsk handkvern, i norsk både handkvern<br />
<strong>og</strong> vasskvern <strong>og</strong> i svensk vert det<br />
bruka urn alle slag både store <strong>og</strong> småe<br />
Bil. 2.<br />
Handkvern frå Lismarka i Ringsaker.<br />
(Sandvigske Samlinger, Lillehammer).<br />
mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>. Dei segjer soleis i<br />
Sverike t.d. <strong>og</strong> valskvarnar urn dei bruka<br />
vi her i landet kallar valsemylnor.<br />
Det andre ordet vi hev er mylna, f. Det er ikkje norsk frå fyrsten,<br />
men kome til oss frå England (frå angelsaksisk). Upphavleg er det<br />
latinsk, ætta frå det millomalder-latinske ordet mo//na, f. som kjem av<br />
mola, f. (kvernstein) eit ord som språkleg<br />
heng i hop med vårt ord mala. Ordet molina<br />
vart sidan i latinske brev mest skrive<br />
mo/end/num, soleis <strong>og</strong> i nokre skriv som<br />
finst i det store samlarverket Diplomatarium<br />
Norvegicum.<br />
Frå molina som på angelsaksisk mål<br />
heiter my/en, f. er ordet gjenge yver i dei<br />
norderlandske måla i forma mylna, f. (soleis<br />
i gamalnorsken <strong>og</strong> gamalsvensken, på gamaldansk<br />
mål heiter det mylne, sumtid <strong>og</strong><br />
mø/ne). I millomnorsken vart ordet surne<br />
stader på aust- <strong>og</strong> sorlandet brigda til mjulna,<br />
f. eller <strong>og</strong> mjuna, f. /iv denne brigdinga<br />
kjem til dømes namnet Mjøndalen,. (ovanfor<br />
Drammen), upphavleg Mjulnudalr. På svensk<br />
no molla (i svensken der det elles ikkje finst<br />
Bil. 3.<br />
Gamal handkvern frå Kvam i<br />
Gudbrandsdalen<br />
(Sandvigske Samlinger, Lillehammer).<br />
<strong>og</strong> dansk mål heiter ordet<br />
utan i nokre målføre, det<br />
svenske riksmålet nyttar berre ordet kvarn) eller molle (dansk). I engelsken<br />
heiter det mill, i tysk millile, f. (gamal høgtysk mull, mu/in, f.),<br />
hollandsk meulen <strong>og</strong> fransk moulin.<br />
Det hev vore sagt at ordet mylna var døydd ut i nynorske målfere,<br />
men dette er ikkje rett. I alle hove gjeld det berre urn den serste
15<br />
luten av landet. I Trøndelag <strong>og</strong> i Nordland er ordet mylna framleis heilt<br />
ut eit livande ord. I Trøndelag vert det uttala mø/n, bunden form mø/na,<br />
f. med tjukk I.<br />
PA norsk vert det som ein vil vita i målbruken gjort ei skiljing på<br />
det viset at ordet mylna vert nytta um dei store maleverk <strong>og</strong> ordet kvern<br />
um dei som er mindre, men ordet kvern gjeld ikkje som i flestalle andre<br />
land berre hand<strong>kvernar</strong>. Denne måten å skilja millom dei ymse slag<br />
maleverk på, lyt ein tru er upphavleg her i landet. Den gongen ordet<br />
mylna kom inn i målet. truleg sist i vikingtida eller samstundes med<br />
kristendomen, fanst det i visso frå fyrr vass<strong>kvernar</strong> i landet <strong>og</strong> desse lyt<br />
ein tru hev vore av det slaget vi no kallar bekke<strong>kvernar</strong> eller kall<strong>kvernar</strong>.<br />
Etter den vanlege regelen at nye ord fylgjer med nye ting, må mylna då<br />
ha vore noko anna enn dei velkjende småe vasskvernane.<br />
Bil. 4.<br />
Kallkvern på Breen i Opdal (Sør-1 røndelag). Bygd 1834.<br />
1 si bok „Den norske vasdragsrets historie indtil året 1800" (Kristiania<br />
1908) hev høgsterettsdomar U. R. Motzfeldt vore inne på dette spursmålet<br />
<strong>og</strong> han hev søkt å prova at bekkekverna som han meiner må vera mykje<br />
eldre enn mylna, longe var i bruk her i landet på den tida då mylna<br />
kom inn frå vesterlanda. Etter det han held fram, lyt skilnaden millom<br />
desse tvo kornmaleverka helst vera den, at kverna som er eit mindre verk,<br />
vart driven med kvernkall, men mylna med vasshjul. Kvernkallen er i<br />
roynda ein liten turbin, den er greid <strong>og</strong> endetil a laga <strong>og</strong> fører gangen<br />
beinveges yver til yversteinen på kverna utan noko slag umveg. I mylna<br />
som hev vasshjul lyt gangen frå hjulet som hev vassbein ås, forast yver<br />
til kvernåsen som er loddbein, <strong>og</strong> det var da turvande å ha serskilte hjulverk<br />
(upphavleg med knottar eller tappar, no mest kamhjul) til yverføringa.<br />
Det var ikkje so endeframt å få dette til <strong>og</strong> ein kann skyna at ei slik<br />
uppfinning lyt vera frå ei tid seinare enn den dd kallkverna kom i bruk.
16<br />
Motzfeldt meiner <strong>og</strong> at kverna kann henda var upphavleg hjå teutonar <strong>og</strong><br />
keltar. Men det er lite truleg. Ho lyt vera komen sorifrå likeins som<br />
mylna, men lenge fyrr, kan henda alt i folkevandringstida eller i romersk<br />
jarnalder. Som eit prov på dette kann det nemnast på den eine sida at<br />
kvern i stadnamn finst samansett<br />
med vin f. (mark, jordstykke), <strong>og</strong><br />
slike namnelagingar var det slutt<br />
med lang tid fyre vikingtida. På<br />
den andre sida lyt det merkast<br />
at nemningane på alle dei tinga<br />
kallkverna som er av jarn (pik<br />
eller grunnpik, spennol, sigle)<br />
truleg frå upphavet er latinske<br />
ord. Motsett desse hev alle ting<br />
av stein eller tre som finst i<br />
kverna (lur, spjeld, grotte o.s.b.),<br />
namn som heilt visst er norske<br />
(teutonske) frå fyrsten. Eit anna<br />
prov på samanheng frå denne<br />
tida er den store likskapen millom<br />
jarnverket i våre kall<strong>kvernar</strong><br />
<strong>og</strong> dei kvernjarn (Milhleisen) som<br />
er gravne ut i Tyskland frå den<br />
Bil. 5.<br />
Gamal vasshjul-mylna (nedlagd)<br />
ph Steinbekk i Tune (Østfold).<br />
romerske kolonitida. Dome på<br />
tvo slike tysk-romerske kverndragjarn<br />
kann ein sjå i billæte 7 nedanfor<br />
<strong>og</strong> attmed dette er sett<br />
inn eit billæte (6) av samme slag jarn (spennol <strong>og</strong> sigle), som enno er<br />
vanlege i kallkvernane her i landet. Etter latinske skrifter veit vi at det<br />
alt i romartida fanst <strong>kvernar</strong>, kann henda mylnor <strong>og</strong>, i landa kring Rin<br />
<strong>og</strong> Mosel.<br />
Mylna synte seg med kvart å vera eit mykje betre maleverk for korn<br />
enn kallkverna av di. vasshjulet gav meir kraft enn kvernkallen <strong>og</strong> dermed<br />
kunde driva både storre steinar <strong>og</strong> sumtid fleire <strong>kvernar</strong> med same hjulet.<br />
I kallkverna laut kvar kvern ha ein kall.<br />
At Motzfeldt må ha rett i det han segjer om skilnaden millom dei<br />
tvo slag maleverk vi her talar urn, kann det soleis i visso ikkje vera tvil<br />
urn. Det kann <strong>og</strong> nemnast at hans prov er i samsvar med målbruken<br />
i dei landsbolkane der både ordet kvern <strong>og</strong> mylna endå er livande i<br />
folkemålet. Frå Stjørdal i Trøndelag er det soleis meldt at dei i gamal<br />
tid skilde millom kvern <strong>og</strong> mylna heilt ut <strong>etter</strong> desse linone <strong>og</strong> gjer det<br />
enno. I gamle dagar då det berre fanst kornmaleverk drivne med vasskraft,<br />
er det sagt at dei der nytta ordet kvern berre urn kall<strong>kvernar</strong>, men<br />
eit bruk som hadde vasShjul til drivverk vart kalla „rrholn" eller som dei<br />
<strong>og</strong> sa „ei rettele mole.
17<br />
Det kann <strong>etter</strong> dette ikkje vera grunn til å tru anna enn at vi her<br />
hev den gamle <strong>og</strong> rette skiljelina millom kvern <strong>og</strong> mylna.<br />
Frå fyrsten av var det som nemnt berre tale um vatn til drivkraft.<br />
I fleire land i Nord- <strong>og</strong> Millomeuropa var det heller lite fossekraft som<br />
kunde nyttast, <strong>og</strong> i slike land er det truleg at dei heldt fram med hand<strong>kvernar</strong><br />
<strong>og</strong> heste<strong>kvernar</strong> langt upp i millomalderen, heilt til det vart funne<br />
upp eit nytt slag mylnor, som hevde for desse land. Det var vindmylna.<br />
Vi veit ikkje kva tid ho kom upp, men det er visst at vindmylnor fanst<br />
i Frankrike kring 1100. Det er elles sagt at dei skal vera nemnde i<br />
England alt på Attehundradtalet. 1 Danmark er den fyrste vindmylna<br />
nemnd på tolvhundradtalet. Det finst tvo slag av desse mylnor stubbmylnor<br />
som er dei eldste (kalla so <strong>etter</strong> den stubben eller bukken dei er<br />
Bil. 6. Bil. 7.<br />
Draggreidor i norske kall<strong>kvernar</strong><br />
Kvernjarn frå den romerske tida,<br />
a grotte, b spennol, c sigle. grave ut i Tyskland.<br />
bygde upp pa). Dei kan svingast (heile mylnehuset) <strong>etter</strong> vinden. Det<br />
andre slaget er dei hollandske my/none der berre taket eller tornhatten er<br />
til å snu. Vindmylnor kom aldri noko sers i bruk her i landet. Dei<br />
freista med nokre på 16- <strong>og</strong> 17-hundratalet, men flestalle vart ikkje<br />
haldne uppe lenge, av di vass<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> vassmylnor som folk var vane<br />
med, var lettare <strong>og</strong> greidare bade a byggja <strong>og</strong> å driva <strong>og</strong> truleg billegare<br />
<strong>og</strong>. Dei kom burt i fyrre hundradaret <strong>og</strong> no stend det berre att nokre<br />
restar soleis t.d. eit mylnehus i Stavanger.<br />
Eimkraftmylnor (dampmylnor), kom upp i England alt i dei siste tiara<br />
på 17 hundradtalet. Filbion-mylna i London, bygd 1784, Vert vanlegvis<br />
rekna som den eldste. Men her i Norig vart mylnor drivne med<br />
eimkraft ikkje bygde fyre 1840-åra. Det vart ikkje mange av desse heller.<br />
Vasskrafta var framleis den beste <strong>og</strong> billegaste.<br />
Etter at det hundradåret vi no hev tok til, vart det noko annaleis•<br />
Elektrisiteten <strong>og</strong> eksplosjonskrafta kom då i bruk <strong>og</strong> det ser ut til at<br />
desse drivkraftene vert meir <strong>og</strong> meir nytta jamvel til <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> mylnor,<br />
med di dei er so greide A handsama <strong>og</strong> motorane so lette å flytja dit<br />
ein helst vil hava dei, serskilt gjeld dette elektrisiteten.<br />
2
18<br />
Dei gamle <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> mylnor hadde alle same slag maleverk —<br />
<strong>kvernar</strong> h<strong>og</strong>gne av naturstein. Det var berre drivverket som var ulikt,<br />
sume gonger <strong>og</strong> talet på kvernane. Frå ikring 1870 Ara kom valsestolar<br />
i bruk. Valsestolen var funnen upp alt 11821-22, men fyrst i 1870-åra<br />
hadde den vorte so fullkomen at<br />
den kunde nyttast i dei store<br />
mylnone. Desse hadde fyre den<br />
tida mest <strong>kvernar</strong> av fransk naturstein<br />
til finmalinga. Umlaginga<br />
av dei eldre mylnone til valsemylnor<br />
gjekk då snegt, <strong>og</strong> her i<br />
landet kom valsestolar inn i nokre<br />
av handelsmylnone alt i 1880-åra.<br />
Våre gamle bygdamylnor<br />
som dreiv det dei kalla „bondemaling"<br />
(leigemaling for bonderne)<br />
hadde ikkje so stor kapitalmakt<br />
som handelsmylnone <strong>og</strong><br />
dei kunde ikkje fylgja med i<br />
denne snegge umvolinga. Dei<br />
vart difor liggjande noko <strong>etter</strong> på<br />
det tekniske umkvervet. Frå<br />
hundradårskiftet på lag er likevel<br />
Bil. 8.<br />
Gamalt vinclmylne-hus i Stavanger.<br />
<strong>og</strong> bygdamylnone komne mykje<br />
<strong>etter</strong> <strong>og</strong> det er no ikkje so fåe<br />
av dei — mest på Austlandet<br />
— som hev valsestolar <strong>og</strong> anna modernt mylneverk.<br />
Samstundes med at valsestolar var i emning, vart <strong>og</strong> sikteverket umskapa.<br />
lstaden for sekskant- <strong>og</strong> trummel- (eller cylinder-) sikta kom frå<br />
1850 centrifugalsikta <strong>og</strong> <strong>etter</strong> 1900 plansikta som er det nyaste <strong>og</strong> no det<br />
vanlegaste sikteverk i dei store handelsmylnone. Bygdamylnone nyttar<br />
enno mest centrifugalsiktor.<br />
I dei mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som nyttar stein<strong>kvernar</strong> hev det <strong>og</strong> vore<br />
ikkje so lite umskifting. Frå gamalt hadde vi her i landet kvernsteinar<br />
frå innanlandske steinbrot. Dei beste steinane kom frå Selbu i Ser-<br />
Trøndelag <strong>og</strong> av kvernsteinane herifrå vart jamvel mange sende til utlandet.<br />
Attåt Selbustein vart <strong>og</strong> sume stader nytta lokale steinslag. I siste<br />
helvta av fyrre hundradaret kom utum desse nasjonale steinar i bruk<br />
innførte steinslag, engelske, tyske <strong>og</strong> franske steinar. I kring hundradårskiftet<br />
eller kann henda noko fyrr vart det byrja med å stoypa kvernsteinar<br />
<strong>og</strong> desse kvernsteinar som vanlegvis er laga av flint <strong>og</strong> smergel støypt<br />
i hop med ymse slag bindeemne, er no dei vanlegaste i mylnor <strong>og</strong> kvernbruk<br />
med meir tidhevelegt maleverk.
19<br />
Den umskiftinga i maleverk som det her ovan er skrive urn, gjeld<br />
helst mylnone. Dei småe kallkvernane som er nemnde framum <strong>og</strong> som<br />
det hev vore ein garnal skikk her i landet å hava mesta på kvar gard,<br />
hev ikkje fylgd med i denne umbetinga. Dei er trulegvis innreidde <strong>og</strong><br />
vert drivne idag på same måten som dei hev vore det i hundradtals år.<br />
På desse <strong>kvernar</strong> vart i g. amle dagar male alt det kornet som dei trong på<br />
garden til folkemat. Men tida er gjengen ifrå dei. Folk hev teke til å<br />
kjepa det mjelet dei treng frå handelsmylnone <strong>og</strong> dei gamle gardskvernane<br />
vert difor nedlagde.<br />
Det hev likevel i nytida synt seg at det er turvande A ha <strong>kvernar</strong> på<br />
gardane til å mala korn til dyreför på — det gjeld da helst gardar som<br />
er noko storre <strong>og</strong> som driv jordbruk <strong>etter</strong> tidhøvelege linor. Kvernar<br />
til dette vert laga til av ymse fabrikkar <strong>og</strong> selde frå fabrikken fullferdige<br />
til bruk. Kvernane er vanlegvis med støypesteinar <strong>og</strong> er til å flytja. Dei<br />
vert mest drivne med elektrisk kraft eller med eksplosjonsmotor. Det ålgjengde<br />
namnet på dei er greype<strong>kvernar</strong>, men elles er dei moderne slaga<br />
av dei fullgode til å finmala korn til folkemat på <strong>og</strong> vanlegvis kann ein<br />
få kjøpt sikteverk som er serskilt laga åt dei. Etter det ein kann sjå<br />
er slike <strong>kvernar</strong> komne upp <strong>etter</strong> det siste hundradårskiftet, i visso er det<br />
Inga slik kvern nytta her i landet no, som er eldre enn 1900.<br />
II. Urn dei ymse slag mylnor<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>.<br />
Det er vanlegt i dagleg tale å skilja millom tri slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
<strong>etter</strong> maleverksemnda.<br />
Desse er :<br />
1. Handelsmylnor, som kjøper korn, mest frå utlandet <strong>og</strong> sel mjel <strong>og</strong><br />
andre mylnevaror. Handelsmalinga slik som ho no vert driven, er<br />
ikkje so gamal i landet. Det var i fystninga av fyrre hundradaret<br />
(tida <strong>etter</strong> 1800) at dei tok til med denne verksemnda.<br />
2. Bygdamylnor — eller leigemylnor (jamvel kalla bondemylnor). Desse<br />
mel korn som eigarane (bønderne) sender til mylna, <strong>og</strong> tek betaling<br />
for malinga. Leigemaling vart driven alt i millomalderen <strong>og</strong> det<br />
ser ut til at sume mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> alt då var bygde serskilt til<br />
slik maling. Betalinga fekk mylnarane i gamle dagar helst i korn<br />
(skatt eller toll), no mesta berre i pengar. Noko serskilt namn på<br />
desse mylnone hev dei truleg ikkje havt frå gamalt. Det namnet<br />
dei no jamnast nyttar „bygdamylna" (bygdemelle) er eit sers godt<br />
ord, men skriv seg fulla ikkje frå so lang tid attende. I byane
20<br />
Bil. 9. Vaksdal molle (handelsmylna).<br />
kalla dei elles slike mylnor i eldre tid bonderneller <strong>og</strong> gjer det<br />
mykje enno. I Sverike ber dei namnet „tullkvarnar" (<strong>etter</strong> den<br />
gamle betalinga tull = toll) <strong>og</strong> i Tyskland „Kundenmiihlen".<br />
Bil. 10. Dal bygdamylna på Nes (Hedmark)<br />
3. Gards<strong>kvernar</strong>. Desse kvernane høyrer gardane til <strong>og</strong> vert nytta til<br />
mala det kornet som trengst til folkemat eller til dyrefôr på garden.
21<br />
Bil. 11.<br />
Aldal bygdakvern i Samnanger (Hordaland).<br />
Skiljelinone millom desse slaga<br />
av mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> er ikkje<br />
skarpe <strong>og</strong> det kann i einskilde<br />
hove vera vandt å seg ja urn ei<br />
kvern t.d. er ei gardskvern eller ei<br />
bygdakvern som driv leigemaling.<br />
Mange gards<strong>kvernar</strong> mel ikkje so<br />
lite korn for andre enn eigarane,<br />
<strong>og</strong> det finst <strong>og</strong> bygdamylnor (<strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong>) som mel meir åt eigarane<br />
enn til andre folk, serskilt gjeld<br />
dette um nokre småe bygda<strong>kvernar</strong><br />
på vestlandet. Der er det sume<br />
stader slik at flestalle gardane i<br />
grenda, som kverna tek imot maling<br />
frå, eig kverna ihop. Det<br />
vert då male ei heller lita kornmengd<br />
utanum det eigarane mel<br />
åt seg sjølve.<br />
På andre sida kann det i einstaka<br />
fall vera vandskar med å skilja millom bygdamylnor <strong>og</strong> handelsmylnor.<br />
Det vil då helst gjelda dei handelsmylnone som driv havremaling<br />
<strong>og</strong> maismaling.<br />
Bil. 12.<br />
Gardsmylna på Åsnes i Aursk<strong>og</strong> (Romerike).
22<br />
Bil. 13.<br />
Gardskvern (kallkvern) i Valle (Setesdal).<br />
Det er likevel so at ein til statistikken lyt ha ei greid skiljing millom<br />
dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>, <strong>og</strong> det er då gjenge <strong>etter</strong> den lina som<br />
styremaktene hev sett upp når det gjeld å halda bygdamylnone ut frå dei<br />
andre mylnone <strong>og</strong> kvernane. I den fyrste korntrygdtida (åra <strong>1927</strong>-29)<br />
då det vart fastsett (<strong>etter</strong> l<strong>og</strong>a frå 25. juni 1926, 8. pgrf.) at korntrygd til<br />
kornavlarane berre kunde betalast ut <strong>etter</strong> vitnemål um at kornet var male<br />
på ei mylna godkjend av Landbruksdepartementet, galdt det serskilte<br />
vilkor um godkjenning til bygdamylnor <strong>og</strong> til gards<strong>kvernar</strong> (berre bekke<strong>kvernar</strong><br />
— greype<strong>kvernar</strong> nytta som gards<strong>kvernar</strong> kunde ikkje verta godkjende).<br />
Korntrygdkasserarane i kvar bygd sende inn melding på serskilde<br />
skjemor urn dei mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> eigarane vilde ha godkjende <strong>og</strong> <strong>etter</strong><br />
desse fråsegner vart då godkjenningane gjevne.<br />
Statistikken er heilt ut grunnlagd på uppgåvor frå denne tida (<strong>1927</strong>—<br />
29) <strong>og</strong> det gjeld <strong>og</strong> skiljinga millom bygdamylnor på den eine sida <strong>og</strong><br />
gards<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> handelsmylnor på den andre. Men det er gjort nokre<br />
småe brigde som vert nemnde her. Gards-greype<strong>kvernar</strong> var det som<br />
sagt ikkje hove til a godkjenna til korntrygdmaling. Dreiv dei noko lite<br />
leigemaling attåt, kunde dei likevel verta godtekne som bygda<strong>kvernar</strong>, <strong>og</strong>
".'<br />
23<br />
godkjenning vart <strong>og</strong> gjeven for nokre slike <strong>kvernar</strong>. Frå 1929 då den<br />
nye kornl<strong>og</strong>a tok til å gjelda, <strong>og</strong> det i samsvar med ho kom nye fyresegner<br />
um korntrygd (prisreduksjon for korn male på bygdamylnor), vart<br />
slike groype<strong>kvernar</strong>, som i reynda var gards<strong>kvernar</strong>, ikkje godtekne, men<br />
elles vart jamvel i den nye korntrygdtida godkjenninga halden uppe for<br />
Bil. 14.<br />
Gardskvern (kallkvern) på Krågedal i Høyland (Jæren). Sett frå tverveggen.<br />
Bil. 15.<br />
Gardskverri (kallkvern) på Krågedal i Høyland (Jæren) Sett frå langveggen
24<br />
dei mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> millom desse då <strong>og</strong> nokre groype<strong>kvernar</strong>) som<br />
var godtekne fyrr <strong>og</strong> som var rettelege bygdamylnor.<br />
Desse millombils godkjende groype<strong>kvernar</strong> som ein soleis rettast laut<br />
kalla gards<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> likeins nokre fåe andre <strong>kvernar</strong> som var godkjende<br />
på grunn av mistak, er ikkje tekne med no i statistikken yver bygdamylnor,<br />
men rekna til gardskvernane.<br />
Skilet millom bygdamylnor <strong>og</strong> handelsmylnor er sett upp soleis at<br />
mylnone (<strong>og</strong> kvernane) er rekna til det eine eller det andre slaget <strong>etter</strong><br />
det som ein kann sjå hev den største ekonomiske vekt når ein gjeng<br />
Bil. 16.<br />
Gardskvern (kallkvern) i Selbu (Sør-Trøndelag).<br />
<strong>etter</strong> maleuppgavone frå 1926. Det er 14 mylnor som i <strong>1927</strong>-29 var<br />
godkjende som bygdai -nylnor, men i statistikken er forde upp millorn handelsmylnone.<br />
Nokre av desse bruka hev handelsmylna <strong>og</strong> bygdamylna i<br />
serskilde avbolka deilder i mylnehuset.<br />
Likeins som i mange andre verksemder er det i kornmalinga eit<br />
sterkt drag mot sergreining (spesialisering) soleis at det no finst serskilte<br />
mylneverk <strong>og</strong> jamvel ofte serskilte bruk til å mala kvart einskilt kornslag.<br />
Fremst gjeld dette um handelsmylnone som lagar dei beste <strong>og</strong> mest fullkomne<br />
varone. Men vi finn att same draget hjå dei mest tidhøvelege<br />
bygdamylnone <strong>og</strong>. Det er ikkje so fåe av desse som i dei seinste åra<br />
attåt sammalekvernane hev rådd seg serskilte mylneverk t.d. til havregrynsmaling.<br />
Noko bruk som er esla til A mala berre eitt kornslag finn vi<br />
likevel ikkje millom bygdamylnone.
25<br />
Gardskvernane hev derimot ikkje fylgt med på denne framgangsvegen,<br />
<strong>og</strong> vil truleg ikkje gjera det heller, med di dei no vert nytta mesta<br />
berre til sammaling eller til å groypa korn til dyrefôr.<br />
Det er som sagt handelsmylnone som her hev vore i brodden <strong>og</strong> sergreininga<br />
er komen lengst hjå desse. Ein hev difor tykt det var rettast<br />
i tabelverket å skilja desse i flokkar <strong>etter</strong> kornslaga som dei mel mest av<br />
<strong>og</strong> som dei soleis hev serskilde maleverk til. Dette er <strong>og</strong> i samsvar med<br />
den vanlege målbruken.<br />
Etter denne regelen er då handelsmylnone skilde i tri flokkar, som<br />
her vert nemnde :<br />
a. Brodkornmylnor. I denne flokken kjem alle mylnor som mel dei tri<br />
kornslaga vi her i landet jamnast reknar til brodkorn, kveite, rug <strong>og</strong><br />
Bil. 17.<br />
Bjølsen valsemølle i Oslo. (Brocikornmylna). Etter teikning.<br />
bygg. Men flestalle av dei kan ikkje mala alle tri. Mestaparten<br />
mel berre eitt eller tvo slag brødkorn. Mange av dei hev dessutan<br />
maleverk til mais <strong>og</strong> ei jamvel havremylneverk.<br />
b. Havre- <strong>og</strong> rismylnor. Desse er alle det ein kann kalla grynmylnor.<br />
Det hev 'kje vore hove til å taka rismylnone serskilt av di det er<br />
berre tvo mylnor i landet som mel dette kornslaget <strong>og</strong> av dei berre<br />
ei som ikkje hev maleverk til anna korn. Den andre er samstundes<br />
havremylna. Nokre av havremylmone hev mais-mylneverk attåt.<br />
c. Maismylnor. Mest alle desse hadde berre maleverk til maismaling.<br />
Det var ikkje meir enn tvo av mylnone som hadde verk esla til<br />
anna maling. Ei av desse hadde maskinor til byggmaling <strong>og</strong> ei til<br />
rugmaling.<br />
Det er da her berre rekna med mylnone. Maiskvernane er alle berre<br />
til sammaling, <strong>og</strong> hev soleis ikkje noko sergreint verk som er tillaga til<br />
å mala einskilde kornslag.
20<br />
vw..t•<br />
• • ...<br />
Bil. 18.<br />
Tosse molle, Hosanger (Hordaland). Havremylna <strong>og</strong> rismylna.<br />
Bil. 19.<br />
Arendals valsernolle. (Maismylna).
27<br />
Det som er sagt ovanfor gjeld alt skiljelinone imillom handelsmylnor,<br />
bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>. Det er denne skiljinga som hev mest å<br />
segja til dagleg <strong>og</strong> det er difor turvande at ho vert nytta i statistikken.<br />
Men på denne måten fær ein ikkje greida på korleis mylnone <strong>og</strong> kvernane<br />
er tilskipa teknisk. Når ein talar t.d. urn handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamylnor<br />
viser desse orda berre korleis dei ulike mylneverka mel kornet,<br />
anten eige (innkjøpt) korn til sals eller framandt korn mot betaling for<br />
malinga, men vi fær ikkje vita urn mylna elles er stor eller lita, urn ho<br />
hev valsestol (valsemylna) eller berre hev stein<strong>kvernar</strong>. Skal ein få dette<br />
fram, lyt ein leggja til grunn andre skiljelinor, <strong>og</strong> det er då gjenge fram<br />
på det viset at den tekniske skiljinga er sett upp innanfor hovudskiljinga<br />
i handelsmylnor, bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>.<br />
Skiljelina millom mylna <strong>og</strong> kvern, som er nemnd fyrr, er teke som<br />
hovudskil. Det er vist framanfor at skilnaden upphavleg var den at mylna<br />
var driven med vasshjul <strong>og</strong> kverna med kvernkall. line kornmaleverk<br />
var då drivne med vatn. Når det gjeld slike vasskraftverk som er <strong>etter</strong><br />
gamal gjerd, er denne skilnaden halden uppe no her i statistikken <strong>og</strong>.<br />
Men elles rekk ikkje den gamle skiljelina til når det gjeld alle dei nye<br />
slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som er komne til i dei seinare åra. /iv nye<br />
vasskraftverk hev vi fenge dei som vert drivne med turbin, <strong>og</strong> attåt vasskrafta<br />
eksplosjonskraft <strong>og</strong> elektrisk drivkraft.<br />
Det som det galdt urn var då å finna skiljelinor som var mest i<br />
samsvar med målbruken no. I det store <strong>og</strong> heile held folk i vanleg tale<br />
tolleg klårt ut frå kvarandre mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>, men nemningane er likevel<br />
ikkje so stode i alle einskilde fall. Det er naudsynt at statistikken<br />
lyt hava so greide reglar 6 gå <strong>etter</strong> som det er råd 6 få, <strong>og</strong> det vart då<br />
<strong>etter</strong> at heile tilfanget var fare igjenom, sett upp fyresegner som her<br />
nedan vist, um korleis skiljelina skulde dragast.<br />
Hovudskiljinga er som sagt millom mylna <strong>og</strong> kvern. Her hev vi<br />
fyrst dei gamle <strong>og</strong> dei nye vasskraftverka. Desse er rekna til mylnor<br />
eller til kvernbruk <strong>etter</strong> den regelen at bruk som hev serskilte mylnehus<br />
eller kvernhus <strong>og</strong> drivverk (kall, vasshjul, turbin) som upphavleg er esla<br />
berre Ill mylne- eller kverndrift, vert rekna til mylnor når maleverket er<br />
drive med vasshjul eller turbin, men er drivverket berre kall, vert bruket<br />
teke som kvernbruk. Dette er soleis i samsvar med gamal målbruk. Nye<br />
maleverk som vert drivne med eimkraft, elektrisitet eller med eksplosjonskraft,<br />
er tekne som mylnor når dei fyller det målet Landbruksdepartementet<br />
no jamnast set upp dersom nokon sokjer urn lån til nye mylnor<br />
av „Møllefondet", at mylna iminsto skal hava ei kvern, ei turka, <strong>og</strong> ein<br />
skale- <strong>og</strong> spissemaskin eller ei einfeld sikta. Fyller dei nye verka ikkje<br />
dette målet, vert dei rekna som <strong>kvernar</strong>. I Nordlanda er det endå ikkje<br />
vanleg å hava turkor på mylnone <strong>og</strong> her er difor dette kravet ikkje teke<br />
med. No finst det nokre maleverk som fulla er drivne med vasshjul eller<br />
turbin, men dei hev ikkje serskilt hus <strong>og</strong> sume hev ikkje drivverk esla
28<br />
berre til maleverket heller. Desse er då berre rekna til mylnor um dei<br />
stettar dei krava som er nemnde ovanfor <strong>og</strong> som styremaktene held uppe<br />
dersom dei skal godtaka ei mylna som fulln<strong>og</strong>jande. Det finst i landet<br />
eit par maleverk med valsestol <strong>og</strong> elles fullt mylneverk men som vert<br />
drivne med kvernkall (eller turbinkall). Desse er likevel tekne i hop med<br />
mylnone (som valsemylnor).<br />
Etter dette er skiljinga, som vert nytta her i statistikken millom dei<br />
ymse slag maleverk, denne:<br />
1. Som valsemylnor er tekne alle maleverk der det finst valsestol. Til<br />
valsestolar er <strong>og</strong> rekna havrevalsar eller havregrynsklemmor. Driv-<br />
Bil. 20.<br />
Valsemylna (Stensby molle, Eidsvoll).<br />
verket hev her inkje å segja <strong>og</strong> heller ikkje urn mylna stend i hus<br />
der det <strong>og</strong> vert drive anna verksemd (t. d. sagbruk).<br />
2. Til „andre my/nor" er rekna slike verk, som fulla ikkje er valsemylnor,<br />
men elles er i samsvar med dei krava som gjeld dersom<br />
eit bruk skal kallast mylna. Desse er : For vasskraftverk anten<br />
serskilt hus <strong>og</strong> med vasshjul eller turbin til drivverk eller dersom<br />
verket er knytt i hop med anna verksemd lyt det iminsto hava fastbygd<br />
kvern, turka, <strong>og</strong> anten spisse- <strong>og</strong> skalemaskin eller sikta. For<br />
andre verk (med elektrisitet, eimkraft eller eksplosjonskraft til drivkraft)<br />
gjeld likeeins at dei lyt fylla målet til å godtakast som mylna<br />
<strong>etter</strong> mylnefondsreglane. I Nordland <strong>og</strong> Troms krevst likevel ikkje<br />
at turka skal vera innlagd.<br />
3. Som kall<strong>kvernar</strong> er sette upp alle bruk med fastbygde <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
serskilde kvernhus der kvernane vert drivne med berre kvernkall eller
29<br />
Bil. 21.<br />
Anna mylna (Grabrekk gamle bygdarnylna i Stjørdal i Nord-Trøndelag).<br />
Re<br />
•<br />
-<br />
-41.44ipm<br />
Bil. 22.<br />
Kallkvern (med turbinkall) i A i Sør-Trøndelag.
30<br />
turbinkall. Finst det valsestol <strong>og</strong>, vert bruket likevel rekna millom<br />
valsemylnone. Dersom det attåt kallen eller kallane vert nytta anna<br />
drivverk (vasshjul, turbin) vert bruket rekna som mylna dersom vasshjulet<br />
eller turbinen driv nokor av kvernane, men elles som kvern<br />
(um vasshjulet t. d.<br />
som vanleg er i<br />
kvernhusa i R<strong>og</strong>aland,<br />
driv ei turka). Finst<br />
det <strong>og</strong> skalemaskin<br />
eller sikta i kvernhuset<br />
attåt kverna <strong>og</strong><br />
turka, vert bruket likevel<br />
rekna som kallkvernbruk.<br />
Det ålgjengde ordet<br />
folk nyttar um dei<br />
gamle gardskvernane,<br />
er kvernhus. 1 reynda<br />
skulde det med dette<br />
vera meint berre sjolve<br />
huset, men det er<br />
vanleg um heile bruket<br />
<strong>og</strong>. På austlandet<br />
<strong>og</strong> noko i Trondelag<br />
hev dei ordet kallkvern<br />
um slike <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
Bil. 24.<br />
Orøypekvern frå Felleskjøpet i Oslo,<br />
(laga på Gjøvik).<br />
nokon av dei flokkane<br />
lyt taka serskilt som<br />
Bil. 23.<br />
J. Thomsens hyp,-dakvern i Fister (R<strong>og</strong>aland).<br />
Grøypekvern i serskilt hos.<br />
um sjolve bruket kallkvernbruk eller avstytta<br />
kallbruk (kallebruk). Ein<br />
kan sjå denne nemninga i gamle<br />
statistiske uppgåvor t.d. i „Firntmendenes<br />
femårsberetninger".<br />
I verket her er nytta kal/kvern<br />
urn bruket <strong>og</strong> kvernhus berre<br />
urn huset, kverna stend i.<br />
4. Under greype<strong>kvernar</strong> er rekna<br />
slike bruk som til maleverk hev<br />
<strong>kvernar</strong> berre til å flytja. Her<br />
vert då heller ikkje teke noko<br />
umsyn til drivverket eller urn det<br />
er anna mylneverk attåt (turka,<br />
skalemaskin, sikta).<br />
5. Til sist hev vi ein liten slump<br />
<strong>kvernar</strong> som ikkje heyrer under<br />
som er nemnde ovanfor <strong>og</strong> som ein då<br />
„andre <strong>kvernar</strong>". fille desse er fastbygde
<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> oftast er dei sette inn i saghus, i verkstad eller på låve,<br />
men det finst ikkje so mykje annan reidskap attåt at dei fyller<br />
målet til å reknast for mylnor. Det er <strong>og</strong> nokre av deim som<br />
er i serskilde hus bygde berre for kverna eller kvernane.<br />
Bil, 25.<br />
Anna kvern (gardskvern med elektrisk drivkraft pa (Irtmdan i Verdal).<br />
So heilt beine <strong>og</strong> einfelde er desse skiljelinone kann henda ikkje,<br />
men dei skulde <strong>etter</strong> det ein kann sjå svara nokolunde med målbruken,<br />
lnnanfor dei tri hovudflokkane som alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i landet<br />
er skilde i <strong>etter</strong> maleverksemd (handelsmylnor, bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>)<br />
<strong>og</strong> som er førde upp på serskilde tabellar er det då i kvar flokken<br />
skilt millom dei fem nemnde teknisk ulike slag maleverk.<br />
III. Landskapsdeilinga.<br />
Om talet på mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i kvar einskild bygd <strong>og</strong> i kvar by i 1919<br />
<strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-29 finst det fråsegn i lag med nokre serskilde hovuduppgåvor<br />
i 1. tabellen i tabellverket. Elles er alle taluppgåvor, som meir sergreint<br />
viser maleverket <strong>og</strong> andre tilheve, berre prenta for landskap, fylke, landsbolkane<br />
<strong>og</strong> heile landet. Um handelsmylnone gjeld det at uppgåvone<br />
her er skilde ut i tvo flokkar, soleis at Austlandet, Clpplandet <strong>og</strong> Sorlan-
39<br />
det kjem i den eine <strong>og</strong> Vestlandet, Trøndelag <strong>og</strong> Nordlanda i den andre.<br />
Dette er gjort av di meir sergreinte upplysningar urn desse i sume fall<br />
kunde syna korleis tilhovet var i einskilde mylnor. Havregrynsmylnone er<br />
likevel skilde <strong>etter</strong> ei anna lina. Her er R<strong>og</strong>alandsmylnone greina ut<br />
som ein flokk, <strong>og</strong> mylnone i landet elles er slegne i hop i ein annan.<br />
Landskapa er i hovudsaka dei gamle futerika, som best svarar med dei<br />
deildene som hev vore frå gamalt her i landet.<br />
Sume av futerika som ikkje syner dette so klårt er bytte i sund, men<br />
alle stader er dette gjort soleis at ein <strong>og</strong> kann få fram tala for futerika<br />
når ein slær i hop dei serskilde tal i landskapa, som det einskilde futeriket<br />
er kløyvd sund i. T. d. er det i Nord-Trøndelag fylke skilt millom<br />
desse landskapa :<br />
1. Stjørdal.<br />
2. Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal.<br />
3. lnderoy.<br />
4. Namdal.<br />
Dei tvo fyrstnemnde svarar med det ein kallar Stjor- <strong>og</strong> Verdal futerike,<br />
men legg ein i hop nr. 2 <strong>og</strong> 3 fær ein det landskapet som i folkemålet<br />
no vanleg vert kalla Innherad.<br />
Under landskapa er <strong>og</strong> tekne med dei byane som ligg innanfor<br />
landskapsvaldet. Soleis er Oslo rekna i hop med Aker, Bergen med<br />
Nordhordland, Trondheim med Strinda <strong>og</strong> Selbu o. s. b.<br />
Landsbolkane svarar til bispedøma berre med den skilnaden at landsbolken<br />
Vestlandet femner urn båe dei tvo bispedøma Bjørgvin <strong>og</strong> Stavanger.<br />
JUle namn er skrivne soleis som styremaktene hev fastsett at dei<br />
skal skrivast.<br />
IV. Det statistiske tilfanget.<br />
Som det fyrr er sagt er statistikken sett upp <strong>etter</strong> uppgåvor som<br />
korntrygdkasserarane sanka i hop i den fyrste korntrygdtida (<strong>1927</strong>-1929).<br />
Desse uppgåvone hev so jordstyra sidan fare igjenom <strong>og</strong> retta, <strong>og</strong> dersom<br />
det fanst mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som det ikkje var gjeve melding urn fyrr, er<br />
det fyllt ut nye skjemor um desse.<br />
Med di ein gjerne vilde vera fullviss på at alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
so langt det fanst råd var melde inn, vart det teke ut nokre bygder der<br />
det såg ut til at tala ikkje var fullt heilslege. I desse bygdene vart kornuppkjeparane<br />
bedne urn å rekja <strong>etter</strong> på kvar gard i bygda urn det fanst<br />
fleire <strong>kvernar</strong> enn dei ein visste urn fyrr. Det var 17 bygder på ymse<br />
kantar av landet som var tekne ut <strong>og</strong> tvilsmålet galdt mest groypekvernane<br />
som er vandast å få greida på. I dei nemnde 17 bygdene var det
33<br />
<strong>etter</strong> jordstyra sine rekningar 253 <strong>kvernar</strong> i alt. Under <strong>etter</strong>rekjinga som<br />
kornuppkjeparane gjorde frå gard til gard, vart det funne 266 <strong>kvernar</strong>.<br />
Skilnaden er soleis 13, som listone frå kornuppkjeparane viste fleire<br />
enn uppgåvone fyrr. Dette svarar til 5 pst. på lag. Men ein lyt då hugsa<br />
på at desse bygdene var valde ut nett for di ein tykte det var grunn til<br />
å tvila på urn alle kvernane var melde inn.<br />
1 tabelverket attum er upplysningar gjevne urn handelsmylnor, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> i serskilde tabellar. Når det vert skrive handelsmy/nor,<br />
bygdamylnor <strong>og</strong> gardskyemar er dette for å gjera det stuttare<br />
istaden for å skriva heilt ut handelsmylnor <strong>og</strong> handels<strong>kvernar</strong>, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong>, gards<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> gardsmylnor. Flokkane er nemnde<br />
<strong>etter</strong> det slaget som det er mest ay.<br />
Tabellane i denne fyrste bolken av statistikken er desse :<br />
1. tabellen som viser talet på dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i<br />
1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-1929, serskilt for kvar bygd <strong>og</strong> kvar by i landet. Her<br />
er <strong>og</strong> teke med upplysningar urn drivkrafta, um steinslaga i kvernane <strong>og</strong><br />
urn valsestolar som finst i bygdamylnor (<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>). I siste rubrikken<br />
på denne tabellen er heile talet på <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> valsestolar i bygda<br />
eller byen slege ihop med di ein på denne måten fær som eit mål på<br />
det som finst av maleverk utyver i bygdene <strong>og</strong> som kan nyttast til kornmalinga<br />
der. Valsestolane i dei handelsmylnor, som berre driv handelsmaling,<br />
er då ikkje tekne med.<br />
Uppgåvone frå 1919 vert her prenta for fyrste gongen <strong>etter</strong> meldingane<br />
provianteringsråda sende inn i 1919. Dei viser tala i mai månad<br />
det nemnte året. Eit stutt samandrag er elles prenta fyrr i st. med. nr.<br />
4 for 1923 (Provianteringsdirekterens beretning XII for året 1921 sidone<br />
16-18). Dei gamle uppgåvone som ikkje alle stader var heilslege er<br />
no retta <strong>og</strong> fylde ut <strong>etter</strong> tilleggsuppgåvor frå jordstyra. Provianteringsråda<br />
hadde ikkje teke med greype<strong>kvernar</strong>, nytta som garcls<strong>kvernar</strong>, men<br />
berre slike <strong>kvernar</strong> når dei var bygdamylnor. Talet på greype<strong>kvernar</strong> i<br />
1919 er soleis ikkje kjent.<br />
2. tabellen som gjev talet på mylnor <strong>og</strong> dei ymse slag <strong>kvernar</strong> i<br />
1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-29 i dei tri hovudflokkane handelsmylnor, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>.<br />
3. tabellen som er sett upp <strong>etter</strong> fråsegner jordstyra hev gjeve urn<br />
dei mylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> som er gjengne frå i tida frå 1919 til <strong>1927</strong>-29<br />
eller som er nybygde i same tidabolken.<br />
I 4. tabellen vert det teke til med utgreidingar serskilt urn mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> Denne tabellen gjeld handelsmylnone <strong>og</strong> viser talet<br />
på bruka, eigedomstilhevet, urn det finst serskilte mylnehus <strong>og</strong> storleiken<br />
på desse, byggjevyrke <strong>og</strong> alder. rutat dette hev tabellen upplysningar urn<br />
hopelag millom mylnebruka <strong>og</strong> andre verksemder, urn brandtrygdesummar<br />
<strong>og</strong> verdetakster <strong>og</strong> urn drivkraft, drivverk <strong>og</strong> hestekraft.<br />
3
34<br />
5. tabellen gjev dei same upplysningane urn bygdamylnone <strong>og</strong> attåt<br />
det som er nemnt under 4. tabellen er her teke med uppgåvor yver lån<br />
på bruka.<br />
6. tabellen melder frå urn gardskvernane i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong> Her finst<br />
sjelvsagt ikkje so mange upplysningar som urn handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamylnor.<br />
Tabellen viser tal på bruka, eigedomstilhøvet, urn det er serskilt<br />
kvernhus eller urn kverna stend i hus til anna verksemnd, alderen på<br />
kvernhusa, drivkraft <strong>og</strong> drivverk.<br />
fittåt desse tabellane er sett upp ein tilleggstabell, som viser hestekrafttalet<br />
i gardskvernane <strong>etter</strong> ei serskild utrekning som er gjort. Krafttala<br />
er likevel rekna ut berre for heile landet <strong>og</strong> for dei 6 landsbolkane.<br />
Når det gjeld eit yrke so garnalt som kornmalinga, den eldste industrielle<br />
verksemda i landet <strong>og</strong> med roter attende til den fyrste tida s<strong>og</strong>one<br />
våre melder urn, må ein ikkje undrast på at det i tabellane attåt dei vanlege<br />
uppgåvor som lyt vera i ei slik statistisk utgreiding, er teke med<br />
ymse fråsegner som ein helst kan kalla folkeminne. Det gjeld serskilt<br />
uppgåvone urn steinslaga som frå garnalt hev vore nytta til kvernsteinar<br />
i dei ulike landsbolkane <strong>og</strong> i nokon mun meldingane urn drivverka <strong>og</strong><br />
urn alderen på kvernhusa. Likeeins gjeld det nokre av fråsegnene som<br />
kjem i andre heftet urn turkor, reinskegreidor <strong>og</strong> maleverk <strong>og</strong> uppgåvone<br />
i siste heftet urn betalingsmåten for leigemaling.<br />
V. Talet på bruka i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong> - 19<strong>29.</strong><br />
Det lyt segjast fyrst at ordet bruk her er teke som t]emning på kvart<br />
einskilt verk anten dette so er ei stor valsemylna eller ei greypekvern til<br />
å flytja.<br />
I sume fall hev det elles ikkje vore so beintfram å slå fast urn ein<br />
skulde rekna med berre eitt bruk eller med fleire. Når ein mann t.d. hev<br />
tvo gards<strong>kvernar</strong> i serskilde hus <strong>og</strong> med serskilde drivverk, då er desse<br />
sjelvsagt rekna som tvo bruk. Men er det tvo <strong>kvernar</strong> i same kvernhuset<br />
er dei rekna som eitt bruk endå urn det er so at det er serskilde eigarar<br />
til kvar av desse tvo kvernane. Greype<strong>kvernar</strong> som stend i mylnor er<br />
rekna som tilheyrsla til desse <strong>og</strong> difor ikkje tekne serskilt. Um bygda<strong>kvernar</strong><br />
(eller handels<strong>kvernar</strong>) med tvo groype<strong>kvernar</strong> eller med groypekvern<br />
i samband med anna kvern gjeld det at det heile er rekna som<br />
eitt bruk. Men dersom det på ein gard fanst tvo groype<strong>kvernar</strong> nytta<br />
som gards<strong>kvernar</strong> er desse rekna som tvo bruk, av di dei jamnast ikkje<br />
vert drivne ihop som noko heilt, men vert nytta skiftevis. Som oftast
35<br />
stend dei ikkje på same romet heller. Elles var det i <strong>1927</strong>-29 berre<br />
36 gardar i heile landet som hadde tvo grøype<strong>kvernar</strong>. Ingen hadde tri<br />
eller fleire. Nokre fåe hadde groypekvern attåt anna gardskvern. Dei er<br />
sjølvsagt <strong>og</strong> rekna som serskilde bruk.<br />
Som det er vist i den fyrste tabellen i tabellverket var det i <strong>1927</strong>-29<br />
i heile landet i alt 10 926 eller burtimot elleve tusund bruk, mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong> lagde i hop. I 1919 var talet 9011, men då var ikkje groype<strong>kvernar</strong><br />
nytta til gards<strong>kvernar</strong> med. Skal ein samanlikna uppgåvone lyt<br />
ein difor draga ifrå talet på desse i <strong>1927</strong>/<strong>29.</strong> Etter 6. tabellen fanst det<br />
i <strong>1927</strong>/29 i alt 2 955 slike <strong>kvernar</strong>. Retta på denne måten fær ein då<br />
desse tal for dei tvo reknetidene:<br />
1919 <strong>1927</strong>/29<br />
Handelsmylnor . 36 63<br />
Bygdamylnor 1025 1003<br />
Gards<strong>kvernar</strong> 7950 6905<br />
Ihoplagt 9011 7971<br />
Som det var 6 venta syner det seg å vera nedgang <strong>og</strong> den fell mesta<br />
berre på dei gamle gardskvernane. Talet på bygdamylnor er <strong>og</strong> eit grand<br />
lægre i <strong>1927</strong>/29 enn i 1919. Men handelsmylnor <strong>og</strong> -<strong>kvernar</strong> derimot<br />
var det 75 pst. fleire av i <strong>1927</strong>/29 enn i 1919.<br />
Likevel er talet på handelsmylnor her i landet sers lågt <strong>og</strong> mykje<br />
lægre <strong>etter</strong> måten enn det jamnast er i andre land.<br />
1 4. tabellen er handelsmylnone skilde i tri flokkar <strong>etter</strong> dei kornslaga<br />
dei mel. Talet på bruk i kvar av desse flokkane var :<br />
I 1919 I <strong>1927</strong>/29<br />
1. Brodkornmylnor (som mel, kveite, rug <strong>og</strong> bygg) 16 17<br />
2. Havremylnor <strong>og</strong> rismylnor 13 17<br />
3. Maismylnor <strong>og</strong> -<strong>kvernar</strong> . . 7 29<br />
I alt 36 63<br />
Når vi på denne måten gjeng uppgåvone meir grant <strong>etter</strong> i saumane<br />
syner det seg at brodkornmylnone som elles kornmonopolet i mestaparten<br />
av den tidabolken det her er tala urn hev hat si hand yver, er auka<br />
minst i tal, frå 16 i 1919 til 17 i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> Det er soleis kome til ei<br />
ny brodkornmylna (Nordkronen i Stavanger). Talet på maismylnor er<br />
stige mest <strong>og</strong> grunnen til dette er den at maisinnforsla i åra <strong>etter</strong><br />
krigen hev gjenge upp so mykje, frå 68 000 tonn på lag i medeltal<br />
for dei tvo åra 1919 <strong>og</strong> 1920 til ikring 116 000 tonn i medeltal for<br />
<strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong> Til å mala denne mengda hev då felleskjøpa <strong>og</strong> andre<br />
som handlar med mais <strong>og</strong> fârvaror rådd seg serskilde mylnor eller kver-
36<br />
nar, mest greype<strong>kvernar</strong>. Den største aukinga næst <strong>etter</strong> maismylnone<br />
hev havremylnone <strong>og</strong> millom dei serskilt mylnone på Jæren.<br />
Ein lyt ansa på at den skiljinga som er gjort millom handelsmylnor,<br />
bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> ikkje viser heile talet på bruk som dreiv<br />
handelsmaling, leigemaling eller maling for eigarane. Millom bygdamylnone<br />
t.d. fanst det mange som hadde alle tri slag maling. Men dette<br />
kjem vi meir attende til seinare i 3dje bolken der det vert greidd ut um<br />
maleuppgåvone.<br />
Ser ein på korleis mylnone <strong>og</strong> kvernane er skilde <strong>etter</strong> tekniske tilskipingar<br />
lær ein desse tala <strong>etter</strong> rekninga i <strong>1927</strong>/29:<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i <strong>1927</strong> 29<br />
Handelsmylnor<br />
Bruk<br />
Pet.<br />
Bygdamyluor<br />
Bruk<br />
Pet.<br />
Oards<strong>kvernar</strong><br />
Bruk<br />
Pet.<br />
Bunk<br />
I<br />
alt<br />
Pet.<br />
Heile landet.<br />
Valseinylnor<br />
Andre .mylnor<br />
44<br />
1<br />
69,8<br />
1,6<br />
183<br />
309<br />
18,3<br />
30,8<br />
3<br />
30<br />
0,0<br />
0,3<br />
230<br />
340<br />
2,1<br />
3,1<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt<br />
45<br />
71,4<br />
492 49,1 33 0,3 570<br />
5,2<br />
KftlI<strong>kvernar</strong><br />
Grovpe<strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong><br />
Kvernar i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt .<br />
1 1,6 346 34,4 6587 66,8 6934 63,5<br />
15 23,8 87 8,7 2955 30,0 3037 28,0<br />
2 3,2 78 7,8 285 2,9 365 3,3<br />
18 28,0 511 50,9 9827 99,7 10350 94,8<br />
03 100 . 0 1003 100,0 9800 100,0 10920 100,0<br />
!iv dei 10 926 bruk som fanst i landet i <strong>1927</strong>/29 var soleis 10 356<br />
<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> berre 570 myinor, eller godt <strong>og</strong> vel 5 pct. av heile talet var<br />
mylnebruk. Fly mylnone var 230 valsemylnor <strong>og</strong> 340 andre mylnor med<br />
berre stein<strong>kvernar</strong> til rnaleverk. Ser vi på procenttalet i dei tri hovudflokkane<br />
av mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som vi reknar med, syner det seg at h<strong>og</strong>ste<br />
procenttalet av både mylnor i alt <strong>og</strong> av valsemylnor, fanst millom<br />
handelsmylnone som venteleg var. Det minste tal mylnor hadde gardskvernane.<br />
Elles fanst det mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> av alle slag i kvar einskild av<br />
dei tri hovudflokkane. Jamvel imillorn gardsmylnone fanst det 3 valsernylnor.<br />
Ei av desse hadde havrevals. Ho brann elles upp i 19<strong>29.</strong> Dei<br />
tvo andre hadde vanlege valsestolar til brødkornmaling. fly dei sistnemnde<br />
hadde den eine tvo valsestolar <strong>og</strong> var upphavleg bygd til bygdamylna,<br />
men på rekningstida var ho berre nytta til gardsmaling <strong>og</strong> er<br />
sidan riven ned.<br />
Fly kall<strong>kvernar</strong> (bekke<strong>kvernar</strong> eller kvernhus) var det i <strong>1927</strong>/29 enno<br />
att burtimot sju tusund <strong>og</strong> av dei nye gardskvernane som jamnast vert<br />
kalla groype<strong>kvernar</strong>, var det noko yver tri tusund.
37<br />
Frå 1919 har vi som sagt ovanfor ikkje tal som heilt kan jamnferast<br />
med desse — det gjeld då serskilt groypekvernane — <strong>og</strong> vi kann heller<br />
ikkje av talet på mylnone i dette året skilja ut dei som var valsemylnor,<br />
men med dette atterhaldet gjer ein her nedan eit uppset som viser so<br />
langt råd er kva slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> det då fanst i landet.<br />
i\lylnoi' <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
Handelstnylnor Bygdatnylnor Gards<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
Bruk Pct. Bruk Pct. Bruk Pct. Bruk Pct.<br />
MyInor<br />
Heile landet.<br />
Kalk vernar<br />
GrOype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
Kvernar i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt .<br />
33 91,7 508 49,5 28 0,4 569 6,3<br />
399 39,0 7811 98,2 8210 91,1<br />
5,6 75 7,3 77 0,9<br />
1 2,7 43 4,2 111 1,4 155 1,7<br />
8,3 517 50,5 7922 8442 93,7<br />
36 100,0 1025 100,0 7950 9011 100,0<br />
Talet på mylnor hev halde seg noko so nær ved lag frå 1919 til<br />
<strong>1927</strong>/<strong>29.</strong> Det var berre ei mylna meir i det siste enn i det fyrste året.<br />
Det er elles berre i handelsmylne- <strong>og</strong> gardskvernflokkane at mylnetalet er<br />
stige. Millom bygdamylnone er talet på dei som var rettelege mylnor<br />
gjenge noko ned.<br />
Kjem vi so til kallkvernane eller bekkekvernane syner det seg at nedgangen<br />
i talet hev vore stor, frå 8210 i 1919 til 6934 i <strong>1927</strong><strong>29.</strong> Det<br />
er soleis i desse 9-10 åra kome burt 1276 kvernhus, eit procenttal på<br />
millom 15 <strong>og</strong> 16, rekna <strong>etter</strong> talet i 1919. Og nedgangen hev halde<br />
fram sidan <strong>og</strong>. Med den farten det no gjeng vil det truleg ikkje vara<br />
so mange tiår til bekkekvernane er kvorvne heilt burt i mesteparten av<br />
landet, kann henda sume dalar <strong>og</strong> fjordstrok på vestlandet undantekne.<br />
Dersom ein tek upp ei jamnfering med tida hundrad år attende kan<br />
ein rekna at talet no er på lag berre fjordeparten av det det var då.<br />
Etter eit skyn på grunnlag av femårsmeldingane frå amtmennnene kann<br />
talet på kall<strong>kvernar</strong> ikring 1830 setjast til millom 20 000 <strong>og</strong> 30 000, nærast<br />
det siste. Det er Vestlandet som no hev mestaparten av dei gamle<br />
gardskallkvernane. I flatbygdane på Austlandet <strong>og</strong> i Trøndelag er slike<br />
<strong>kvernar</strong> mange stader heilt ukjende. I dalane på Upplanda <strong>og</strong> på Sorlandet<br />
<strong>og</strong> likeins i Trøndelag <strong>og</strong> Nordlanda finst det fulla ein slump att,<br />
men dei stend mykjegodt unytta <strong>og</strong> mange av dei er i dei siste åra<br />
komne til nedfalls.
38<br />
1 tabellane nedanfor er dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919 <strong>og</strong><br />
<strong>1927</strong>-29 sette upp <strong>etter</strong> landsbolkar. Til å gjera jamnforinga millom<br />
dei tvo reknetidene meir lytelaus, er gardsgrgype<strong>kvernar</strong> ikkje tekne med<br />
frå <strong>1927</strong>/29 i den fyrste tabellen <strong>og</strong> i den andre tabellen er dregne frå<br />
gretype<strong>kvernar</strong> som fanst millom handels- <strong>og</strong> bygdamylnone i 1919.<br />
11alidelsinyinor. bygdamytnov<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> i<br />
1919 <strong>og</strong> <strong>1927</strong>-29<br />
I 1919 I <strong>1927</strong>-29<br />
( lards<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamylnor<br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamylnor<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
Landsbolkar.<br />
I. iVitstl an det<br />
I 7 p1) 1a 1 lda<br />
Sorlandet<br />
IV. Vestlandet<br />
V. Trondelag<br />
\TJ 'Nordlancia<br />
1 alt . .<br />
10 179 83 272 14 158 87 259<br />
1 175 241 417 2 162 243 407<br />
3 148 1286 1437 7 122 1122 1251<br />
19 263 4860 5142 34 256 4151 4 4 41<br />
3 208 926 1137 6 215 SOO 1051<br />
52 554 606 60 502 562<br />
36 1025 7950 9011 113 1003 6905 7971<br />
Det er tydelegt at Vestlandet hev halde uppe den yvervekta det hev<br />
havt frå gamalt når det gjeld handelsmylnor. Dei er samla mykje ikring<br />
Bergen <strong>og</strong> Stavanger (med Sandnes). I Bergen <strong>og</strong> umlandet fanst det i<br />
<strong>1927</strong>/29 i alt 10 slike bruk <strong>og</strong> av desse var 6 bredkornmylnor, yver tridjeparten<br />
av alle brodkornmylnor i landet. I <strong>og</strong> kring Stavanger var det 19<br />
handelsmylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> av dei var 12 havregrynsmylnor som alle<br />
fanst i eller tett attmed Sandnes. Her låg soleis meir enn tvo tridjepartar<br />
av alle havremylnor i landet <strong>og</strong> havregrynsmalinga er vorten som eit serskilt<br />
yrke i denne byen. Tabellen syner <strong>og</strong> at talet på bygdamylnor er<br />
gjenge ned i alle landsbolkar, Trøndelag <strong>og</strong> Nordlanda undantekne, der<br />
det er noko fleire no enn det var i 1919. Talet på gards<strong>kvernar</strong> av eldre<br />
slag, bekke<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> andre fastbygde <strong>kvernar</strong>, var lægre i <strong>1927</strong>/29 enn<br />
i 1919 i alle landsbolkar utum Austlandet <strong>og</strong> upplanda, der talet er stige<br />
eit grand. Aukinga skriv seg frå at sume gardar hev fenge fastbygde<br />
stein<strong>kvernar</strong> med elektrisk drift innsette i uthusa istadenfor dei vanlege<br />
grøypekvernane.<br />
Talet på rettelege my/nor er frå 1919 til <strong>1927</strong>/29 gjenge ned på<br />
Austlandet, Upplanda <strong>og</strong> Sørlandet, men det er auka på Vestlandet, i<br />
Trøndelag <strong>og</strong> Nordlanda. Kall<strong>kvernar</strong> hev det vorte mindre av i alle landsbolkar<br />
<strong>og</strong> fallet er jamtyver millom 15 <strong>og</strong> 17 pst., når ein tek undan<br />
Austlandet <strong>og</strong> Nordlanda der tala berre er gjengne ned med 10-12 pst.<br />
Talet på andre fastbygde <strong>kvernar</strong> er vakse frå 155 i 1919 til 365 i <strong>1927</strong>/<strong>29.</strong>
30<br />
MyI I) or <strong>og</strong> vernar<br />
i 1919 <strong>og</strong> i<br />
1 (327-29<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
I 1919<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I <strong>1927</strong>-29<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
1 alt<br />
Landsbolkar.<br />
1. Austlandet .<br />
II. ITpplanda .<br />
Sorkmdet .<br />
IV. Vestlandet .<br />
V. Trondelag .<br />
Nordlanda .<br />
I alt . .<br />
176 86 7 269 165 76 13 1150 1404<br />
158 243 9 410 141 208 53 806 1208<br />
61 1330 33 1427 57 1122 59 266 1501<br />
84 4989 49 5122 101 4195 122 210 4628<br />
68 1003 45 1116 83 831 97 573 1584<br />
19 559 12 590 23 502 21 52 598<br />
569 8210 155 8934 570 6934 365 3057 1.0926<br />
Um gardskvernane gjeld det at folk på Rustlandet <strong>og</strong> noko på Lipplanda<br />
<strong>og</strong> i Trøndelag mest hev tidhovelege greype<strong>kvernar</strong> som er laga<br />
serskilt til A mala eller groypa korn til husdyr. PA Vestlandet <strong>og</strong> noko<br />
på Sørlandet <strong>og</strong> i Nordlanda er gardskvernane som nemnt fyrr, jamnast<br />
gamle kall<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> desse var, i visso då dei vart bygde, heist esla til<br />
matmjelmaling. I den seinaste tida er dette likevel skipla noko med di<br />
mange av kallkvernane no vert nytta til det same som greypekvernane.<br />
Men elles er det fulla so, at jamvel mange av groypekvernane kann mala<br />
eit mjøl som er fullgodt til folkemat <strong>og</strong> fabrikkane sel ofte slike <strong>kvernar</strong><br />
med påsett sikteapparat.<br />
I 1. tabellen i tabellverket attum kann ein greidt sjå den skilnaden,<br />
som finst millom bygdene med dei ymse slag <strong>kvernar</strong>. Der det er mange<br />
kall<strong>kvernar</strong> er det fåe groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> likeeins er det fåe <strong>og</strong> ikkje ei<br />
kallkvern ofte i dei bygdene som hev mange groype<strong>kvernar</strong>.<br />
1 meldingar frå jordstyra på Austlandet er det jamnast sagt at kallkvernane<br />
i bygdene der kom burt i 1860-70 <strong>og</strong> 80 åra. Fyre den tida<br />
fanst det slike <strong>kvernar</strong> jamvel i strok der korn ikkje vart avla, t.d. i Vestfinnmarka<br />
<strong>og</strong> i bygdene kring Roros. Grunnen til dette er den, at folk<br />
i gamle dagar mest kjøpte korn <strong>og</strong> mol det på sine eigne <strong>kvernar</strong>;<br />
no kjøper dei mjølet frå handelsmannen, <strong>og</strong> kvernane er då sjolvsagt<br />
<strong>etter</strong> dette komne ut av bruk. Nokre fåe av dei som fanst i slike<br />
bygder utan eigen kornavl, hev likevel stade att til det siste. Soleis er<br />
det sagt at den siste kallkverna i Alta vart riven ned i krigstida. I Brekken<br />
ved Roros (eller Brekkebygda som bygda til dagleg vert kalla) stend det<br />
att ei slik kvern som endå i <strong>1927</strong>/29 var i slik stand at ho kunde nyttast<br />
til maling.<br />
Det er sume bygder som hev serskilt mange <strong>kvernar</strong>, <strong>og</strong> det er då<br />
helst der dei hev halde uppe den gamle skikken med eit kvernhus til<br />
kvar gard. By bygder med yver 100 kvernhus fanst det i <strong>1927</strong>/29 i alt<br />
7 i landet, 4 i S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane <strong>og</strong> 3 i Mere. Desse bygdene var :
40<br />
Jølster<br />
med 157 kvernhus<br />
Volda 149<br />
Hjørundfjord 145<br />
fl<br />
Innvik 145<br />
Gloppen 128<br />
Norddal 127<br />
Davik . 107<br />
Bil. 26.<br />
Kvernhus (kall<strong>kvernar</strong>) på Hon. i Varhaug (Jæren).<br />
Det er soleis berre i dei tvo futerika Sunnmøre <strong>og</strong> Fjordane (Sunnfjord<br />
<strong>og</strong> Nordfjord) at det finst bygder med meir enn 100 kall<strong>kvernar</strong> i<br />
kvar bygd. Heile talet på kall<strong>kvernar</strong> var i Fjordane 1192 <strong>og</strong> i Sunnmøre<br />
1175, i saman for desse tvo futerika 2367, som er yver tridjeparten av<br />
heile landstalet. I dei andre fylka ser det ut til at det er nokre einskilde<br />
bygder som hev serskilt mange kall<strong>kvernar</strong>. Gjeng ein nordanfrå kann<br />
ein taka ut desse bygdene :<br />
Nordland: Vefsen .<br />
Beiaren . .<br />
Inga anna bygd yver 33.<br />
Sør-Trøndelag: Opdal<br />
Inga anna bygd meir enn 18.<br />
R<strong>og</strong>aland: Suldal .<br />
Inga anna bygd meir enn 42.<br />
. med 73 kall<strong>kvernar</strong><br />
ff 53 ff<br />
„ 56<br />
. med 95
11<br />
Vest-figder : Bakke . 73 kall<strong>kvernar</strong><br />
Aseral . „ 63 ff<br />
Inga anna bygd meir enn 48.<br />
Bust-figder : Valle „ 82<br />
Inga anna bygd yver 52.<br />
Telemark : Vinje „ 45<br />
Rauland „ 38 fl<br />
Inga anna bygd yver 26.<br />
Opland : Lom . „ 33<br />
Heidal . „ 30<br />
Lesja , . „ 30 17<br />
Inga anna bygd yver 19.<br />
Greypekverntalet kjem ikkje so h<strong>og</strong>t upp. Det meste som finst i<br />
nokor bygd er 68 i Eidsvoll (Akershus). Dei bygdene som hev 50 slike<br />
<strong>kvernar</strong> eller meir er desse :<br />
Eidsvoll (Akershus) . . 68<br />
Eidsberg (Østfold) . . 67<br />
Fåberg (Opland) . . . 65<br />
Rakkestad (Østfold) . . 62<br />
Trøgstad (Østfold) . . 55<br />
Ullensaker (Akershus) . 52<br />
Det gjeld urn greypekvernane <strong>og</strong>, at dei er spreidde noko ujarnnt<br />
utyver, men likevel er ikkje skilnaden so stor som sagt urn bekkekvernane.<br />
Det kann vera grunn til å ansa meir grant på dei nørdste mylnone<br />
<strong>og</strong> kvernane.<br />
Dersom ein ser burt ifra dei tvo greypekvernane som staten (heren)<br />
eig i Finnmark, <strong>og</strong> som vert nytta berre til å mala innkjøpt korn (eiga<br />
maling), ligg nordgrensa for dei vanlege bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong><br />
på ei lina som gjeng fra Lenvik yver Malangen <strong>og</strong> Balsfjord til Lyngen.<br />
Denne grenselina matar godt i hop med grensa for kornavlen, soleis som<br />
jordbruksstatistikken syner ho. Nordanfor <strong>og</strong> austanum desse bygdane<br />
vart det t.d. i 1929 mesta ikkje avla korn <strong>og</strong> da trongst det sjelvsagt<br />
heller ikkje <strong>kvernar</strong> til å mala det.<br />
I serskilde deilder av den fyrste tabellen er det gjeve uppgåvor um<br />
drivkraft <strong>og</strong> urn steinslaget i dei fastbygde steinkvernane. Dette vil ein<br />
ikkje segja meir urn her no, av di ein kjem att til desse mala sidan.<br />
Det same gjeld talet pa valsestolar <strong>og</strong>. Det vil koma meir heilslege<br />
uppgåvor um desse i andre bolken av denne statistikken.<br />
I siste rubrikk i tabellen hev ein freista å setja ihop eit tal som kann<br />
vera som eit mal på den malemakta dei rader yver i dei ulike bygdene<br />
<strong>og</strong> i landskap, fylke <strong>og</strong> landsbolkar, når det gjeld norsk korn. Talet i<br />
f f
42<br />
denne rubrikken er ein sum av tala i rubrikkane nr. 13 <strong>og</strong> 18-22 med<br />
tillegg av nokre fåe greype<strong>kvernar</strong> som ikkje er sjelvstendige men stend<br />
som tilhøyrsla i andre bruk. Merknader um desse er sette til attmed kvar<br />
bygda eller byen der dei finst. Frå handelsmylnone er tekne med alle<br />
<strong>kvernar</strong> (greype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong>), men ikkje valsestolane anna enn frå dei handelsmylnone<br />
som attåt handelsmalinga samstundes driv vanleg leigemaling.<br />
Rekna ut på denne måten fanst det i <strong>1927</strong>-29 i landet 13 066 maleverk<br />
i alt. Til dette kjem so 825 valsestolar i handelsmylnor som berre dreiv<br />
handelsmaling. Heile talet på maleverk i landet vert soleis 13891.<br />
Når ein skal taka talet serskilt for kvar landsbolk er det berre den<br />
fyrst nemnde summen, 13 066, ein kann rekna med. By denne fell på :<br />
Kvernar <strong>og</strong> valsestolar<br />
Rette tal Prosenttal<br />
I. Austlandet 2130 16,3<br />
11. Upplanda 1660 12,7<br />
Ill. Sørlandet . 1740 13,3<br />
IV. Vestlandet . 4983 38,2<br />
V. Trøndelag . . 1910 14,6<br />
VI. Nordlanda . 643 4,9<br />
I alt 13066 100,0<br />
Noko sers godt mål på malemakta vert dette likevel ikkje. Som vi<br />
ser hev Vestlandet med dei mange men småe kallkvernane det høgste talet.<br />
Det er likevel grunn til å tru at maledugleiken alt i alt er storre i dei tvo<br />
landsbolkane Austlandet <strong>og</strong> CIpplanda som båe hev færre, men meir tidhovelege<br />
maleverk (mylnor <strong>og</strong> greype<strong>kvernar</strong>).<br />
1 statistikktabellane er det ikkje gjort nokon sers skilnad millom mylnor<br />
<strong>og</strong> kvernbruk som finst i bygder <strong>og</strong> dei som finst i byar. Omframt<br />
1. tabellen gjeld tala i andre tabellar ikkje dei einskilde bygdene eller<br />
byane, berre landskap, fylke eller landsbolk, <strong>og</strong> her er då byane tekne<br />
med i det landskapet som dei ligg i eller som er nærast. Dette skulde<br />
vera det rettaste <strong>og</strong>. Dersom det t.d. finst bygdamylna i ein by er det<br />
sjølvsagt at ho lyt få korn til malinga frå umlandet, bygdene som ligg<br />
ikring byen. På sjølve byvaldet vil det vanlegvis berre vera heller liten<br />
kornavling som ikkje kan gjeva noko storre arbeid til ei serskild leigemalingsmylna.<br />
Noko det same gjeld urn handelsmylnone. Dei mel<br />
ikkje berre til byen men til ein heil landsbolk, <strong>og</strong> surne jamvel til<br />
fleire slike.<br />
Likevel kann det vera å ynskja at det vert gjeve ei yversyn yver kor<br />
mange mylnor <strong>og</strong> kvernbruk vi hev serskilt i byar <strong>og</strong> bygder. Uppgåvone<br />
her nedan viser dette for båe reknetidene :
43<br />
Tal et niyinebruk <strong>og</strong><br />
<strong>og</strong> kvernbruk i<br />
bygder <strong>og</strong> bpi!'<br />
Bygder<br />
Bruk<br />
Rette tal<br />
Byar<br />
Bruk<br />
I alt<br />
Bruk<br />
Bygder<br />
o/0<br />
Prosenttal<br />
Byar<br />
olo<br />
I alt<br />
0/ 0<br />
1919.<br />
Ilandelsmylnor .<br />
Bygdamylnor<br />
(ardslivernar<br />
Rile bruk.<br />
19<br />
1002<br />
7950<br />
8971.<br />
17<br />
23<br />
40<br />
36 52,8 47,2 100,0<br />
1025 97,8 2,2 100,0<br />
7950 100,0 I 100,0<br />
9011 99,6 0,4 100,0<br />
<strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
63 Ilandelsmyln ) r<br />
32 31<br />
50,8 49,2 100,0<br />
livgdarnylnor<br />
984 19 1003 98,1 1,9 100,0<br />
Gitrds<strong>kvernar</strong> .<br />
9855<br />
5 9860 99,9 0,1 100,0<br />
10926 Rile bruk<br />
10871 55<br />
99,5 0,5 100,0<br />
Av heile talet i <strong>1927</strong>/29 var det i byane berre 55 bruk i alt av 10926.<br />
Det vert 0,5 pst. Likevel er det ikkje so liten skilnad millom dei ulike slag<br />
mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>. Av handelsmylnone låg burtimot halvparten i byar,<br />
av bygdamylnor ikring 2 pst., <strong>og</strong> av gards<strong>kvernar</strong>, som <strong>og</strong> rimeleg er,<br />
ikkje so rnvkkje som 1 pro mille (vel 0,05 pst). Prosenttalet av mylne<strong>og</strong><br />
kvernbruk i byane var endå mindre i 1919, berre 0,4 pst. i alt. At<br />
det sidan hev vorte noko større, skriv seg mest frå at prosenten av handelsmylnor,<br />
er auka eit grand i byane, frå 47,2 i 1919 til 49,2 i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Derimot er talet på bygdamylnor i byane gjenge ned både når ein reknar<br />
med sjelve talet på bruka <strong>og</strong> prosenttalet. Dei 5 gardskvernane som<br />
fanst på byvalda i <strong>1927</strong>-29 er alle grerype<strong>kvernar</strong> som heyrer til på gardar<br />
innum bygrensa. Greype<strong>kvernar</strong> nytta til gards<strong>kvernar</strong> var ikkje med<br />
i rekninga i 1919 <strong>og</strong> tala kann soleis når det gjeld gards<strong>kvernar</strong> ikkje<br />
jamforast heilt ut.<br />
Av tabellen nedanfor kann vi sjå korleis tala vert når vi tek dei ulike<br />
slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> <strong>etter</strong> tekniske skiljelinor :<br />
1919<br />
<strong>1927</strong>-1929<br />
Bygder<br />
Bruk<br />
Byar<br />
Bruk<br />
Prosent i<br />
byane av<br />
lteile talet<br />
Bygder<br />
Bruk<br />
Prosent i<br />
Byar byane av<br />
heile talet<br />
Bruk 0/0<br />
Valsoinylnor . .<br />
-Andre IllY 11101 '<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt.<br />
535<br />
535<br />
34 6,0<br />
34 6,0<br />
197<br />
337<br />
534<br />
33<br />
3<br />
30<br />
11,3<br />
0,9<br />
0,3<br />
liallIcvernar 8209<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 74<br />
Andre kvermir . 153<br />
Kvernar i alt. 8436<br />
Rile bruk. I 8971<br />
1<br />
3<br />
2<br />
6<br />
40<br />
0,0<br />
(3,9)<br />
1,3<br />
0,1<br />
0,4<br />
6933<br />
3041<br />
363<br />
10337<br />
10871<br />
1<br />
16<br />
2<br />
19<br />
55<br />
0,0<br />
0,5<br />
0,6<br />
0,2<br />
0,5
44<br />
Fly valsemylnone i landet ligg <strong>etter</strong> siste rekninga (frå <strong>1927</strong>-29)<br />
14 pst. på lag i byane <strong>og</strong> av „andre mylnor" burtimot 1 pst. Fly kvernane<br />
er talet i byane svært lite, mest av greype<strong>kvernar</strong> (nytta til handelsmaling),<br />
men berre ei kallkvern (av burtimot 7_000 i landet). 1 1919 var <strong>og</strong> rekkjefylgja<br />
av tala den same på lag. Prosenten av groype<strong>kvernar</strong> er for<br />
dette året sett i klomber. Den kann ikkje jamforast med prosenttalet i<br />
<strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Filt i alt fanst i 1919 mylnor eller <strong>kvernar</strong> av eitkvart slag i 597 av<br />
dei 749 herad <strong>og</strong> byar, som landet var kleyvd i (<strong>etter</strong> stoda i 1929). 25<br />
byar <strong>og</strong> 572 herad hadde mylna eller kvern på valdet sitt, 42 byar <strong>og</strong><br />
110 herad hadde inga.<br />
I <strong>1927</strong>-29 var talet på bygder <strong>og</strong> byar med mylnor eller <strong>kvernar</strong><br />
auka til 634. Rukinga skriv seg fulla mest frå at greype<strong>kvernar</strong> til gardsbruk<br />
då var komne med.<br />
Rv desse 634 kommunar var 29 byar <strong>og</strong> 605 bygder. 38 byar <strong>og</strong><br />
77 bygder hadde ikkje nokor mylna eller kvern då heller. /iv desse 115<br />
byar <strong>og</strong> bygder utan mylne- 'eller kvernbruk låg yver helvta eller 62 i<br />
Nordlanda (Finnmark, Troms <strong>og</strong> Nordland). /iv kommunar som ikkje<br />
hadde noko slag maleverk korkje i 1919 eller i <strong>1927</strong>-29 var det 102<br />
(36 byar <strong>og</strong> 66 herad). Det er 13,6 pst. av alle kommunar (53,7 av<br />
byane, men berre 9,7 av bygdene). Rv desse låg 57 (10 byar, 47 bygder)<br />
i Nordlanda <strong>og</strong> 45 (26 byar <strong>og</strong> 19 bygder) seranfor.<br />
Det er sett upp her nedan kva talet er i dei ulike landsbolkane på<br />
konirnunar som hev <strong>og</strong> ikkje hev maleverk :<br />
Kommunar med maleverk<br />
1.nten i 1919 eller i <strong>1927</strong>-29<br />
eller på båe tider<br />
Byar Bygder 1 alt<br />
Kommunar utan maleveik<br />
på nokor av<br />
desse tidene<br />
Byar Bygder 1 alt<br />
Prosent kommunar<br />
utan maleverk<br />
i 1919<br />
eller i <strong>1927</strong>-29<br />
0/0<br />
I. \iitlaiide1 10 98 108 10 1 11 11,5<br />
IL. LJ))Iflh1(la . . 3 63 66 1 2 3 4,1<br />
III. Sorlanclet . 8 90 98 8 3 . 11 10,1<br />
IV. VestInmlet . . 5 161 166 5 4 9 5,1<br />
N . Trondelag . . . 4 135 139 2 6 8 5,4<br />
VI. IN ordian(la*) . 1 69 70 10 47 57 11,9<br />
Heile landet . 31 616 647 36 66 102 13,6<br />
Doi einskilde .fylke<br />
hey desse tala<br />
Nordlanda . 1 17 48 5 16 21 30,4<br />
Troms . 20 20 2 13 15 42,9<br />
Finumark . 2 2 3 18 21 91,3<br />
Dersom ein ikkje tek byane med, vert prosenttala noko jamnare, men<br />
lina elles mesta den same.
45<br />
VI. My'nor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> gjengne frå <strong>og</strong> komne til<br />
i tida frå 1919 til <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
I 3. tabellen er det greidd ut urn korleis det er gjenge til i tida frå<br />
1919 til <strong>1927</strong>-29 med dei mylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> som fanst i landet i<br />
det fyrstnemnde aret, <strong>og</strong> likeins er her sett upp talet på mylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong><br />
som vart nybygde i same tiåret. Meldingar urn gards<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
urn bygdamylnor som i <strong>1927</strong>-29 var komne heilt burt, hev ein fenge<br />
frå jordstyra. Urn handelsmylnone <strong>og</strong> urn bygdamylnor som var i drift<br />
i <strong>1927</strong>-29 er fråsegner komne inn frå eigarane. Tabellen tek med berre<br />
uppgåvone um mylnor <strong>og</strong> urn kall<strong>kvernar</strong>, ikkje urn andre <strong>kvernar</strong>. Som<br />
sagt fyrr finst det frå 1919 ikkje uppgåvor urn mestaparten av greypekvernane<br />
<strong>og</strong> urn „andre <strong>kvernar</strong>" er <strong>og</strong> meldingane noko uheile. Dette<br />
gjeld då serskilt gardskvernane. Urn greype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>",<br />
som var hanclels<strong>kvernar</strong> eller bygda<strong>kvernar</strong> finst det likevel heilslege uppgåvor<br />
<strong>og</strong> eit samandrag av desse er teke med her lenger nedanfor, men<br />
uppgåvone er ikkje prenta i tabellverket. Ser ein fyrst på my/none syner<br />
det seg at det i 1929 var att 460 av 569 mylnor som fanst i 1919. 1 same<br />
tida vart nybygde 110 mylnor, soleis at endelykta vert 570 mylnor i bruk<br />
i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> Tala er i samsvar med dei som stend i dei andre tabellane.<br />
Det lyt merkast at mylnor, som er bygde <strong>etter</strong> 1919 <strong>og</strong> er brunne fyre<br />
1929 <strong>og</strong> likeins mylnor som fanst i 1919 men er brunne upp i dei tvo<br />
ara frå <strong>1927</strong> til 1929 som statistikken gjeld, men ikkje er uppattbygde i<br />
Bil. 27.<br />
Nedlagd kallkvern (gardskvern) i Degz.srnes i Østfold.
46<br />
denne tidabolken, likevel er tekne med i talet på mylnor i bruk <strong>1927</strong>-29,<br />
dersom dei i det heile var brukande i noko av tida, men dei er då ikkje<br />
rekna med i talet på mylnor nedbrunne frå 1919 til <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> Det vert<br />
soleis ikkje ei heilt klår lina i denne tabellen <strong>og</strong> dette kjem seg mest av<br />
at ein ikkje hev nokon viss dag som statistikken kann tidfestast til. Det<br />
som her er sagt gjeld elles berre 4 mylnor.<br />
Likeins er i talet på kall<strong>kvernar</strong> tekne med alle <strong>kvernar</strong> som var<br />
brukande eit bil i <strong>1927</strong>-29, men som er komne burt fram<strong>etter</strong> i desse tvo<br />
åra. Serskilt i 1928 gjekk ikkje so fåe gamle kvernhus med i ras.<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som er brunne upp eller er rivne med i skred<br />
eller flaum, men er bygde uppatt, er sjolvsagt rekna med både som nedbrunne<br />
eller nedrivne <strong>og</strong> som nybygde.<br />
Tabellen nedanfor viser talet på my/nor som er gjengne frå <strong>og</strong> komne<br />
til i dei ymse landsbolkane i den nemnde tida frå 1919 til <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Rette tal<br />
handsholliar.<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Ik19<br />
Brunne<br />
ned<br />
Av desse er i tida<br />
1919 til <strong>1927</strong>--29<br />
Tekne av<br />
flaum,<br />
nedrivne<br />
Ny- <strong>Mylnor</strong><br />
<strong>Mylnor</strong> bygde i bruk<br />
att i 1919 til i <strong>1927</strong>-<br />
Ned- 1929 1929 1929<br />
lagde<br />
I. A ustla,ndet<br />
Tipplanda<br />
111. Sorlandet<br />
1 V. Vestlandet<br />
V. Trondela<br />
Nordlanda '<br />
I alt heile landet. .<br />
176 9<br />
158 11<br />
64 7<br />
84 8<br />
68 4<br />
19<br />
569 40<br />
2 21 144 21 165<br />
6 15 126 15 141<br />
1 10 46 11 57<br />
5 71 30 101<br />
2 7 55 28 83<br />
18 5 23<br />
Il 5S 460 110 570<br />
Samanlikningstal ( 0/a)<br />
Landshollar.<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
1019<br />
Brunne<br />
ned<br />
Ay desse er i tida<br />
1919 til <strong>1927</strong>-29<br />
Tekne av<br />
flaum <strong>og</strong><br />
nedrivne<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
att i<br />
1929<br />
Nedlagde<br />
Nybygde<br />
i<br />
1919 til<br />
1029<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
i bruk<br />
<strong>1927</strong>-<br />
1929<br />
I. Austlandet . 100,0<br />
II. Upplanda 100,0<br />
III. Sørlandet 100,0<br />
I V. Vestlandet 100,0<br />
V. Trondelag 100,0<br />
VI. Nord landa 100,0<br />
I alt heile landet . . I<br />
5,1<br />
7,0<br />
10,9<br />
9,5<br />
5,9<br />
1,1<br />
3,8<br />
1,6<br />
2,9<br />
boo 7,0 1.9<br />
12,0<br />
9,5<br />
15,6<br />
6,0<br />
10,3<br />
10,2<br />
81,8<br />
79,7<br />
71,9<br />
84,5<br />
80,9<br />
94,7<br />
80,9<br />
12,0<br />
9,5<br />
17,2<br />
35,7<br />
41,2<br />
26,3<br />
19,3<br />
93,8<br />
89,2<br />
89,1<br />
120,2<br />
122,1<br />
121,0<br />
100,2<br />
Vi kann her klårt sjå den store skilnaden det er millom dei tri fyrstnemnde<br />
<strong>og</strong> dei tri andre landsbolkane. På Vestlandet i Trøndelag <strong>og</strong><br />
Nordlanda er det kome til so mange nye mylnor at talet i <strong>1927</strong>-29 i
47<br />
samanlikning med 1919 jamtyver er noko meir en 20 pst. h<strong>og</strong>are. I dei<br />
tri andre landsbolkane er det i kring 10 pst. lægre.<br />
Fkv dei 569 mylnor som var i landet i 1919 er 40 brunne upp <strong>og</strong><br />
58 lagde ned. Teken av flaum er berre ei mylna, <strong>og</strong> i alt 10 er rivne<br />
ned eller laga urn soleis at huset kunde nyttast til anna verksernnd, t.d.<br />
maskinverkstad eller lagerhus.<br />
Det kann vera grunn til å sjå serskilt på den rubrikken som viser<br />
tala på mylnor som er brunne upp. Men her lyt ein då merka seg det<br />
som fyrr er nemnt at ikkje alle mylnebrandar i dei 10 åra er komne med<br />
i tabellen. Soleis er det i denne tida brunne upp tri mylnor som var<br />
bygde et/er 1919. Den eine er uppattbygd, dei tvo andre ikkje. So er<br />
Bil. 28.<br />
Gainal kallkvern (gardskvern) i Lærdal i S<strong>og</strong>n, nedlagd <strong>etter</strong> 1019.<br />
det ei mylna, av dei vi hev greida på frå 1919, som brann i 1929, men<br />
sidan ikkje er bygd upp å nyo. Og til sist lyt ein nemna at det er tri<br />
mylnor (Lobos Mylna i Valdres, Stangelands Mylna på Jæren <strong>og</strong> Verdal<br />
Samvirkelags Mae), som er brunne tvo gonger i same tida. Den eine<br />
av desse (Verdal Samvirkelags Molle) brann fyrste gong 1923, andre gongen<br />
i 1925, eit år <strong>etter</strong> at ho var uppattbygd. Sidan, men <strong>etter</strong> den tida<br />
som denne statistikken gjeld. er same mylna brunne tridje gongen (28.<br />
november 1930).<br />
Det vert soleis 7 mylnebrandar i alt som ikkje er komne med i tabellen<br />
<strong>og</strong> alt i alt vert det då 47 brandar i mylnor ein lyt rekna med i<br />
dette 10-året. I tabellane er då ikkje tekne med mindre brandar, berre<br />
brandar då heile bruket eller mestaparten av det vart øydelagt.
48<br />
Det er elles eit merkeleg drag at brandprosenten skil seg so mykje<br />
frå landsbolk til landsbolk. Han aukar jamt frå Austlandet til Sørlandet<br />
der mesta 11 pst. av mylnone brann ned i tiåret. Frå Sørlandet fell<br />
prosenttalet med kvart når ein fer nordyver, til 5,3 i Nordlanda.<br />
Det kan vera ynskjeleg å sjå talet på slike totalbrandar som hev<br />
vore i mylnor, skilt <strong>etter</strong> som dei var i handelsmylnor, bygdamylnor, gardsmylnor.<br />
Dette er vist i tabellen nedanfor. Prosenttalet er rekna ut <strong>etter</strong><br />
medeltalet av my/nor i tida 1919 <strong>og</strong> <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
<strong>Mylnor</strong> i<br />
1919<br />
<strong>Mylnor</strong> i<br />
<strong>1927</strong> •29<br />
Medeltal<br />
av 1919<br />
<strong>1927</strong>-29<br />
Mylnebrandar<br />
Prosenttal<br />
tvo<br />
Ilandelsmylnor<br />
Bygdamylnor<br />
tiardsmvinor . • • •<br />
• • •<br />
33 45<br />
508 492<br />
28 33<br />
39 10<br />
500 36<br />
31 1<br />
25,6<br />
7,2<br />
3,2<br />
I saman. .<br />
569 570 i<br />
570 47<br />
8,3<br />
Rekna berre med handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> bygdantylnor vert tala . . .<br />
541 537<br />
539 46<br />
8,5<br />
Av dei 9 brandane i handelsmylnor hev 2 vore i brodkornmylnor<br />
(Bakke Molle <strong>og</strong> Kambo Molle), 7 i havregrynsmylnor <strong>og</strong> 1 i maismylna.<br />
Tala er ikkje so store at ein kan segja dei gjev fullgodt prov. Men det<br />
ser likevel ut til at brandfåren er verst i dei største <strong>og</strong> mest tidhøvelege<br />
mylnone. Og i det heile syner det seg at mylnone er mykje utsette for<br />
Bil. <strong>29.</strong><br />
Nedlagd kallkvern (gardskvern) i Selbu (Sor-Trondelag).
49<br />
lauseld. Det er elles ein ting ein lyt leggja vekt på når ein røkjer <strong>etter</strong><br />
kva grunnen kann vera til den ulike brandprosenten, <strong>og</strong> det er kor lang<br />
tid mylnone er i gang. Handelsmvinone gjeng mesta heile året utan<br />
stans <strong>og</strong> nokre av dei jamvel både natt <strong>og</strong> dag, bygdamylnone hev storsteparten<br />
av malinga på sume årstider (sesongar), men på andre tider<br />
gjeng dei mest ender <strong>og</strong> då. Og gardsmylnone er sjølvsagt i drift berre<br />
ei kort tid av året. Og når ein so attåt tek umsyn til maskinane<br />
er tleire <strong>og</strong> meir innfløkte i dei store mylnone er det klårt at det lettare<br />
kann koma varme laus i desse enn i dei mindre.<br />
Vi tek dinæst kallkvernane. Korleis det er gjenge med dei frå 1919<br />
til <strong>1927</strong>-29 viser denne tabellen :<br />
Aandsbolliar.<br />
1919<br />
Av desse er i tida 1919 til <strong>1927</strong>-29<br />
Brunne<br />
ned<br />
Tekne<br />
av<br />
flaum<br />
skred<br />
Neddrivne<br />
el. tekne<br />
til anna<br />
verksemd<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
att i<br />
1929<br />
Mybygde<br />
i tida<br />
1919--<br />
1929<br />
Nedlagde<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
<strong>1927</strong>-29<br />
Itette tal<br />
86 1. Austlandet .<br />
4 10 72 4 76<br />
Upplanda • • 243 1 15 30 197 11 208<br />
Sørlandet<br />
1330 1 4 45 186 1094 28 1122<br />
IV. 'Vestlandet . . 4989 3 20 195 747 4024 171 4195<br />
V. Trøndelag . . 1003 3 -- 66 163 771 60 831<br />
VI. Nordlanda .<br />
559 -- 2 15 67 475 27 502<br />
8210 Heile landet .<br />
7 27 340 1203 6633 301 6934<br />
Samanlikningstal ( 0/0)<br />
100,0 T. Austlandet<br />
4,7 11,6 83,7 4,7 88,4<br />
Upplanda<br />
100,0 0,4 6,2 12,3 81,1 4,5 85,6<br />
Sorlandet<br />
100,0 0,1 0,3 3,4 14,0 82,2 .2,1 84,3<br />
IV. Vestlandet<br />
100,0 0.1 0,4 3,9 15,0 80,6 3,4 84,0<br />
•<br />
V. Trøndelag<br />
100,0 0,3 6,6 16,2 76,9 6,0 82,9<br />
VI. Nordlanda<br />
100,0 0,4 2,7 12,0 84,9 4,8 89,7<br />
100,0 Heile landet. . •<br />
0,1 0,3 4,1 14,7 80,8 3,6 84,4<br />
fly 8210 kall<strong>kvernar</strong> som fanst i landet i 1919 er soleis 1577 i alt<br />
komne burt i tida til 1929, men samstundes er 301 nybygde, <strong>og</strong> nedgangen<br />
i talet vert <strong>etter</strong> dette 1276. Den største flokken av dei som er<br />
komne burt er beintfram nedlagde. Det gjeld urn 1203 <strong>kvernar</strong>. Desse<br />
kvernhusa stend fulla flestalle av dei enno, men det kann vera eitkvart<br />
som vantar på at dei er brukande, mest er det sloket (vassrenna) eller<br />
kvernkallen som er i ustand. Dei som er nedlagde vil truleg rotne upp<br />
med kvart. I medeltal 4 prosent av kvernane (i alt 340) er rivne ned<br />
eller so er kvernhuset teke til anna verksemd. Når kvernhusa er rivne<br />
ned er det vanlegvis anten fordi timbret skulde nyttast til eit anna bygg<br />
eller mest var fulla grunnen den at det skulde setjast upp nytt kvernhus<br />
4
50<br />
på same kvernstodet istaden for det gamle, som var falleferdigt. Flesteparten<br />
av dei 301 nybygde kvernhusa i dette 10 året lyt ein helst sjå fra<br />
denne synsstaden.<br />
Det er berre 7 kall<strong>kvernar</strong> som det er uppgjeve hev brunne ned.<br />
Det er kann so henda at talet er noko for lite av dei ein ikkje hev fenge<br />
full greida på alle brandane. Men det er i alle fall berre spursmål urn<br />
nokre fåe tilfelle som det gjeld <strong>og</strong> då helst kall<strong>kvernar</strong> som var gards<strong>kvernar</strong>.<br />
fly kall<strong>kvernar</strong> nytta som bygdamylnor er det 3 som er brunne<br />
ned <strong>og</strong> av gards<strong>kvernar</strong> 4. Reknar ein prosenttalet ut på same måten<br />
Bil. 30.<br />
Gamal nedlagd kallkvern (gardskvern) i Saltdal (Nordland).<br />
som det er gjort for mylnone, fær ein da at det er brunne ned 0,8 pst.<br />
av dei kall<strong>kvernar</strong> som er nytta til bygdarnylnor <strong>og</strong> mindre enn 0,1 pst.<br />
av gardskallkvernane. Det er soleis eit mykje lægre prosenttal enn det<br />
som vi hadde å gjera med millom mylnone <strong>og</strong> styd uppunder dei meiningane<br />
som der er lagde fram.<br />
Vi kjem so til groypekvernane <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>". Her finst det<br />
som sagt ikkje uppgavor som gjeld gards<strong>kvernar</strong>, men berre um handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> bygdamylnor. Uppgåvone nedanfor er rekna ut for heile<br />
landet. Sjå tabellen næste sida.<br />
Det som det her er serskild grunn til å ansa på, er den store aukinga<br />
som hev vore i talet på slike <strong>kvernar</strong> til handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamylnor<br />
i den tidabolken det her er tale urn. Det er truleg at <strong>kvernar</strong> som desse,<br />
av di dei oftast er laga til elektrisk drift, er serskilt greide å nytta, helst<br />
der det ikkje vil Iona seg å byggja storre mylneverk.
51<br />
Kvernar<br />
1919<br />
Av desse er i tida frå 1919 til 1929<br />
Brunne<br />
ned<br />
Tekne<br />
av<br />
flaum<br />
eller<br />
skred<br />
Nedrivne<br />
eller tekne<br />
til anna<br />
verksemd<br />
Nedlagde<br />
Kvernar<br />
att i<br />
1929<br />
Kvernar<br />
komne<br />
til i<br />
tida<br />
1919—<br />
1929<br />
Kvernar<br />
1929<br />
Groype<strong>kvernar</strong>.<br />
1 Iandelsm ylnor . .<br />
Bygdamy I nor .<br />
2<br />
75 3<br />
47<br />
2 13 15<br />
25 62 87<br />
I alt. .<br />
77 3<br />
47<br />
27 75 102<br />
Rndre <strong>kvernar</strong>.<br />
1 landelsmylnor . .<br />
Bygdamylnor<br />
43 (4) 3<br />
14<br />
1 2<br />
25 53 78<br />
I alt . .<br />
44 (4) 3<br />
1<br />
14<br />
26 54 80<br />
Ihoplagt<br />
I landolsmylnor<br />
1<br />
3<br />
Bygdamylnor . . 118<br />
Alt i alt . 121<br />
(7) 6<br />
(7) 6<br />
1 61<br />
1<br />
61<br />
3 14 17<br />
50 115 165<br />
53 129 182<br />
I tabellen ovanfor er <strong>kvernar</strong> som ikkje lenger vert drivne som bygdamylnor,<br />
men framleides vert nytta som gards<strong>kvernar</strong>, tekne som nedlagde,<br />
det vil då segja at dei er ikkje med i uppgåvone urn bygdamylnor<br />
i <strong>1927</strong>-29, men er sjølvsagt rekna med millom gardskvernane. Dette<br />
gjeld urn flestalle av dei 47 nedlagde greypekvernane <strong>og</strong> jamvel urn nokre<br />
av dei „andre kvernane" <strong>og</strong>.<br />
Bil. 31.<br />
Gamal nedlagd kallkvern (gardskvern) i Kvæfjord (Troms fylke).
5 9<br />
Talet som stend i klomber i rubrikken „<strong>kvernar</strong> brunne ned i tida<br />
1919-1929", viser på same måten som det er sagt urn mylnone framum,<br />
heile talet av brandar som hey vore millom „Andre <strong>kvernar</strong>" (under<br />
bygdamylnor) i den tida det her er tale urn. Av „Andre <strong>kvernar</strong>" frå<br />
1919 er det som ein ser brunne upp tri, (ei på Austlandet (Buskerud),<br />
ei på Sørlandet (Vest-Agder) <strong>og</strong> ei på Vestlandet (R<strong>og</strong>aland)) <strong>og</strong> attåt<br />
desse er det ei slik kvern på Sørlandet (Vest-Agder)) bygd <strong>etter</strong> 1919 som<br />
<strong>og</strong> er brunnen ned. I alt vert dette soleis 4 brandar i denne kvernflokken.<br />
Av groypekvernbruk er det brunne 3 (ei på Vestlandet (S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane),<br />
ei i Trøndelag (Sør-Trøndelag) <strong>og</strong> ei i Nordlanda (Troms)).<br />
Rekna ut likeins som fyrr <strong>etter</strong> medeltalet av kvernane fær ein desse<br />
prosentane :<br />
Medeltal Brandar i tida<br />
<strong>kvernar</strong> 1919-1929<br />
1919-<strong>1927</strong>-29<br />
Prosent<br />
brunne upp<br />
oto<br />
Groype<strong>kvernar</strong>.<br />
Ilandelsmylnor <strong>og</strong> bygdawylnor i sanian .<br />
Berre byg. damylnoi.<br />
„Rndre <strong>kvernar</strong>".<br />
HandelsmvInor <strong>og</strong> bygdamylnor i saman .<br />
Berre byg.damyln(».<br />
90 3 3,3<br />
81 3 3,7<br />
62 4 6,5<br />
61 4 6,6<br />
Vi kann sjå at brandprosenten her er noko mindre enn millom mylnone,<br />
men mykje storre enn den som kallkvernane viste.<br />
Slær vi ihop alle brandar som hev vore i handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamy/nor<br />
i tiåret 1919-1929 fær vi denne tabellen, som viser talet i dei<br />
ulike landsbolkane:<br />
Alle brandar<br />
Av desse var i mylnor, groype<strong>kvernar</strong><br />
<strong>og</strong> andre <strong>kvernar</strong><br />
(kall<strong>kvernar</strong> soleis undantekne)<br />
Tal Prosent<br />
I. Austlandet<br />
II. Upplanda<br />
Sørlandet<br />
IV. Vest landet<br />
V. Trøndelag .<br />
VI. Nordlanda<br />
11 il 6,5<br />
i2 12 7,9<br />
11 10 11,4<br />
12 11 8,3<br />
8 7 6,0<br />
2 2 6,3<br />
Heile landet. . 56 ilt 7,7<br />
Rekkjefylgja i prosentane er her den same som vist framum då det<br />
var tale berre urn mylnone, berre med eit lite avvik i Nordlanda, som<br />
her viser eit grand hegare tal enn Trøndelag. Dette avviket er i visso<br />
berre eit hende <strong>og</strong> kjem seg frå at tala er so småe. Når prosenten er
53<br />
rekna ut berre urn mylnor, grøype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>", soleis at<br />
kallkvernane som fanst handels- <strong>og</strong> bygdamylneflokkane ikkje er tekne<br />
med, er dette gjort av di desse <strong>kvernar</strong> er so ujamt spreidde yver landet<br />
<strong>og</strong> attpåtil er brandar i slike <strong>kvernar</strong> mykje meir sjeldsynte enn dei er i<br />
groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> ,andre <strong>kvernar</strong>". Reknar ein prosenttalet ut <strong>etter</strong> den<br />
rubrikken der kailkvernane er tekne med, vil dette likevel ikkje gjera nokon<br />
skilnad i rekkjefylgja, men prosenttalet vert ikkje so lite lægre serskilt<br />
fra Sørlandet <strong>og</strong> nord<strong>etter</strong>.<br />
VII. Eigedomstilhova i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Fra 4. tabellen tek det til med serskilde upplysningar urn dei mylnor<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som fanst i landet i den fyrste korntrygdtida (åra <strong>1927</strong>-29).<br />
1 4. tabellen er det gjeve uppgávor urn handelsmylnone, i 5. tabellen urn<br />
"As .<br />
Bil. 32.<br />
Sønsterud =Ile i Asnes (Solor). Bygdamylna. Eigar : Åsnes kommune.<br />
bygdamylnone <strong>og</strong> i 6. tabellen urn gardskvernane. I desse tabellane vert<br />
det fyrst sagt frå urn eigedomstilhøva. I uppsetet nedanfor er greidd ut<br />
urn korleis desse hev seg innanfor dei tri nemnde hovudflokkane når ein<br />
slær alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i saman :
54<br />
Rette tal<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Lutlag Sami<br />
h<strong>og</strong> skild<br />
Fleire Eina/s<br />
yrkelag • (sameiga) mann<br />
Andre<br />
I alt<br />
A. na,ndelsinylnor<br />
13. Bygdamylnor<br />
C. Ga, . rds<strong>kvernar</strong><br />
I alt heile landet. .<br />
1 21<br />
51 70<br />
71 28<br />
123 119<br />
13 . 5 23<br />
26 156 696 4<br />
27 2059 7668 7<br />
66 I 2220 8387 11<br />
63<br />
1003<br />
9860<br />
10926<br />
Samanlikningstal (go)<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Lutlag<br />
a/s<br />
Sam- I Fleire<br />
yrkelag i hop<br />
i (sameiga)<br />
Einskild<br />
mann<br />
Andre I alt<br />
8,0 1,6 A. Handelsmylnor<br />
33,3 20,6<br />
36,5<br />
B. Bygdamylnor<br />
5,1 7,0 2,6 15,5 69,4<br />
C. Gards<strong>kvernar</strong><br />
0,7 0,3 0,3 20,9 77,7<br />
1,1 I alt, heile landet.<br />
1,1 0,6 20,3 76,8<br />
100,0<br />
0,4 ; 100,0<br />
0,1 100,0<br />
0,1 i 100,0<br />
I alle flokkane er det einskildmannseiga som er vanlegast. Dineest<br />
kjem millom bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> sameigor ([leire eigarar i hop)<br />
<strong>og</strong> millom handelsmylnone lutlaga. Det syner seg elles at det her finst<br />
store <strong>og</strong> sermerkte skilnader millom dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>.<br />
Med lutlag (aktieselskap) eller samyrkelag til eigarar er prosenttalet h<strong>og</strong>st<br />
millom handelsmylnone, noko mindre millom bygdamylnone <strong>og</strong> minst<br />
— som venteleg er — millom gardskvernane. Men rekkja er snudd urn<br />
n6r vi kjem til bruk der eigaren er ein einskildmann eller fleire ansvarlege<br />
parthavarar i hop (sameiga). Då stend prosenttalet h<strong>og</strong>st millom gardskvernane<br />
<strong>og</strong> lægst millom handelsmylnone samstundes som bygdamylnone<br />
Bil. 33.<br />
Sykkylven mile (Sunnmøre). Bygdamylua med lutlag som eigar. Bygd 1917.
55<br />
her <strong>og</strong> hev ein millomplass. Ein kann fulla segja dette slik at det vert<br />
<strong>etter</strong> måten færre sjelvansvarlege eigarar med kvart når mylnone vert<br />
storre <strong>og</strong> meir kostesame. Dei gjeng då meir yver til å verta lutlag —<br />
eller samyrkelagseiga. Fly dei 11 bruk som er forde upp med „andre"<br />
eigarar er det gjeve upp at sparebankar eig dei fleste. (Truleg hev dei<br />
teke dei yver som panthavarar i nedgangstida). Millom desse andre finst<br />
<strong>og</strong> ei mylna som heyrer til ein bygdaålmening, ei til legateigedom <strong>og</strong><br />
tri til ymse slag lag <strong>og</strong> samskipnader utum dei ovan nemnde.<br />
Um dei bruka som er sameigor eller hev fleire eigarar i lag kann<br />
det nemnast at her er tekne med alle slike tilfelle at fleire gardar eig ei<br />
Bil 34.<br />
Krok mølle i Rodenes Ostfold. Bygdamylna tiled fleire eigar2r (sameiga).<br />
gardskvern i hop. Dette er mykje vanlegt yver heile landet. Sume stader.<br />
— som det ser ut til mest på Vestlandet — kann det vera mesta ei heil<br />
grend som hev kverna i hop. Elles kan det vera mange ulike slag eigedomstilhove<br />
som kjem med i denne rubrikken. Ikkje alle gardar hev<br />
kvernbekk eller plass til kvern — kvernstod dei kallar. Desse er då<br />
noydde til å leiga hjå ein granne som hev slike plassar, <strong>og</strong> kann hava<br />
kverna i lag med han. Sume tider hev grannen teke seg rett til fri mating<br />
— fritt kvernlån — som betaling for kvernstedet, men dette er sjelvsagt<br />
ikkje rekna for sameiga. I nokre fall er det slik at det ikkje er<br />
heile bruket dei eig i hop, men ein mann kann eiga kvernhuset <strong>og</strong> ein<br />
annan kverna eller det kann <strong>og</strong> vera so at kvar mann eig ei kvern<br />
kvernhuset eller dersom det finst berre ei kvern, at kvar eig ein stein i
56<br />
kverna. Sjolve huset kann då vera anten vanleg sameiga eller det kann<br />
<strong>og</strong> vera skift soleis at kvar mann eig sin lut i det <strong>og</strong> held den istand.<br />
Det vert då mest som tvo eller fleire kvernhus er bygde isaman til eitt.<br />
Rile desse tilhøva er rekna som sameigor (fleire eigarar i hop). Elles er<br />
det mange stader ein gamal skikk at gardar som ikkje hev kvernbekk på<br />
eigedomen, eig serskilt kvernsted andre stader <strong>og</strong> denne kvernplassen kann<br />
i einstaka fall liggja heller langt frå garden.<br />
Det er i alt 66 mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som er ferde upp i rubrikken<br />
samyrkelag. Til desse er rekna kooperative lag, felleskjøp <strong>og</strong> ymse sambruk<br />
som finst i bygdene, som innkjøpslag, reidskapslag, maskinlag <strong>og</strong> troskelag.<br />
Bil. 35.<br />
Beitstad mile (Nord-Trøndelag). Bygdamylna. Cigar : Samyrkelag.<br />
Staten, fylka <strong>og</strong> kommunane eig <strong>og</strong> nokre mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>, i alt<br />
123. Flestalla av desse er greype<strong>kvernar</strong> som finst på jordbruksskular<br />
av ymse slag <strong>og</strong> på anstaltar <strong>og</strong> asyl. Staten eig <strong>og</strong> som det vil vera<br />
kjent ei stor handelsmylna (Vaksdal), <strong>og</strong> eit par fylke eig bygdamylnor.<br />
Den største av desse fylkesmylnor er Lundamo none i Horg i Sor-Trondelag.<br />
I namnet er det IVS Lundemo Bruk, som eig mylna, men i<br />
røynda er det fylket som er eigar til heile bruket. Ho er difor i statistikken<br />
her ford upp som fylkeseigedom.<br />
Talet på bruk som staten, fylke <strong>og</strong> kommunar åtte av dei ymse<br />
slag var :<br />
Staten Fylke Kommunar I all<br />
Handelsmylnor 1 — — 1<br />
Bygdamvinor . — 2 49 51<br />
Gards<strong>kvernar</strong> . . 25 21 25 71<br />
lhoplagt 26 23 74 123
57<br />
I tabelluppsetet nedan er det vist korleis eigedomstilhova er ri ein<br />
skil millom mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> <strong>etter</strong> tekniske grenselinor :<br />
Stat, Luting<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Sam- Heire Einyrkelag<br />
"1) skild<br />
(sameiga) i mann<br />
Andre I alt<br />
Rette tal.<br />
Valsemylnor<br />
Andre nivInor<br />
22 47<br />
20 30<br />
12<br />
13<br />
25<br />
42<br />
123<br />
232<br />
1<br />
3<br />
2:30<br />
:340<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt . 42<br />
77<br />
25<br />
07<br />
355<br />
4<br />
570<br />
1 Kallhvernar 20 9<br />
1792<br />
(;roypek vernal.<br />
30<br />
318<br />
A mire <strong>kvernar</strong><br />
5 43<br />
5111<br />
2609<br />
312<br />
5<br />
6931<br />
3057<br />
365<br />
41 Kvernar i alt. . 81 42<br />
2153<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt 123<br />
119<br />
00 2220<br />
8032<br />
8387<br />
7<br />
11<br />
10350<br />
1.0920<br />
Samanlikningstal (O/o).<br />
0,1 5,2 Valsemylnor<br />
9,6 20,4<br />
10,9<br />
0,9 3,8 Andre mylnor<br />
5,9 8,8<br />
12,4<br />
4,4 <strong>Mylnor</strong> i alt. .I 7,4 13,5<br />
11,7<br />
0,0 Kall<strong>kvernar</strong><br />
0,3 0,1<br />
25,9<br />
53,5<br />
68,2<br />
02,3<br />
73,7<br />
100,0<br />
100,0<br />
0,7 100,0<br />
100,0<br />
0,2 Groype<strong>kvernar</strong><br />
0,3 Andre <strong>kvernar</strong><br />
2,0<br />
0,3<br />
1,0<br />
0,8<br />
1,1 10,4<br />
1,4 11,8<br />
85,3<br />
85,1<br />
100,0<br />
100,0<br />
0,1 Kvernar i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt<br />
0,4<br />
1,1<br />
0,4<br />
0,0<br />
20,8<br />
20,3<br />
77,5<br />
70,8<br />
100,0<br />
0,1 100,0<br />
Når ein tek undan at det <strong>etter</strong> måten er nokre fleire sameigor millom<br />
kallkvernane <strong>og</strong> ein hegare prosent <strong>kvernar</strong> i stats- <strong>og</strong> kommuneeiga<br />
millom greypekvernane kan ein sjå at skilnaden miliom dei ymse kvernslag<br />
- rekna i prosenttal - ikkje er stor. Serskilt stort er samsvaret<br />
millom groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>", som <strong>og</strong> rimelegt er, med di<br />
storparten av båe desse kvernslaga vert nytta på same maten, til å groypa<br />
korn på gardane. Skilnaden er berre den at greypekvernane er til å flytja<br />
<strong>og</strong> dei andre fastbygde.<br />
Men held ein i hop dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> jamferer mylnor med<br />
<strong>kvernar</strong> syner det seg at det er stor ulikskap. Tek ein valsemylnor, andre<br />
mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt i den rekkja som er nemnd her, viser tabellen<br />
at stat <strong>og</strong> kommune, lutlag <strong>og</strong> samyrkelag hev dei h<strong>og</strong>ste eigarprosentar<br />
millom valsemylnone <strong>og</strong> prosenttalet fell tolleg jamt ned til kvernane<br />
som hev dei lægste. Beint imot dette finn vi so millom kvernane den<br />
h<strong>og</strong>ste prosenten av bruk som hev ein einskildmann til eigar eller er<br />
sameiga (fleire i hop) <strong>og</strong> den minste prosenten av slike bruk millom valsemylnone.<br />
Tabellen segjer soleis på ein annan måte det same som den<br />
fyrste tabellen vi hadde um dette spursmålet.
I<br />
••}7,,,,,, •<br />
58<br />
Bil. 36.<br />
Buttekvern molle i Furnes (Hedmark) Einskilcimannseiga.<br />
Eigedomstilhøva millom bruka i dei ymse landsbolkane er vist her<br />
nedan :<br />
Lutlat, , Sam- Fleire<br />
Landsholkar. fylke )1:<br />
, a/s yrkelag 1 11, 1) Andre I all<br />
kommune (samma)1 mann<br />
Rette tal.<br />
2 1. Austland et: 35 36 8 160 1163<br />
1404<br />
Upplanda . . 21 26 16 119 1026<br />
1208<br />
W. Sørlandet 17 20 8 i 281- 1173 2 1504<br />
1. -V. Vestlandet . 14 16 13 1260 3322 3 I 4628<br />
V. Trøndelag . 23 18 19 282 1240 2 1584<br />
VI. Nordlanda . 13 3 2 1_15 463 2 598<br />
Heile landet. . 123<br />
Samanlikningstal (°/o).<br />
119 66 2220 83S7<br />
11 10926<br />
0,1 I. Austlandet . . 2,5 2,6 0,6 11,4 82, 3<br />
100,0<br />
H. Upplanda 1,7 2,2 1,3 9,9 84,9<br />
100,0<br />
Ill. Sørlandet 1,1 1,3 0,5 18,9 78,1 0,1 100,0<br />
TV. Vestlandet 0,3 0,3 0,3 27,2 71.8 0,1 100,0<br />
V. Trøndelag . 1,5 1,1 1,2 17,8 78,3 0,1 100,0<br />
Nordlanda . 2,2 0,5 0,3 19,2 77,5 0,3 100,0<br />
0,4 Heile landet . 1,1 1,1 0,6 20,3 76,8<br />
100,0<br />
Skilnaden er her ikkje so stor som i dei tvo fyrre tabelluppseta. Som<br />
nemnt framum hev Vestlandet <strong>etter</strong> måten mange bruk, mest kall<strong>kvernar</strong>,<br />
som er sameigor. Serskilt lågt er prosenttalet av slike <strong>kvernar</strong> på Upplanda.<br />
Prosenten av bruk med stat, kommune eller lutlag som eigarar<br />
er h<strong>og</strong>st på Austlandet <strong>og</strong> lægst på Vestlandet.
59<br />
VIII. MyInehus <strong>og</strong> kvernhus i <strong>1927</strong> <strong>29.</strong><br />
a. Bruk med <strong>og</strong> utan serskilt hus.<br />
Næste deilda i tabellane gjeld husa som mylneverka eller kvernane<br />
er i. Som det er nemnt fyrr i utgreidinga her hev ikkje alle bruk serskilde<br />
hus til maleverket. Det er ikkje so fåe, mest av kvernane som hev<br />
hus i lag med sagbruk eller med verkstader av ymse slag <strong>og</strong> av gardsgreypekvernane<br />
er jamvel dei aller fleste (91,8 pst.) utan serskilt kvernhus.<br />
Desse stend jamnast på låven, i v<strong>og</strong>nbud, fjøs, på stabur eller i andre<br />
jord bruksh us.<br />
Uppsetet nedanfor viser kva slag hus det er nytta innum dei ulike<br />
flokkar av mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>.<br />
Rette tal<br />
Samanlikningstal (0/o)<br />
Serskilt<br />
mylnehus<br />
eller<br />
kvernhus<br />
Ymse<br />
jordbrukshus<br />
Sagbruk<br />
Ikkje serskilt hus<br />
Verk<br />
stad,<br />
fabrikk,<br />
lager<br />
I alt<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbruk<br />
Ikkje serskilt hus<br />
Verk- Ymse<br />
stad, jordfabrikk,<br />
brukslager<br />
hus<br />
I alt<br />
Handelsmylnor .<br />
Bygdamylnor .<br />
Gárdskve. rnar<br />
1 45<br />
17<br />
867 92 18<br />
6922 301 55<br />
26<br />
2582<br />
63<br />
1003<br />
9860<br />
71,4<br />
86,4<br />
70,2<br />
1,6<br />
9,2<br />
3,0<br />
27,0 100,0<br />
1,8 2,6 100,0<br />
0,6 26,2 100,0<br />
394 I alt. . 7834<br />
90<br />
2608<br />
10926<br />
71,7<br />
3,6<br />
0,8 23,9 100,0<br />
Av desse var:<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
222<br />
327<br />
5<br />
10<br />
3<br />
:3<br />
230<br />
340<br />
96,5<br />
96,2<br />
2,2<br />
2,9<br />
1,3<br />
0,9<br />
100,0<br />
100,0<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt<br />
549<br />
15<br />
6<br />
570<br />
96,3<br />
2,6<br />
1,1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
6934<br />
271<br />
80<br />
233<br />
146<br />
60<br />
24<br />
2493<br />
115<br />
6934 100,0<br />
3057 8,9<br />
365 I 21,9<br />
7,6<br />
40,0<br />
2,0<br />
6,6<br />
81,5<br />
31,5<br />
100,0<br />
100,0<br />
100,0<br />
Kvernar i alt<br />
7285 379 84<br />
2608<br />
103561 70,3<br />
3,7<br />
0,8 25,2 100,0<br />
Når ein fer igjenom desse tala lyt ein <strong>og</strong> hugsa på det som er sagt<br />
framum urn korleis det er skilt millom dei ymse mylne- <strong>og</strong> kvernslag.<br />
Som kall<strong>kvernar</strong> er berre rekna slike <strong>kvernar</strong> som er i serskilt kvernhus<br />
der kverna eller kvernane vert drivne med kall. I denne flokken kann<br />
det soleis ikkje verta tale urn <strong>kvernar</strong> i sagbruk i verkstad eller i jordbrukshus.<br />
Fastbygde <strong>kvernar</strong> som er drivne med kall, <strong>og</strong> som ikkje<br />
stend i serskilt hus vert difor rekna til „andre <strong>kvernar</strong>". Det finst nokre<br />
slike <strong>kvernar</strong>. Som tidast er dei i ein krok i saghuset eller i eit tilbygg<br />
til det.
60<br />
Ser ein burt frå dette med kallkvernane syner tabellen ovanfor tydeleg<br />
at det er millom mylnone <strong>og</strong> helst dei største av dei, valsemylnone,<br />
at ein finn den h<strong>og</strong>ste prosenten med serskilt mylnehus. Nokon sers<br />
skilnad millom valsemylnor <strong>og</strong> andre mylnor er det likevel ikkje, båe hey<br />
millom 96 <strong>og</strong> 97 pst. med serskilt hus. Millom 2 <strong>og</strong> 3 prosent av mylnone<br />
er i lag med sagbruk <strong>og</strong> ein prosent på lag i verkstad, fabrikk,<br />
ljosverk, lager o. dil. Når prosenten med serskilt mylnehus er vorten so<br />
låg millom handelsmylnone, kjem dette seg av at det i samanlikning med<br />
heile talet er heller mange handels-groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> desse stend mestaparten<br />
i lagerhus <strong>og</strong> ymse andre forretningsbygnader.<br />
Dersom ein vil sjå skilnaden millom landsbolkane fær ein desse tala<br />
Landsholkar.<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Rette<br />
fa:<br />
Samanlihningstal (O/o)<br />
Ikkje serskilt bus Ikkje serskilt bus<br />
Serskilt<br />
Verkstad,<br />
jord-<br />
1 alt eller Sagstad,<br />
jord-<br />
Ymse<br />
mylne -<br />
Verk-<br />
Ymse<br />
Sagbruk<br />
fabrikk, bruks-<br />
hus<br />
hus<br />
lager<br />
kvernbruk<br />
fabrikk, bruks<br />
lager<br />
hus<br />
I -tlt<br />
I. A 1141:111det . 271 41 11 1081 1404 19,3 2,9 0,8 77,0 100,0<br />
11. Upplanda . 477 53 670 1208 39,5 4,4 0,7 55,4 100,0<br />
III. Sorlandet . 1195 101 9 199 1504 79,5 6,7 0,6 13,2 100,0<br />
IV. Vestlandet . 4345 59 30 194 462813,9 1,3 0,6 4,2 100,0<br />
V. Trondelag . 1001 111 28 444 1584 63,3 7,0 1,8 28,0 100,0<br />
VI. Nordlanda . 545 29 4 20 598 91,2 4,8 0,7 3,3 100,0<br />
Heile landet 7834 394 90 2608 109261 70,3 3,7 0,8 25,2 100,0<br />
Det er sermerkte skilnader millom dei ymse landsbolkane, men dette<br />
heng mest ihop med det som er sagt fyrr urn korleis kall<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
groype<strong>kvernar</strong> er spreidde utyver landet. På Rustlandet der det er fåe<br />
kall<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> mange groype<strong>kvernar</strong> vert prosenten på bruk med serskilt<br />
kvernhus (<strong>og</strong> mylnehus) sjelvsagt låg, 19,3 pst. Herifrå stig prosenten til<br />
93,9 på Vestlandet, der den er h<strong>og</strong>st av di der finst mest kall<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
heller lite med greype<strong>kvernar</strong>. Frå Vestlandet <strong>og</strong> nordyver fell prosenten<br />
til 63,2 i Trøndelag men stig å nyo til 91,2 i Nordlanda.<br />
Bruk med mylna eller kverna i hus til anna verksemd hev då ei<br />
umsnudd prosentrekkja som serskilt syner seg i rubrikken <strong>kvernar</strong> innsette<br />
i „ymse jordbrukshus".<br />
b. Byggjevyrke.<br />
Etter det som er vist ovanfor var det i heile landet 7834 mylneeller<br />
kvernhus med serskilt hus til mylna eller kverna. Av desse var 912<br />
handelsmylnor eller bygdamylnor, <strong>og</strong> urn dei er det <strong>og</strong> sagt ifrå kva slag<br />
byggjevyrke det er nytta til huset. Nokor slik melding er ikkje komen
61<br />
urn gardskvernane, men ein kan fulla gå ut frå at flestalle av deim er<br />
trehus. Men likevel ikkje alle. I sume strok på Vestlandet <strong>og</strong> Sørlandet<br />
der det er smått urn trefang, er kvernhusa bygde av gråstein. Millom<br />
bygdamylnone finst det <strong>og</strong> eit <strong>og</strong> anna kvernhus <strong>og</strong> jamvel kallkvernhus,<br />
sorn_er bygt av stein eller av både tre <strong>og</strong> stein. I siste fall er det van-<br />
Bil. 37.<br />
Fossil]] Andelsinolle i Ville (Vestfold).. Bygdainylna av tre (frå 1921).<br />
Retie tal<br />
Samanlikniligstal (Oh)<br />
Tre<br />
Bygg jevyrke<br />
Både<br />
tre <strong>og</strong><br />
stein<br />
Stein<br />
alt<br />
bruk<br />
Byggjevyrke<br />
Ialt<br />
Badeb t rik<br />
Tre tre <strong>og</strong> Stein<br />
stein<br />
landelsmylnor<br />
Bygdamylnor . 653<br />
6<br />
146<br />
29<br />
68<br />
45<br />
867<br />
22,2<br />
75,3<br />
13,3<br />
16,8<br />
64,5<br />
7,9<br />
100,0<br />
100,0<br />
I alt heile landet. . I 663<br />
152<br />
97<br />
912<br />
72,7 1 16,7<br />
10,6<br />
100,0<br />
Av desse Va :<br />
36,1 Valsemylnor 79 64 76 219<br />
29,2<br />
Andre in ylnor 218 67 13 298 73,1 22,5<br />
57,5 I alt mylnor. 297 131 s9 517 25,3<br />
34,7<br />
4,4<br />
17,2<br />
100,0<br />
100,0<br />
100,0<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 327<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
15<br />
3<br />
3<br />
5<br />
1<br />
2<br />
:347<br />
28<br />
20<br />
94,2<br />
85,7<br />
75,0<br />
4,3<br />
10,7<br />
15,0<br />
1,5<br />
3,6<br />
10,0<br />
100,0<br />
100,0<br />
1 00,0<br />
I alt <strong>kvernar</strong> . I 366<br />
21<br />
8 I 395 92,7 5,3<br />
2,0<br />
100,0
02<br />
legast at fyrste høgda er stein, <strong>og</strong> påbygget ovanfor av tre eller det kann<br />
<strong>og</strong> vera at kvernhuset hev eit serskilt tilbygg som er av stein helst då<br />
til turka.<br />
I tabellen nedst på sida 61 er sett upp kor mange mylnehus <strong>og</strong><br />
kvernhus det er millom handelsmylnone <strong>og</strong> bygdamylnone som er<br />
bygde av tre, av stein eller av både tre <strong>og</strong> stein.<br />
Vi ser at handelsmylnone hev mest steinhus <strong>og</strong> bygdamylnone storsteparten<br />
trehus, men urn båe gjeld det at dei beste <strong>og</strong> mest tidhovelege<br />
bruka helst er bygde av stein <strong>og</strong> dei mindre <strong>og</strong> eldre av tre.<br />
Bil. 38.<br />
Gjerpen molle, Skien. Bygdamylna av stein (frå 1917).<br />
I dei ymse landsbolkane var talet på trehus <strong>og</strong> steinhus :<br />
Rette tal<br />
Samanlikningstal ( 0/o)<br />
Tre<br />
Byggjevyrke<br />
Både<br />
tre <strong>og</strong><br />
stein<br />
Stein<br />
I alt<br />
bruk<br />
Tre<br />
Byggjevyrke<br />
Både<br />
tre <strong>og</strong><br />
stein<br />
Stein<br />
I alt<br />
bruk<br />
I. Austlandet<br />
U. Upplanda<br />
ill. Sorlandet<br />
IV. 'Vestlandet .<br />
V. Trondela,<br />
VI. Nordlanda .<br />
Heile landet .<br />
,<br />
88 36 40 164 53,7 22,0 24,3 100,0<br />
101 34 23 158 63,9 21,5 14,6 100,0<br />
73 12 10 95 76,8 12,6 10,6 100,0<br />
199 23 22 24,4 81,6 9,4 9,0 100,0<br />
157 41 2 203 77,3 21,7 1,0 100,0<br />
45 3 - 48 93,7 6,3 - 100,0<br />
663 152 97 912 72,7 16,7 10,6 100,0<br />
Med eit lite avvik i Trøndelag stig prosenten av trehus heller jamt<br />
med kvart ein kjem vest <strong>og</strong> nordyver rekna frå Austlandet. Og i samsvar<br />
med dette gjeng prosenttalet med steinhus ned.
03<br />
Bil. 39.<br />
11kvern av stein i Aindal på Lista (Vest-Agder).<br />
c. Hustalet på bruka <strong>og</strong> h<strong>og</strong>der på mylne- <strong>og</strong> kvernhusa.<br />
grunntabellane yver handelsmylnor <strong>og</strong> bygdamylnor var det teke<br />
med uppgåvor urn talet på hus som fanst på bruka <strong>og</strong> urn h<strong>og</strong>dene på<br />
mylne- eller kvernhusa. Desse tal er ikkje prenta av di ein tykte dei vilde<br />
taka for mykje plass. Berre i tabellen som gjeld handelsmylnone er det<br />
sett inn nokre fåe tal som viser heile hustalet <strong>og</strong> kor mange av husa var<br />
til mylne- <strong>og</strong> reinskeverket <strong>og</strong> kor mange til korn <strong>og</strong> mjellager med di<br />
det er av serskilt vekt å ha greida på desse tala, når ein skal nytta statistikken.<br />
Ein tek likevel inn her eit samandrag skrive upp <strong>etter</strong> dei upphavlege<br />
tabellane. (Sjå evst på næste sida).<br />
Tilbygga vert jamnast nytta til turkehus, men det er <strong>og</strong> nokre som<br />
hev kontor eller lager i tilbygg til mylnehuset. På kvernbruka er det<br />
meir sjeldsynt at det er noko tilbygg. Turkone er her helst i serskilde<br />
hus. Sjølvsagt er det millom mylnone ikkje so fåe bruk der det finst<br />
meir enn tvo hus som heyrer til mylnehuset, men det er ikkje rekt serskilt<br />
<strong>etter</strong> kor mange bruk dette gjeld. Millom kvernbruka er det inkje<br />
bruk med fleire hus til bruket enn tvo. Heile talet på hus, som hoyrde<br />
til handelsmylnor — då berre medrekna husa på dei 45 bruk som hadde<br />
serskilde mylnehus (<strong>og</strong> kvernhus) — var som ein kann sjå av 4. tabellen<br />
133. Fkv desse var 59 nytta til male- <strong>og</strong> reinskeverk <strong>og</strong> 69 til korn- <strong>og</strong><br />
mjeillager. Dei 5 hus som vantar var kontorbygnader <strong>og</strong> turkehus.
64<br />
Hustalet på bruka<br />
H<strong>og</strong>der pã mylne- eller kvernhuset<br />
Eitt<br />
hus<br />
Eitt hus<br />
med<br />
tilbygg<br />
Tvo<br />
hus<br />
Tvo hus<br />
<strong>og</strong> fleire<br />
med<br />
tilbygg<br />
Ei Tvo<br />
h<strong>og</strong>d h<strong>og</strong>der<br />
Tri<br />
h<strong>og</strong>der<br />
<strong>og</strong><br />
fleire<br />
I alt<br />
bruk<br />
1 landelsm vinor<br />
Bygdam yfilor<br />
13<br />
486<br />
155<br />
3<br />
142<br />
25<br />
84<br />
2<br />
258<br />
4<br />
221<br />
39<br />
388<br />
45<br />
867<br />
lhoplagt . .<br />
499<br />
159<br />
145 109<br />
260<br />
225<br />
427<br />
912<br />
Av desse var :<br />
Valsemylnor<br />
Andre <strong>Mylnor</strong><br />
39<br />
151<br />
57 43 80<br />
77 43 27<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. . 190 134 86 107 6 102 409<br />
6<br />
9<br />
93<br />
210<br />
199<br />
219<br />
298<br />
517<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
rovpe<strong>kvernar</strong><br />
Aildre kvert lax<br />
267<br />
25<br />
17<br />
21<br />
1<br />
3<br />
57 2<br />
2<br />
232<br />
16<br />
6<br />
99 16<br />
12<br />
12 2<br />
347<br />
28<br />
20<br />
Kvernar i alt. .<br />
309<br />
25<br />
59 2<br />
254 1 23 18 395<br />
Bil. 40.<br />
Kallkvern (gardskvern) på Dalbakk i Aursk<strong>og</strong> (Romerike).<br />
lim h<strong>og</strong>dene (etasjetal) på sjolve mylne- eller kvernhuset er det <strong>og</strong><br />
sagt ifrå i same tabellen ovanfor. H<strong>og</strong>dene er ikkje rekna beintfram <strong>etter</strong><br />
det som ein kan sjå utanifrå, men <strong>etter</strong> som dei vert nytta i maleverksemda.<br />
Dersom det fanst maleverk eller anna maskineri på eit golv er<br />
dette rekna som ei h<strong>og</strong>d jamvel um ein elles kann kalla det kjellar eller
65<br />
loft. Eit mylnehus på tri h<strong>og</strong>der vil soleis i denne samanhengen segia<br />
at det finst noko slag mylneverk på tri golvhegder i huset.<br />
Tabellen syner klårt at det her er ein stor skilnad millom mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong>. Av mylnone hev mestaparten 3 h<strong>og</strong>der eller meir, imillom kver-<br />
*mom<br />
Bil. 41.<br />
Kallkvern (gardskvern) i Samnanger (Hordaland).<br />
'Ott;<br />
Bil. 42.<br />
1
66<br />
nane hev flestalle berre ei. Det finst mylnor med upp til 7 h<strong>og</strong>der, men<br />
største mengda hev 3. Kor mange mylnor det fell på kvar hegd frå 3<br />
<strong>og</strong> uppyver er det ikkje røkt serskilt <strong>etter</strong> anna enn millom dei 17 bredkornmylnone<br />
som er ferde upp i handelsmylnetabellen. Desse 17 bruk<br />
hadde i alt 30 hus nytta til male- eller reinskeverk <strong>og</strong> av deim var :<br />
3 på 3 h<strong>og</strong>der<br />
5 „ 4<br />
15 „ 5<br />
5 „ 6<br />
2 7<br />
i medeltal 5,0 „ på kvart huset.<br />
d. Yverbygd grunn.<br />
Yverbygd grunn (bebygget areal) er gjeve upp for handelsmylnor <strong>og</strong><br />
bygdamylnor. I tabellane er tekne med uppgåvone berre frå bruk med<br />
serskilde mylnehus eller kvernhus. Dei andre bruka, der mylna eller<br />
kverna er i hus som <strong>og</strong> vert nytta til anna verksemd, hev ein tykt det<br />
var liten mun i å hava med. Dei viser inkje som det ligg lag på når<br />
det er tale urn storleiken på mylnehusa. I bygdamylnetabellen er sett<br />
upp berre medeltal yverbygd grunn i rn 2 for kvart mylne- eller kvernhus.<br />
Men i tabellen yver handelsmylnor er <strong>og</strong> rekna ut den grunnflata som<br />
alle bruk med serskilde mylne- <strong>og</strong> kvernhus hev isamanlagt. I grunntabellane<br />
finst likevel dette talet rekna ihop frå bygdamylnone <strong>og</strong>. Etter<br />
desse tabellar er det skrive upp her nedan eit hovudsamandrag frå heile<br />
landet :<br />
Yverbygd grunn i alt<br />
Bruk<br />
Mylnehus<br />
<strong>og</strong><br />
kvernhus<br />
m2<br />
Lagerhus,<br />
turkehus <strong>og</strong><br />
andre hus<br />
m2<br />
Alt i alt<br />
yverbygd<br />
m2<br />
I medeltal<br />
på kvart<br />
bruk<br />
Handelsm ylnor<br />
Bygdamyinor .<br />
45<br />
867<br />
17 458 32 878 1)<br />
79 529 16 511<br />
50 336 1)<br />
96 040<br />
1 119<br />
111<br />
saman.<br />
912<br />
96 987 49 389<br />
146 376<br />
160<br />
Av dette fall :<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
219<br />
298<br />
50 421 43 168 1)<br />
34 508 5 374<br />
93 592')<br />
39 882<br />
427<br />
134<br />
Myinor i alt. .<br />
517<br />
84 932 48 542<br />
133 474<br />
258<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
347<br />
28<br />
20<br />
9 817<br />
1 045<br />
1 193<br />
832<br />
15<br />
10 649<br />
1 060<br />
1 193<br />
31<br />
38<br />
60<br />
Kvernar i ale. .<br />
395<br />
12 055 847<br />
12 902<br />
33<br />
1) Av dette var lagerhus 31 sos m 2.
67<br />
/iv heile den yverbygde grunnflata, som desse 912 handelsmylnone<br />
<strong>og</strong> bygdamylnone hev, fell det ikring tridjeparten på handelsmylnone <strong>og</strong><br />
dei andre tvo partane på bygdamylnone. Men talet på handelsmylnor<br />
som her er komne med, er berre 45 imot 867 bygdamylnor <strong>og</strong> i medeltal<br />
på kvart bruket vert det då 1119 rn 2 på handelsmylnone <strong>og</strong> 111 m 2<br />
på bygdamylnone. Det syner seg soleis at handelsmylnone hev mykje<br />
storre byggjeflata enn bygdamylnone. Ikkje so lite av denne yvervekta<br />
skriv seg frå dei store lagerhusa mange handelsmylnor hev til korn <strong>og</strong><br />
mjøl. I alt fylte lagerhusa deira ut ei grunnflata på mesta 32 mål (31 808<br />
m 2). Skal ein hava eit mål som viser storleiken på husa millom dei ymse<br />
slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> er det likevel betre å taka grunnflata på sjølve<br />
mylne- eller kvernhuset <strong>og</strong> det er det som er gjort i bygdamylnetabellen<br />
der det er rekna ut medeltal yverbygd grunn innanfor alle flokkar bygdamylnone<br />
er skilde sund i, <strong>og</strong> likeins innum dei ymse landskap, fylke <strong>og</strong><br />
landsbolkar. Det same er gjort i handelsmylnetabellen <strong>og</strong>, jamsides med<br />
uppgavone yver heile grunnflata. Men handelsmylnone er ikkje skilde<br />
<strong>etter</strong> landskapa anna enn berre i tvo hopar, ein som gjeld alle bruk på<br />
Fkustlandet, Upplanda <strong>og</strong> Sørlandet <strong>og</strong> ein som tek med alle bruka på<br />
Vestlandet <strong>og</strong> i Trøndelag. I Nordlanda finst det inga handelsmylna.<br />
Eit samandrag av uppgåvone frå heile landet er teke inn nedanfor :<br />
Mylnehus <strong>og</strong> kvernhus.<br />
Yverbygd grunn i medeItal<br />
Handelsmylnor<br />
m2<br />
Bygdamylnor<br />
m2<br />
I saman<br />
111 2<br />
Valsemylnor 419<br />
Andre mylnor . 126<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. . 412<br />
187<br />
116<br />
142<br />
230<br />
116<br />
164<br />
Kall.<strong>kvernar</strong> . 12<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 75<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
Kvernar i alt. . I 54<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt :ISS<br />
28<br />
34<br />
60<br />
30<br />
92<br />
28<br />
37<br />
60<br />
31<br />
106<br />
Jamtyver hev handelsmylnone mylnehus <strong>og</strong> kvernhus som ikkje er<br />
so lite storre enn dei som bygdamylnone nyttar. Det einaste undantaket<br />
er kall<strong>kvernar</strong>. Men her finst det berre ei einskild kvern millom handelsbruka<br />
<strong>og</strong> ho kann difor ikkje reknast med.<br />
Det er millom bygdamylnone ein hev det største tilfanget å gjera<br />
med <strong>og</strong> her kann ein fulla segja at tala gjev ei heil <strong>og</strong> full sermerkjing.<br />
Dei syner at valsemylnone, som venteleg var, hev dei største husa
68<br />
<strong>og</strong> kallkvernane dei minste, <strong>og</strong> mylnehusa er jamnast ikkje so lite storre<br />
enn kvernhusa.<br />
Storleiken på husa er mykje ulik <strong>og</strong> i dei ymse landsbolkar. Dette<br />
kann ein sjå av tabelluppsetet her som berre gjeld bygdamylnor:<br />
1 ivgdoinvinor<br />
Mylnehus <strong>og</strong> kvernhus.<br />
Nrverbygd grunn i medeltal<br />
Aust- Upp- Sot- - Vest- Tron- Nordlandet<br />
landa landet landet delag landa<br />
n-12 m2 m2 m2 t112<br />
Valsemylnor<br />
Andre in v 'nor<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt . . 1<br />
193 192 145 172 189 173<br />
124 131 103 83 119 112<br />
176 148 117 106 121 115<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
GroTe<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
Kvernar i alt. . 1<br />
33 33 36 24 32 21<br />
35 27 34 37 32<br />
48 26 77 44 -<br />
35 33 35 28 32 23<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt . .<br />
I<br />
168 129 76 50 66 54<br />
Den yverbygde grunnflata vert jamt mindre <strong>og</strong> mindre når ein kjem<br />
vestyver <strong>og</strong> nordyver rekna frå Austlandet. Berre Trøndelag gjer eit lite<br />
avvik dersom ein segjer denne landsbolken ligg millom Vestlandet <strong>og</strong><br />
Nordlanda, men ikkje når ein reknar han liggjande millom Nordlanda <strong>og</strong><br />
Upplanda.<br />
Det er mylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> som ein helst kann jamfera frå den<br />
eine landsbolken til den andre. Serskilt kallkvernane er det ikkje so stor<br />
skilnad på. Dei største kvernhusa (millom kallkvernane) ser det ut til<br />
finst på Sørlandet. Men det skriv seg mest frå at Telemark fylke hev<br />
nokre kallkvernbruk som er uvanleg store <strong>og</strong> soleis dreg medeltalet i denne<br />
landsbolken uppyver.<br />
e. Alderen på husa.<br />
I dei skjemone korntrygdkasserarane fylde ut i <strong>1927</strong>-29 då talet<br />
vart teke upp på mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som fanst i landet, var det spurt<br />
urn alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa), <strong>og</strong> dersom eigaren ikkje visste<br />
byggjeåret, skulde han setja upp alderen <strong>etter</strong> beste skyn. Under den<br />
<strong>etter</strong>rokjinga jordstyra sidan greidde med, vart jamvel desse aldersuppgavone<br />
saumfarne i alle tilfelle der dei frå fyrsten var ugreide eller<br />
beintfram vanta. No kunde ein tenkja at det vilde vera serskilde vanskar<br />
med å få greida på alderen på alle desse småhusa utyver landet.
Og<br />
Men det er likevel ikkje so rådlaust som det ser ut til. I sume bygder<br />
hev det frå gamalt vore skikk å h<strong>og</strong>ga inn på stokken yver derkarmen<br />
årstallet då kvernhuset vart bygt. Men urn ikkje dette er gjort, so finst<br />
det inni mest alle kvernhus skore inn ei mengd med årstal <strong>og</strong> dei som<br />
greidde med uppgåvone skulde då, dersom dei ikkje visste det betre, taka<br />
det talet som var eldst. Det er sjelvsagt ikkje heilt visst at ein på denne<br />
måten hev fenge dei rette alderstala. Det eldste årstalet som stend kann<br />
vera frå ei tid <strong>etter</strong> byggjeåret — <strong>og</strong> det er fulla det vanlegaste — eller<br />
det kan <strong>og</strong> vera at stokken som årstalet stend på, er teken frå eit eldre<br />
kvernhus som er rive ned. Men likevel lyt ein tru at alderstala i alle<br />
Bil. 43.<br />
Bekkimellom !none i Snertingdal (Opland fylke). (Bygdamylna, bygd ikring 1850).<br />
hove når ein ser dei yver det heile er so nær dei rette som det er råd<br />
å koma. Den skilnaden som vi kann henda lyt rekna med er helst at<br />
alderen er vorten eit grand lægre enn den med retten skulde vera. Det<br />
er nokre mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som det ikkje hev vore råd å få greida på<br />
alderen åt. Det kan vera grunn til å tru at dette gjeld mest urn dei<br />
eldste kvernane.<br />
Uppgåvor yver alderen er sanka ihop både urn handelsmylnor, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> er tekne inn i tabellane som gjeld desse<br />
bruka. filderen er rekna til 1. januar 1928.
70<br />
Tala nedanfor er eit samandrag frå heile landet:<br />
Alderen på niylnehus <strong>og</strong> kvernhus (rekna til 1928).<br />
(Gjeld berre bruk med serskilde mylne- eller kvernhus).<br />
Under<br />
10 år<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1918)<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909—<br />
1918)<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879—<br />
1908)<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829—<br />
1878)<br />
100-199<br />
år<br />
' (Byg)<br />
1729--<br />
1828)<br />
200 'Al;<br />
<strong>og</strong> yver<br />
det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
Alder<br />
ikkje<br />
uppgjeven<br />
mum s _<br />
alder<br />
Ar<br />
Ilandelsmylnor 1 4 9 12 8 1 -- 1 26<br />
.Bygdarnylnor 171 226 335 107 22 3 3 28<br />
(.rards<strong>kvernar</strong> 459 663 2224 2223 661 107 585 51<br />
Av dette fall på :<br />
1 alt. . 644 898 2571 2338 684 110 589 48<br />
.<br />
Valsemylnor 41 53 95 29 3 — 1 28<br />
Andre mylnor . . . . 72 90 124 35 5 — 1 26<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. . . 143 143 219 64 8 — 9 27<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 454 698 2340 2269 676 110 387 51<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> 43 32 5 2 — — 189 11<br />
Andre kveiltar . . . . 34 25 7 3 -- 11 12<br />
Kvernar i alt. . . 531 755 2352 2274 676 110 587 50<br />
Medelsalderen er komen fram på den måten at alderen på alle husa<br />
er slegen isaman <strong>og</strong> summen er so kløyvd <strong>etter</strong> hustalet.<br />
Største mengda finst i den flokken der ein hev samla alle hus med<br />
ein alder frå 20 til 49 år, båe desse tal medrekna. Der<strong>etter</strong> kjem flokken<br />
med mylnehus <strong>og</strong> kvernhus i alderen frå 50 til 99 år. Tek ein serskilt<br />
gardskvernane, er desse tvo flokkane like store. Miltom handelsmylnone<br />
er flokken med mylnehus under 10 år den største <strong>og</strong> imillom bygdamylnone<br />
er <strong>og</strong> båe flokkane med alder under 20 år større enn den som<br />
femner um mylnehus med alder 50 til 99 år.<br />
Dersom ein ser på den skiljinga som er gjort <strong>etter</strong> tekniske grunnar<br />
syner det seg at mylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> hev største talet i same flokken<br />
(alder frå 20 til 49 år). Men groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>" stend<br />
flestalle i hus bygde i det siste tiåret (fyre 1928), som det er rimeleg <strong>og</strong>,<br />
når ein ansar på at desse kvernane mest er komne i bruk <strong>etter</strong> krigstida.<br />
Elles lyt ein hugsa at det er på huset alderen er gjeven upp, ikkje<br />
sjelve bruket (mylna eller kverna). Det vil jamt vera so at huset er<br />
eldre enn mylna eller kverna som ho no er. Ein kann best sjå dette på<br />
valsemylnone der huset i mange fall er eldre enn bruket er som valsemylna.<br />
I alle valsemylnor med hus eldre enn 50 år er sjølvsagt valsestolane<br />
sette inn <strong>etter</strong> at husa var bygde <strong>og</strong> sameleis er det truleg <strong>og</strong> med<br />
mestaparten av dei valsemylnor som hev hus 20 til 49 år gamle. Likeins<br />
lyt ein tru at groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>" i hus som er eldre<br />
enn 20 år på lag, er sette inn i hus upphavleg bygde til anna verksemd.
71<br />
Bil. 44.<br />
Sonstebo wine, Uvdal i Buskerud. (Bygdamylna, 35 Sr garnal på lag).<br />
Mede/sa/deren på husa som er rekna ut for dei ymse mylne- <strong>og</strong><br />
kvernslaga, syner seg å vera lægst millom handelsmylnone, ein mun høgare<br />
millom bygdamylnone <strong>og</strong> høgst millom gard:skvernane. Tek ein medelsalderen<br />
på mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>, skilde <strong>etter</strong> tekniske linor syner valsemylnone<br />
seg å vera eit grand eldre enn dei andre mylnone. Dette gjeld<br />
tala frå heile landet. Granskar ein medeltala som er rekna ut for<br />
dei ymse landsbolkar syner det seg at aldersrekkja sume stader er snudd<br />
urn <strong>og</strong> då helst der det er mange av båe slag mylnor, t.d. på Rustlandet<br />
der medelsalderen på valsemylnone er 28 <strong>og</strong> på dei andre mylnor<br />
33.<br />
Elles er det sjelvsagt kallkvernane som hev dei eldste hus. Medelsalderen<br />
er 51 år. Groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong> hev mest nybygde<br />
hus jamtyver 10 til 12 år gamle.<br />
Den skilnaden som er millom alderen på handelsmylnor, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> syner seg å råda alljamt <strong>og</strong> gjeld jamvel når ein<br />
reknar ut medeltala serskilt på dei ymse mylne- <strong>og</strong> kvernslag innum desse<br />
hovudflokkane. Ein viser til fyrste tabel på næste sida.<br />
Der tala stend i klomber gjeld dei berre eit bruk <strong>og</strong> kann soleis ikkje<br />
reknast som medelstal. Alderen på valsemylnor <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> stig jamt<br />
frå handelsmylneflokken til gardskvernane <strong>og</strong> det er i reynda sameleis<br />
med dei „andre mylnone" <strong>og</strong>. Millom handelsmylnone er det her berre<br />
eit bruk so dette talet er ikkje å nemna. Når ein kjem til greypekvernane<br />
ser det ut til at rekkja vert snudd urn. Her hev handelsmylnone<br />
dei eldste <strong>og</strong> gardskvernane dei nyaste husa. Millom dei „andre kvernane"
72<br />
Medelsalder på mylnehus<br />
<strong>og</strong> kvernhus<br />
Handelsmylnor<br />
år<br />
Bygdamylnor<br />
år<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
år<br />
Valsemylnor .......<br />
,kndre mylnor . ....<br />
27<br />
(45)<br />
28<br />
25<br />
29<br />
35<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. .<br />
27<br />
26<br />
34<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
( 3 )<br />
17<br />
33<br />
12<br />
12<br />
52<br />
10<br />
12<br />
Kvernar i alt. .<br />
12<br />
31<br />
51<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt. .<br />
26<br />
28<br />
51<br />
er alderen på •husa den same både i bygdamylne- <strong>og</strong> gardskvernflokken.<br />
Det finst inga slik kvern med serskilt kvernhus millom handelsmylnone.<br />
Alderen på husa skil seg ikkje so lite frå landsbolk til landsbolk <strong>og</strong><br />
serskilt når det vert tale um kallkvernane (bekkekvernane) jamvel frå<br />
landskap til landskap. Ein tek inn her uppgåvone um mylnor (valse-<br />
Alderen pa mylnehus <strong>og</strong> kvernhus (rekna til 1928)<br />
Under l0---19 20-49<br />
10 årar ar<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
(Bygt<br />
1909—<br />
(Bygt<br />
1879--<br />
1918) 1918) 1908)<br />
50 :-99<br />
'Ar<br />
(Bygt<br />
1829—<br />
1878)<br />
100--199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729--<br />
1828)<br />
200 ar<br />
<strong>og</strong> yver<br />
det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
Alder<br />
ikkje<br />
uppgjeven<br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (berre bygdamylnor)<br />
. Austlandet • • • • 19 28 79 15 2 — — 143<br />
•Upplanda 27 39 50 14 3 -- -- 133<br />
SØrlandet 8 13 13 11 1 — -- 46<br />
. Vestlandet . . . . . 17 16 21 8 — — — 62<br />
. Trondelap. 23 24 25 3 -- — 75<br />
V , Nordlanda 4 7 4 1 — — 16<br />
Kall<strong>kvernar</strong> (berre<br />
gards<strong>kvernar</strong>)<br />
I alt . . . 98 127 192 52 6 -- — 475<br />
Austlandet . . . . 2 t; 27 20 6 — 7 68<br />
Ti . Upplanda 17 9 55 58 38 3 8 188<br />
Sørlandet . . . . 80 89 295 386 106 39 86 1081<br />
. Vestlandet 211 356 1445 1376 381 53 232 4054<br />
. Trondela (o. 59 90 253 209 73 11 25 720<br />
V Nordlanda . • . . . . 30 69 127 166 56 1 27 476<br />
I alt . . . 399 619 2202 2215 660 107 385 6587
73<br />
mylnor <strong>og</strong> andre mylnor rekna isaman) skrivne ut or bygdamylnetabellen,<br />
<strong>og</strong> urn kall<strong>kvernar</strong> frå gardskverntabellen, kløyvde upp i aldersflokkar <strong>og</strong><br />
serskilt for kvar landsbolk.<br />
Tek ein fyrst my/none so syner tabeluppsetet at dei som hev mylnehus<br />
bygde i tida frå 1879 til 1908 merkar seg ut som den største flokken<br />
på Austlandet <strong>og</strong> på Upplanda, <strong>og</strong> tala vert mindre til båe sidor <strong>etter</strong> som<br />
mylnehusa er nyare eller eldre. I dei andre landsbolkane er dette ikkje<br />
so heilt klårt. Det er der ikkje so stor skilnad i talet millom dei tri fyrste<br />
flokkane <strong>og</strong> i Nordlanda er jamvel flokken med mylnehus bygde i tida<br />
frå 1909 til 1918 den største. Inga mylna hev hus som er meir enn<br />
200 år gamalt.<br />
Bil 45.<br />
Kallkvern (gardskvern) på V<strong>og</strong>nill i Opdal (Sør-Trøndelag). (Bygd 1794).<br />
Kjem vi so til gards-ka//kvernane so hev desse det høgste talet i rubrikken<br />
der kvernhus i alderen 50 til 99 år er forde upp. Men nett <strong>etter</strong><br />
tal kjem dei som er bygde i 1879 til 1908 (20-49 år gamle). Dette<br />
gjeld landet i det heile, men det er <strong>og</strong> noko likeins i dei tri landsbolkane<br />
Upplanda, Sørlandet <strong>og</strong> Nordlanda. På Austlandet, Vestlandet <strong>og</strong> i<br />
Trøndelag finn vi det høgste tal slike <strong>kvernar</strong> i den flokken som hev 20<br />
til 49 år gamle kvernhus. Det fanst i <strong>1927</strong>-29 i alt 107 gardskvernhus<br />
<strong>og</strong> likeins 3 av bygda-kallkvernane som var 200 år eller yver det, alt i<br />
alt soleis 110 kvernhus bygde fyre året 17<strong>29.</strong> Ingen andre mylnehus eller<br />
kvernhus var so gamle. I prosent av kall<strong>kvernar</strong> i landsbolken hev Sørlandet,<br />
<strong>og</strong> serskilt Setesdalen, mest slike ovgamle kvernhus, men høgst i<br />
talet elles kjem Vestlandet.
74<br />
Det er relit serskilt <strong>etter</strong> korleis desse kvernhusa skil seg i aldersflokkar<br />
når ein gjeng lenger attyver enn det er gjort i tabellverket.<br />
Ein tek inn her eit uppset yver dette<br />
I alderen frå 200 til 299 år var 97 kvernhus<br />
„— 300 „ 399 „ „ 11<br />
„ — 400 „ 499 „ „<br />
500 år 1<br />
I alt 110 kvernhus<br />
Flestalle av desse — 88 pst. på lag — var soleis 200 til 300 år<br />
gamle <strong>og</strong> 12 pst. yver 300 år. Tvo av dei er gjevne upp å ha ein alder<br />
.04W*<br />
ArA,/<br />
Bil. 46.<br />
Kallkvern i Bardu (Troms fylke). (Ikring 50 iir gamal).<br />
på meir enn 400 år <strong>og</strong> dei skulde soleis vera bygde i millomalderen.<br />
Når det er tale urn so gamle hus er det sjelvsagt vandt å segja heilt<br />
visst kva tid dei kann vera frå. Og serskilt urn kvernhus lyt ein ansa på<br />
at dei stend uti bekker, <strong>og</strong> vatnet vil då jamt gjera at stokkane rotnar.<br />
Det er mest dei nedste umfara det gjeng ut yver <strong>og</strong> det er vanleg å<br />
skifta desse ut med kvart. Dersom dette vert gjort i den mun det trengst,<br />
er det ikkje utruleg at det kann stå nokre slike utgamle bekke<strong>kvernar</strong> ein<br />
eller annan stad i landet <strong>og</strong> dei kann <strong>og</strong> vera fleire enn tala ovanfor<br />
syner, av di ein ikkje kjenner alderen på dei kvernhus som det vantar<br />
svar på dette spursmålet frå. Men likevel er det fulla lite truleg at noko<br />
kvernhus skulde vera frå tida fyre reformasjonen, endå urn det ikkje er<br />
heilt utenkjande. Det kann nemnast at det er skrive <strong>og</strong> spurt serskilt
75<br />
urn nokre av dei eldste av desse kvernhusa <strong>og</strong> det er då svara at uppgåvone<br />
skal vera rette. Av dei 13 kvernhus som er sagt å vera 300 år<br />
gamle eller meir fanst 6 i S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane fylke, <strong>og</strong> millom desse dei<br />
tvo eldste. 4 i Aust-Agder (Setesdal), 2 i Mere <strong>og</strong> eit i R<strong>og</strong>aland.<br />
Alderen på husa skifter ikkje so lite frå det eine landskapet til det<br />
andre, som vi kann sjå av tabellen nedanfor der medelsalderen i dei ymse<br />
landsbolkane er stelte i saman. Tala gjeld berre bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong><br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Ar<br />
Medelsalder pa ruylnehus <strong>og</strong> kvernhus<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Ar<br />
Groype- Andre<br />
<strong>kvernar</strong> <strong>kvernar</strong><br />
År Ar<br />
Alle mylnor<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
`Ar<br />
Bygdamylnor.<br />
i. Austlandet<br />
II. Upplanda<br />
Sorlandet<br />
TV. Vestlandet<br />
V. Trøndelag<br />
VI. Nordlanda<br />
Heile landet.<br />
29 57 5 30<br />
27 40 5 28<br />
32 42 10 17 36<br />
23 35 14 14 27<br />
19 28 11 6 23<br />
20 23 25 16 22<br />
20 33 12 12 25<br />
Gards<strong>kvernar</strong>.<br />
T. Austlandet . 44 48 7 9 45<br />
TT. Upplanda 49 62 10 8 55<br />
III. Sørlandet — 56 10 18 56<br />
TV. Vestlandet 25 51 10 16 51<br />
V. Trondelag 15 47 9 8 45<br />
VI. Nordlanda . . . . . 34 49 12 10 48<br />
Heile landet. 34 52 10 12 51<br />
Av denne samanstellinga kjem det fram at medelsalderen på husa<br />
både millom bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> minkar jamt når ein fer frå<br />
sør til nord i landet. I tala frå bygdamylnetabellen er dette klårast, men<br />
vi kann fylgja den same gangen i uppgåvone frå gardskvernane <strong>og</strong>, dersom<br />
vi ser berre på rubrikken som viser medelsalderen på alle my/nor<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>. Sorlandet hev då både millom bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong><br />
dei eldste husa, <strong>og</strong> Nordlanda hev dei nyaste når ein serskilt tek yversyn<br />
yver tala i bygdamylnetabellen. Millom gardskvernane viser Austlandet <strong>og</strong><br />
Trendelag dei lægste tal, men Nordlanda kjem ikkje langt <strong>etter</strong>. Granskar<br />
vi derimot dei einskilde mylne- <strong>og</strong> kvernslag i tabellen som gjeld<br />
gardskvernane, vert det meir uvisst urn regelen der er den same. Alderen<br />
på mylnehus <strong>og</strong> kallkvernhus er som vi ser ikkje so lite h<strong>og</strong>are millom<br />
gardskvernane enn millom bygdamylnone. Greypekvernhusa <strong>og</strong> hus til<br />
andre <strong>kvernar</strong> viser ikkje so stor skilnad. Men den som er, tyder mest<br />
på at bygdamylnone her hev dei eldste hus <strong>og</strong> gardskvernane hus som
76<br />
er nyare. Men elles er talet på hus som det finst aldersuppgavor urn<br />
frå dei sistnemnde tvo kvernslaga so lite at det er vandt å få fram det<br />
regelrette.<br />
Det er urn kall<strong>kvernar</strong> vi hev det største tilfanget <strong>og</strong> flestalle aldersuppgåvor,<br />
<strong>og</strong> her er det soleis rad til å rekja <strong>etter</strong> meir grant korleis<br />
alderen på husa skifter frå strok til strok. Det er eit serdrag som vi stødt<br />
råkar på, at alderen på kvernhusa vert hegare di lenger upp ein fer i<br />
dalane. Det kjem seg av at husa held seg betre ved lag i den turre<br />
lufta inni landet enn i den våte sjelufta, som verkar til at dei rotnar ned<br />
<strong>og</strong> soleis lyt uppattnyast oftare. Ein kann få eit mål på denne aldersskilnaden,<br />
dersom ein reknar ut medelsalderen serskilt for sjobygder, fjordbygder<br />
<strong>og</strong> dalbygder. Dette er gjort <strong>og</strong>, men det er då berre landskapa<br />
som er nytta i utrekninga, ikkje dei einskilde bygder av di det då vilde<br />
verta for mykje arbeid. Medelsalderen som ein hev fenge fram på denne<br />
måten, er for kvernhus i sjobygdene 47 år, fjordbygdene 54 år, dalbygdene<br />
63 år.<br />
Talet stig som vi ser jamt med kvart når vi kjem frå sjekanten <strong>og</strong><br />
•pp i dalane.<br />
IX. Hopelag med andre verksemder i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Frå handelsmylnone <strong>og</strong> bygdamylnone er det sanka ihop uppgåvor<br />
urn hopelaget som dei hev med andre verksemder, urn bruket vart drive<br />
heilt sjolvstendigt eller urn det var knytt til eller i lag med andre bruk.<br />
Urn gardskvernane er det ikkje kome inn slike meldingar, men sjølvsagt<br />
er alle desse knytte ihop med anna verksemd, <strong>og</strong> mest alle, berre med<br />
nokre fåe undantak, er å rekna som ein lekk i gardsdrifta. Jamvel av<br />
bygdamylnone vert dei fleste bruk drivne attåt jordbruk eller, dersom det<br />
er fleire verksemder knytte i saman med mylna (eller kverna), er jordbruk<br />
jamnast ei av deim. Nokre av handelsmylnone er <strong>og</strong> i lag med jordbruk,<br />
men her hev ikkje dette hopelaget so stort rådvelde.<br />
Heilt sjolvstendige mylnebruk (eller kvernbruk) utan noko hopehav<br />
med andre verksemder var på lag 15 pst. av bruka, men det var <strong>etter</strong><br />
måten fleire sjelvstendige millom handelsmylnone (33,3 pst.) enn millom<br />
bygdamylnone, der prosenten av slike bruk var 13,8.<br />
I samsvar med dette var prosenten av bruk drivne i hopelag med<br />
andre verksemder — alle hopelag tekne isaman — lægre millom handelsmylnone<br />
(66,7 pst.) enn millom bygdamylnone (86,2 pst.). Det storste<br />
prosenttalet — 54 pst. av alle bruk — fall på hopelag med ei anna<br />
verksemd <strong>og</strong> so gjeng tala jamt nedyver med kvart det vert fleire <strong>og</strong><br />
fleire andre verksemder knytte ihop med mylna. Det h<strong>og</strong>ste talet er her
77<br />
9 andre verksemder. Det er sume store lutlag som hev so mange slag<br />
ulike verksemder <strong>og</strong> helst høyrer då mylna til ein av dei eigedomane<br />
lutlaget hev. Prosenttalet av bruk i lag med jordbruk, som er det vanlegaste<br />
hopelaget, var 45,0 alle handels- <strong>og</strong> bygdamylnor slegne ihop. Millom<br />
bygdamylnone var talet 47,2, men berre 11,1 millom handelsmylnone.<br />
I lag med bade jordbruk <strong>og</strong> sagbruk var ikring 18 pst. av alle bruk <strong>og</strong><br />
i lag med sagbruk 12 pst. på lag.<br />
Hope/ag med andre verksemder.<br />
Heile landet<br />
Handels- I Bygdamylnor<br />
I mylnor<br />
Samanliklhoplagt<br />
ningstal<br />
oh,<br />
Heilt sjolvstendig verksemd<br />
Hopelag med 1 anna verksemd . .<br />
—„— 2 andre verksemder .<br />
—„— 4 --„—<br />
—„-- 5<br />
—„— 6<br />
• •<br />
—„— 7 • .<br />
—„— 8<br />
9 —„--<br />
Av desse var:<br />
I lag mod jordbruk<br />
—„— jordbruk <strong>og</strong> sagbruk<br />
—„— sagbruk<br />
I alt. .<br />
20 138 158 14,8<br />
27 549 576 64,0<br />
7 213 220 20,6<br />
6 81 87 8,2<br />
1 12 13 1,2<br />
1 4 5 0,5<br />
3 3 0,3<br />
1 1 2 0,2<br />
- 1 1 0,1<br />
1 1 0,1<br />
6:3 1003 1066 100,0<br />
7 473 480 45,0<br />
2 189 191 17,9<br />
127 17 11,9<br />
Bil. 47.<br />
V. Eldens Bruk, Svorkmo i Orkland (Sør-Trøndelag). Mylna med sag i same huset.
78<br />
Ein lyt lesa desse sistnemnde tala soleis at dei berre hev umsyn til<br />
spursmålet urn hopelag med jordbruk, jordbruk <strong>og</strong> sagbruk, eller sagbruk.<br />
Dersom det attåt jordbruket finst handel, kraftverk eller anna verksemd<br />
er det likevel rekna som hopelag med jordbruk, men er det saman med<br />
alle desse verksemder sagbruk <strong>og</strong>, hev ein teke dei som hopelag med<br />
jordbruk <strong>og</strong> sagbruk.<br />
Korleis hopelaga hev seg millom dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
syner uppsetet her:<br />
Heile landet<br />
(Handelsmylnor <strong>og</strong><br />
bygdamylnor)<br />
Heilt<br />
sjølvstendig<br />
1 anna<br />
verk- verksemd<br />
semd<br />
Hopelag med<br />
2 andre<br />
verksemder<br />
3 andre Bruk<br />
verk- i alt<br />
semder<br />
<strong>og</strong> fleire<br />
Av desse var i lag med<br />
Jord-<br />
Jord- bruk Sagbruk<br />
<strong>og</strong> sag- bruk<br />
bruk<br />
.Rette tall:<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
71 73 44 39 227 49 39 25<br />
61 130 78 41 310 87 67 60<br />
132 <strong>Mylnor</strong> i alt. • 203 122 80 537 136 106 85<br />
15 Kall<strong>kvernar</strong><br />
288 39 5 347 292 29 7<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
6 56 29 11 102 36 25 14<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
5 29 30 16 80 16 31 21<br />
26 Kvernar 373 i alt .<br />
98 32 529 344 85 42<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kverner alt i alt<br />
158 576 220 112 1066 480 191 127<br />
Samanlikningstal i pst. :<br />
31,3 Valsemylnor<br />
32,1 19,4 17,2 100,0 21,6 17,2 11,0<br />
Andre mylnor<br />
19,7 42,0 25,1 13,2 100,0 28,1 21,6 19,4<br />
24,6 37,8 <strong>Mylnor</strong> i alt. . 22,7 14,9 100,0 25,3 19,7 15,8<br />
4,3 Kai l<strong>kvernar</strong><br />
83,0 11,2 1,5 100,0 84,2 8,4 2,0<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
5,9 54,9 28,4 10,8 100,0 35,3 24,5 13,7<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
6,3 36,2 37,5 20,0 100,0 20,0 38,8 26,3<br />
Kvernar i alt. .<br />
4,9 70,5 18,5 6,1 100,0 65,0 16,1 8,0<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> alt i alt<br />
14,8 54,0 20,6 10,6 100,0 45,0 17.9 11,9<br />
Det er sermerkte skilnader millom dei ulika slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>.<br />
Dersom vi held oss til prosenttala, kann vi sjå klårt at det er mange fleire<br />
sjølvstendige bruk millom mylnebruka <strong>og</strong> då serskilt valsemylnone enn<br />
det er millom kvernane. Mylnebruka hev <strong>og</strong> tala meir spreidde yver dei<br />
ymse flokkar med hopelag som her er nemnde. Kvernbruka derimot er<br />
mest samla urn hopelag med ei eller tvo andre verksemder <strong>og</strong> millom<br />
desse andre verksemder hev jordbruk ei stem -re yvervekt enn millom<br />
mylnebruka. Allermest gjeld dette urn kallkvernane.
79<br />
Den skilnaden som finst millom landsbolkane på dette umkvervet er<br />
vist nedan :<br />
13erre bygdarnylnor<br />
Heilt<br />
sjolvstendig<br />
verksernd<br />
1 anna<br />
verksemd<br />
Hopelag med<br />
2 andre<br />
verksemder<br />
3 andre<br />
verksemder<br />
<strong>og</strong> fleire<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Av desse var i lag med<br />
Jordbruk<br />
Jordbruk<br />
<strong>og</strong> sagbruk<br />
Sagbruk<br />
Rette tal :<br />
I. Austlandet<br />
II. Upplanda<br />
Sollandet<br />
IV. Vestlandet<br />
V. 'frondelag<br />
Nordlanda . .<br />
37 60 39 12 158 44 37 20<br />
37 65 35 25 162 50 30 30<br />
14 66 32 10 122 42 30 27<br />
25 178 41 12 256 159 27 27<br />
19 145 50 31 245 144 55 15<br />
6 35 16 3 60 34 10 8<br />
lille bygdamylnor. 1 38 549 213 103 I 1003 I 473 189 127<br />
Samanlikningstal i pst. :<br />
I. Austlandet . 23,4 38,0 24,7 13,9 100,0 27,9 23,4 12,7<br />
II. Upplanda . . 22,9 40,1 21,6 15,4 100,0 30,9 18,5 18,5<br />
Ill. Sorlandet . 11,5 54,1 26,2 8,2 100,0 34,4 24,6 22,1<br />
IV. Vestlandet 9,8 69,5 16,0 4,7 100,0 62,1 10,5 10,5<br />
V. Trondelag 7,8 59,2 20,4 12,6 100,0 58,8 22,4 6,1<br />
VT. Nordlanda 10,0 58,3 26,7 5,0 100,0 56,7 16,7 13,3<br />
lille bygdamylnor. I 13,8 54,7 21,2 10,3 I 100,0 47,2 18,8 12,7<br />
Bil. 48.<br />
Brakadal mylna i Bremnes (Hordaland). (Mylna med ljosverk i tilbygg).
80<br />
Landsbolkane kan vi her skilja i tvo flokkar likeins som i mange<br />
andre høve <strong>og</strong>. I den eine kjem Rustlandet, Upplanda <strong>og</strong> Sørlandet.<br />
Likskapen millom desse er serskilt stor når vi reknar med dei prosentvise<br />
samanlikningstala. I den andre flokken fær vi Vestlandet, Trøndelag <strong>og</strong><br />
Nordlanda som <strong>og</strong> likjest mykje seg imillom. Dei tri fyrstnemnde landsbolkane<br />
hev i jamføring med dei tri andre ein h<strong>og</strong>are prosent med heilt<br />
sjelvstendige bruk, <strong>og</strong> færre bruk knytte i hop med andre verksemder, serskilt<br />
kann vi sjå det rubrikken ei anna verksemd. I samsvar med dette<br />
er hopelaget med jordbruk innum dei tri sistnemnde landsbolkane (Vestlandet,<br />
Trøndelag <strong>og</strong> Nordlanda) meir audsynt enn på Austlandet, Upplanda<br />
<strong>og</strong> Sørlandet.<br />
X. Verdeuppgávor frå <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Um bygdamylnone vart uppgåvor yver verdesummar sende inn frå<br />
korntrygdkasserarane i 1928 på serskilde skjemor. Det vart her gjeve upp<br />
kva tid huset er reist (um dei kjende til det) <strong>og</strong> kva det då kosta, urn<br />
det var trygda mot brand <strong>og</strong> kor stor brandtakstsummen var, urn skattetakst<br />
<strong>og</strong> salsverde <strong>og</strong> attåt dette melding urn dei lån som fanst på bruka.<br />
Korntrygdkasserarane, som mest alle stader var heradskasserar <strong>og</strong>, gav<br />
svar på spursmåla <strong>etter</strong> samråd med mylneeigarane <strong>og</strong> i samsvar med<br />
likningslistone. Det kom inn skjemor frå mesta alle bygdamylnor. Berre<br />
5 bruk finst det ikkje svar frå. Sjelvsagt var ikkje svara på alle skjemor<br />
heilslege, men dette er det retta på med tilleggsspursmål sidan, <strong>og</strong> det<br />
er grunn til å tru at uppgåvone no er vortne so gode som det i det heile<br />
er råd å få dei. Meldingar urn brandtrygding <strong>og</strong> um salsverde er det frå<br />
alle bruk utum dei 5 nemnde som det vantar svar frå. Uppgåvor yver<br />
låna er det nokre fleire som ikkje hev skrive upp på skjemone. Det<br />
var elles gjeve den fyresegna at summen for heile bruket skulde setjast<br />
upp der det var mylnor eller <strong>kvernar</strong> som vart drivne i hop med andre<br />
verksemder. Det er sidan prøvd å skilja ut verdesummane serskilt for<br />
mylna eller kverna, dersom dei andre verksemder som var tekne med,<br />
hadde største verdet. Dette er lukkast i flestalle fall, då det galdt salsverde<br />
<strong>og</strong> brandtakst. Men låna var det vandare å få kløyvde, <strong>og</strong> uppgåvone<br />
um dei er difor meir uheile. Serskilt gjeld dette urn kvernane.<br />
Det er heller ikkje lagt so stor vinn på å få dette greidd ut.<br />
Brandtrygding:<br />
Nedanfor stend talet på bruk som er trygda <strong>og</strong> trygdesummen i<br />
kronor i alt <strong>og</strong> i medeltal på kvart bruket. Likeins er sett til talet på<br />
mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som ikkje er trygda <strong>og</strong> prosenten desse er av alle<br />
bruk. Etter fråsegnene som finst framum er samstundes teke uppatt talet
81<br />
på brandar millom mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i tiåret 1919-1929 <strong>og</strong> brandprosenten<br />
som der er rekna ut men prosenten her er rekna <strong>etter</strong> alle handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> bygdamylnor (kvernane medtekne). Rlt gjeld heile landet.<br />
Brandtrygding<br />
Trygda<br />
bi uk<br />
Trygdesum<br />
I medeltal<br />
på kvart<br />
I alt bruk som<br />
er trygda<br />
Kronor Kronor<br />
Ikkje trygda<br />
Bruk Prosent<br />
av alle<br />
bruk<br />
Brandar<br />
i tida<br />
1919 —<br />
1929<br />
i alt<br />
Prosent av<br />
bruka<br />
brunne upp<br />
i tida<br />
1919-1929<br />
Handelsmylnor • • 56 38 398 010 685 679 7 11,1.<br />
338 Bygdamylnor .<br />
660 17 186 852 26 041<br />
33,9<br />
I alt. . 716 55 584 862 77 632 345 32,5<br />
Av dette fall på :<br />
8Valsemylnor . . 217 48 607 592 223 998<br />
3,6<br />
Andre mylnor . . . 266 5 865 205 22 050 43 13,9<br />
51 <strong>Mylnor</strong> i alt. . 483 54 472 797 112 780<br />
9,6<br />
10<br />
46<br />
56<br />
46<br />
46<br />
20,2<br />
4,5<br />
5,3<br />
8,5<br />
8,5<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
'GrOype<strong>kvernar</strong> • •<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . • •<br />
Kvernar i alt. .<br />
122<br />
57<br />
54<br />
431 490<br />
238 900<br />
441 675<br />
3 537<br />
4 191<br />
8 179<br />
225 64,8<br />
45 44,1<br />
24 30,8<br />
233 1 112 065 4 773 294 55,8 10<br />
3<br />
3<br />
4<br />
0,8<br />
3,3<br />
6,5<br />
1,9<br />
liv trygdesummen på handelsmylnone fall 2 249 610 kronor på dei<br />
14 mylnebruk (alle brandtrygda) som dreiv leigemaling attåt handelsmalinga.<br />
12 av desse var havregrynsmylnor (med trygdesum 1 955100 kronor)<br />
<strong>og</strong> 2 maismylnor (trygdesum 294 510 kronor).<br />
Burtimot tridjeparten av alle bruka er ikkje trygda mot brand. Men<br />
det er stor skilnad millom dei ulike slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>. Rv handelsmylnone<br />
er det berre 11 pst. som er utrygda, av bygdamylnone noko yver<br />
tridjeparten. Valsemylnone — <strong>og</strong> her er alle dei store handelsmylnone<br />
med — er alle so nær som 8 (3,6 pst.) brandtrygda <strong>og</strong> reknar ein alle<br />
my/nor under eitt er det mindre enn 10 pst. av talet som det vantar<br />
trygd på.<br />
Mykje større er prosenttalet av bruk som er utrygda millom kvernane.<br />
Medeltalet er her 55,8 <strong>og</strong> av kallkvernane er det jamvel ikkje langt ifrå<br />
tvo parter av tri ( 2/3) som er utan brandtrygd.<br />
Dersom ein held desse tal i hop med trygdesummen, rekna ut i<br />
medeltal på kvart bruket som er trygda, syner det seg at prosenten av<br />
bruk som det ikkje er trygd pa, er lægst millom dei største <strong>og</strong> mest<br />
.kostesame bruka <strong>og</strong> prosenten aukar jamt med kvart bruka vert mindre<br />
<strong>og</strong> lite verdefulle. Det er samsvar heilt ut millom desse rekkjone. Og<br />
89<br />
rekkjone er so stort at ein helst lyt rekna det l<strong>og</strong>fast. Millom dei mest<br />
verdefulle mylnone — er som det er nemnt fyrr <strong>og</strong> — brandfaren størst, men<br />
av desse er berre ein liten prosent ikkje trygda mot brand. Dei minst<br />
kostesame bruka — kallkvernane — hev ein h<strong>og</strong> prosent med bruk som<br />
ikkje er brandtrygda, men samstundes ein sers lag brandprosent. Heile<br />
trygdesummen er for dei 716 bruka som er trygda, vel so 551/2 mill.<br />
kronor. /iv dette fell yver 2/3 på handelsmylnone <strong>og</strong> ikkje fullt '13 på<br />
på bygdamylnone. Reknar ein <strong>etter</strong> dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
syner det seg at valsemylnone tek upp meir enn 86 pst. av heile summen,<br />
men alle kvernane som i tal er nokre fleire berre 2 pst.<br />
Bil. 49.<br />
Tømmerås molle i Grong i Nord-Trøndelag. (Kommune-mylna).<br />
Tala for landsbolkane er sette upp her. Dei gjeld einast bygdamylnone<br />
:<br />
liygdamylnor<br />
Bruk<br />
Ikkje trygda<br />
Prosent<br />
av alle<br />
bruk<br />
Bruk<br />
Trygda<br />
Trygdesum<br />
kronor<br />
Trygdesum<br />
Prosent<br />
I. Austlandet .<br />
II. Upplanda<br />
Sørlandet . • •<br />
IV. Vestlandet<br />
V. Trøndelag<br />
Nordlanda<br />
Heile landet. .<br />
11 7,0<br />
29 18,0<br />
47 38,5<br />
129 50,8<br />
83 31,0<br />
39 65,0<br />
338 33,9<br />
146 7 456 922 43,4<br />
132 4 280 620 24,9<br />
75 1 357 720 7,9<br />
125 1 722 555 10,0<br />
161 2 088 195 12,2<br />
21 280 840 1,6<br />
660 17 186 852 100,0
83<br />
Prosenten av bruk som ikkje er trygda stig jamt når ein fer igjenom<br />
tala frå Austlandet <strong>og</strong> vest- <strong>og</strong> nord<strong>etter</strong>. Den største trygdesummen fell<br />
på Piustlandsbruka som hev yver 43 pst. av heile landssummen, so kjem<br />
Upplanda med 25 pst. på lag. Dei andre landsbolkane hev mindre prosentar,<br />
Nordlanda berre 1,6.<br />
Salsverde <strong>og</strong> lån :<br />
På skjemone til bygdamylnone var det spurt både urn salsverdet <strong>og</strong><br />
urn skattetaksten som bruket vart likna <strong>etter</strong>. Ein kann sjå at desse<br />
verdetala jamnast fell isaman <strong>og</strong> i tabellane er difor nytta berre uppgåvone<br />
urn salsverdet. I nokre einskilde fall då salsverdet ikkje var gjeve<br />
upp, er skattetakstsummen sett istaden.<br />
Handelsmylnone var ikkje bedne urn å skriva upp anna verde enn<br />
skattetaksten.<br />
I det store <strong>og</strong> heile skulde då verdeuppgåvone frå desse tvo mylneslaga<br />
svara godt i hop.<br />
Lan på bruka finst det som sagt fyrr fråsegner urn frå bygdamylnone,<br />
men ikkje frå handelsmylnone. Uppgavone er ikkje heilslege <strong>og</strong> serskilt<br />
gjeld det urn kvernane. Likevel hev ein grunn til å tru at det allermeste<br />
er kome med <strong>og</strong> dei summane som vanter er lite sætande. Det lyt<br />
leggjast til at ein hev rekna med dei uppgavone der det beintfram er<br />
sagt ifrå at det ikkje finst lån på bruket. Lånesummen er då skriveri upp<br />
som 0, men bruket er teke inn i talet på dei som hev gjeve fråsegn.<br />
Elles er det ymse med uppgåvetalet. Frå valsemylnone er det sendt<br />
fråsegner urn lån frå alle bruk <strong>og</strong> uppgåvor vantar berre frå 10 pst. av<br />
dei andre mylnone <strong>og</strong>, det er då helst dei minst verdefulle. Det er truleg<br />
at sume av desse ikkje hev noko lån heller.<br />
Millom kvernane er tilhovet noko annaleis. Her er talet på dei som<br />
hev sagt frå urn lån mindre enn på dei det vantar slike fråsegner frå.<br />
Men vi lyt hugsa på at flestalle av kvernane høyrer til ein gard <strong>og</strong> heile<br />
garden med alt som ligg til den, stend sjølvsagt i pant for lånet. Når<br />
det ikkje er gjeve upp noko urn lån frå mange <strong>kvernar</strong> — det gjeld mest<br />
kallkvernane kann da grunnen anten vera den at det i det heile ikkje<br />
er lån på garden, <strong>og</strong> på Vestlandet er dette ikkje so uvanleg, eller at<br />
kvernhuset då taksten vart halden ikkje er sett i noko sers verde. Rile<br />
Salsverde eller skattetakstverde.<br />
Bruk<br />
Skattetakstverde Prosent av<br />
eller salsverde<br />
Kronor<br />
heile verdet<br />
(0/0)<br />
1 landelsmylnor<br />
By gdamy In or<br />
I alt . .<br />
63<br />
998<br />
1061<br />
26 574 100<br />
14 889 655<br />
64,1<br />
35,9<br />
41 463 755 100,0
84<br />
stader der det finst lån <strong>og</strong> kverna hev eit verde som det kann reknast<br />
med, er fulla låna skrivne upp, med di det ikkje er truleg at eigarane<br />
hev havt serskilt imot å segja frå om desse.<br />
Handelsmylnone <strong>og</strong> bygdamylnone hev som vi ser i alt eit salsverde<br />
på ikring 41 1/2 mill. kronor <strong>og</strong> av denne summen fell 26 1/2 mill. eller 64<br />
prosent på handelsmylnone <strong>og</strong> burtimot 15 mill. (36 pct.) på bygdamylnone.<br />
By verdesummen på handelsrnylnone kom 1 541 000 kronor på dei<br />
14 bruka, som samstundes tok imot korn til leigemaling <strong>og</strong> difor i tida<br />
<strong>1927</strong>-29 var godkjende som bygdamylnor <strong>og</strong>. Dette gjeld 12 havre- <strong>og</strong><br />
Bil. 50.<br />
Bryne mølle i Time p5 Jæren. Havremylna <strong>og</strong> bygdamylna.<br />
(Eigar : R<strong>og</strong>aland Felleskjøp)<br />
rismylnor med verdesum 1 263 000 kronor <strong>og</strong> 2 maismylnor som hadde<br />
eit verde på 278 000 kronor.<br />
Men dette er likevel ikkje heile verdet på alle mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
som finst i landet. Gardskvernane er her ikkje komne med. Dersom ein<br />
skulde freista å rekna ut verdet på desse <strong>og</strong>, lyt ein ansa på at slike<br />
<strong>kvernar</strong>, serskilt når dei er fastbygde, sjeldan kann seljast åleine, men<br />
berre i hop med garden dei heyrer til. Verdet på kverna vil då jamt<br />
vera berre ein part av verdet på heile garden. Grgypekvernane som er<br />
til å flytja kann dei derimot skilja ifrå <strong>og</strong> selja <strong>og</strong> desse er det greidare<br />
å få fram verdet pa. Det er likevel berre <strong>etter</strong> eit skyn verdesummen<br />
på gardskvernane kan reknast ut, <strong>og</strong> det er medelsverdet på bygdamylnone<br />
av same slaget som er teke til rettleiding. Med utjamna tal kann verdet
85<br />
på alle gards<strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> -mylnor) setjast til 8 i/2 mill. kronor på lag <strong>og</strong><br />
burtimot 50 mill. kronor skulde då vera kapitalverdet av alle mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong> vi hev her i landet.<br />
Handelsmylnor<br />
Som sagt ovanfor kjem mestaparten av verdesummen på handelsmylnone.<br />
I tabellane er desse mylnor skilde i ymse flokkar <strong>etter</strong> kornslaga<br />
som dei mel. Verdesummane som fell på dei ulike slag handelsmylnor<br />
er skrivne upp her i samandrag :<br />
landelsmylnor:<br />
Bruk<br />
Skattetakstverde<br />
Kronor<br />
Prosent av<br />
heile verdet<br />
Brodkornmylnor (kveite, rug- <strong>og</strong> byggmylnor)<br />
Havre- <strong>og</strong> rismylnor<br />
Maismylnor<br />
17<br />
17<br />
29<br />
23<br />
2<br />
1<br />
067<br />
049<br />
458<br />
100<br />
000<br />
000<br />
86,8<br />
7,7<br />
5,5<br />
Rile handelsmylnor.<br />
63<br />
26 574 100<br />
100,0<br />
Av dette fall på :<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Kvernar (berre til maismaling)<br />
45<br />
18<br />
26<br />
472 100<br />
102 000<br />
99,6<br />
0,4<br />
Dei store brodkornmylnone — dei som mel kveite, rug <strong>og</strong> bygg til<br />
matmjel <strong>og</strong> som folk jamnast plar meina på når dei talar urn handelsmylnor<br />
— tek upp åleine burtimot 87 pst. eller meir enn 6/7 av heile<br />
verdesummen. Verdet, som desse 17 mylnone hev, er gjeve upp til<br />
23 067 100 kronor i alt. Ikkje langt ifrå 8 pst. av verdesummen fell på<br />
havre- <strong>og</strong> rismylnone <strong>og</strong> millom 5 <strong>og</strong> 6 pst. på maismylnone. Millom<br />
maismylnone er det nokre <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong>, 18 i talet, men dei hev ikkje storre<br />
verde i saman enn 100 000 kronor på lag, <strong>og</strong> av heile summen vert dette<br />
ikkje so mykje som ein halv pst.<br />
Bygdamylnor<br />
Um salsverde <strong>og</strong> lån på bruka, sjå tabellen på næste sida.<br />
På valsemylnone som er dei mest kostesame bruka med medelsverde<br />
ikring 48 000 kronor kvar, kjem mesta 3/5 (58,2 pst.) av salsverdet for alle<br />
bygdamylnor <strong>og</strong> på dei andre mylnone /3 (33,0 pst.). Her er då ikkje tekne<br />
med del 14 handelsmylnone som var bygdamylnor attåt. Tala for desse<br />
(som alle var valsemylnor) er i tabellen sette til <strong>etter</strong> bygdamylnone. Ein<br />
tykte det kunde vera ynskjeleg å få dei med av di det finst uppgåvor<br />
urn låna på desse.<br />
Kvernane tek upp isaman snaudt 9 prosent av verdesummen. Laegste<br />
medelsverdet hev kallkvernane med 2 000 kronor på kvart bruket.<br />
Dette er likevel mykje meir enn ein kann rekna som medeltal på dei
86<br />
Salsverde<br />
L å n<br />
Ileile landet<br />
Bruk<br />
Verdesum<br />
Medelsverde<br />
for<br />
kvart bruk<br />
Kronor Kronor<br />
Bruk<br />
Prosent<br />
av alle<br />
bruk<br />
Lånesum<br />
Kronor<br />
Prosent<br />
av salsverdet<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
181<br />
308<br />
8 661 650<br />
4 906 700<br />
47 871<br />
15 931<br />
181<br />
276<br />
100,0<br />
89,6<br />
6 033 670<br />
3 063 703<br />
69,6<br />
62,4<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. .<br />
489<br />
13 571. 350<br />
27 753<br />
457<br />
93,5<br />
9 097 373<br />
67,0<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
GrOype<strong>kvernar</strong><br />
•<br />
Andre <strong>kvernar</strong> • •<br />
346<br />
87<br />
76<br />
695 280<br />
178 350<br />
444 675<br />
2 009<br />
2 050<br />
5 851<br />
83<br />
37<br />
55<br />
24,0<br />
42,5<br />
72,4<br />
168 525<br />
85 245<br />
249 476<br />
24,2<br />
47,9<br />
56,1<br />
Kvernar i alt. .<br />
509<br />
I 318 305<br />
2 590<br />
175<br />
34,4<br />
503 246<br />
38,2<br />
Bygdamylnor alt i alt.<br />
998<br />
14 889 655<br />
14 920<br />
632<br />
63,3<br />
9 600 619<br />
64,5<br />
Til dette kan leggjast dei<br />
liandelsmylnor, som i<br />
<strong>1927</strong>-29 var godkjende<br />
som bygdamylnor (alle<br />
desse var valsemylnor) . 14 1 541 0001 110 071 10 71,6 1 027 667<br />
66,7<br />
vanlege gards-kallkvernane. Det finst millom bygdamylnone ikkje so fåe<br />
<strong>etter</strong> måten heller store kallkvernbruk med heilt upp til 7 <strong>kvernar</strong> i same<br />
huset <strong>og</strong> serskilde turkegreidor attåt. Desse dreg sjelvsagt medelsverdet<br />
uppyver. Men elles er i det heile bygdakallkvernane meir kostesame <strong>og</strong><br />
tidhovelege enn dei vanlege gardskvernane av same slaget. Og det same<br />
gjeld um groype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> andre <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong>.<br />
Den flokken som er kalla „andre <strong>kvernar</strong>" hev som ein kann sjå<br />
ikkje so lite høgare medelsverde enn kall<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> groype<strong>kvernar</strong>. Mange<br />
av dei kvernane som er rekna med her, vil koma langt upp imot mylnor<br />
(andre mylnor) når ein reknar <strong>etter</strong> kostnaden <strong>og</strong> den innreidinga<br />
dei hev.<br />
Lånesummen på bygdamylnone er 9,6 mill. kronor. Men då er,<br />
som det er sagt framum, ikkje alle lån med. Det som vantar hev likevel<br />
ikkje stort å segja <strong>og</strong> kann ikkje skipla prosenttala noko sers. /iv<br />
heile lånesummen tek mylnone 9,1 mill. på lag eller burtimot 95 pst. <strong>og</strong><br />
kvernane vel 5 pst. Um valsemylnone er det gjeve upp at alle (100 pst.)<br />
hev lån <strong>og</strong> låna er jamtyver 70 pst. av salsverdet. Lånesummen på desse<br />
mylnone gjeng upp til meir enn 6 mill. kronor. Handelsmylnone som<br />
driv leigemaling attåt er ikkje med i dette tal. /iv dei andre mylnone<br />
hev ikring 90 pst. gjeve upp at dei hev lån <strong>og</strong> med ein låneprosent på<br />
62,4 av salsverdet. So gjeng låneprosenten <strong>og</strong> prosenten av bruk som<br />
hev lån nedyver med kvart medelsverdet. på bruka vert lægre, heilt ned<br />
til 24 prosent millom kallkvernane (både låneprosent <strong>og</strong> prosent av bruk<br />
med Lån).
87<br />
Set ein desse prosenttala i hop med dei som fyrr er tekne fram urn<br />
brandtrygdinga, kann ein sjå grant at alle desse rekkjone gjeng jamsides.<br />
Dette er elles ikkje noko rart med di ein lyt tru at dei som gjev lån<br />
jamnast vil setja som vilkor at bruket skal vera brandtrygda.<br />
Salsverde <strong>og</strong> lån var i dei ymse landsbolkane :<br />
Salsverde<br />
Lån<br />
Bygdamylnor<br />
Bruk<br />
Verdes=<br />
Kronor<br />
Medelsverde<br />
på<br />
kvart bruk<br />
Kronor<br />
Bruk<br />
Prosent Lånesum Prosent<br />
av alle av salsbruk<br />
verdet<br />
Kronor<br />
I. Austlandet<br />
Alvinor . . .<br />
KA.-ernar .<br />
147<br />
10<br />
6 393 100<br />
27 200<br />
43 490<br />
2 720<br />
147<br />
100,0 4 132 929 64,6<br />
10,0 0 0,0<br />
I alt . .<br />
157<br />
6 420 300<br />
40 894<br />
148<br />
94,3 4 132 929 64,4<br />
Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
16ernar<br />
134<br />
27<br />
3 473 200<br />
78 500<br />
25 919<br />
2 907<br />
134<br />
7<br />
100,0 2 682 452 77,2<br />
25,9 13 100 16,7<br />
I alt . .<br />
161<br />
3 551 700 22 060<br />
141 87,6<br />
2 695 552 75,9<br />
Sørlandet<br />
Myinor<br />
Kvernar<br />
51<br />
71<br />
963 400 18 890<br />
240 400 3 386<br />
Si<br />
31<br />
100,0<br />
43,7<br />
778 197 80,9<br />
96 597 40,2<br />
I alt. .<br />
122<br />
1 203 800 9 867<br />
82<br />
67,2<br />
874 794<br />
72,7<br />
IV. Vestlandet<br />
1 117 <strong>Mylnor</strong> 300 65<br />
1<br />
17 189<br />
KN.'ernar<br />
189 503 155! 2 662<br />
57<br />
75<br />
87,7<br />
39.7<br />
564 313 50,5<br />
240 289 47,8<br />
1 alt<br />
254<br />
1. 620455 1 6 380<br />
132<br />
52,0<br />
804 602 49,7<br />
V. Trøndelag<br />
1 416 SIvinor 850 76<br />
18 643<br />
KN.-ernar . .<br />
168 409 950 2 440<br />
57<br />
49<br />
75,0<br />
29,2<br />
801 767 56,6<br />
125 800 36,8<br />
I alt. .<br />
244<br />
1 826 800<br />
7 487<br />
106<br />
43;4<br />
927 567 50,8<br />
VI.<br />
Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
16<br />
44<br />
207 500<br />
59 100<br />
12 969<br />
1 343<br />
11<br />
12<br />
68,8<br />
27,3<br />
137 715 66,4<br />
27 460 46,5<br />
1 alt. .<br />
60<br />
266 600<br />
4 443<br />
23<br />
38,3 165 175 61,9<br />
Ein stor ,_part av verdesummen <strong>og</strong> likeins av 'Ana fell på Austlandsbruka,<br />
millom 43 <strong>og</strong> 44 pst. av landssummen i båe rubrikkar, Upplanda<br />
hev millom 20 <strong>og</strong> 30 pst. av landssummen dei andre landsbolkane mindre.<br />
Medelsverdet er rekna ut for alle mylnor lagde i saman <strong>og</strong> for alle<br />
<strong>kvernar</strong> i hop. Det syner seg at medelsverdet på mylnone er mykje<br />
høgare på Austlandet enn i nokon av dei andre landsbolkane. Her hev<br />
vi soleis dei tidhovelegste <strong>og</strong> mest kostesame bruka. Nærast <strong>etter</strong> kjem<br />
Upplanda. På Sørlandet, Vestlandet <strong>og</strong> i Trøndelag er medelsverdet noko
88<br />
Bil. 51.<br />
Thisteds mølle, Hønefoss. (Bygdamylna).<br />
nær det same, millom 17 000 <strong>og</strong> 19 000 kronor <strong>og</strong> i Nordlanda der det<br />
er lægst, kostar kvar mylna 13 000 kronor på lag.<br />
Millom kvernane er skilnaden ikkje so stor. Sørlandet hev her dei<br />
mest verdefulle <strong>og</strong> medelsverdet vert so mindre di lenger nordyver vi<br />
kjem. Prosenttalet av bruk med lån ser det ut til er h<strong>og</strong>st på Austlandet<br />
<strong>og</strong> derifrå fell talet jamt i dei andre landsbolkane vest <strong>og</strong> nord<strong>etter</strong> i<br />
12.111S<br />
Bil. 52.<br />
Ulsaker molle i Hemsedal. Bygdamylna („Anna kvern“) driven med elektrisk kraft.
89<br />
den rekkja dei er sette upp i tabellane. I uppsetet ovan er det rekna ut<br />
at det på kvar bygdamylna kjem ein medels låneprosent på 64,5, når ein<br />
tek salsverdet til grunnlag. Dette medelstalet er på lag det same som<br />
bruka på Austlandet hev. På Upplanda er skulda høgare, jamtyver 76<br />
prosent av verdesummen <strong>og</strong> likeins på Sørlandet ikring 73 pst. VestIandet<br />
stend best, med ein lånesurn som er under halvparten av verdesummen<br />
(49,7 pst.), men jamvel i Trøndelag er låneprosenten mesta like låg<br />
(50,8 pst.). I Nordlanda er prosenten nær uppåt den same som på Austlandet.<br />
XI. Drivkraft i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Etter den stutte historiske utgreidinga som er gjeven framanfor, var<br />
det upphavleg berre vatn som vart nytta til drivkraft åt dei norske mylnone<br />
<strong>og</strong> kvernane. Og noko anna drivkraft var truleg ikkje kjend heller<br />
her i landet fyre 16-hundradtalet, då det vart gjort ein freistnad med<br />
vindmylnor.<br />
Frå 1840-åra på lag <strong>og</strong> framyver til siste hundradårsskiftet fekk vi<br />
so nokre eimkraftmylnor, (dampmylnor), men det vart ikkje mange av<br />
desse. Folk heldt fram med å byggja fossekraft-bruk.<br />
I dei seinaste 20-30 åra er det likevel vorte ikkje so lite umsnunad<br />
på dette umkvervet, sidan elektrisiteten <strong>og</strong> eksplosjonsmotoren kom til.<br />
Det er fulla endå so at stormengda av bruka vert drivne med vasskraft,<br />
men denne drivkrafta hev ikkje eit slikt yvertak no lenger at ein kann<br />
segja ho mesta er einrådig. Serskilt er elektrisiteten komen mykje i bruk<br />
<strong>og</strong> i sume landsbolkar råder denne drivkrafta endåtil fleirtalet millom<br />
mylne- <strong>og</strong> kvernbruka.<br />
Nokre bruk nyttar fleire slag drivkraft. Det er då anten laga til soleis<br />
at dei ulike partar av verket i mylna eller kverna vert drivne med kvar<br />
si serskilde drivkraft eller det kann <strong>og</strong> vera so at det eine kraftslaget er<br />
hovuddrivkraft <strong>og</strong> det andre hjelpekraft når hovudkrafta vert for lita eller<br />
når det trengst meir kraft enn til vanleg. I dei bruka som nyttar fleire<br />
slag drivkraft er det elles rekna med at den krafta som driv sjelve maleverket<br />
er hovuddrivkrafta. Er det fleire slag drivkraft jamvel til maleverket<br />
hev ein teke vasskrafta, dersom ho finst, som hovuddrivkraft <strong>og</strong> elles<br />
elektrisiteten.<br />
Talet på bruk med ymse slag hovud-drivkraft <strong>og</strong> med hjelpekraft<br />
var. (Sjå tabellen næste sida):<br />
Burtimot 70 pst. av alle bruk hev vasskraft som einaste drivkraft eller<br />
som hovuddrivkraft. So kjem elektrisitet med 27 pst. <strong>og</strong> eksplosjonskraft<br />
med :3 pst. Det er berre 29 bruk i alt (0,3 pct.) som hev anna slag<br />
drivkraft enn dei som her er nemnde. FiestaIle av desse (20 i det heile)
90<br />
Rette tal<br />
l Ian- Bygda- Gards- Alle<br />
del s- ruyinor <strong>kvernar</strong> bruk<br />
tuyInor<br />
Samanlikningstal (0h)<br />
Han- Bygda- I Gards- Alle<br />
delstnylnor<br />
aylnor <strong>kvernar</strong> bruk<br />
Hovuddrivkraft.<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Alma<br />
I alt . .<br />
- desse hadde ltielpekraft<br />
23 766 6793 7582 36,5 76,4<br />
40 210<br />
22<br />
5<br />
2707 2957<br />
336 358<br />
15 20<br />
9 9<br />
63.5 20,9<br />
2,2<br />
0,5<br />
63 1003<br />
9860 10926 100,0 100,0<br />
14 61 22 97 I 22,2 6,1<br />
68,91 69,4<br />
27,4 27,0<br />
3,4 I 3,3<br />
0,2 I 0,2<br />
0,1 I 0,1<br />
100,0 100,0<br />
0,2 F 0,9<br />
nyttar eimkraft. Fly dei 9 bruka som då stend att, <strong>og</strong> som alle er gards<strong>kvernar</strong>,<br />
vert 5 drivne med vindhjul <strong>og</strong> 4 med hestemakt.<br />
Millom handelsmylnone er talet no storre på dei som hev elektrisitet<br />
til drivkraft enn på dei som nyttar vasskraft. Bygdamylnone <strong>og</strong> gardskvernane<br />
hev derimot halde meir fast på vasskrafta <strong>og</strong> serskilt gjeld dette<br />
um bygdamylnone. Men vi lyt då hugsa på at det er ein mykje lægre<br />
prosent med greype<strong>kvernar</strong> i bygdamylneflokken enn millom handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong>.<br />
Bil. 53.<br />
Eggum molte i Nes (Romerike).<br />
Som venteleg var syner det seg at handelsmylnone hev det hegste<br />
prosenttalet av bruk med hjelpekraft (22,2 pst.), gardskvernane det Imgste<br />
(0,2 pst.). Imillom desse kjem bygdamylnone. I alt var det 97 bruk som<br />
hadde fleire enn eit slag drivkraft. 94 av desse hadde tvo slag drivkraft<br />
<strong>og</strong> 3 (ei handelsmylna <strong>og</strong> tvo bygdamylnor) tri slag, 2 vatn, elektrisitet
91<br />
<strong>og</strong> eimkraft, (1 handelsmylna <strong>og</strong> 1 bygdamylna), I vatn, elektrisitet <strong>og</strong><br />
eksplosjonskraft (bygdamylna). Hovuddrivkrafta er her sett fyrst.<br />
Ptv dei 94 som hey tvo slag drivkraft (13 handelsmylnor, 59 bygdarnylnor<br />
<strong>og</strong> 22 gards<strong>kvernar</strong>) hadde mestaparten elektrisk kraft som hjelpekraft<br />
attåt vasskrafta. Dei hopelaga som fanst var desse :<br />
Ft. Bruk med vasslaaft til hovuddrivkraft:<br />
Hjelpekraft : Elektrisitet 62 (10 handelsm., 50 bygdam., 2 gardskv.)<br />
Eksplosjonskraft 9 (7 bygdam., 2 gardskv.)<br />
Eimkraft 2 (1 handelsm. <strong>og</strong> 1 gardskv.)<br />
lhoplagt 73<br />
B. Bruk med elektrisitet til hovuddrivkraft :<br />
Hjelpekraft : Eksplosjonskraft 12 (1 bygdam., 11 gardskv.)<br />
Eimkraft 5 (1 bygdam., 4 gardskv.)<br />
Vasskraft 3 (2 handelsm., 1 gardskv.)<br />
Ihoplagt 20<br />
C. Bruk med eksplosjonskraft til hovuddrivkraft :<br />
Hjelpekraft: Vasskraft 1 (gardskvern).<br />
Reknar vi ut prosenttalet <strong>etter</strong> den hovuddrivkraft bruka hev, fær vi<br />
denne rekkja :<br />
Hovuddrivkraft Hjelpekraft Prosent<br />
Slag Bruk Bruk 0y0<br />
Vasskraft . . . 7 582 76 1,0<br />
Elektrisitet . . . 2 957 20 0,7<br />
Eksplosjonskraft . 358 1 0,3<br />
Det er soleis vasskraftbruka som mest treng hjelpekraft <strong>og</strong> grunnen<br />
til dette er sjelvsagt at vatnet i turketider kann vera burte eller gjeva<br />
for lita kraftmengd til full drift. Noko nær det same gjeld fulla elektrisiteten<br />
<strong>og</strong>. Den elektrisitetsmengda som er tinga fra verket kann verta<br />
for snaud til sume tider soleis at dei lyt skeyta pa med anna kraft, <strong>og</strong><br />
da mest eksplosjonskraft.<br />
Når vasskraft i nokre einstaka fall er sett upp som hjelpekraft lytt ein<br />
som sagt fyrr <strong>og</strong>, lesa dette soleis at vasskrafta her er for lita til a driva<br />
heile mylneverket eller kvernane. Ho vert då nytta til turkone eller reinskeverket.<br />
På næste sida er det vist kva slag drivkraft dei ymse slag myinor<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> nyttar.<br />
Dersom ein jamfører mylnone med kvernane — alle slag av desse<br />
lagde i hop — er det ikkje so stor skilnad på prosenttala. Det er ein<br />
lite høgare prosent av bruk drivne med vasskraft millom mylnone enn<br />
den som kvernane hev, <strong>og</strong> ein storre prosent med anna drivkraft (enn<br />
vatn <strong>og</strong> elektrisitet) millom kvernane enn i mylneflokken, men elles er<br />
tala ikkje so heilt ulike. Men mykje storre vert ulikskapen når ein gran-
92<br />
Rette tal<br />
Samanlikningstal (0/o)<br />
Heile lændet:<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
I alt<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
I alt<br />
Valsemylnor 145 83 2 230 63,0 36,1 0,9 100,0<br />
Andre mylnor 272 66 2 340 80,0 19,4 0,6 100,0<br />
Mylnebruk i alt. . 417 149 4 570 73,2 26,1 0,7 100,0<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 6934 - - 6934 100,0 - - 100,0<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 98 2595 364 3057 3,2 84,9 11,9 100,0<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 133 213 19 365 36,4 58,4 5,2 100,0<br />
Kvernbruk i alt. . 7165 2808 383 10356 69,2 27,1 3,7 100,0<br />
lille bruk. . 7582 2957 387 10926 I 69,4 27,0 3,6 100,0<br />
skar prosenttala, som gjeld dei serskilde slag av mylnor <strong>og</strong> av <strong>kvernar</strong>.<br />
Kvernane er her mest ulike.<br />
!iv valsemylnone hev millom 3/5 <strong>og</strong> 2/3 av bruka vasskraft <strong>og</strong> noko<br />
yver Va elektrisk drivkraft. Millom „andre mylnor" er det 4/5 som er<br />
drivne med vatn <strong>og</strong> ikkje fullt 1/5 med elektrisitet. Det er soleis dei mest<br />
tidhøvelege mylnone (valsemylnone) som hev det største talet med bruk<br />
tilskipa til elektrisk drift.<br />
Bil, 54.<br />
Wijolnerod mølle, Idd i Østfold.<br />
Urn kvernane gjeld mykje det same. Dei gamle gards-kallkvernane<br />
er sjelvsagt alle vassdrivne. Fly dei moderne greypekvernane er 85 pst.<br />
på lag ( 6/7) drivne elektrisk <strong>og</strong> ikring 12 prosent med „anna drivkraft",<br />
det vil då her segja mesta berre eksplosjonskraft.
93<br />
Den flokken som er kalla „andre <strong>kvernar</strong>" stend på ein millomplass<br />
millom dei tvo nemnde kvernslaga, eller ein kann <strong>og</strong> segja dei stend imillom<br />
greype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre mylnor".<br />
Korleis talet på bruk med hjelpekraft er imillom dei ulike mylne- <strong>og</strong><br />
kvern-slaga kann vi sjå her.<br />
Heile landet :<br />
Bruk i alt<br />
Av desse hadde<br />
hjelpekraft<br />
Bruk Prosent<br />
lsem yin or 230 43 18,7<br />
Andre mylnor 340 27 7,9<br />
Mylnebruk i alt. . 570 70 12,3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 6 934 3 0,0<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3 057 19 0,6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 365 5 1,4<br />
Kvernbruk i alt. . 10 356 27 0,3<br />
Mlle bruk. . 10 926 97 0,9<br />
Tala her måtar godt i hop med det som er nemnt framum. Mylnebruka<br />
<strong>og</strong> helst då dei største av deim, valsemylnone, er dei som nyttar<br />
hjelpekraft mest.<br />
Millom kvernane kan ein sjå den vanlege rekkja. Høgste prosenten<br />
med hjelpekraft hev „andre <strong>kvernar</strong>". So kjem greypekvernane <strong>og</strong> sist<br />
kallkvernane, som hev berre 3 bruk med hjelpekraft. Av dei 97 bruk<br />
med hjelpekraft fell 70 på mylnone <strong>og</strong> 27 på kvernbruka.<br />
I dei store landsbolkane var talet på bruk med ulike slag drivkraft.<br />
(Sjå tabellen næste sida).<br />
Austlandet hev soleis det lægste talet med vasskraft-bruk <strong>og</strong> det gjeld<br />
både når ein ser på dei rette tala <strong>og</strong> samanlikningsprosentane. Mindre<br />
enn 15 pst. av bruka ,nyttar her vasskraft, <strong>og</strong> burtimot 78 pst. elektrisk<br />
kraft. Dette kjem seg fulla mykjegodt av at dei elektriske kraftlinone er<br />
so utgreina yver denne landsbolken at det er sers lagleg å få leiga kraft<br />
alle stader. Dessutan er det lite med gards-kall<strong>kvernar</strong>, men mange fleire<br />
greype<strong>kvernar</strong> her enn i nokon av dei andre landsbolkane <strong>og</strong> som det er<br />
vist ovanfor er det helst elektrisitet som vert nytta til dette sistnemnde<br />
kvernslaget. Talet på bruk drivne med eksplosjonskraft er <strong>og</strong> <strong>etter</strong> måten<br />
heller stort på Austlandet, storre enn i nokon av dei andre landsbolkane.<br />
Gjeng vi so til Sørlandet, Vestlandet <strong>og</strong> Nordlanda er tala snudde<br />
heilt um. Her er det vasskrafta som råder grunnen <strong>og</strong> serskilt gjeld dette<br />
um Vestlandet der anna drivkraft enn vasskraft vert nytta berre i 6 1/2<br />
prosent av alle bruka. Vasskrafta tek her upp 93 1/2 pst. på lag. I alt<br />
var det på Vestlandet 4 322 bruk med vatn til drivkraft <strong>og</strong> det er mykje
94<br />
Vass- Elektrikraft<br />
sitet<br />
Bruk Bruk<br />
Eksplosjonskraft<br />
Bruk<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Bruk<br />
I alt<br />
Bruk<br />
Av desse<br />
hadde<br />
hjelpekraft<br />
Bruk<br />
Rette tal.<br />
I. Austlandet<br />
II. Upplanda<br />
Sørlandet<br />
IV. Vestlandet<br />
V. Trøndelag .<br />
VI. Nordlanda<br />
Heile landet. .<br />
205 1093<br />
340 794<br />
1228 234<br />
4322 277<br />
955 527<br />
532 32<br />
7582 2957<br />
99 7 1 404 27<br />
64 10 1 208 30<br />
42 ____ 1 504 11<br />
28 1 4 628 15<br />
97 5 1 584 13<br />
28 6 598 1<br />
358 29 10 926 97<br />
Samanlikningstal (pst.).<br />
I. Austlandet<br />
Ti. Upplanda<br />
III. Sørlandet<br />
IV. Vestlandet • • •<br />
V. Trøndelag<br />
VI. Nordlanda<br />
7,1 14,6 77,8<br />
0,5 100,0 1,9<br />
28,2 65,7 5,3 0,8 100,0 2,5<br />
81,6 15,6 2,8 - 100,0 0,7<br />
93,4 6,0 0,6 0,0 100,0 0,3<br />
60,3 33,3 6,1 0,3 100,0 0,8<br />
88,9 5,4 4,7 1,0 100,0 0,2<br />
Heile landet. .<br />
69,4 27,0<br />
3,3 0,3 100,0 0,9<br />
yver halvparten (57 pst.) av alle vasskraftbruk i landet. Det er sjølvsagt<br />
alle dei gamle gardskallkvernane som gjer at talet på vassdrivne bruk her<br />
kjem so hegt upp. I prosent er elles ikkje Nordlanda langt <strong>etter</strong>, men<br />
talet på mylne- <strong>og</strong> kvernbruk som finst i denne landsbolken er i det<br />
heile ikkje stort. Upplanda <strong>og</strong> Trøndelag stend imillom Austlandet <strong>og</strong><br />
dei andre landsbolkane som er nemnde, Upplanda ser det ut til hev mest<br />
likskap med Austlandet, men Trøndelag med dei andre.<br />
Av bruk med hjelpekraft hev Upplanda det største talet <strong>og</strong> jamvel<br />
den hegste prosenten <strong>og</strong> herifrå fell prosenten jamt når ein fer talrekkja<br />
igjenom nord- eller ser<strong>etter</strong>. Den lægste prosenten hev Nordlanda, der<br />
det finst berre eitt bruk med fleire slag drivkraft.<br />
X11. Drivverk i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Som vi veit er kallkverna det eldste maleverket med mekanisk drivkraft<br />
vi kjenner her i landet. Drivverket her er kvernkall.<br />
Då mylna sidan kom inn frå vesterlanda - truleg med kristendomen<br />
eller kann henda alt i vikingtida - fekk vi eit nytt drivverk - vasshjulet.<br />
I fyrste helvta av attanhundradtalet vart turbinen funnen upp (Francisturbinen<br />
er frå 1849). Men det tok tid fyrr denne fekk nokon framgang<br />
her i landet, <strong>og</strong> det er i reynda berre i dei siste 50 åra at turbinen<br />
hev fenge yvertaket <strong>og</strong> no hev slege mykje ut dei gamle vasshjula. lkkje
95<br />
lenger attende enn til 1909 var det slik<br />
vasshjul enn turbinar. No er dette snudd<br />
turbinar enn vasshjul som vert nytta til<br />
kornmaling.<br />
Det er nemnt fyrr, at vi hev havt<br />
nokre fåe vindmylnor, men desse er for<br />
lenge sidan komne burt.<br />
!iv mylnor med eimkraftverk finst<br />
det att ei <strong>og</strong> anna. Fiestalle av desse<br />
er groype<strong>kvernar</strong> drivne med lokomobil.<br />
littåt dei drivverka som her er<br />
nemnde hev vi i dei siste 30-40 åra<br />
fenge ymse slag motorar til drivverk<br />
både åt mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong>. Desse motorane<br />
vert drivne anten med elektrisk<br />
kraft eller med eksplosjonskraft. Serskilt<br />
hev elektromotorane fenge stort råderom<br />
<strong>og</strong> dei trengjer seg meir <strong>og</strong> meir fram<br />
med kvart. I tabellane er det teke med<br />
uppgåvor yver alle dei ulike slag drivverk<br />
som no vert nytta til mylnone <strong>og</strong><br />
kvernane i landet. Ein skal fyrst gjeva<br />
ei stutt utgreiding urn kvart slaget <strong>og</strong><br />
vil der setja til nokre serskilde merknader<br />
urn sume av dei:<br />
1. Kvernkallen er som nemnt det eldste<br />
Bil. 56.<br />
Kvernkall, den nedste luten med spjelda (eller fjørene).<br />
at mylnone i tal hadde fleire<br />
heilt urn. Det er mange fleire<br />
Bil. 55.<br />
Gamal kvernkall.<br />
(Frii Borgund i S<strong>og</strong>n).<br />
drivverket vi hev til å driva<br />
<strong>kvernar</strong>. Den er i reynda<br />
ein primitiv turbin med<br />
loddbein ås (vanleg kalla<br />
stokk eller kjevle) SOIT1<br />
exist uppe er fest til yversteinen<br />
på, kverna <strong>og</strong> på<br />
den nedste enden hev påsett<br />
nokre skovlar (fjerer,<br />
skjæker eller spjeld) som<br />
vatnet slær mot <strong>og</strong> dermed<br />
driv ikring. Kvernkallen<br />
er vanleg av tre <strong>og</strong><br />
heilt open (utan band kring<br />
fjerene). I seinare tid er<br />
det <strong>og</strong> laga opne kvernkallar<br />
med fjerer av jarn<br />
<strong>og</strong> nokre fåe endåtil med<br />
jarn både i stokk <strong>og</strong> fjerer,
go<br />
Bil 57.<br />
Kvernkall med spjeld av jarn.<br />
(Frå. Volda, Sunnmøre).<br />
men dei er ikkje mange. Stormengda<br />
er enno av tre. Det er berre opne<br />
kallar (av tre eller jarn) som er tekne<br />
med i tabellane som kvernkall.<br />
2. Turbinkall. Denne er ei millomform<br />
millom kvernkall <strong>og</strong> turbin, som er<br />
komen til i dei siste 20-30 åra.<br />
Den opne kvernkallen nytta lite ut vasskrafta.<br />
Verknaden er truleg jamt berre<br />
15 h<strong>og</strong>st 20 pst. Folk hev da prøvd å<br />
betra dette på den måten at dei sette<br />
eit band kring fjerane på kvernkallen.<br />
Sume hev samstundes laga fjerene av<br />
tunne jarnplåtor i staden for tre. Slike<br />
kallar nyttar ut krafta mykje betre enn<br />
den vanlege opne trekallen. Dei vert<br />
no jamnast kalla for turbinkallar. Elles<br />
er det fleire ulike tillagingar av desse<br />
turbinkallane <strong>og</strong> nokre av dei mest tidhevelege skil seg lite frå<br />
turbinar. I tabellane er alle kallar med band kring fjerene rekna<br />
for turbinkall. Turbinkallen er endå so ny at han ikkje hev breidd<br />
seg yver heile landet. I Nordland — nordanfor Helgeland — <strong>og</strong> i<br />
Troms fylke er han ukjend. På Helgeland var det elles i <strong>1927</strong>-29<br />
vart nytta til å driva ei groype-<br />
berre ein einaste slik kall <strong>og</strong> han<br />
kvern. Ein kann difor fulla segja<br />
at han mesta er ukjend der <strong>og</strong>.<br />
Det er fleire av jordstyra i Nordlanda,<br />
som hev sagt frå urn dette.<br />
I Trøndelag <strong>og</strong> sunnanfor er han<br />
derimot ikkje lite nytta <strong>og</strong> det ser<br />
ut som han breider seg meir <strong>og</strong><br />
meir utyver der dei endå held kallkvernane<br />
uppe. Samstundes gjeng<br />
den opne trekallen attende som<br />
drivverk.<br />
3. Vasshjul. Jamnast vert det rekna<br />
med tri slag vasshjul, yvervasshjul,<br />
undervasshjul <strong>og</strong> brystvasshjul.<br />
Brystvasshj ula er her slegne ihop<br />
med undervasshjula, som ein helst<br />
kann rekna dei som ei grein ay.<br />
Bil. 58.<br />
Turbinkall (kvernkall med u kring").<br />
Frå Volda, Sunnmøre.<br />
Vasshjulet som er det upphavlege<br />
drivverket i dei bruka vi kallar my/nor, hev vassbein ås <strong>og</strong> krafta<br />
kann då ikkje gå beint yver på kvernsteinane soleis som ho gjer
97<br />
når det vert nytta kvernkall eller turbinkall, men lyt skiftast urn<br />
mest med kamhjul, soleis at ho kann verka på kverna som hev<br />
loddbein ås i desse mylnor <strong>og</strong>.<br />
1<br />
—<br />
Bil. 59.<br />
Yvervasshjull. (Frå den nedlagde Steinbekkmylna i Tune, Ostfold).<br />
. . .<br />
Bil. 60.<br />
Mylna driven med undervasshjul. (Botn molle, Leiranger i Nordland).<br />
7
98<br />
4. Turbin. Bile turbinar er rekna isaman. Det er ikkje skilt millom<br />
sug- <strong>og</strong> trykkturbinar <strong>og</strong> ikkje millom dei ulike slag som finst av<br />
desse.<br />
Bil. 61. Bil. 62.<br />
Francisturbin med snyrel (spiral).<br />
Francisturbin, drivhjul.<br />
Bil. 63<br />
Peltontm bin.<br />
Desse 4 slag drivverk er alle<br />
til vasskraftdrift.<br />
Vi kjem so til dei drivverk<br />
som er til anna drivkraft <strong>og</strong><br />
som iallefall her i landet er<br />
komne til i dei siste hundrad<br />
åra, <strong>og</strong> mestaparten jamvel <strong>etter</strong><br />
siste hundradårskiftet.<br />
5. Elektromotor. Denne motoren<br />
hev kome mykje i bruk i dei<br />
siste 20-30 åra, samstundes<br />
med at dei elektriske kraftlinone hev breidd seg ut yver bygdene.<br />
Serskilt mykje vert denne motoren nytta til greype<strong>kvernar</strong>. Men<br />
det finst mange i dei andre mylne- <strong>og</strong> kvernbruka <strong>og</strong>.<br />
MOM<br />
Bil. 64. Bil. 65.<br />
Modern norsk elektromotor.<br />
Vanleg elektromotor (med reimskiva påsett).<br />
6. Eksplosjonsmotor. Det er ymse slag av desse motorar <strong>og</strong> dei vert<br />
oftast kalla <strong>etter</strong> brenslet dei nyttar, gasmotorar, bensinmotorar,
99<br />
petroleumsmotorar, råoljemotorar.<br />
Det er ikkje gjeve upp at nokor<br />
kvern eller mylna her i landet<br />
hev gasmotor, men elles finst alle<br />
dei andre motorslaga som er<br />
nemnde. Mestaparten av motorane<br />
nyttar bensin eller petroleum<br />
<strong>og</strong> mange båe desse brenselslaga<br />
urn einannan. 1kv råoljemotorar<br />
er talet ikkje stort.<br />
7. Eimverk. Eimkrafta hev aldri vore<br />
Bil. 66.<br />
Eksplosjonsmotor.<br />
(Frå motorfabrikk i Oslo).<br />
Bil. 67.<br />
Lokomobil.<br />
(Vert laga på ein maskinverkstad i Oslo).<br />
mykje nytta til norske mylnor<br />
eller <strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> som det er vist<br />
framum er det no berre 20 bruk<br />
som hev eimkraft åleine eller<br />
dette kraftslaget til hovuddrift.<br />
Nokre fåe hev dessutan eimkraftverk<br />
til hjelp attåt anna<br />
drivkraft <strong>og</strong> drivverk. Største talet av eimkraftvesrka er lokomobilar.<br />
8 <strong>og</strong> 9. Vindhjul <strong>og</strong> hestevandring. Nokre fae gards<strong>kvernar</strong> vert drivne<br />
med slike drivverk. Til vanleg er dette da same drivverket som dei<br />
hev til treskeverket på garden.<br />
I tabellen på næste sida er sett upp talet på drivverk i bruk med<br />
ulike slag maleverksemd.<br />
I alt var det 12 165 drivverk eller kraftmaskinor av ymse slag som i<br />
<strong>1927</strong>-29 vart nytta til mylne- <strong>og</strong> kverndrift her i landet. 285 av dei fall<br />
på handelsmylnone, 1 694 på bygdamylnone <strong>og</strong> 10186 på gardskvernane.<br />
Medeltalet av drivverk rekna ut på 100 bruk var:<br />
I handelsmylnor . 452<br />
I bygda mylnor 169<br />
I gards<strong>kvernar</strong> 103<br />
<strong>og</strong> i alle bruk hoplagt . . . . 111<br />
Gjer ein ei slik utrekning for dei ymse slag drivverk der det er hove<br />
til det, lær ein same rekkjefylgja, jamvel urn ein so kjem til andre tal.
100<br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamylnor Gards<strong>kvernar</strong> Alle mylnor <strong>og</strong><br />
<strong>kvernar</strong><br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Drivverk<br />
Drivverk<br />
Drivverk<br />
Drivverk<br />
Kvernkall .<br />
Turbinkall<br />
Vasshjul<br />
Turbin .<br />
3<br />
22<br />
6<br />
32<br />
234<br />
147<br />
114<br />
345<br />
384<br />
236<br />
161<br />
472<br />
5751 5 915<br />
903 917<br />
186 190<br />
70 71<br />
5 986<br />
1 050<br />
303<br />
437<br />
Vasskraft-verk i alt. . 25 39 766 1253 6795 I 7 093 7 586<br />
6 300<br />
1 153<br />
357<br />
575<br />
8 385<br />
Elektromotor<br />
Eksplosjonsmotor . . .<br />
Eimverk (dampmask.) .<br />
Andre drivverk .<br />
51<br />
2<br />
244<br />
2<br />
262<br />
31<br />
7<br />
403<br />
31<br />
7<br />
2710<br />
349<br />
20<br />
9<br />
2 715<br />
349<br />
20<br />
9<br />
3 023<br />
380<br />
29<br />
9<br />
3 362<br />
380<br />
29<br />
9<br />
Drivverk i alt. .<br />
63 285 I 1003 1694<br />
9860 10 186<br />
10 926<br />
12 165<br />
/iv dei ulike slag drivverk hadde kvernkallen det største talet. Mesta<br />
6 000 bruk (5 986) hadde anten berre kvernkall eller kvernkall i lag med<br />
anna drivverk med 6 300 kvernkallar i alt. Piv drivverk elles til vasskraft<br />
kjem turbinkallen nærast <strong>etter</strong> med 1 153 kallar i 1 050 bruk. Turbin<br />
hadde 437 bruk med i alt 575 turbinar. 1 turbintalet er ikkje tekne med<br />
turbinar til å laga elektrisk kraft, som vert nytta til å driva elektromotorar.<br />
Men sjelvsagt er dd motorane tekne med. Fly vasshjul fanst det 357 i<br />
303 bruk. Talet på vasshjul i mylnone minkar sneggt frå år til år.<br />
Mange av vasshjula driv sag attåt mylna eller kverna <strong>og</strong> det ser ut til at<br />
vasshjula der held seg eit grand betre ved lag enn i dei bruka der dei<br />
berre er til mylne- eller kverndrift. /iv vasshjula var:<br />
Yvervasshjul Undervasshjul I alt<br />
<strong>og</strong> brystvasshjul<br />
Handelsmylmor 6 6<br />
Bygdamyl nor 123 38 161<br />
Gards<strong>kvernar</strong> 152 38 190<br />
Alt i alt 281 76 357<br />
Ihoplagt var det 7 586 bruk som hadde vasskraft-verk av eit eller<br />
anna slag. Talet svarar ikkje med summen av dei som hev dei ymse<br />
slaga, av di ikkje so fåe bruk hev fleire slag drivverk. /iv dei drivverka<br />
som ikkje er til vasskraft, kjem fyrst elektromotorar — 3 023 bruk med<br />
3 362 motorar — <strong>og</strong> dinæst eksplosjonsmotorar, i alt 380 i like mange bruk.<br />
Inga mylna eller kvern hadde meir en ein eksplosjonsmotor. Eimverk<br />
(dampmaskinor) hadde 29 bruk med same tal maskinor. Fly andre<br />
drivverk enn dei som er nemnde her, fanst det 5 vindhjul <strong>og</strong> 4 hestevandringar.<br />
Ser vi so <strong>etter</strong> urn talet på drivverka i bruk med ymse slag maleverksemd,<br />
syner det seg at handelsmylnone <strong>etter</strong> måten hev eit uvanleg
101<br />
h<strong>og</strong>t tal med elektromotorar, 244 i alt på 51 bruk. Elles nyttar handelsmylnone<br />
mykje turbinar (22 bruk med i alt 32 turbinar), mest Francisturbinar<br />
på Austlandet <strong>og</strong> Peltonturbinar på Vestlandet. Av andre slag<br />
drivverk hev handelsmylnone ikkje mange. Det finst berre ein kvernkall,<br />
6 vasshjul <strong>og</strong> tvo eimverk, dei siste er båe hjelpekraftverk.<br />
Imillom bygdamylnone . fell største talet drivverk på turbinar, i alt<br />
472 i 345 bruk. /iv elektromotorar hev bygdamylnone 403 i 262 bruk.<br />
Kvernkallar fanst det 384 av (i 234 bruk) <strong>og</strong> av turbinkallar 236 i 147<br />
bruk. Talet på vasshjul var 161 (114 bruk).<br />
Gardskvernane hev mest kvernkall til drivverk (5751 bruk med 5 915<br />
kallar) <strong>og</strong> turbinkall (917 kallar i 903 bruk). Utum vasskraft-verka råder<br />
Bil. 68.<br />
R<strong>og</strong>alandskvern med yvervasskjul til turka.<br />
(M. Svihus's kvern i Høyland)<br />
elektromotorane (til greype<strong>kvernar</strong>) største talet med 2 710 bruk <strong>og</strong> 2 715<br />
motorar. Av eksplosjonsmotorar var det 349 til like mange bruk (mest<br />
groype<strong>kvernar</strong>). Jamvel vasshjul <strong>og</strong> turbinar som drivverk hadde gardskvernane<br />
nokre av, i alt 71 turbinar (i 70 bruk) <strong>og</strong> 190 vasshjul (i 186<br />
bruk). Dei vasshjula som fanst til gardskvernane er mest til turkone <strong>og</strong><br />
serskilt mange er det av dei i R<strong>og</strong>aland, 96 i alt (same tal bruk) <strong>og</strong> av<br />
desse 89 i kall<strong>kvernar</strong>. Det er sermerkt for kallkvernane i R<strong>og</strong>aland dette<br />
at dei attåt kallen som driv kverna, hev eit lite yvervasshjul til rotaren i<br />
turka som då er ei vanleg plåteturka (rundturka). Slike kall<strong>kvernar</strong> finn<br />
ein yver heile R<strong>og</strong>aland (mest i Dalane <strong>og</strong> på Jæren), men lite i dei<br />
andre strok i landet.<br />
I dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> som vi vanleg plar rekna med<br />
er talet på drivverka:
.--. -4-.<br />
.1<br />
•..-.<br />
ti.)<br />
><br />
><br />
.-<br />
C.,<br />
Go<br />
>,<br />
F.<br />
o<br />
0<br />
C40<br />
..-<br />
1-4<br />
7.. CO ><br />
.<br />
.<br />
CZ<br />
r-,<br />
CV<br />
C,7<br />
102<br />
CO .<br />
e-<br />
C,<br />
,- in CO ri I,<br />
..1.<br />
,..<br />
rf Cq CT,<br />
C2111<br />
,,r,<br />
I<br />
3C.3<br />
Cl)<br />
C•1<br />
CO<br />
CO CO<br />
.1 CM<br />
,--4<br />
1-1<br />
CV CO<br />
•eti C,<br />
C<br />
.--i<br />
C., 0<br />
(N N.<br />
00 .1<br />
4,1<br />
i t', C<br />
1-1 I,<br />
CO M<br />
c,<br />
CO<br />
G,1<br />
CO<br />
VI<br />
Cse<br />
Et<br />
CZ<br />
C1<br />
r.<br />
C, CC<br />
kft<br />
Cc"<br />
ID<br />
.-A4 tr.` C4 t'• 00 0 CO CM C... .....i<br />
',.., •-- ,,,,, ,-, .,:)1 ,Il o ). ri<br />
GC<br />
C.C, CO<br />
,C '-'. CV CC:<br />
..<br />
Ē<br />
CO<br />
ri<br />
,,,,<br />
C, C... 010<br />
,t.<br />
G, ,C)<br />
Go ).<br />
in C,O<br />
C,<br />
C,<br />
1-1<br />
I, 1`.<br />
ILt<br />
C<br />
Ce:<br />
,.<br />
5)<br />
..-<br />
Q.,<br />
.'1..:5<br />
=<br />
,C<br />
...<br />
1-.<br />
Z1<br />
oo kr...,<br />
C, r-i<br />
4, 1 r.<br />
co<br />
,t,<br />
T-4<br />
,t,<br />
kc,<br />
..tt.<br />
CM<br />
CO<br />
co --44<br />
r-4 ,t.<br />
00 `,14<br />
1--( ,t4<br />
co co<br />
C•1 ri<br />
CV<br />
4:'- CO<br />
,--I .<br />
V<br />
-,14 gq GN1 1-1<br />
Cn<br />
CY:<br />
+1, CV itt<br />
CZ<br />
Ce:<br />
1-.<br />
=<br />
5).<br />
-,'<br />
. . Cv c0 .-4 C.,.. ri<br />
.<br />
CO ri<br />
> •-;<br />
ri CO ,ti<br />
CO 1-4<br />
1<br />
3 - . c L.,<br />
c::, ,,,.<br />
r - i<br />
. - .1<br />
64 r4<br />
CO 1-,<br />
,-.<br />
Çn<br />
_._ ,<br />
› ...<br />
,<br />
i....<br />
0<br />
=<br />
'-'.›-1.,<br />
CD >"<br />
.-,<br />
.=,<br />
3.<br />
CCI<br />
0<br />
1-1<br />
.<br />
a-,<br />
ri<br />
CZ<br />
C-<br />
C,<br />
.1<br />
u..<br />
.<br />
-'14<br />
ri<br />
0<br />
...,<br />
.....<br />
CO<br />
co<br />
1-1<br />
ri<br />
.1<br />
CM<br />
kn<br />
1C.,<br />
.--■<br />
4:'-<br />
I+ T-I<br />
1-1<br />
0<br />
,--1<br />
kL1 C,1<br />
r-t oo<br />
'4.<br />
CA "ii<br />
',11<br />
CO<br />
CV T-1<br />
CÐ 0<br />
co r-■<br />
in<br />
CA 0<br />
0 1-1<br />
C\1<br />
CZ<br />
CD !<br />
i<br />
I<br />
N<br />
rt,<br />
N<br />
,...t<br />
Cf..'<br />
tr,:,<br />
c.0<br />
8<br />
r<br />
©<br />
1,..<br />
le:<br />
u..<br />
o :2- ,....<br />
•7.: cu<br />
'-'-, Q ><br />
E<br />
Cl)<br />
co<br />
ol<br />
-,•-i<br />
C<br />
Go<br />
Xs 0 0<br />
4 co<br />
--,i. Lcs<br />
v's<br />
(N 1-4<br />
-,,i, I 00<br />
1 ,-1<br />
1r:<br />
''CS<br />
=<br />
.<<br />
.7,<br />
s-.<br />
CC)<br />
..., . „t . 1-4 I, in +ti f ,:::,<br />
CA I CM<br />
CZ ri C+ ri<br />
C,I<br />
CC<br />
,.... ý ,..x c,., co co 0 ko c, c•I ,41 ‘,4 V<br />
0 .- 4-<br />
vs co ,••-■ ‘,1 0<br />
= (. 9.)<br />
C•1 ..1<br />
C.0<br />
•-•-,<br />
E<br />
4:'-<br />
CA<br />
..x<br />
In<br />
-4.- ,,s<br />
7.1 ,--1<br />
> ,..<br />
CO<br />
_<br />
cm<br />
t--<br />
,--1<br />
co<br />
c. co<br />
,-.4 .• 4:-I 1 0<br />
co<br />
G,<br />
ce:<br />
r, ri NI<br />
. . . . . . - • • • •<br />
. . . • • - • • • . .<br />
. . . . . . . . . •<br />
. .<br />
• ' • • • • • ,■I<br />
MI<br />
• • • . • . .<br />
. • •<br />
. . • .<br />
•<br />
• . • . •<br />
. • • . • • • • • •<br />
••••1<br />
• • . • • • . . .<br />
•<br />
• . . • • • • • • •<br />
• • . . • • . • •<br />
• • • • • • • • •<br />
•<br />
.<br />
• • • . . .<br />
• • •<br />
•<br />
•<br />
,-••■<br />
. 7.,<br />
. • .<br />
.-, • • •<br />
7:<br />
••'.<br />
7.4<br />
, •<br />
•<br />
•<br />
,—.<br />
"c7<br />
,.. .rị —,<br />
,r1<br />
:.--,<br />
,..4 7":" ... .-<br />
..- .-<br />
0 -<br />
F-- • 7.". • ".i."<br />
,---, —.• i',<br />
C.; `-' ,7, 1 al --:: .<br />
›. ;7-4' Ct ■•4". C: ::<br />
HH<br />
• • • • t4 •<br />
•.•.. .-' . IL ,._,<br />
,•-•.-'<br />
7••• '.."<br />
a,<br />
C ,<br />
,- (::<br />
CZ • --<br />
c<br />
, -<br />
-,--. ,---,<br />
4- 4.<br />
....,<br />
,,<br />
44-4<br />
,,,<br />
'14 ,....,<br />
ws ri.:„..1<br />
--....<br />
. •<br />
.,;..•<br />
ec:<br />
. ..<br />
r ...7<br />
V.•••<br />
;•-,<br />
-'-'<br />
:-.<br />
■-,, ...,<br />
,..,<br />
.....4,
103<br />
My/nor. Medeltalet på drivverk i kvart bruket er sterst i valsemylnone<br />
<strong>og</strong> dinæst i andre mylnor. I det heile hev dei 570 mylnone 1 200<br />
drivverk i alt. Det vert noko yver 2 drivverk på kvar mylna, mesta 3 på<br />
valsemylnone <strong>og</strong> vel so 1 V2 på dei andre. Turbinen er her hovuddrivverket<br />
når ein reknar <strong>etter</strong> bruk. 133 valsemylnor <strong>og</strong> 211 av dei andre<br />
vert drivne med ihoplagt 482 turbinar. Reknar ein derimot <strong>etter</strong> drivverk,<br />
fell det største talet på elektromotorane som det er 536 av i 208 bruk.<br />
Vasshjul hadde 87 bruk (17 valsemylnor <strong>og</strong> 70 andre mylnor) med 136<br />
hjul isaman. Det fanst eit par bruk som hadde valsestolar drivne med kvernkall<br />
<strong>og</strong> turbinkall. Slike bruk er som nemnt framanfor rekna til valsemylnor<br />
<strong>og</strong> ikkje til kall<strong>kvernar</strong>. Men elles er mestaparten av kvernkallar <strong>og</strong><br />
turbinkallar i mylnone, berre serskilde drivverk for turkone. Det same<br />
gjeld urn nokre av vasshjula <strong>og</strong>, serskilt urn undervasshjula.<br />
Kjem vi so yver til kvernane, som ialt hadde 10 965 drivverk i 10 356<br />
bruk, ser vi at kallkvernane attåt dei 7 344 kallane (6 231 kvernkallar <strong>og</strong><br />
1 113 turbinkallar), hadde som drivverk 143 vasshjul <strong>og</strong> dessutan nokre<br />
motorar <strong>og</strong> ein turbin. Rile desse andre drivverka vart nytta til å driva<br />
kornturkone, <strong>og</strong> dei er ikkje alle tider i same hus som kverna, men er<br />
sette inn i serskilde turkehus.<br />
Groypekvernane er som sagt fyrr mest drivne med motorar, stormengda<br />
med elektromotorar, men nokre med eksplosjonmotorar <strong>og</strong>, 48<br />
vart drivne med turbin <strong>og</strong> 35 med vasshjul, helst slike som stend i<br />
sagbrukshus eller i verkstad eller fabrikk, <strong>og</strong> krafta vert då jamnast ford<br />
yver til kverna med reimtrekk frå hovudturbinen som er til heile bruket.<br />
Andre <strong>kvernar</strong> vert likeins mest drivne med elektromotor, men<br />
jamvel turbin <strong>og</strong> vasshjul er ikkje nytta so lite til desse bruka. Mange<br />
av dei er sette inn i sagbruk eller verkstad <strong>og</strong> vert drivne som eit sideyrke<br />
attåt hovudverksemda.<br />
Dersom vi skil <strong>etter</strong> landsbolkar fær vi dei tala som er sette upp<br />
i tabellen på sida 104.<br />
På Austlandet <strong>og</strong> på Upplanda tek elektromotoren upp største talet<br />
<strong>og</strong> dinæst kjem på Austlandet turbinen (116 bruk med 205 turbinar) <strong>og</strong> på<br />
Upplanda kvernkall (199 bruk med 218 kallar). I dei andre landsbolkane<br />
er det kvernkallen som råder fleirtalet millom dei ymse slag drivverk,<br />
men i Trøndelag er den elektriske motoren ikkje so langt undan i tal,<br />
<strong>og</strong> han stend i alle landsbolkar der han ikkje hev fleirtalet på andreplassen.<br />
Medeltalet av drivverk rekna ut på 100 bruk er hergst på Austlandet<br />
med 119 drivverk <strong>og</strong> fell so med kvart ein fer igjenom landsbolkane<br />
vest- <strong>og</strong> nord<strong>etter</strong> til 104 i Nordlanda.<br />
Mestaparten av bruka hev soleis berre eit drivverk. Men som nemnt<br />
framum gjeld dette i røynda berre urn gardskvernane. I bygdamylnone<br />
<strong>og</strong> serskilt i handelsmylnone hev kvart bruket oftast fleire drivverk av<br />
same eller av ulike slag, <strong>og</strong> i handelsmylnone kann det vera heilt upp<br />
til 30 <strong>og</strong> fleire drivverk i same mylna. Det er røkt meir grant <strong>etter</strong> urn
7-4<br />
•<br />
104<br />
, 0 Co Cl) CI 0 C, C,<br />
kr, C, ,-C, , ,.. 00 C■11<br />
,.., rl .,...,<br />
Co 0 t---s..--, C., C., C,<br />
C<br />
.g. ...) n ':', , 4\1<br />
,...,, C, 0 •14 C Co<br />
Cl) r-I Co<br />
Cl) Cl ri Co Co C, C.,<br />
. CI . Co C•11<br />
$-Ḻ ,<br />
Cl) CCC Cl Cl C, Cl ...,'I<br />
rl 0 ri Co Cl<br />
IC.,<br />
C•1<br />
Co Co Co C,<br />
Co CI<br />
- ,<br />
GO C.,1 kr,<br />
Cl)<br />
Cl) Cl<br />
Co C, Csi (77.) 0 Co Cl) Cl In ri<br />
ri ri Co Cl Co Co Co 0 OC<br />
Co cv Cl) ,--i 10<br />
.i.-1<br />
▪<br />
© o<br />
h tt .<br />
U■ ri<br />
..-1<br />
reti Co t-... C, Co C, Cl ri<br />
Co Cl) Co 1`... i.". C,1<br />
/-1 Co , ,t,<br />
Co<br />
• ,<br />
Co<br />
C, Cl ri<br />
Co Cl<br />
Co Co --.1 Co Co -1.1<br />
...15 Cl) I--- Cl) o -.1, 1<br />
, Co<br />
^4.Ð<br />
.44<br />
CID Co Cl)<br />
G\1<br />
-.1.1 .11 1 1<br />
1<br />
Cl Co Cl) co<br />
Co ,<br />
Cl Co<br />
Co<br />
.14<br />
Cit<br />
Co<br />
I n Co<br />
C, ri<br />
s^,■1<br />
to'<br />
Co co Co Cl n crz<br />
Co Co . C c-<br />
C-I Cl<br />
Cej<br />
C:)<br />
7-1<br />
CC<br />
Co<br />
tr. Co C) Co Co Co C,<br />
rizs<br />
CC<br />
--,-, z .-,-_:<br />
• .---•,.<br />
• .-:". • -<br />
:::<br />
':1 .. ..7_,<br />
ct',...- - CC<br />
....<br />
'14 HH<br />
CC<br />
CC<br />
44 ;•-■<br />
C) r--1<br />
c Cd<br />
t<br />
'"Zt<br />
CC<br />
CC<br />
E- • .7.-' ,--, '<br />
,-- z., 'Cr.)<br />
•2;-5<br />
-C)• .24 7:» ''<br />
- •-q<br />
e•-■
105<br />
dette, <strong>og</strong> ein tek inn her nokre talrekkjor som syner kor mange bruk<br />
det er som hev berre eitt eller hev fleire drivverk av same slaget. Det<br />
er ikkje teke noko med urn dei hopelaga som finst med fleire ulike slag<br />
drivverk. Det vilde verta for umstendeleg <strong>og</strong> taka for mykje plass dersom<br />
ein skulde setja dette upp <strong>og</strong>. Men ein lyt likevel hugsa på det nar ein<br />
fer yver tala, av di det vil vera sume bruk som er komne med i fleire<br />
rekkjor. T. d. kann ei mylna som hev vasshjul til drivverk åt kvernane,<br />
ha kvernkall til a driva turka eller eit bruk med turbindrift kann ha<br />
elektromotorar attåt til varadrivverk.<br />
I rekkjone er alle slag kallar slegne ihop til eitt, bade kvernkallar<br />
(trekallar) <strong>og</strong> turbinkallar, <strong>og</strong> likeins er det gjort med alle slag vasshjul.<br />
Rndre drivverk enn desse tvo slag <strong>og</strong> so turbinar <strong>og</strong> elektromotorar hev<br />
det ikkje vore turvande a taka med. fix/ eksplosjonsmotorar, eimverk <strong>og</strong><br />
andre er det inkje bruk som hev meir enn eitt drivverk.<br />
Kvernkallar, turbinkallar <strong>og</strong> vasshjul.<br />
Kvernkallar <strong>og</strong> turbinkallar<br />
Vasshjul.<br />
Talet pi drivverk i<br />
kvart bruket<br />
Alle bruk<br />
Berre kall<strong>kvernar</strong><br />
Alle bruk<br />
Berre mylnor<br />
Bruk Kallar<br />
Bruk Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
Bruk Hjul<br />
1 drivverk<br />
2 — n—<br />
3<br />
4<br />
6 —,,— • • •<br />
7<br />
6680<br />
284<br />
37<br />
14<br />
5<br />
1<br />
1<br />
6680<br />
568<br />
111<br />
56<br />
25<br />
6<br />
6604<br />
277<br />
35<br />
12<br />
4<br />
1<br />
1<br />
6604<br />
554<br />
105<br />
48<br />
20<br />
6<br />
7<br />
269 269 58 58<br />
20 40 15 30<br />
24 24<br />
6 24 6 24<br />
I alt . 7022 7453 6934 7344 303 357 87 136<br />
Ili]. 69.<br />
Kvern med 7 kallar. (Bylines molle oyland, R<strong>og</strong>almd).
106<br />
Det finst soleis kallkvernbruk med heilt upp til 7 kallar i same<br />
bruket, men flesteparten hev sjelvsagt berre ein kall. Det er serskilt<br />
bygdamylnone <strong>og</strong> då helst kallkvernane millom desse, som hev bruk<br />
med fleire kallar. Imillom gardskallkvernane er det meir sjeldsynt at<br />
noko bruk hev meir enn ein eller i h<strong>og</strong>da tvo kallar.<br />
Det h<strong>og</strong>ste talet på vasshjul i same bruket var 4. Det var i alt<br />
6 bruk, ei handelsmylna <strong>og</strong> 5 bygdamylnor, som hadde eit slikt tal. Og<br />
8 bruk hadde kvar 3 hjul.<br />
Bil 70.<br />
Mylna driven med yvervasshjul. (Rosendal bygdamylna, Kvinnherad i Hordaland).<br />
Vi skal so sjå på dei meir tidhovelege drivverka turbinar <strong>og</strong> elektromotorar.<br />
(Sjå tabellen næste sida).<br />
Av turbinar var det 8 i ei mylna <strong>og</strong> elles var det nokre fåe bruk,<br />
— alle mylnor — som hadde 4, 5 <strong>og</strong> 6 turbinar kvar. Men det vanlege<br />
var her som elles at kvart bruket hadde berre eitt drivverk. Det var likevel<br />
vel so 20 pct. av alle bruka som hadde meir enn ein turbin, <strong>og</strong> reknar<br />
ein berre med mylnone vert det meir enn 25 pct. av alle. Av kvernane<br />
var det ikkje noko bruk som nytta meir enn ein turbin.<br />
Elektromotorane hev ei talrekkja som er noko annarleis enn den<br />
dei andre drivverka syner. Det er her 97 pct. av bruka med berre ein<br />
motor, eit høgare procenttal med eilt drivverk enn i nokon av dei andre<br />
rekkjone vi hev sett upp her. Det er sjolvsagt alle gardsgreypekvernane<br />
som gjer at det fyrste talet haugar seg upp på ein slik måte. Når vi<br />
kjem til bruka med tvo motorar <strong>og</strong> uppyver fell tala jamnare <strong>og</strong> meir
107<br />
Turbinar <strong>og</strong> elektromotorar.<br />
Talet pa drivverk<br />
i kvart bruket<br />
Alle bruk<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
Berre mylnor<br />
Bruk I<br />
Turbinar<br />
Turbinar<br />
Elektromotorar<br />
Berre bygdamylnor<br />
Alle bruk<br />
(<strong>og</strong> -<strong>kvernar</strong>)<br />
Bruk Motorar<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
1 drivverk<br />
2 —”— • • . •<br />
3<br />
4<br />
—u-<br />
6<br />
7 — n-<br />
8 —„— <strong>og</strong> &ire<br />
I alt .<br />
347 347 254 254<br />
60 120 60 120<br />
22 66 22 66<br />
3 12 3 12<br />
2 10 2 10<br />
2 12 2 12<br />
1 8 1 8<br />
437 575 344 482<br />
2919<br />
43<br />
24<br />
12<br />
8<br />
4<br />
4<br />
9<br />
3023<br />
2919<br />
86<br />
72<br />
48<br />
40<br />
24<br />
28<br />
145<br />
3362<br />
191<br />
34<br />
20<br />
8<br />
5<br />
2<br />
1<br />
1<br />
191<br />
68<br />
60<br />
32<br />
25<br />
12<br />
7<br />
8<br />
262 403-<br />
smått ned<strong>etter</strong> enn i dei talrekkjone som gjeld vasskraftverka. Dersom<br />
vi tek ut bygdamylnone serskilt vert rekkja mykje i samsvar med den vi<br />
hev under turbinar <strong>og</strong> helst den som der er sett upp um turbintalet i<br />
mylnone. Elektromotorane kjem elles hegare upp i talet på drivverk i<br />
kvart bruk, <strong>og</strong> grunnen til dette er det store tal elektromotorar som finst<br />
i sume handelsmylnor. Høgmålet var her 32 motorar i same mylna.<br />
XIII. Hestekrafta i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Fråsegner um hestekrafttalet er komne inn frå alle handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> bygdamylnor, men ikkje frå gardskvernane som elles ikkje var spurde<br />
urn det heller. Tabellane syner den kraftmengda alle drivverka kan gjeva<br />
frå seg når dei vert nytta fullt ut, <strong>og</strong> alle drivverk som finst er tekne<br />
med, jamvel dei som berre er til hjelp dersom hovudverket skulde stana.<br />
Når det gjeld bygdamylnone gjer det likevel ikkje stor skilnaden<br />
anten ein tek hjelpeverka med eller ikkje. Hovudtala vert ikkje mykje<br />
brigda urn ein reknar desse sistnemnde ifrå.<br />
Noko annarleis er det med handelsmylnone. Sume av dei største<br />
bruka her hev heller store hjelpeverk som ikkje kann gå på same tida som<br />
hovudverket. Difor er det i tabellen yver handelsmylnone tvo rubrikkar<br />
med hestekraft ialt (for alle drivverka). Den eine syner den kraftmengda<br />
som drivverka kunde gjeva frå seg dersom dei var i full drift alle på ein<br />
gong. Den andre rubrikken viser kor mykje av krafta kann nyttast<br />
samstundes.<br />
Um uppgavone er det elles å segja at fråsegnene um hestekrafta når<br />
det gjeld turbinar <strong>og</strong> motorar, er heilslege <strong>og</strong> ser ut til å vera pålitande.<br />
Urn vasshjula <strong>og</strong> kallane er ikkje uppgavone fullt so gode, av di det
108<br />
vantar melding urn hestekrafttalet frå nokre av eigarane. Sume av desse<br />
hev <strong>og</strong> beintfram sagt ifrå at dei ikkje veit kor stor hestekrafta er.<br />
Det er likevel berre eit fåtal vasshjul det her er tale urn. Ptv kvernkallar<br />
<strong>og</strong> turbinkallar vantar meldingar frå nokre fleire, endå urn talet ikkje<br />
er so serskilt stort her heller. Men det er grunn til å tru at flestalle av<br />
dei som hev gjeve upp hestekraft på kallar <strong>og</strong> vasshjul hev teke talet<br />
mykje på eit skyn, som likevel i det store <strong>og</strong> heile kann vera noko nær<br />
rett. Det er elles truleg at hestekrafta, serskilt når det gjeld kallane er<br />
sett upp på hegmålet <strong>etter</strong> den kraftmengda dei kann gjeva i flaumtider<br />
då det er negda med vatn. FiestaIle av kallkvernane er flaum<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong><br />
gjeng heist medan det er flaum i bekkene, men meir sjeldan på andre<br />
tider. Krafta på dei vasshjula <strong>og</strong> kallane som det vantar uppgåvor urn,<br />
er rekna ut <strong>etter</strong> medeltalet frå dei som hev gjeve fråsegner urn hestekrafttalet,<br />
<strong>og</strong> dette er gjort serskilt for kvart landskapet eller sume stader<br />
for kvart fylket.<br />
Endå urn det er so at vi ikkje hev uppgåvor yver kraftmengda som<br />
fell på gardskvernane, so let det seg likevel gjera å rekna ho ut på det<br />
næraste, <strong>og</strong> i ein tilleggstabell attarst i tabellverket er det gjort ei slik<br />
utrekning. Det er då gjenge ut frå medelskrafta på kvart drivverk av<br />
same slaget i bygdamylnone, <strong>og</strong> utrekninga er teken serskilt for kvart<br />
fylket eller — der som talet på bruka er lite — for kvar landsbolken.<br />
No hev sjelvsagt bygdamylnone jamnast drivverk som både er meir<br />
tidhevelege <strong>og</strong> gjev meir kraft enn dei som finst til gardskvernane <strong>og</strong><br />
ein kunde difor ikkje beintfram nytta dei medeltal som stend i uppgåvone<br />
urn bygdamylnone til utrekninga. Ein laut gjera ein skilnad i tilfanget<br />
soleis at medeltalet vart rekna <strong>etter</strong> dei bruk i bygdamylneflokken som<br />
likjest mest på gardskvernane, slike bruk som i roynda er gards<strong>kvernar</strong>,<br />
men er vortne godtekne som bygdamylnor av di dei hev mykje leigemaling.<br />
På denne måten er hestekrafta rekna ut for kvernkallar, turbinkallar<br />
<strong>og</strong> vasshjul, som finst i gardskallkvernane. Og likeins med kallar <strong>og</strong><br />
vasshjul som driv greype<strong>kvernar</strong> eller „andre <strong>kvernar</strong>". Medeltalet er her<br />
<strong>og</strong> teke ut frå bruk av same slaget i bygdamylnone.<br />
Hestekrafttalet på turbinar <strong>og</strong> motorar er derimot rekna ut på eit<br />
anna vis.<br />
I skjemone frå gards<strong>kvernar</strong> med slike drivverk var det mange stader<br />
sett til kor stor hestekrafta var på motoren eller tubinen, endå urn det<br />
ikkje var spurt urn det, <strong>og</strong> desse uppgåvone er då nytta til å taka ut serskilde<br />
medeltal for kvar landsbolken. Dei medeltala som korn fram på<br />
denne måten er so gonga ut (multiplisert) med talet på motorar <strong>og</strong><br />
turbinar i same landsbolken. Dette er gjort serskilt for ulike slag bruk.<br />
Frå del my/none som finst i gardskvernflokken var krafta for det<br />
meste gjeven upp i skjemone <strong>og</strong> noko serskilt utrekning var soleis ikkje<br />
turvande anna enn i einstaka fall <strong>og</strong> då <strong>etter</strong> medeltalet der uppgävor<br />
fanst. Ein lyt tru at hestekrafttalet på denne måten jamvel for gards-
109<br />
kvernane er vorte so nær det rette som det er råd å få det, <strong>og</strong> det er<br />
ikkje rimeleg at uppgåvor frå eigarane — urn dei vart sanka i hop —<br />
vilde syna nokon sers skilnad. Etter den utrekninga som her er nemnd<br />
er det teke med i tabellverket ein tilleggstabell yver kraftmengdene til<br />
gards<strong>kvernar</strong> i heile landet <strong>og</strong> i dei ulike landsbolkane, men ikkje upp-<br />
0k/or serskilt for fylke <strong>og</strong> landskap.<br />
Legg vi no i hop all krafta som vert nytta til alle mylne- <strong>og</strong> kvernbruk<br />
i landet, fær vi dei tala som er sette up i tabellane her nedan.<br />
Fyrste uppsetet syner kraftmengda som fell på dei ymse slag bruk:<br />
Ileile landet :<br />
Handelsmylnor<br />
Bruk<br />
Bygdamylnor Gar ds<strong>kvernar</strong> Alle bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Nestekraft<br />
Hestekraft<br />
Valsemylnor 44 15 977 183 12 987 3 105 230 29 069<br />
Andre mylnor 1 75 309 12 711 30 498 340 13 284<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. . 45 16 052 492 25 698 33 603 570 42 35a<br />
Kalllivernar 1 7 346 4 418 6 587 38 034 6 934 42 459<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 15 149 87 1 221 2 955 25 301 3 057 26 671<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . • • • 2 62 78 1 634 285 2 854 365 4 55C<br />
Kvernar i alt. . . 18 218 511 7 273 9 827 66 189 10 356 73686<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt 63 16 270 1 003 32 971 9 860 66 792 10 926 116 03:l<br />
Heile hestekrafttalet som kjem frå drivverka i alle mylne- <strong>og</strong> kvernbruk<br />
i landet når desse gjeng med full drift, er soleis rekna i hop til<br />
116 033. Fkv dette gjev drivverka i handelsmylnone 16 270, i bygdamylnone<br />
32 971 <strong>og</strong> i gardskvernane 66 792. Det er da teke med heile<br />
krafta som alle drivverk kann yta på h<strong>og</strong>stemålet. Men som det er<br />
nemnt fyrr urn handelsmylnone kann ikkje alle drivverka der gå samstundes.<br />
Det er nokre av dei som berre er til hjelp i tider då det vanlege<br />
drivverket ikkje kann nyttast. I tabellen yver handelsmylnone (4. tabellen)<br />
er det vist at heile kraftmengda som handelsmylnone evlar å nytta ut<br />
på ein gong berre kjem upp 114 847 hk. i alt. Likevel hev ein tykt det<br />
var rettast å taka med ovanfor heile h<strong>og</strong>stetalet av di det då vert beste<br />
samsvaret med talet på drivverka som <strong>og</strong> er tekne med alle, jamvel dei<br />
som bruka berre hev til vare. Det som er sagt her gjeld <strong>og</strong> i nokon<br />
mun urn bygdamylnone <strong>og</strong> eit grand urn gardskvernane, men i desse<br />
tvo sistnemnde flokkane er dei drivverka som det er tale urn so fåe at<br />
ein ikkje hev meint det er turvande å setja upp nokon serskild rubrikk<br />
til å syna skilnaden.<br />
Fly heile kraftmengda 116 033' hk. kjem 14 prosent på handelmylnone,<br />
28,4 pct. på bygdamylnone <strong>og</strong> 57,6 pst. på gardskvernane. Dersom ein<br />
mæler på ein annan måte kann ein segja at kraftmengda til bygda-
110<br />
mylnone er på lag helvta (49 pst.) av den som fell på gardskvernane<br />
<strong>og</strong> handelsmylnone hev likeins ikring halvparten (49 pst) av den krafta<br />
bygdamylnone nyttar. Reknar ein derimot <strong>etter</strong> krafttalet på kvart bruket<br />
vert tilhevet snudd heilt um, men dette kjem vi til sidan.<br />
Fkv dei ulike slag mylne- <strong>og</strong> kvernbruk tek kallkvernane, som <strong>og</strong><br />
venteleg var, upp største hestekrafttalet med 42 459 hk. i alt. Det er<br />
serskilt millom gardskvernane at det er eit stort tal kallbruk <strong>og</strong> med det<br />
at eit hegt tal hestekraft fell på slike bruk. Burtimot 60 pst. av all<br />
hestekraft til gardskvernbruka kjem på kallbruk (kvernkall <strong>og</strong> turbinkall<br />
lagde i hop) <strong>og</strong> av landstalet kjem på slike bruk ikring 37 pst. Dinæst<br />
kjem, rekna med alle bruk, valsemylnone med 29 069 hk. <strong>og</strong> so greype-<br />
Bil. 71.<br />
Mincira bygdarnylna av det vanlege slaget frå dei siste ara.<br />
(Valosen mølle i Bodin, Nordland).<br />
kvernane med 26 671 hk. Mylnebruka hev ikkje alle ihop fullt so mykje<br />
kraft som kallkvernane åleine, 42 353 hk. mot 42 459. Men so er <strong>og</strong> talet<br />
på mylnebruk ikkje meir enn 8 pst. på lag av talet på kallkvernbruka.<br />
Kvernane hev isaman yver 63 pst. av hestekrafta i heile landet <strong>og</strong> mylnone<br />
ikkje fullt 37 pst.<br />
Dette var rekna <strong>etter</strong> bruk. Reknar ein <strong>etter</strong> drivverk vert tala som<br />
vist i tabellen exist på næste sida.<br />
Som ein kann sjå her er det av dei ulike slag drivverk, dei 3 362<br />
elektromotorane som gjev største kraftmengda til mylne- <strong>og</strong> kverndrifta<br />
landet, i alt 39 473 hk. Nærast <strong>etter</strong> kjem kvernkallane med 34 084, men<br />
reknar ein kvernkallar <strong>og</strong> turbinkallar i hop hev desse høgste krafttalet burtimot<br />
43 000 hk. i saman. Dei 575 turbinane gjev i alt 26 161 hk. <strong>og</strong> kjem<br />
soleis på tridjeplassen når det gjeld landstalet. Ser ein serskilt på handels<strong>og</strong><br />
bygdamylnone, syner det seg at turbinkrafta i båe desse flokkane hev<br />
fyrsteplassen, <strong>og</strong> på andre-plassen i båe kjem elektromotorane.
111<br />
Handelsmylnor Bygdamylnor Gards<strong>kvernar</strong><br />
Alle bruk<br />
Driv- Heste- Driv- Hesteverk<br />
kraft verk kraft<br />
Driv- Hesteverk<br />
kraft<br />
Drivverk<br />
Hestekraft<br />
Yvervasskjul<br />
Undervassbini<br />
Vasshjul i (Ilt<br />
6 67 123 1795 152<br />
38 2041 38<br />
6 67 161 1999 190<br />
898 281 2760<br />
174 76 378<br />
10721 3571 3138<br />
Kvernkall<br />
Turbinkall .<br />
Turbin ..<br />
1 7 384 2531 5915<br />
— 236 2169 917<br />
32 8367 472 16367 71<br />
39 Vasskraftdrivverk i alt 8441 4253 23000 7093<br />
31546 6300<br />
6678 1153<br />
1427 575<br />
40723 8385<br />
34081<br />
8847<br />
26161<br />
72230<br />
244 23175 Elektromotor<br />
7079 403 9219 2715<br />
3362<br />
Eksplosjonsinotor<br />
Eimverk . . .<br />
Andre drivverh . . . .<br />
31 455 349<br />
2 750 7 231 20<br />
9<br />
2600 380<br />
275 29<br />
19 9<br />
Flit i alt<br />
285 16270 1694 32971 10186<br />
66792 12165<br />
39473<br />
3055<br />
1256<br />
19<br />
116033<br />
I dei ulike landsbolkane var talet på hestekraft nytta til mylne- <strong>og</strong><br />
kverndrift:<br />
Handelsmylnor<br />
HK<br />
Bygdamylnor<br />
HK<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
HK<br />
Alle bruk<br />
HK<br />
I. Austlandet<br />
II. Upplanda<br />
Sørlandet<br />
IV. Vestlandet . .<br />
V. Trøndelag<br />
VI. Nordlanda . .<br />
• • •<br />
Heile landet<br />
4 906 10 181 10 544 25 631<br />
62 7 342 9 469 16 873<br />
2 038 3 528 8 357 13 923<br />
7 600 4 218 24 954 36 772<br />
1 664 6 633 10 702 18 999<br />
1 069 2 766 3 835<br />
16 270 32 971 66 792 116 033<br />
Når ein reknar med alle bruk, hev Vestlandet h<strong>og</strong>ste krafttalet burtimot<br />
37 000 hk. Det svarar til 32 pst. av heile kraftmengda. Som det er<br />
skrive fyrr kjem dette seg av at Vestlandet hev so mange store handelsmylnor<br />
<strong>og</strong> attåt dei ei mengd med småe gards-kall<strong>kvernar</strong>. Den krafta<br />
som gjeng til bygdamylnone er mykje mindre på Vestlandet enn i dei<br />
store kornbygdane på Flustlandet, på Upplanda <strong>og</strong> i Trøndelag, Næst<br />
<strong>etter</strong> Vestlandet hev Austlandet største krafta med 22 pst. på lag av heile<br />
landsmengda. Nordlanda hev minste talet 3 835 hk., vel 3 pct. av det<br />
heile.<br />
Det er heller stor skilnad på den kraftmengda som vert nytta av dei<br />
einskilde bruka, <strong>og</strong> når ein legg all krafta saman fær ein ikkje noko<br />
full greida på dette tilhovet. Ein hev difor rekna ut medelkrafta på<br />
kvart bruket soleis som vist her nedan:
112<br />
Hestekraft i medeltal på kvart bruket<br />
Handels- Bygdamylnor<br />
mylnor<br />
HK HK<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
HK<br />
Alle bruk<br />
HK<br />
363,1 Valsemylnor<br />
71,0 35,0 126,3<br />
Andre mylnor<br />
(75,0) 41,1 16.6 39,1<br />
356,7 <strong>Mylnor</strong> i alt I 52,2 18,3 74,3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
17,0) 12,8 5,8 6,1<br />
9,9 14,0 8,6 8,7<br />
31,0 20.9 10,0 12,5<br />
12,1 Kvernar i alt<br />
14,2 6,7 7,1<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt<br />
258,3 32,9 6,8 10,6<br />
Tala som stend i klomber gjeld berre ell' bruk <strong>og</strong> er ikkje noko<br />
vanlegt medeltal.<br />
Som ein kunde venta hev handelsmylnone på jamnen den største<br />
kraftmengda kvar seg, <strong>og</strong> gardskvernane den minste. ImiHorn desse kjem<br />
bygdamylnone. Dette ser ein serskilt klårt i medeltala som er utrekna<br />
for mylnebruka. Kvernbruka syner ikkje rekkjefylgja so greidt. Her hev<br />
bygdamylnone h<strong>og</strong>are tal serskilt for groype<strong>kvernar</strong> enn handelsmylnone.<br />
Og slike <strong>kvernar</strong> er det heller ikkje so heilt fåe av i alle dei tri<br />
Bil. 72.<br />
Havremylna (Krossens havremolle) i Sandnes R<strong>og</strong>aland.
113<br />
flokkane. Når det likevel er so at bygdamylnone her viser h<strong>og</strong>are<br />
tal, kjem det seg truleg frå at desse handelskvernane jamnast ikkje<br />
er sjelvstendige bruk, men berre vert nytta til hjelp i handelsverksemder<br />
ender <strong>og</strong> då når det kjem kjeparar som vil ha malen mais. Bygdamylnone<br />
av same slaget er derimot oftast meir fullkomne <strong>og</strong> ein stor<br />
slump av dei hev <strong>og</strong> turkor <strong>og</strong> andre greidor som ikkje trengst i vanlege<br />
mais<strong>kvernar</strong> til handelsmaling. Det er soleis i slike helve heilt ut<br />
rimeleg at krafta er storre i bygdakvernbruka enn i handelskvernane.<br />
Elles er rekkjefylgja millom dei ymse slag mylnor <strong>og</strong> kvernbruk den<br />
vanlege i alle tri flokkane. Mest kraft gjeng til valsemylnone so kjem<br />
andre mylnor, „andre <strong>kvernar</strong>", greype<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> lægst nede kallkvernane,<br />
som hev minste krafta på kvart bruket. I medeltal for alle bruk vert<br />
hestekrafta 10,6 på kvart, på mylnone 74,3 HK. <strong>og</strong> på kvernane 7,1.<br />
Dette var medeltal rekna ut <strong>etter</strong> bruk.<br />
Reknar ein ut på ein annan måte, <strong>etter</strong> drivverk vert medeltala desse:<br />
Hestekraft i medeltal på kvart drivverk<br />
Handelsmylnor<br />
HK<br />
Bygdamylnor<br />
HK<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
HK<br />
Alle bruk<br />
HK<br />
Yvervasslijul<br />
Undervasshjul<br />
11,2<br />
k. (16,0 j<br />
14,6 5,8 9,8<br />
5,4 4,7 5,0<br />
12,4 Vasshjul i (fit<br />
11,2<br />
5,6 8,8<br />
6,6 Kvernkall<br />
5,3 5,4<br />
Turbinkall<br />
9,2 7,3 7,7<br />
Turbin<br />
261,5 34,7 20,1 45,5<br />
18,4 Vasskraft-verk i alt 216,4<br />
5,7 8,6<br />
22,9 Elektromotor<br />
29,0<br />
8,5 11,7<br />
Eksplosjonsmotor<br />
14,7 7,4 8,0<br />
Eimverk<br />
375,0 33,0 13,8 43,3<br />
Andre drivverk<br />
2,1 2,1<br />
Mile drivverk 57,1<br />
19,5 6,6 9,5<br />
Det er so d segja heilt undantaksfritt at det einskilde drivverket i<br />
handelsmylnone jamtyver gjev meir kraft enn i bygdamylnone <strong>og</strong> i desse<br />
meir enn i gardskvernane. Det er eit einaste undantak som gjeld vasshjula<br />
(yvervasshjul), <strong>og</strong> det kjem seg mest frå det at det i handelsmylnone<br />
er so fåe vasshjul i det heile, berre 6 i alt, <strong>og</strong> av desse er tvo serskilt småe<br />
som helst vert nytta til hjelpekraft. Dreg ein desse tvo ifrå fær ein eit<br />
medeltal av dei andre på 16 HK, det talet som er sett i klomber under<br />
det ein hev rekna ut på vanleg måte, <strong>og</strong> dette umrekna medeltalet vil det<br />
fulla vera rettast å halda i hop med dei som gjeld yvervasshjula i bygdamylne-<br />
<strong>og</strong> gardskvernflokkane. Det vert då fullt samsvar i rekkja her <strong>og</strong>.
114<br />
Elles er krafttala jamnare i bygdamylne- <strong>og</strong> gardskvernflokkane enn<br />
dei er hjå handelsmylnone. Desse hev fleire slag drivverk som viser<br />
serskilt liege medeltal, soleis eimverk med 375 HK. <strong>og</strong> turbinane som<br />
det jamvel er heller mange av, gjev i medeltal 261,5 HK. Turbinane til<br />
bygdamylnone hev eit medeltal pa 34,7 HK. <strong>og</strong> dei som er til gardskvernane<br />
20,3. Skilnaden er her ikkje liten.<br />
Det er ikkje berre millom drivverka i handelsmylnor, bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> at det finst ulikskap nar det gjeld medelskrafta. Innanfor<br />
kvar av desse flokkane er det skilnad millom medeltala <strong>etter</strong> som drivverket<br />
er til ei stor eller lita mylna eller kvern, som <strong>og</strong> rimeleg er.<br />
I uppsetet nedanfor er det til dome pa dette rekna ut medeltal pa nokre<br />
av dei drivverka som finst i bygdarnylnone, der det <strong>etter</strong> maten er mange<br />
av dei ymse slaga <strong>og</strong> uppgavone yver hestekrafta er nokosonær heilslege<br />
fra alle bruk. I handelsmylnone er tala pa bruk <strong>og</strong> drivverk av dei<br />
ulike slag ikkje so store at ein kann få fram gode medeltal <strong>og</strong> i gardskvernane<br />
er som fyrr sagt hestekrafta rekna ut <strong>etter</strong> medeltal. Nok o.<br />
sers brigde i rekkjefylgja vilde det elles ikkje gjera um ein tok gardskvernane<br />
med.<br />
Hestekraft i medeltal på kvart drivverk i ulike slag bruk<br />
Kvernkall<br />
HK<br />
Turbinkall<br />
HK<br />
Yvervasshjul<br />
HK<br />
Undervasshjul<br />
HK<br />
Turbin<br />
HK<br />
Elektromotor<br />
HK<br />
Eksplosjonsmotor<br />
HK<br />
Bygdamylnor :<br />
Valsemylnor . . . . . . 8,6 8,4 16,4 6,3 37,7 29,4 30,0<br />
Andre mylnor 4,0 10,9 17,6 7,8 33,2 20,8 17,0<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt. 7,8 10,1 17,3 7,4 35,2 25,7 23,5<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 6,5 9,1 2,7 2,6 6,0 2,7 -<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> 8,8 8,0 12,0 8,0 25,3 12,4 10,3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . 6,9 (0,5 10,7 13,0 31,0 16,2 11,7<br />
Kvernar i alt. . . 6,6 9,1 5,9 4,4 28,1 14,0 10,5<br />
Mlle bruk. . . 6,6 9,2 14,6 5,4 34,7 22,9 14,7<br />
Tala som ein hev a gjera med er ikkje alle stader so store at grunndraget<br />
kjem heilt klart fram for alle drivverk. Men i det store <strong>og</strong> heile er<br />
lina tydeleg. Dei store bruka, mylnone <strong>og</strong> serskilt valsemylnone, hev <strong>og</strong> dei<br />
drivverka av kvart slag, som gjev mest kraft. Sers tydeleg kann vi sjå dette<br />
medeltala som gjeld turbinar <strong>og</strong> motorar. Rekkja er her heilt ut den<br />
vanlege <strong>etter</strong> storleiken pa bruka. Det som mest gjer ugreida i rekkjone<br />
for kallar <strong>og</strong> vasshjul er at sume av desse drivverka berre er til a driva<br />
turkor. Dette gjeld alle vasshjul, turbinar <strong>og</strong> motorar i kallkvernane <strong>og</strong><br />
mange, serskilt av kallar <strong>og</strong> vasshjul, i andre bruk. Til turkone vert nytta
115<br />
berre småe drivverk av di dei berre treng lita drivkraft <strong>og</strong> dersom det er<br />
ulike prosent-tal med slike turke-drivverk, vert medeltala skipla på ymse<br />
måtar.<br />
Det er nokon skilnad i medeltala når ein ser på dei ulike landsbolkane.<br />
Nedanfor er sett upp medelskrafta på bruka i kvar landsbolken.<br />
Det er berre bygdamylnor <strong>og</strong> gards<strong>kvernar</strong> som er tekne med, ikkje<br />
handelsmylnone, med di desse er so ujamt spreidde yver landet <strong>og</strong><br />
difor vilde gjera at tala kom i ulag:<br />
Bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gardsk. vernar<br />
Austlandet<br />
HK<br />
Upplanda<br />
I 1K<br />
Hestekraft i medeltal pa kvart bruket<br />
Sot--<br />
landet<br />
HK<br />
Vest- "Frondelandet<br />
lag<br />
HK<br />
Nordlanda<br />
HK<br />
Heile<br />
landet<br />
HK<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor • .<br />
Mylnebruk i alt<br />
Kall <strong>kvernar</strong> .<br />
Groypekveruar .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . .<br />
Kvernbruk i alt<br />
Rile bruk<br />
76,9 70,6 57,3 41,4 77,3 45,0 70,4<br />
37,4 42,8 39,7 23,9 48,1 29,3 39,0<br />
66,0 49,9 45,1 28,1 49,3 30,4 50,1<br />
8,6 7,0 6,2 5,8 7,7 5,1 6,1<br />
8,4 9,5 6,8 7,2 9,7 8,2 8,7<br />
17:2 12,6 13 6 9,9 14,9 8,1 12,4<br />
8,5 9,2 6,6 6,0 9,0 5,5 7,1<br />
14,9 13,9 7,9 6,4 11.0 6,4 9,2<br />
Dei bruka som nyttar mest kraft i medeltal, hev vi på Rustlandet.<br />
Nett <strong>etter</strong> "kjem Upplanda <strong>og</strong> so Trøndelag. Det er desse landsbolkane som<br />
avlar mest korn <strong>og</strong>. Nordlanda <strong>og</strong> Vestlandet hev minste hestekrafta på kvart<br />
bruket. Elles er rekkjefylgja her den same som vi kjenner fyrr. Gangen<br />
vert på lag den same om vi reknar ut medelskrafta pa kvart drivverket<br />
staden for på bruket, soleis som det er gjort her nedanfor :<br />
Bygdamylnor<br />
<strong>og</strong> gardslivernar<br />
Austlandet<br />
HI<<br />
Upplanda<br />
HK<br />
Hestekraft i medeltal på kvart drivverk<br />
Sewlanda<br />
Vestlandet<br />
HK<br />
Trondelag<br />
HK<br />
Nordlanda<br />
HK<br />
Heile<br />
landet<br />
HK<br />
Yvervassbjul . .<br />
Undervasshjul . • . . .<br />
Vasshjul i alt . • •<br />
Kvernkall<br />
Turbinkall<br />
Tarbin . . .<br />
Elektromoior<br />
Eksplosjonsmotor .<br />
Einiverk . . . .<br />
Andre drivverk<br />
17,0 16,4 14,5 4,2 15,0 10,0 9,8<br />
5,0 4,8 6,6 4,8 4,0 4,9 5,0<br />
15,9 15,7 11,2 4,3 7,4 7,3 8,7<br />
7,1 6,2 5,7 5,1 6,2 4,9 5,4<br />
8,6 9,1 8,5 7,2 8,7 8,0 7,7<br />
32.2 34,2 33,3 24,7 36,3 39,3 32,8<br />
10,6 17,1 i 8,3 8,1 10,9 10,6 10,4<br />
8,3 7,9 7,5 7,5 8,3 8,0 8,0<br />
15,0 14,6 - 10,0 37,8 24,5 18,7<br />
- 2,3 3,0 1,0 2,0 2,1
116<br />
Når ein tek undan eimverk <strong>og</strong> „andre drivverk", som det er fåe av<br />
<strong>og</strong> som attåt berre finst i surne av landsbolkane, er tala elles sers jamne<br />
<strong>og</strong> gjeng <strong>etter</strong> den vanlege regelen, med h<strong>og</strong>ste krafttalet på Austlandet,<br />
Upplanda <strong>og</strong> Trøndelag, <strong>og</strong> leegste på Vestlandet <strong>og</strong> i Nordlanda.<br />
S.<br />
Bil. 73.<br />
kallkvern (gardskvern) i Hegra (Nord-Trøndelag).<br />
Kvernkallane syner serskilt jamne drag, frå 7,1 hestekraft kvar kallen<br />
på Austlandet <strong>og</strong> til 4,9 i Nordlanda. Og same lina lær ein <strong>og</strong> urn ein<br />
reknar ut medeltala for fylka. Det kann vera forvitnelegt å sjå dette<br />
meir klårt <strong>og</strong> ein hev difor gjort ei uppskrift urn medelskrafta på kvar<br />
kvernkall i fylka frå Opland til Troms, <strong>og</strong> med di det vil vera best at tala vert<br />
so samsvarige som råd er, er medeltal rekna ut berre for kvernkallar i<br />
kallkvernbruk som er bygdamylnor:<br />
I Østfold, Akershus, Hedmark <strong>og</strong> Vestfold er det ihoplagt berre ei<br />
slik kvern <strong>og</strong> noko medeltal kann då ikkje reknast ut for desse fylke.<br />
Hesiekraft i medeltal på kvar kvernkall.<br />
Opland fylke 8,0 S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fj. fylke 5,3<br />
Buskerud 8,3 More 7,4<br />
Telemark 8,0 Ser-Trøndelag „ 7,9<br />
flust-Agder 7,0 Nord-Trøndelag „ 7,8<br />
Vest-Agder 6,2 Nordland 6,9<br />
R<strong>og</strong>aland PI 4,7 Troms 5,6<br />
Hordaland /1 5,2
117<br />
Som vi ser hev Buskerud det høgste talet, 8,3 HK. på kvar kvernkallen.<br />
Derifrå fell krafttalet <strong>etter</strong> som ein fer ser- <strong>og</strong> vest<strong>etter</strong> til Ragaland<br />
som hev det lægste tal 4,7 HK. Herfrå stia talet å nyo nord<strong>etter</strong><br />
til Sør-Trøndelag med 7,9 HK., <strong>og</strong> so gjeng det ned att til 5,6 i Troms.<br />
Um dei serskilt !age tala i Vestlandsfylka R<strong>og</strong>aland, Hordaland <strong>og</strong> S<strong>og</strong>n<br />
<strong>og</strong> Fjordane er det elles å merkja at dei er vortne eit grand lægre enn<br />
dei med retten skulde vore, av di det her finst i kallbruka nokre kvernkallar<br />
som berre er til å driva turkor <strong>og</strong> desse er småe <strong>og</strong> gjev <strong>etter</strong><br />
måten mindre kraft kvar seg enn dei vanlege kallane til kverndrift, men<br />
nokon sers stor skilnad gjer dette likevel ikkje. Elles viser ein til det<br />
som er nemt fyrr urn at hestekrafta på kvernkallar (<strong>og</strong> turbinkallar)<br />
truleg er sett upp <strong>etter</strong> den høgste kraftmengda dei kann gjeva<br />
flaumtider då det er n<strong>og</strong>da med vatn. Men det gjeld sjølvsagt urn<br />
alle landsbolkar <strong>og</strong> landskap <strong>og</strong> skiplar ikkje den rekkjefylgja, som<br />
stend ovan.<br />
Det er ein heller stor skilnad på hestekraftmengda, som vert nytta<br />
til kvart bruket <strong>og</strong> likeins den som<br />
kjem på kvart drivverket <strong>etter</strong> som<br />
bruket hev berre eit eller hev fleire<br />
drivverk. Dette er vist i tabellane<br />
som her fylgjer.<br />
Fyrste tabelluppskrifta gjeld<br />
kallkvernane. Tala her er noko<br />
skipla på grunn av ulikskapen<br />
millom landsbolkane med di det<br />
er serskilt mange bruk med meir<br />
enn ein kall i dei fylka som hev<br />
h<strong>og</strong>e krafttal på kvar kallen t. d.<br />
Telemark <strong>og</strong> Ser-Trøndelag. Ein<br />
hev prøvd å gjera tilfanget meir<br />
samsvarande på den måten at<br />
ein berre tek med uppgåvone<br />
fra dei 5 fylka Vest-Agder, R<strong>og</strong>aland,<br />
Hordaland, S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
<strong>og</strong> More, som i mangt<br />
hev stor likskap, <strong>og</strong> medeltal<br />
er so rekna ut frå desse upp-<br />
0x/or. Det kjem likevel med<br />
meir enn halvparten (nærast 60<br />
Bil. 74.<br />
Kallkvern (gardskvern) i Nordvik Uppistua,<br />
Stangvik i More.<br />
pst.) av dei kallkvernbruka som finst millom bygdamylnone.<br />
Den skilnaden som tabellen viser kjem seg truleg av at det vert<br />
større prosental turkekallar, di meir talet på kallane i bruket aukar. Den<br />
lægre medelskrafta kann <strong>og</strong> skriva seg fra at kvernane, eller sume
118<br />
av deim (t. d. grynkvernane) når det er fleire, jamt er mindre <strong>og</strong> tek<br />
mindre kraft i medeltal kvar seg.<br />
Kvernkall <strong>og</strong> turbinkal<br />
1;ygdainylnor<br />
Bruk<br />
Alle bruk<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Medtekne berre bruka i Vest-Agder,<br />
R<strong>og</strong>aland, Hordaland, S<strong>og</strong>n <strong>og</strong><br />
Fjordane, More<br />
Medeltal hestekraft på<br />
Kvart bruk<br />
Kvar kall<br />
Kallkvemar :<br />
1 kall .<br />
2 kallar<br />
3<br />
17<br />
4<br />
5 <strong>og</strong> fleire<br />
189 1436 125 952<br />
111 1614 67 916<br />
30 734 10 204<br />
10 322 4 89<br />
6 195 4 120<br />
346 I alt . .<br />
4301 2 10 22S1<br />
7,6 7,6<br />
13,7 6,8<br />
20,4 6,8<br />
22,3 5,6<br />
30,0 5,2<br />
10,9 7,0<br />
Dei tvo fyrste rubrikkane gjeld alle kallkvernbruk som finst millom<br />
bygdamylnone, <strong>og</strong> dei 4 siste tek med berre kallbruka i dei 5 fylka som<br />
er serskilt nemnde. Medeltala som soleis er rekna ut fra bruka i desse<br />
5 fylka gjev som vi kan sjå sers jamne tal. Medelskrafta i kvart bruket<br />
aukar utan noko avvik frå 7,6 hk. i bruk med ein kall til 30,0 hk. i<br />
i bruk med 5 kallar <strong>og</strong> fleire, men samstundes fell medelskrafta pa kvar<br />
kall fra 7,6 hk. i den fyrstnemnde flokken (med ein kall) til 5,2 hk. der<br />
det er 5 kallar eller fleire i bruket.<br />
Kjem vi so til vasshjula er gangen den same soleis som vist her:<br />
Vasshjul.<br />
Bygdamyinor<br />
Bruk<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Hestekraft<br />
Medeltal med hestekraft<br />
på<br />
Kvart bruk<br />
Kvart hjul<br />
1<br />
2 „<br />
4 „<br />
<strong>Mylnor</strong>.<br />
38 700<br />
12 413<br />
8 289<br />
5 310<br />
18,4 18,4<br />
34,4 17,2<br />
36,1 12,0<br />
62,0 15,5<br />
I alt • .<br />
63 1 712<br />
27,2 16,2<br />
Nar vi gjeng ned<strong>etter</strong> talrekkja der medelskrafta på kvart hjul er sett<br />
upp, finn vi eit avvik ved trihjulsbruka. Dette skriv seg mest frå at
11g<br />
uppgåvetalet her er heller lite. Elles syner medeltalrekkjone jamn auking<br />
hestekraft på bruka <strong>og</strong> samstundes nedgang i krafttalet på kvart hjul.<br />
tok",teok<br />
Bil. 75.<br />
Slåstad 'none i Sor-Odal (Hedmark).<br />
So tek vi til sist turbinar <strong>og</strong> elektromotorar, dei mest tidhøvelege<br />
drivverka vi no hev i mylne- <strong>og</strong> kvernbruka våre. Berre my/none er<br />
tekne med :<br />
Turbinar <strong>og</strong> elektromotorar.<br />
Turbinar<br />
Elektromotorar<br />
ygdain yln or<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt<br />
Medeltal<br />
hestekraft på<br />
<strong>Mylnor</strong> i alt<br />
Medeltal<br />
hestekraft på<br />
Bruk<br />
Heste- Kvart<br />
kraft bruk<br />
Kvar<br />
turbin<br />
Bruk<br />
Heste- ' Kvart Kvar<br />
kratt bruk motor<br />
<strong>Mylnor</strong>.<br />
1 dri vverk elek -<br />
230 from otor)<br />
9 859 42,9 42.9 105 3 549 33,8 33,8<br />
9<br />
y,<br />
3<br />
11<br />
4<br />
11<br />
5<br />
11<br />
„ <strong>og</strong> fleire<br />
11<br />
I alt<br />
57 3 697 64,9 32,4 30 1 493 49,8 24,9<br />
18 1 306 72,6 24,2 19 1 114 58,6 19.5<br />
3 165 55,0 13,8 8 850 106.3 26,6<br />
2 162 81,0 16,2 5 423 84,6 16,9<br />
2 1 30 90,0 15,0 9' 189 94,5 15,8<br />
1 99 99,0 12,4 2 244 122.0 16,3<br />
313 1548S 49,4 35,2 171 7$62 46,0 95,7
120<br />
Ein tarv ikkje akta på dei tvo - tri uregelrettone som finst, <strong>og</strong> lina er<br />
er då i båe flokkane, både dei med turbin til drivverk <strong>og</strong> dei som hev elektromotor,<br />
heilt ut klår <strong>og</strong> i samsvar med det vi såg fyrr i tabellane urn kallar<br />
vasshjul. I turbinflokken aukar medelskrafta i kvart bruk frå 42,9 der <strong>og</strong><br />
det finst ein turbin til 99 når turbintalet veks til 8 (7 <strong>og</strong> fleire), <strong>og</strong> samstundes<br />
fell krafta på kvar turbinen frå 42,9 til 12,4 hk. Likeins med<br />
elektromotorane. Her gjeng hestekrafttalet upp frå 33,8 i bruka med<br />
ein motor til i medeltal 122 i bruka med 7 <strong>og</strong> 8 motorar, <strong>og</strong> krafta<br />
på kvar motor minkar på same vis frå 33,8 (bruk med ein motor) til<br />
16,3 der motortalet er h<strong>og</strong>st.
Tabellar.
122<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(I //miyaronr / .1.(1 1919 rrri. iqje tebic mcd groypc-<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11<br />
My!nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse var<br />
Av<br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamy<br />
'nor<br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kali -<br />
<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
Handelsmylnor<br />
Bygda- Gardsm<br />
ylnor <strong>kvernar</strong>, I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Heile landet .<br />
Landsbolkar.<br />
I. Austlandet . .<br />
II. Upplanda . .<br />
Sørlandet .<br />
IV. Vestlandet . .<br />
V. Trøndelag . .<br />
VI. Nordlanda .<br />
36<br />
1025 7950<br />
10 179 83<br />
1 175 241<br />
3 148 1286<br />
19 263 4860<br />
3 208 926<br />
52 554<br />
9011<br />
2721<br />
417<br />
1437<br />
51421<br />
11371<br />
606.<br />
569<br />
176<br />
158<br />
64<br />
84<br />
68<br />
19<br />
8210 63<br />
86 14<br />
243 2<br />
1330 7<br />
4989 34<br />
1003 6<br />
559<br />
1003<br />
158 1232<br />
162 1044<br />
122 1375<br />
256 4338<br />
245 1333<br />
60 538<br />
9860 10 926<br />
1404<br />
1208<br />
1504<br />
4628<br />
1584<br />
598<br />
570<br />
165<br />
141<br />
57<br />
101<br />
83<br />
23<br />
Fylke.<br />
1. Østfold . . . .<br />
2. Akershus <strong>og</strong> Oslo<br />
4 47<br />
4 54<br />
8<br />
5<br />
591<br />
63<br />
55<br />
58<br />
3<br />
3<br />
4 41<br />
6 49<br />
502<br />
363<br />
547<br />
418<br />
50<br />
55<br />
i. Iledmark .<br />
4. Opland . .<br />
81<br />
1 94<br />
20<br />
221<br />
101 75<br />
316 83<br />
19<br />
224<br />
- 64<br />
2 98<br />
358<br />
686<br />
422<br />
786<br />
64<br />
77<br />
5. Buskerud . .<br />
6. Vestfold .<br />
51<br />
2 27<br />
67 118<br />
31 32<br />
37<br />
26<br />
77 2<br />
3<br />
42 242<br />
261 125<br />
286 33<br />
153: 27<br />
7. Telemark . .<br />
8. Aust-Agder .<br />
0. Vest-Agder .<br />
2<br />
62<br />
25<br />
61<br />
303<br />
295<br />
688<br />
366<br />
320<br />
751<br />
25 330 2 54<br />
18 295 2 22<br />
21 705 3; 46<br />
466<br />
304<br />
605<br />
522 24<br />
328. 16<br />
654 17<br />
10. R<strong>og</strong>aland . . .<br />
11. Hordaland <strong>og</strong><br />
Bergen . . . .<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
11 80<br />
8 83<br />
74<br />
732<br />
915<br />
1822<br />
823<br />
1006<br />
1896<br />
33 776 21 57 743<br />
34 9591 11 87 792<br />
13 1845 82 1617<br />
821 40<br />
890 39<br />
16991; 17<br />
13. Møre .<br />
•<br />
2 94<br />
2030<br />
2126<br />
13<br />
2081 4 111<br />
1760<br />
18751 18<br />
14. S1 -Trondelag .<br />
15. Nord-Trøndelag.<br />
1 85<br />
55<br />
179<br />
108<br />
265<br />
163<br />
25<br />
34<br />
221 2 103<br />
110 2 61<br />
340<br />
419<br />
4451 32<br />
482 I' 38<br />
489 16. Nordland . .<br />
33 504 537 16 502<br />
33<br />
522 • 18<br />
471 17. Troms . . .<br />
19 50 69 3 57<br />
27<br />
74 5<br />
18. Finninark . .<br />
2 2<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
1<br />
123<br />
nar 1 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
.4 .rernar sow, rart nytto y (.1 s e- o I ) .<br />
12 13 14 15 16 17 I! 18 1) 20 2111 221 23<br />
nar i l927-102)<br />
desse var Drivkraft Steinslag i kvernane<br />
TiLi -<br />
Kall- ("Troy<strong>kvernar</strong><br />
A d<br />
El<br />
Naturstein ii H<br />
i pe- nre ek- Utlendske Støy - i stolar*) Valse- (Grøyr<br />
i alt<br />
(bekke- i kver- kver- Vatn trist- Anna<br />
<strong>kvernar</strong>)1 nar nar tet i Selbu-<br />
Andre Av desse Pe- kverm<br />
stein<br />
nor- ( )<br />
"<br />
sven- stein 1 medteki<br />
ske<br />
' Stein- Stein- Steinpar Steinpar<br />
par par<br />
6934 3057 365 7582 2957 387 6605 819 (63) 513 16621, 324 13 06<br />
, I<br />
76 1150 13 205 1093 106 86 1 (22) 181 480H 216 2E 0<br />
208 806 53 340 794 74 234 26 (37) 132 40511 44 161 0<br />
1122 266 59 1228 234 42 1220 1 (1) 69 1441 25 17, 0<br />
4195 210 122 4322 277 29 3740 606 71 3041 29 491 3<br />
831 573 97 955 527 102 955 4 (3) 53 298 9 19 0<br />
502 52 21 532 32 34 370 181 7 311 1 6, 3<br />
<strong>og</strong> livernar Merknader<br />
e-<br />
re)<br />
Attk desse finst det<br />
825 valsestolar i<br />
handelsmylnor som<br />
berre driv handelsmaling.<br />
2 492 3 43 471 33 3 -- (13) 57 162 76 7'<br />
2 359 2 52 347 19 6 — (5) 66 146 ; 54 6<br />
11 339 8 71 314 37 17 -- (31) 67 167 23 6'<br />
197 467 45 269 480 37 217 26 (6) 65 238 21 10,<br />
70 177 6 90 156 40 74 1 (2) 33 96 33 4<br />
2 122 2: 20 119 14 3 — (2) 25 76 53 2:<br />
274 ! 204 20 320 165 37 297 — (1) 34 78 16 6'<br />
261 1 43 8 , 282 41 5 283 1 19 27 7 3<br />
587 19 31 626 28 640 — 16 39 2 7!<br />
618 130 33 647 170 4 680 2 27 119 18<br />
809 26 16 860 21 , 9 796 36 36 97 4 101<br />
1593 39 50 ' 1636 54 9 1062 568 7 58 2 17:<br />
1737 58 62 ; 1791 61 23 1789 -- 3 92 6 19;<br />
198 196 19 H 232 166 47 241 --- 33 126 1 61<br />
71 334 39 H 111 332 39 127 4 (3) 18 110 I 7 61<br />
449 35 20 1 476 25 21 342 148 2 23 1 Si<br />
53 15 1 56 7 11 28 33 5 8<br />
— 21 — 21 — — —<br />
3<br />
9<br />
0<br />
0<br />
7<br />
1<br />
5<br />
2<br />
3<br />
3<br />
6<br />
9<br />
4<br />
7<br />
2<br />
9<br />
2<br />
handelsmylnor som berry driv handelsmaling. Havre-valsar (grynklenrnor) er rekna med som valsestolar.
124<br />
1. tabellen. Nlylnor <strong>og</strong> kver-<br />
(/ tymprolle frri 1919 var ikkje tekne med (hot/PC -<br />
1 2 3 4 5 6 7 81 910 H 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse var<br />
Av<br />
Handelsmylnor<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
Bygdamylnor<br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Handelsmylnor<br />
Ka11-<br />
<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Bygda- Gardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
!<strong>Mylnor</strong><br />
Landskap.<br />
1. Rakkestad . .<br />
2. Idd <strong>og</strong> Marker<br />
3. Moss<br />
4<br />
20<br />
15<br />
12<br />
3<br />
4<br />
1<br />
23<br />
19<br />
17<br />
21<br />
17<br />
17<br />
2<br />
1<br />
4<br />
19 323 342 SO<br />
11 104 115 11<br />
11 75 90 16<br />
4. Folio<br />
5. Aker<br />
6. Nedre Romerike<br />
7. Ovre Romerike<br />
5<br />
4<br />
20<br />
25<br />
1<br />
3<br />
1<br />
5<br />
9<br />
23<br />
26<br />
4<br />
8<br />
20<br />
26<br />
1<br />
2<br />
5<br />
1<br />
4 39 44<br />
3 22 30 7<br />
17 117 134 18<br />
25 185 210 26<br />
8. Hedmark . .<br />
9. Vinger <strong>og</strong> Odal<br />
10. Soler . .<br />
11. Sor-Osterdal .<br />
12. Nord -Østerdal .<br />
27<br />
17<br />
18<br />
10<br />
9<br />
1<br />
3<br />
4<br />
12<br />
27<br />
18<br />
21<br />
14<br />
21<br />
27<br />
17<br />
19<br />
8<br />
4<br />
1<br />
5<br />
13<br />
25 187 212 25<br />
12 59 71 13<br />
13 51 64 15<br />
8 37 45 7<br />
6 24 30 4<br />
13.<br />
14.<br />
15.<br />
16.<br />
17.<br />
18.<br />
Nord-<br />
Gudbrandsdal .<br />
Sot. -<br />
Gudbrandsdal .<br />
Toten . .<br />
lIadeland .<br />
Land<br />
Valdres .<br />
1<br />
22<br />
14<br />
19<br />
18<br />
6<br />
15<br />
155 I 177<br />
18 33<br />
1 20<br />
10 28<br />
4 10<br />
33 48<br />
10<br />
13<br />
19<br />
18<br />
10<br />
13<br />
164<br />
18<br />
1<br />
9<br />
32<br />
2<br />
26 225 251 10<br />
13 162 177 12<br />
19 149 168 18<br />
16 64 80 17<br />
6 39 45<br />
18 47 65 13<br />
19.<br />
20.<br />
21.<br />
22.<br />
Ringerike .<br />
Hallingdal .<br />
Buskerud . .<br />
Numedal . .<br />
6<br />
12<br />
20<br />
13<br />
3 9<br />
42 54<br />
9 29<br />
13 26<br />
6<br />
4<br />
20<br />
7<br />
2<br />
49<br />
7 2<br />
19<br />
5 74 79 5<br />
8 61 69 4<br />
16 73 91 17<br />
13 34 47 7<br />
23.<br />
24.<br />
.Jarlsberg<br />
Larvik .<br />
2<br />
17<br />
10<br />
2 19<br />
1 13<br />
17<br />
9<br />
2<br />
1 2<br />
18 82 100 18<br />
8 53 9<br />
25.<br />
26.<br />
27.<br />
Bamble . . . .<br />
Nedre Telemark<br />
Ovre Telemark<br />
1<br />
15<br />
17<br />
30<br />
28 44<br />
10 27<br />
265 295<br />
13<br />
7<br />
5<br />
29 2<br />
20<br />
281<br />
14 103 119 11<br />
13 88 101 6<br />
27 275 302 7<br />
28.<br />
<strong>29.</strong><br />
Nedenes .<br />
Setesdal .<br />
23<br />
2<br />
77 100<br />
218 220<br />
16<br />
2<br />
78 2<br />
217<br />
19 99 120 14<br />
3 205 208 2<br />
30.<br />
31<br />
Mandal . .<br />
Lista<br />
2<br />
29<br />
32<br />
204 235 19<br />
184 516 1 2<br />
198 3<br />
507<br />
20 174 197 15<br />
26 431 457 2<br />
') I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
125<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
kcernar som rart nytta til yards t r v a i).<br />
12 13 14 15 16 17 H IS 10 1 20 21 11 22 23<br />
desse var<br />
nar i <strong>1927</strong>-29<br />
Elektrisitet<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Vatn<br />
Drivkraft<br />
Anna<br />
Steinslag i kvernane<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
Selbustein<br />
Steinoar<br />
Utlendske<br />
Andre Av desse<br />
nor- ( svenske<br />
ske<br />
Stein- Steinpar<br />
par<br />
Steinoar<br />
Valse-<br />
Støy- Istolar*)<br />
pestein<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> Merknader<br />
i alt<br />
(Grøype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
1 319 2 18 313 11<br />
1 99 1 14 84 17 3<br />
74 11 74 5<br />
(1) 20<br />
(11) 22<br />
(1) 15<br />
51 '1<br />
32 11<br />
79 i<br />
32 423 1.<br />
15 171 2.<br />
29 199 3.<br />
40 3 40<br />
23 6 23<br />
112 2 19 107 2<br />
184 24 177 9 4<br />
3<br />
9<br />
(5) 28<br />
26<br />
12<br />
15<br />
48<br />
71<br />
9 64 4.<br />
4 57 5.<br />
21 211 6.<br />
20 307 7.<br />
186 22 189 1 2<br />
1 56 14 41 16 3<br />
47 2 14 42 8 1<br />
2 33 3 9 31 5 2<br />
8 17 1 12 11 7 9<br />
86<br />
23<br />
35<br />
16<br />
7<br />
18 317 8.<br />
4 108 9.<br />
1 104 10.<br />
56 11.<br />
35 12.<br />
148 75 18 1601 79 12 155<br />
16<br />
41 35<br />
290 I 13.<br />
14 144 7 23 141 13 18<br />
1 142 7 17 148 3 8<br />
5 50 8 19 59 2 10<br />
38 6 37 2 3<br />
29 18 5 44 16 5 23<br />
1<br />
1<br />
8<br />
13 45<br />
(2) 19 581<br />
(2) 19 50<br />
(2) 7 15<br />
3 35<br />
4 225 14.<br />
11 238 15.<br />
4 134 16.<br />
1 64 17.<br />
1 89 18.<br />
2 71 6 65 8 3<br />
20 45 9 15 41<br />
5 65 4 14 68 9 10<br />
19 21 25 14 8<br />
1<br />
(1) 6 13<br />
6 18<br />
(1) 18 46<br />
3 19<br />
7 101 19.<br />
85 20.<br />
22 163 21.<br />
4 68 22.<br />
1 80 1 16 73 11 1<br />
1 42 1 4 46 3 2<br />
(1) 15 51<br />
(1) 10 25<br />
37 184 23.<br />
16 97 24.<br />
20 84 4 33 78 8 34<br />
16 76 3 26 52 23 18<br />
238 44 13 261 35 6 245<br />
(1) 9 24<br />
18 23<br />
7 31<br />
7 162 25.<br />
7 142 26.<br />
2 331 27.<br />
61 37 5 78 38 79<br />
197 6 3 204 3 1 204<br />
1<br />
18 24<br />
1 3<br />
7 168 28.<br />
214 <strong>29.</strong><br />
154 12 16 181 16 178<br />
433 7 15 445 12 - 462<br />
15 26<br />
1 13<br />
2 239 30.<br />
484 31.<br />
handelsmylnor som berre driv handelsmaling. Havre-valsar (grynklemmot) er rekna med som valsestolar.
126<br />
1. tabellen. Nlylnor <strong>og</strong> kver-<br />
/1»pg(icont , fro 1919 rar laic tekne med .qroype-<br />
1 I 2 3 I 4 :1 3 6<br />
My nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
Av desse var<br />
7 I 8 9 10 11 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av<br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Handelsmylnor<br />
Bygdamylnor<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
32.<br />
33.<br />
34.<br />
Landskap.<br />
Dalane .<br />
therm<br />
Ryfylke .<br />
20<br />
9 25<br />
35<br />
260<br />
67<br />
405<br />
281<br />
101<br />
441<br />
4<br />
19<br />
10<br />
274<br />
77<br />
425<br />
2<br />
18<br />
1<br />
18<br />
24<br />
15<br />
210<br />
165<br />
368<br />
230<br />
207<br />
384<br />
5<br />
27<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
Sunnhordland .<br />
Nordliordland .<br />
Hardanger .<br />
Voss .<br />
25<br />
41<br />
8<br />
9<br />
235<br />
382<br />
210<br />
88<br />
260<br />
431<br />
218<br />
97<br />
9<br />
18<br />
4<br />
3<br />
246<br />
408<br />
213<br />
92<br />
1 0<br />
29<br />
44<br />
9<br />
5<br />
215<br />
347<br />
159<br />
71<br />
245<br />
401<br />
168<br />
76<br />
19<br />
3<br />
39.<br />
40.<br />
-41.<br />
S<strong>og</strong>n<br />
Sunnfjord . .<br />
Nordfjord . .<br />
36 438 474 6 459<br />
21 551 572 5 560<br />
17 833 850 2 826<br />
38<br />
23<br />
21<br />
395<br />
489<br />
733<br />
433<br />
512<br />
754<br />
5<br />
4<br />
42.<br />
43.<br />
44.<br />
Sunnmore<br />
Romsdal .<br />
Nordmøre .<br />
26 1391 1417 4 1409<br />
1 32 284 317 1 308<br />
1 36 355 392 8 364<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
30<br />
43<br />
38<br />
1186<br />
243<br />
331<br />
1218<br />
287<br />
370<br />
45.<br />
46.<br />
47.<br />
48.<br />
Fosen<br />
Orkdal • • .<br />
Gauldal . . . .<br />
Strinda <strong>og</strong> Selbu<br />
39 67 106 5 100<br />
17 75 92 7 79<br />
14 10 24 6 11<br />
1 15 27 43 31<br />
52<br />
24<br />
13<br />
14<br />
68<br />
138<br />
57<br />
77<br />
120<br />
162<br />
70<br />
93<br />
9<br />
11<br />
6<br />
6<br />
49.<br />
50.<br />
51.<br />
52.<br />
Stjørdal . . . .<br />
Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal<br />
InderOY -<br />
Namda:1 .<br />
14 22 36 10 21<br />
8 8 7 1<br />
21 25 46 9 31<br />
12 61 73 8 57<br />
12<br />
6<br />
22<br />
21<br />
135<br />
72<br />
113<br />
99<br />
147<br />
79<br />
135<br />
121<br />
10<br />
7<br />
11<br />
10<br />
53.<br />
54.<br />
55.<br />
56.<br />
57.<br />
Sør-Helgeland .<br />
Nord- Helgeland<br />
Salta • • • •<br />
Lofoten . .<br />
Vesteralen .<br />
7 195 202 5 195<br />
7 102 109 9 94<br />
15 200 215 2 204<br />
3 3 1<br />
1 7 8 8<br />
10<br />
11<br />
12<br />
193<br />
106<br />
183<br />
7<br />
203<br />
117<br />
195<br />
7<br />
6<br />
9<br />
3<br />
58.<br />
59.<br />
Sonja .<br />
Troms<br />
13 35 48 3 43<br />
6 15 21 14<br />
20<br />
7<br />
35<br />
12<br />
55<br />
19<br />
1<br />
60.<br />
61.<br />
Vestfinnniark .<br />
Austfinnmark .<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
127<br />
nar 11919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
/Tricer sow ra nytta fl y ur Fl sk re rna<br />
12 I 13 14 15 16 I 17 1 18 I 19 20 21 22 93<br />
desse var<br />
Kali- Groy<strong>kvernar</strong><br />
pe-<br />
(bekke- kver<strong>kvernar</strong>)<br />
nar<br />
nar i 1 9 2 7--1 92 9<br />
Andre'<br />
kver- Vatn<br />
nar<br />
Drivkraft<br />
Anna Selbustein<br />
Stein-<br />
' par<br />
Steinslag i kvernane<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Utlendske<br />
Andre Av desse<br />
nor- ( )---svenske<br />
ske<br />
Stein- Steinpar<br />
par<br />
Valsestolarl<br />
Elektrisitet<br />
Stoypestein<br />
Steinpar<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
alt<br />
(Grøype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Merknader<br />
202 12<br />
59 105<br />
357 13<br />
11 208<br />
16 72<br />
6 367<br />
22<br />
134<br />
14<br />
214<br />
1 102<br />
3 364<br />
2<br />
1 11<br />
18 74<br />
8 34<br />
1<br />
11<br />
6<br />
240<br />
314<br />
429<br />
32.<br />
33-<br />
34.<br />
224 5<br />
359 14<br />
159 3<br />
67 4<br />
4 241<br />
9 382<br />
1 165<br />
2 72<br />
2<br />
13<br />
3<br />
3<br />
2<br />
6<br />
1<br />
231<br />
336<br />
160<br />
69<br />
1<br />
31<br />
3<br />
1<br />
6 31 2<br />
28 4911 2<br />
2 7<br />
10 1<br />
279<br />
468<br />
175<br />
84<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
401 16<br />
483 7<br />
709 16<br />
11 414<br />
14 501<br />
25 721<br />
13<br />
9<br />
32<br />
6<br />
2<br />
1<br />
86<br />
243<br />
733<br />
325<br />
243<br />
7<br />
18<br />
25<br />
15<br />
2<br />
454<br />
519<br />
766<br />
39.<br />
40.<br />
41.<br />
1175 15<br />
258 17<br />
304 26<br />
23<br />
9<br />
30<br />
1179<br />
270<br />
342<br />
32<br />
14<br />
15<br />
7<br />
3<br />
13<br />
1202<br />
264<br />
323<br />
1<br />
2<br />
30<br />
24<br />
38<br />
5<br />
1255<br />
307<br />
592<br />
42.<br />
43.<br />
44.<br />
92 17<br />
74 67<br />
10 52<br />
22 60<br />
2 102<br />
10 82<br />
2 18<br />
5 30<br />
4<br />
77<br />
45<br />
40<br />
14<br />
3<br />
7<br />
23<br />
99<br />
103<br />
11<br />
28<br />
18<br />
14<br />
49<br />
17<br />
25<br />
35<br />
1<br />
185<br />
202<br />
88<br />
129<br />
45.<br />
46.<br />
47.<br />
48.<br />
14 115<br />
1 68<br />
12 93<br />
44 58<br />
SI 27<br />
3 I 4<br />
191 1 21<br />
9 si 59<br />
109<br />
73<br />
103<br />
47<br />
11<br />
2<br />
11<br />
15<br />
23<br />
6<br />
47<br />
51<br />
4<br />
(1) 5<br />
4<br />
4<br />
(2) 5<br />
31<br />
25<br />
28<br />
26<br />
1<br />
6<br />
176<br />
110<br />
175<br />
146<br />
49.<br />
50.<br />
Si.<br />
52.<br />
180 14<br />
88 8<br />
174 13<br />
7<br />
3 192<br />
12 97<br />
5 180<br />
7<br />
4<br />
15<br />
6<br />
7<br />
5<br />
9<br />
122<br />
99<br />
113<br />
8<br />
70<br />
9<br />
69<br />
2<br />
7<br />
10<br />
6<br />
1<br />
215<br />
126<br />
203<br />
8<br />
53.<br />
54.<br />
55.<br />
56.<br />
57.<br />
43 8<br />
10 7<br />
46<br />
10<br />
4<br />
3<br />
5<br />
6<br />
21<br />
7<br />
29<br />
4<br />
5<br />
6<br />
2<br />
69<br />
20<br />
58.<br />
59.<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
60.<br />
61.<br />
handelsmylnor som berre driv handelsmaling. Havre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
128<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(I o))pilorone fro 1919 ror ildtje fe/ne nay' groype-<br />
Fylke.<br />
by <strong>og</strong> bera(l<br />
1 2 I 3 4 5<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
Bygda.-<br />
mylnor<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
I alt<br />
11 Av desse var<br />
.1<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
; <strong>Mylnor</strong> (bekke-<br />
! <strong>kvernar</strong>)<br />
Bygda- Gardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong> i I alt<br />
7<br />
8 I 9 I 10 11<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Av desse<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Grøype-<br />
(bekke- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>)<br />
1.<br />
2.<br />
3<br />
4.<br />
Østfold.<br />
Halden . .<br />
Sarpsborg .<br />
Fredrikstad .<br />
Moss . . .<br />
1<br />
1<br />
1 I<br />
4 1)<br />
1 1 1<br />
1 1 1<br />
1 1<br />
4 1. 4 1) 4<br />
1<br />
5.<br />
6.<br />
7.<br />
8.<br />
9<br />
10.<br />
11.<br />
12.<br />
13.<br />
14.<br />
Trøgstad .<br />
Askim . .<br />
Spydeberg.<br />
Skiptvet. .<br />
Rakkestad .<br />
Degernes .<br />
Eidsberg .<br />
Mysen .<br />
Rødenes .<br />
Romsk<strong>og</strong> .<br />
1<br />
1<br />
5<br />
3<br />
7<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
5<br />
5<br />
7<br />
2<br />
1 2 55 57 2<br />
1 1 39 40 1<br />
1 37 38 1<br />
1 1 34 35 1<br />
4 62 66 4<br />
3 2 2 22 24 3<br />
7 6 68 74 6<br />
2 1 5 6<br />
1 1 1 2<br />
55<br />
39<br />
37<br />
34<br />
62<br />
20<br />
67<br />
4<br />
15.<br />
16.<br />
17.<br />
18.<br />
19.<br />
20.<br />
21.<br />
22.<br />
23.<br />
Aremark • •<br />
Øymark .<br />
Idd<br />
Berg<br />
Skjeberg<br />
Hvaler<br />
Borge. .<br />
Torsnes .<br />
Varteig .<br />
3<br />
1<br />
5<br />
3<br />
1<br />
1<br />
-^<br />
3<br />
1<br />
3<br />
1<br />
5<br />
6<br />
1<br />
3 3 14 17 3<br />
1 1 3 4 1<br />
4 1 2 7 9 3<br />
5 1 28 29 3<br />
1 1 32 33 1<br />
1 1 1<br />
11 11<br />
1 2 2<br />
1 7 8 1<br />
14<br />
3<br />
1 5<br />
25<br />
32<br />
11<br />
2<br />
7<br />
24.<br />
25.<br />
26.<br />
27<br />
28.<br />
29<br />
30.<br />
31.<br />
32.<br />
33.<br />
Tune . .<br />
Rolvsøy<br />
Glemmen<br />
Kriikerøy<br />
Onsøv<br />
Ride.<br />
Rygge .<br />
Jel0v<br />
Våler . .<br />
Hobøl .<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
5<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1 ')<br />
2<br />
5<br />
1 9 9<br />
1 1<br />
2 1 1 2 1<br />
2 2<br />
3 3<br />
2 3 1<br />
1 5 6 1<br />
1 3 4 1)1 1<br />
2 1 22 23 2<br />
5 5 26 31 5<br />
9<br />
1<br />
1<br />
2<br />
3<br />
2<br />
5<br />
3<br />
21<br />
26<br />
34.<br />
Oslo .<br />
2 1)<br />
2 3 1) 2<br />
1<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
Akershus.<br />
Son<br />
Hølen<br />
Hvitsten .<br />
Drøbak .<br />
1<br />
1<br />
1 1 1<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbet valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
krernar som ,'ari nytta til y a I. (1 s ).<br />
1 20<br />
var<br />
12 13 , 14 15 16 1 17 18 19 , 20 21<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
nar i <strong>1927</strong> -- 1929<br />
Vatn<br />
Drivkraft<br />
Elektrisitet<br />
Anna Selbustein<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Andre<br />
norske<br />
Steinpar Steinpar<br />
Utlenske<br />
Av desse<br />
( ) - svenske<br />
Steinpar<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
• Valse- i alt.<br />
Stoype- stolar) ((Irøypestein<br />
<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Steinpar<br />
Merknader<br />
3<br />
2 55<br />
40<br />
1 34<br />
3 62<br />
3 19 2<br />
1 6 64 4<br />
1 2 4<br />
( 2) 3<br />
4<br />
2<br />
4<br />
4<br />
(1) 6<br />
3<br />
1<br />
5 3 11<br />
9 6 19<br />
1<br />
4 2 5 482)<br />
5 4 66<br />
3 3 45<br />
3 3 43<br />
3 41<br />
10 5 81<br />
4 .; 3 32!)<br />
18 9 100<br />
3 1<br />
1 1<br />
1) 3 handelsmvinor<br />
2) 1 gr. kv. i handelsmylna<br />
1) 1 gr.kv. i bygdamylna<br />
3.<br />
4.<br />
5.<br />
6.<br />
7.<br />
s.<br />
9.<br />
10.<br />
11.<br />
12.<br />
13.<br />
14.<br />
3 13 1<br />
1<br />
4 1 4<br />
4 20 5 2<br />
31 2<br />
10<br />
2<br />
7<br />
(2) 6<br />
(6) 10<br />
(1) 2<br />
1<br />
5 2 28<br />
4 2 9<br />
2 17<br />
4 33<br />
7 4 43<br />
2 1 3<br />
11<br />
3 3 14<br />
15.<br />
16.<br />
17.<br />
18.<br />
19.<br />
20.<br />
21.<br />
22.<br />
23.<br />
1 1<br />
2<br />
2 1<br />
4<br />
2 19 2<br />
5 26<br />
1<br />
(1) 4<br />
3<br />
2<br />
O 9 1<br />
3 8<br />
4 2 11<br />
1 52)<br />
4 3 :12<br />
15 10 54<br />
2<br />
1) 1 han(lelsmylua<br />
2) 1 gr.kv. i handelsmylna<br />
24.<br />
25.<br />
26.<br />
27.<br />
28.<br />
<strong>29.</strong><br />
30.<br />
31.<br />
32.<br />
33.<br />
2 1<br />
2<br />
14 2)<br />
1) Alle halide's'''.<br />
gr.kv. i handeism.<br />
34.<br />
1<br />
2<br />
1<br />
4<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
bandelsmylnor som herre driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.<br />
()
130<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(1 uppyurolle fru 1919 tur lilje Hate med ymype-<br />
Fy Ike.<br />
1) .y <strong>og</strong> berad<br />
1. 1 2 I :3 4 5 I 7 8 9 I 10 I 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1910 . . .<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse var I As: desse<br />
Bygda (lardsni<br />
kvet nar 1 alt ! Kali-<br />
, <strong>kvernar</strong><br />
M Y' 1". ! (bake-<br />
*<strong>kvernar</strong>)<br />
Bygda. (lardsniyInor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Oroype<strong>kvernar</strong><br />
(hekke<strong>kvernar</strong>)<br />
« • • - • • • • • • - • • • - • - • • - • • - - • • • • • • -<br />
39.<br />
40.<br />
41.<br />
42.<br />
43.<br />
44.<br />
45.<br />
\rest 1) v . .<br />
riiks.tad . •<br />
Ski<br />
As<br />
Fr<strong>og</strong>!) . .<br />
Nesodden .<br />
Oppegiird .<br />
1<br />
2<br />
1 1<br />
5<br />
1 6<br />
15<br />
1<br />
1<br />
5<br />
7 1<br />
15<br />
7 1<br />
5<br />
1<br />
2<br />
5<br />
6<br />
15<br />
6<br />
5<br />
1<br />
46.<br />
47.<br />
48,<br />
Aker<br />
1 Iferum .<br />
Asker<br />
•<br />
2<br />
3<br />
1<br />
1 7<br />
8<br />
7<br />
9 ))<br />
10 1)<br />
8 .1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
7<br />
8<br />
7<br />
49.<br />
50.<br />
51.<br />
52.<br />
54.<br />
55.<br />
56.<br />
57.<br />
58.<br />
59.<br />
60<br />
61.<br />
.ursk<strong>og</strong> . .<br />
I >la ker . . . .<br />
Nord re I 1 ola nd<br />
Sond re I ola nd<br />
Setsk<strong>og</strong> .<br />
Enebakk<br />
141(4<br />
I la.lingen<br />
Sormil . • •<br />
Skedsmo<br />
I iillestrom •<br />
1 oirensk<strong>og</strong> .<br />
N itteda 1 . . •<br />
4 2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
:3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
7 8<br />
2 2<br />
12 14<br />
2<br />
9 12 3<br />
10 13 3<br />
92<br />
43 45 2<br />
18 19 1<br />
2 2<br />
:3 4 1<br />
5 7<br />
2<br />
5 7<br />
4<br />
12<br />
9<br />
9<br />
1<br />
43<br />
18<br />
2<br />
3<br />
5<br />
62.<br />
63.<br />
64.<br />
65.<br />
60.<br />
67.<br />
6%.<br />
Gjerdrum .<br />
i Melts:11(er .<br />
Nes<br />
Eidsvol 1 . .<br />
Nan nest ad .<br />
!turd:II . .<br />
Felting . . .<br />
2<br />
.1<br />
9<br />
1<br />
*I<br />
4<br />
it)<br />
:t<br />
2<br />
10<br />
2<br />
5<br />
9<br />
2<br />
4<br />
52<br />
08<br />
7<br />
1<br />
2<br />
57 5<br />
59 10<br />
71 3<br />
10 3<br />
5 2<br />
2<br />
4<br />
49<br />
68<br />
7<br />
3<br />
1<br />
Hedmark.<br />
69.<br />
70.<br />
. .<br />
Kongsyinger .<br />
1<br />
71.<br />
72.<br />
73.<br />
74.<br />
75.<br />
76.<br />
77.<br />
Rimrsaker . •<br />
Nos.<br />
Vaug<br />
Fumes .<br />
I Joten<br />
I tomeda 1<br />
Stange<br />
•<br />
4<br />
7<br />
•<br />
1<br />
4 4<br />
1<br />
4 4<br />
7 7<br />
4 4<br />
4 44 48 4<br />
i 47 48 1<br />
3 "-'1 24 :3<br />
8 8 16 8<br />
4 15 19 4<br />
4 17 21 4<br />
1 35 36 1<br />
44<br />
47<br />
21<br />
7<br />
15<br />
17<br />
35<br />
.1) I rubrikken til val ,:estolat er dubbel valsestol rekna sont tro valsestolar , I ler riles ikkje tekne used valsestolane
131<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
&own. som rail figlia Ill fl (1 r ii s I. il e r 1, a r ) .<br />
s;<br />
12 11 13 I 14 i 15 ,1 16 I 17 I 18 1<br />
nar i 1 927-1 929<br />
.,<br />
var .i Drivkraft<br />
Steinslag i kvernane,<br />
i l<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
.. *• -. 1 ,<br />
,i<br />
Naturstein<br />
Andre!! Ilektri<strong>kvernar</strong><br />
'1 Vatu UtleUdilie Stoype-<br />
.,<br />
suet Annal Selllu- Andre Av desse stein<br />
I stem norske ( ),- - svenike<br />
:........._....<br />
i<br />
• .•__<br />
: :* 77-7- .•<br />
Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar<br />
•<br />
3<br />
5<br />
1 6<br />
1.1<br />
1 6<br />
5<br />
1<br />
1<br />
..., •••••<br />
19 • 20 21<br />
i<br />
! Valsestolar<br />
1 ott- <strong>kvernar</strong><br />
Vake- : . i alt<br />
stola r *) (Oroype<strong>kvernar</strong><br />
medteline)<br />
3 2<br />
9<br />
2 2<br />
.........<br />
5 •<br />
Merknader<br />
M.,.<br />
10.<br />
4 1.<br />
4 2<br />
4 3.<br />
44.<br />
45.<br />
2 6<br />
2 8<br />
8<br />
3<br />
2<br />
3<br />
2 2<br />
3<br />
14 '')<br />
If)<br />
il<br />
1) i handelsm.<br />
2)2 gr.kv. i hatidelsm.<br />
1) 1 liatitlelsoi.<br />
• 6<br />
47.<br />
48.<br />
i<br />
1<br />
4 4<br />
2 111<br />
3 9<br />
4 9<br />
1 -- -<br />
2 43<br />
1 15<br />
1<br />
4<br />
1 6<br />
1 5<br />
- - 1<br />
1.<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
3<br />
. •••<br />
5 2<br />
2. 1<br />
4 2<br />
7 2<br />
-• -- .<br />
15<br />
.19<br />
29<br />
26<br />
2<br />
52<br />
22<br />
2<br />
1 0<br />
..<br />
i<br />
8 1 17<br />
49.<br />
A.<br />
51.<br />
52.<br />
53.<br />
54.<br />
55<br />
1.6.<br />
57,<br />
58<br />
59<br />
60.<br />
61.<br />
1!1<br />
-<br />
2 4<br />
4 52<br />
9 42<br />
3 68<br />
3 7<br />
2 3<br />
1 1.<br />
- i<br />
1<br />
8 1<br />
--- :<br />
--<br />
4.<br />
-<br />
-<br />
5<br />
13<br />
i;<br />
....,<br />
12 2<br />
16 2<br />
21 li)<br />
7 5<br />
F.<br />
7<br />
3 1<br />
18<br />
75<br />
94 1)<br />
86<br />
19 1 )<br />
to<br />
5<br />
I) 1 gr.kv. i bygdant.<br />
i) 1 gi .kv. i bygdam.<br />
4;2.<br />
4. 3.<br />
64.<br />
65.<br />
66.<br />
67.<br />
68.<br />
.........•<br />
-<br />
69.<br />
70.<br />
__.: , -<br />
1<br />
- : ..._ :<br />
4<br />
1<br />
3<br />
6<br />
4<br />
4<br />
....<br />
44<br />
47<br />
21<br />
10<br />
15<br />
17<br />
35<br />
-M.<br />
l i<br />
-<br />
-<br />
..,<br />
5<br />
5<br />
3<br />
(1) 4<br />
1.<br />
11 3<br />
6 1.<br />
1 3 •<br />
21 6<br />
10 3<br />
12 4<br />
4 .; 1<br />
4;7<br />
54<br />
39<br />
46 ')<br />
32 ' I<br />
38 t )<br />
41<br />
I) '3 gr.kv. i bygdam.<br />
1) 1 gr.kv. i bygdam.<br />
I) I gr.kv. i bygdam.<br />
71.<br />
72.<br />
73.<br />
71.<br />
75.<br />
76.<br />
7 7.<br />
i handelsmylnor sum berre driv haudelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er rekna med solo valwihdat.
132<br />
I. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kveruppg(vone<br />
liii 19/9 ear ild,je 11 , 1.ne mot yroype-<br />
1 2 * I 5 Ei<br />
M y 1 11 Or <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 101 (1<br />
Av desse var<br />
I 7 S 11 0 10 ' 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse<br />
by <strong>og</strong> herad<br />
I alt<br />
,<br />
Mywor<br />
Bygdamylnor<br />
Bygdanlylnor<br />
Oards<strong>kvernar</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke_<br />
<strong>kvernar</strong> )<br />
1 alt<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Kan<strong>kvernar</strong><br />
(Iroype<strong>kvernar</strong><br />
MYhmr (bekke<strong>kvernar</strong><br />
)<br />
78.<br />
79.<br />
80.<br />
81.<br />
Si-Odal . •<br />
Nord-Odal .<br />
Vinger . .<br />
Eidsk<strong>og</strong> .<br />
•<br />
'<br />
9<br />
2<br />
1 6 1 4<br />
5 5<br />
16<br />
20<br />
12<br />
11<br />
19<br />
24<br />
iS<br />
13<br />
4<br />
2<br />
1<br />
16<br />
19<br />
11<br />
10<br />
82.<br />
83.<br />
84.<br />
85.<br />
86.<br />
Brandval<br />
(rue<br />
Hof .<br />
Aasnes .<br />
Valet.<br />
•<br />
3 2 5 3<br />
- 6 6 3<br />
2 1 :3 2<br />
3<br />
4 4 4 2<br />
14.<br />
10<br />
16<br />
9<br />
17<br />
1:;<br />
18<br />
12<br />
4.<br />
4<br />
2<br />
12<br />
9<br />
15<br />
9<br />
87.<br />
88.<br />
89.<br />
90.<br />
91.<br />
Elverum<br />
Trysil .<br />
Aamot . . .<br />
Stor-Elvdal<br />
Sollia<br />
,<br />
,<br />
3 - 3 3<br />
4 2 6 2 4<br />
2 1 1 1<br />
1 1 2 1<br />
16<br />
4<br />
12<br />
19<br />
13<br />
3<br />
1<br />
1<br />
16<br />
2<br />
11<br />
4<br />
92.<br />
93.<br />
94.<br />
95.<br />
96.<br />
97.<br />
98.<br />
99.<br />
100.<br />
Ytre Itendal .<br />
Ovre Rendal .<br />
Alvdal • .<br />
Foldal<br />
Tynset • •<br />
Tȯlga<br />
Os<br />
Engerdal<br />
Kvikne .<br />
1 1 ' 2 1<br />
2 7 9 2<br />
. 3 4 2<br />
1 1<br />
2 2 2<br />
1 2 1 1.<br />
6<br />
8<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
7<br />
10<br />
5<br />
_<br />
3<br />
3<br />
8<br />
1<br />
4<br />
i.<br />
3<br />
101.<br />
102.<br />
Opland.<br />
Lillehammer .<br />
Gjovik .<br />
2 2 • i<br />
2<br />
1 1<br />
103.<br />
104.<br />
105.<br />
106.<br />
107.<br />
108.<br />
109.<br />
110.<br />
Dovre<br />
14esja,<br />
Skjåk .<br />
Loin .<br />
Vågå<br />
Iloitlal. • •<br />
Sel<br />
Nord-Fron<br />
1 19 20 20<br />
6 29 35 9<br />
5 10 2 7<br />
3 37 40 37 3<br />
1 19 20 1 19 2<br />
1 31 32 32<br />
1 9 10 9 1<br />
6 10 2 1<br />
20<br />
25<br />
7<br />
3E;<br />
43<br />
30<br />
11<br />
53<br />
21<br />
34<br />
13<br />
39<br />
45<br />
:13<br />
12<br />
54<br />
1<br />
2<br />
3<br />
2<br />
19 2<br />
7 4<br />
33<br />
17 11<br />
30 2<br />
9 2<br />
3 48<br />
Sor-Fron .<br />
Ringebu .<br />
Oyer<br />
Ostre Gausdal<br />
Vestre Gausdal .<br />
Fåberg . . .<br />
2 6 8 1 7 2<br />
2 7 10 1) 2 7 2<br />
2 3 5 !: 2 2<br />
3 3 3 3<br />
2 4 2 2<br />
1 1 1,<br />
15<br />
18<br />
28<br />
21<br />
15<br />
18 1 ) 1<br />
21 .1)1! 2<br />
30 !2<br />
24 1 :3<br />
17 ;i 2<br />
66 ij 1<br />
10<br />
6 12<br />
2 25<br />
18<br />
14<br />
65<br />
*) 1 rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna soul tvo valsestolar. Her er elles ikkje lekne med valsestolane
12 , 1:1<br />
nar<br />
11 15<br />
1 0 2 7 --- 1 9 2 9<br />
10 17 • Is<br />
20 21<br />
var<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
Vatn<br />
Drivkraft<br />
i -<br />
sitet Anna<br />
Steinslag i kvernane. i•<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>).<br />
Naturstein<br />
Utlenske ! Stoype-:.stolarl<br />
Selbu- Andre Av desse ; stein<br />
stein norske ( )= svenske<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Groype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Merknader<br />
Steinpar Steinpar<br />
Steinpar<br />
Steinpar<br />
5<br />
3<br />
10<br />
11<br />
11<br />
9<br />
6 ;1'<br />
S 2<br />
1<br />
2<br />
( 7) 9<br />
(6) 6<br />
(4) 5<br />
8<br />
7<br />
4<br />
4<br />
2<br />
29<br />
38<br />
22<br />
19<br />
78.<br />
79.<br />
80.<br />
81.<br />
2<br />
4<br />
3<br />
2<br />
2<br />
12<br />
6<br />
10<br />
!<br />
4 I 1<br />
:1 !<br />
!<br />
2<br />
10<br />
6<br />
6<br />
26 1 )<br />
23<br />
23<br />
23<br />
9<br />
1) 1 gr.kv. i bygdam.<br />
82.<br />
83.<br />
84.<br />
85.<br />
86.<br />
1<br />
2 4<br />
17<br />
10<br />
1<br />
2 1<br />
2 1<br />
(2) 2<br />
2<br />
4<br />
t).<br />
3<br />
21<br />
9<br />
14<br />
9<br />
87.<br />
88.<br />
89.<br />
90.<br />
91.<br />
1 3<br />
1<br />
5<br />
3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
9<br />
11 ')<br />
6<br />
4<br />
3<br />
1) 1 gr.kv. i bygdam.<br />
92,<br />
93.<br />
94.<br />
95,<br />
96.<br />
97.<br />
98.<br />
99.<br />
1.00.<br />
l'olstadstein<br />
^ -^<br />
2<br />
2<br />
4 2<br />
9<br />
8<br />
101.<br />
102.<br />
1.9<br />
:;1<br />
10<br />
36<br />
15 19<br />
Si<br />
10<br />
2<br />
2<br />
26<br />
50<br />
y<br />
1<br />
3<br />
2<br />
2<br />
21<br />
29<br />
10<br />
34<br />
22<br />
10<br />
2<br />
4<br />
8!<br />
2 I<br />
2 !<br />
7<br />
23<br />
37<br />
22 1)<br />
46 2)<br />
51<br />
14<br />
63<br />
103.<br />
i) 2 gr.kv. i bygdam. 1.01.<br />
<strong>og</strong> 2 bruk bey 2 105.<br />
<strong>kvernar</strong> kvar.<br />
2) 1 gr kv. i bygdam. 106.<br />
107.<br />
108.<br />
109.<br />
110.<br />
7<br />
7<br />
4 9<br />
2<br />
5<br />
26<br />
22<br />
14<br />
6.1<br />
6<br />
5<br />
2<br />
7<br />
11 1<br />
7<br />
6 1<br />
6<br />
2j<br />
23<br />
30<br />
34;<br />
36<br />
22<br />
69<br />
1) 1 handelsm.<br />
1) 1 handelsm.<br />
i bandelsinyinor som bare driv handelsmaling. 1 lavre-valsar (grynkleminor) ti rekna med som valsestolar.
131<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver--<br />
(1 lippytiowe fru 191!) on. i//ye Mime med groym , -<br />
1 2 3.1<br />
MylnoC<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
; Av desse var<br />
8 I . 0 I 10 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse<br />
f<br />
Oar ds<strong>kvernar</strong><br />
Bygdamylnor<br />
1 alt .<br />
i lMylitor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Bygda- : Oardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
alt<br />
1 <strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
0 roype-<br />
(bekke- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>)<br />
Itiri .<br />
Snertingdal •<br />
Vardal • • •<br />
Ostre 'melt .<br />
Vestre Toten<br />
1(011111 . • •<br />
3<br />
4<br />
5<br />
2<br />
• 4<br />
•<br />
5<br />
2<br />
;<br />
3 11 14 3<br />
4 4 8<br />
I. 25 26 1<br />
5 48 53 1 , 5<br />
I. 23 24<br />
14 14<br />
4 24 28 3<br />
4<br />
25<br />
47<br />
23<br />
14<br />
23<br />
121.<br />
125.<br />
126.<br />
127.<br />
Limner .<br />
Jevnaker<br />
Brandliu<br />
2<br />
2 3 3<br />
; 3 3<br />
4 ; .14 10<br />
i Ol 2<br />
2<br />
4<br />
3 5 8 3<br />
2 11. 13 3<br />
8 3? 40 8<br />
3 16 19 3<br />
10<br />
27<br />
9<br />
1 -28.<br />
1<strong>29.</strong><br />
130.<br />
131.<br />
Fluberg . . .<br />
Sondre Land . .<br />
Nordre Land.<br />
Torpa<br />
1<br />
1<br />
5 5.<br />
' 2<br />
i ; i.<br />
It 2 ; 2<br />
i<br />
3<br />
7<br />
1 22<br />
4<br />
10 3<br />
23 2<br />
7 1<br />
5 1<br />
7<br />
21<br />
4<br />
132.<br />
133.<br />
134.<br />
135.<br />
136.<br />
.137.<br />
Sor-Anrdal . •<br />
Etnedal .<br />
•<br />
Nord-Aurdal .<br />
Vestre Slidre<br />
Oystre Slidre<br />
\Tang<br />
3<br />
2<br />
4<br />
4<br />
7 .10 3 .1<br />
31 41 1 3<br />
t 3 ..,<br />
.1 5 3 2<br />
51 9 3 6<br />
16 i. 1. 16<br />
13<br />
to<br />
6<br />
8<br />
11<br />
17<br />
2<br />
1<br />
2<br />
:1<br />
3<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
15<br />
2<br />
2<br />
Buskerud.<br />
138.<br />
139.<br />
110.<br />
141.<br />
I Imiefoss<br />
Drammen .<br />
I .<br />
liongsberg<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
4 1) • 3<br />
1<br />
1.42.<br />
113.<br />
14.1.<br />
11010 . . . .<br />
Tyristrand<br />
Norderbov . .<br />
Adal<br />
1<br />
2 2<br />
2 3 5 • 2 2<br />
1.<br />
2<br />
1<br />
22<br />
4<br />
38<br />
10<br />
22<br />
5<br />
40<br />
11<br />
1<br />
2<br />
2<br />
22<br />
3%<br />
7<br />
141;<br />
117.<br />
1.48.<br />
149.<br />
150.<br />
151.<br />
2<br />
2<br />
4 6 1 5<br />
7 9 9<br />
6 S 1 7<br />
i') 11. 10<br />
12 14 1 13<br />
:1 6 ! 1 5<br />
2<br />
1.<br />
1<br />
2<br />
1<br />
14<br />
10<br />
16<br />
5<br />
16<br />
11<br />
9<br />
9<br />
18<br />
fl<br />
4<br />
9<br />
7<br />
1.1<br />
2<br />
1<br />
12 5<br />
4 1<br />
152.<br />
153.<br />
Sigdal . . •<br />
li.odsherad .<br />
5<br />
3 I<br />
• 9 5 4<br />
5 8 I; 3 3<br />
7<br />
2 17<br />
10<br />
19 2<br />
4 3<br />
1 12<br />
I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
13';<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
Zwerimr swa rail injila lii y a ds ker r).<br />
var !<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong>il<br />
••<br />
12 . 13 14 i 15 II 16 17 18 •<br />
i ( )<br />
nar i <strong>1927</strong>--1929<br />
Vatn<br />
Drivkraft<br />
Elektrisitet<br />
••• ••• ••<br />
!! Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Va ;<br />
Jilendske Støype - * stolar” =<br />
Anna 1! sob„_ Andre Av desse stein •<br />
II stein I norske ( )<br />
ske<br />
11 Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar<br />
'21<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt.<br />
(Oroype<strong>kvernar</strong><br />
methane)<br />
Mel kitadet<br />
5<br />
i;<br />
3<br />
4<br />
1<br />
4<br />
3<br />
24<br />
50<br />
14<br />
23<br />
1 !I 2<br />
11<br />
..<br />
.1<br />
-- •<br />
1 :I<br />
3<br />
(i) s<br />
( 1 ) 5<br />
10<br />
23<br />
17<br />
30<br />
28<br />
14<br />
41<br />
2! 11<br />
1 3<br />
2<br />
6<br />
6<br />
• •<br />
1<br />
(I)<br />
i)<br />
I )<br />
9<br />
8<br />
22<br />
ii<br />
IS<br />
23<br />
.) I t<strong>og</strong>gen pa I ladeland.<br />
. 24.<br />
126.<br />
127.<br />
6<br />
2<br />
2<br />
2 1<br />
2) 3<br />
3<br />
11<br />
31<br />
10<br />
9<br />
12:4.<br />
1<strong>29.</strong><br />
130.<br />
1.31.<br />
3<br />
3<br />
4<br />
5<br />
9<br />
16<br />
10<br />
2<br />
2<br />
_ •<br />
3<br />
1 6<br />
2 1)<br />
I) 1 gi .kv. i bygdam.<br />
17<br />
12<br />
II<br />
1.1<br />
1.5<br />
90 Afjordslcin.<br />
1) I l<strong>og</strong>giie i valtives.<br />
132.<br />
133.<br />
13.1.<br />
135.<br />
.136.<br />
.137.<br />
1<br />
4<br />
;<br />
I) 2 handelsm.<br />
'') 1 gr.kv. i bygdamylna.<br />
139.<br />
140.<br />
111.<br />
1<br />
1<br />
2<br />
3<br />
2<br />
38<br />
3<br />
2<br />
5; :;<br />
'<br />
2 ;<br />
22<br />
47<br />
s 1) 9 1 gr. kv. i hygdatu<br />
112.<br />
143.<br />
14.1.<br />
14i).<br />
4<br />
9 !<br />
7 1<br />
1<br />
5<br />
1 !<br />
-<br />
11 4<br />
21 6<br />
1 7<br />
9<br />
--- 12<br />
1 ;. 3<br />
.■ 1<br />
4<br />
*<br />
3<br />
.1<br />
42.1<br />
14<br />
12<br />
(1<br />
20<br />
8<br />
116.<br />
147.<br />
148.<br />
119.<br />
1.50.<br />
151.<br />
3<br />
1<br />
14 ;<br />
2!<br />
2. 7<br />
11<br />
3 2 2 1<br />
22<br />
152.<br />
27 r) 1) 1 gr.kv. i bygdam. 153.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
Fylke,<br />
1.30<br />
1 I 2 1 3 !' 4 I 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
. Av desse var<br />
b3- <strong>og</strong> herad Bygdamymor<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
i alt .<br />
.<strong>Mylnor</strong><br />
1.. 11<br />
154.<br />
155.<br />
156.<br />
157.<br />
158.<br />
159.<br />
160.<br />
161.<br />
162.<br />
163.<br />
164.<br />
165.<br />
166<br />
167.<br />
168.<br />
169.<br />
170.<br />
171.<br />
172.<br />
Modum . . .<br />
Ovre Eiker .<br />
Nedre Eiker .<br />
Lier<br />
lltøylmn . .• •<br />
Ilurum . .<br />
Ytre Sandsv;er .<br />
Ovre Sandsvær<br />
Flesberg .<br />
Rollag . . .<br />
Uvdal . .<br />
Nore<br />
Vestfold.<br />
Svelvik . . . .<br />
llolmestrand . .<br />
Horton . . . .<br />
iisgii,rdsstnind .<br />
Tonsberg • • •<br />
Sandefjord . .<br />
Larvik . . • •<br />
1. tabellen. MyInbr <strong>og</strong> kver-<br />
(I appfifirone frii 1919 rat. ikkje tekne med groype-<br />
(4 ! 7 I 8 11 9 I 10 I 11 . ..<br />
My !nor <strong>og</strong> kver-<br />
!!<br />
:i 1,<br />
4 - 4 '' 4<br />
4 18 22 4<br />
........<br />
........<br />
-<br />
1 1 1<br />
1 10 11<br />
1<br />
......... ..._ - -<br />
-<br />
1 1<br />
... .... -<br />
-<br />
3 3 3<br />
2 8 10 2<br />
-<br />
2 - 2 2<br />
1 5 6 1<br />
.._... _.<br />
1 7 8 i<br />
-<br />
-<br />
1<br />
1<br />
3<br />
2<br />
4<br />
1<br />
• I<br />
- 1 1 1<br />
1: 1<br />
1 4 :.<br />
2<br />
5 7; 1<br />
6 10 : --<br />
1 2 1<br />
••<br />
--<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
(Insype<strong>kvernar</strong><br />
i My'nor (bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
-<br />
2<br />
6<br />
10<br />
1<br />
.........<br />
-<br />
-<br />
1<br />
3 1) ..<br />
1<br />
I alt<br />
Av desse<br />
Bygtiamyinor<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
18<br />
10<br />
1<br />
8<br />
5<br />
7<br />
1 7 8 1<br />
-<br />
7<br />
--<br />
-<br />
3 10 13 3 2 8<br />
2 10 12<br />
1 6 5<br />
5 6 11<br />
-<br />
10 1<br />
1 1 2 1 1<br />
-<br />
.1.w..<br />
2<br />
- ..........<br />
_.._<br />
-<br />
_..._<br />
-<br />
-<br />
-<br />
- .........<br />
...■.. ......... --<br />
____. .........<br />
3 1) 2<br />
........... -<br />
i<br />
173.<br />
174.<br />
175.<br />
176.<br />
177.<br />
178.<br />
179.<br />
180.<br />
181.<br />
182<br />
183.<br />
184.<br />
185.<br />
Strømm . • •<br />
Sk<strong>og</strong>er • •<br />
Sande • •<br />
Hof •. • •<br />
Bane<br />
Våle . • • • •<br />
Borre . .<br />
Ramnes .<br />
Andebu . .<br />
Stokke . •<br />
Sem<br />
Nøtterøy • •<br />
Tjome . • • •<br />
• 86. Sandal' .<br />
187. TjoBing .<br />
188. Stavern<br />
189. Brunlanes .<br />
190. Iledrum . .<br />
191. Lardal . .<br />
-<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1. 1<br />
1 1<br />
1. 1<br />
1 1<br />
1 1<br />
2 * 2<br />
1 1<br />
3 2<br />
4 4<br />
3 2<br />
-<br />
9<br />
21<br />
17<br />
4<br />
3<br />
8<br />
W... - - -<br />
-<br />
- -<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
9<br />
22<br />
18<br />
6<br />
5<br />
10<br />
2<br />
1 1 1 4 5 1<br />
4<br />
2 1<br />
-<br />
1<br />
-<br />
4<br />
2<br />
1<br />
8<br />
7<br />
1<br />
12<br />
9<br />
2<br />
4<br />
2<br />
1<br />
^<br />
1<br />
-<br />
-<br />
........<br />
1<br />
........<br />
2<br />
-<br />
1<br />
4<br />
2<br />
-<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
--<br />
W...<br />
9<br />
21<br />
17<br />
4<br />
3<br />
7<br />
2 1 2 8 10 2 8<br />
-<br />
- 10 10<br />
--<br />
-<br />
1. 1<br />
1 5 ; 4 1<br />
2 ! 1<br />
........ -<br />
1<br />
3<br />
1<br />
16<br />
8<br />
1<br />
17<br />
11<br />
2<br />
1<br />
3<br />
1<br />
4<br />
8<br />
6<br />
1<br />
16<br />
1 7<br />
-<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som lye valsestolar. Iler er elles ikkje tekne med valsestolane
fl7<br />
nar 1 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>---19<strong>29.</strong><br />
1.-remar sum tart n Oa Iii gardskee 1. a a i).<br />
12 13 I 14 15 16 I 17 18 I<br />
nar i <strong>1927</strong>--1929<br />
var Drivkraft<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong>!. Vain<br />
Elektrisitet<br />
2 16<br />
11<br />
1<br />
1 9<br />
1 4<br />
8<br />
Anna<br />
-<br />
4<br />
1<br />
-<br />
li<br />
i<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkjegroype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Steinpar Steinpar<br />
-<br />
Steinpar<br />
3<br />
1<br />
19 20 21<br />
Stoype.<br />
stein<br />
Steinpar<br />
li.<br />
4<br />
6<br />
2<br />
3<br />
Utlendske<br />
Andre Av desse<br />
norske ( ) svenske<br />
Selbustein<br />
Valsestolar.)<br />
6<br />
5<br />
3<br />
1<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
((lroype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
38<br />
20<br />
1<br />
19<br />
10<br />
11.<br />
.......................................<br />
Merknader<br />
154.<br />
155.<br />
156.<br />
157.<br />
158.<br />
159.<br />
-<br />
1 7<br />
6 2<br />
6 3<br />
10 1<br />
2<br />
■•■■•■••<br />
5 2<br />
3 S<br />
9<br />
1<br />
-<br />
1 1)<br />
1<br />
_<br />
2<br />
2<br />
a<br />
3<br />
1<br />
-<br />
1<br />
1 1<br />
17<br />
16<br />
13<br />
3<br />
I) Ikkje Sellm, slag<br />
nkj tut.<br />
160.<br />
161,<br />
162.<br />
163.<br />
1.64.<br />
165.<br />
--<br />
--<br />
-<br />
-<br />
1<br />
-1_<br />
--<br />
...........<br />
1.••■•■•<br />
-<br />
--<br />
3<br />
-<br />
9<br />
1 21<br />
1 17<br />
1 3<br />
2 3<br />
2 7<br />
2 -- .-<br />
i 2<br />
4 5<br />
2 4<br />
.........<br />
2<br />
■••••■••<br />
........<br />
2<br />
1<br />
2<br />
3<br />
3<br />
a._<br />
-<br />
•■■••••■••••<br />
•■■••■<br />
.....*<br />
-<br />
-<br />
_<br />
-<br />
1<br />
-a'<br />
-<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
(I) 2<br />
4<br />
_<br />
166.<br />
.......<br />
167.<br />
168.<br />
1..1...<br />
-<br />
169.<br />
170.<br />
171.<br />
4! 2 ii 2) 1) 2 handelsmylnor.<br />
2) 1 gr.kv. i bygda- 172.<br />
!mina <strong>og</strong> 1 i han-<br />
I<br />
delsm.<br />
173.<br />
1 9 174.<br />
si 3 28 175.<br />
3 : 2 23 176.<br />
Si 4 15 177.<br />
6 • 4 15 178.<br />
6 4 19 179.<br />
5 4 10 180.<br />
2 I. 9 181.<br />
11 1 9 32 182.<br />
7 : 4 18 183.<br />
31 • 2 6 184.<br />
--- 185.<br />
-<br />
-<br />
1<br />
I<br />
2<br />
1<br />
10<br />
10<br />
-<br />
2<br />
1<br />
2<br />
-<br />
4<br />
2<br />
(1.) 2<br />
7 6 21 186.<br />
1 0 187.<br />
...........<br />
188.<br />
3 23 1.89.<br />
S 6 25 190.<br />
3 2 7 191.<br />
11<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. I Lavre-valsar (grynklemmor) er alma med sum valsestolar.
192.<br />
t 93.<br />
19.1.<br />
195.<br />
196.<br />
• ••••• ••••••<br />
Fylke.<br />
138<br />
- 1 2 1 4<br />
. .<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kvonar 100_<br />
• ';<br />
Av desse var<br />
by <strong>og</strong> benad Ilygda - Oardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong> ' 311 ktvatilcar<br />
!! <strong>Mylnor</strong><br />
1.vernact.)<br />
Telemark.<br />
Kragero<br />
Langesund<br />
Stathelle<br />
Itrevik .<br />
l'iwsgrunts<br />
•••••<br />
•• .<br />
1<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(I ilppgarolle /9/9 rar ikkje Mime med graype-<br />
2191.<br />
Skien . .<br />
31) =<br />
3<br />
) 2 1<br />
198. Notedden .<br />
1<br />
1 1<br />
••••■■■•■<br />
•<br />
•••<br />
0 7 I 8 .; 10 i 11<br />
')<br />
Bygdamylnor<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
414444.<br />
2<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
I<br />
•■•••■••■••<br />
•••■••....•<br />
1<br />
•<br />
••••<br />
Av desse<br />
; Kali<strong>kvernar</strong><br />
Groype-<br />
I alt<br />
iMAnor (bekke- <strong>kvernar</strong><br />
Ivernar)<br />
_<br />
199.<br />
200.<br />
201.<br />
202.<br />
103.<br />
20.1.<br />
205.<br />
1)rangedal . 4 •<br />
Sannidal .<br />
Skattiy . .<br />
Ilatitbie . .<br />
Eidanger<br />
Siljan<br />
(;jerpen . . •<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1.<br />
14 . .16 !<br />
81 10<br />
1 3<br />
4 2<br />
1 2 1<br />
••<br />
1<br />
2 4 3<br />
13 2<br />
10 2<br />
2 2<br />
2 2<br />
1<br />
2<br />
23<br />
10<br />
7<br />
13<br />
4<br />
25 2 9 12<br />
12 8 3<br />
3 1 1<br />
9 1 1 7<br />
14 1 1 12<br />
5 1 4<br />
46 3 43<br />
206.<br />
201 ,<br />
2(18.<br />
209.<br />
210.<br />
211.<br />
Soltun . • •<br />
Ilolla<br />
Lunde . • •<br />
Ito<br />
Sattherad .<br />
lleddal . .<br />
2<br />
2<br />
4<br />
2<br />
13<br />
2 29<br />
2 5<br />
3<br />
3 16<br />
18<br />
14 1 13<br />
:31 2 26<br />
7 1 3 3<br />
10 4 5<br />
19 2 5 11*<br />
19<br />
4. 4444<br />
1 18<br />
Tinn<br />
212.<br />
213.<br />
215.<br />
216.<br />
217.<br />
218.<br />
219.<br />
220.<br />
221.<br />
222.<br />
223.<br />
Ilovin<br />
Gransherad<br />
lijartdal . • .<br />
Seljord .<br />
Kviteseid<br />
Nissedal<br />
Fvrt%sdal<br />
. .<br />
Lardal .<br />
Vinje . .<br />
Ilauland .<br />
3<br />
ti<br />
3<br />
4<br />
2<br />
:1<br />
3<br />
2<br />
7 11<br />
6 9<br />
9 9<br />
14 I 20<br />
32 34<br />
21 24<br />
11 15<br />
23 25<br />
32 33<br />
21 24<br />
50 52<br />
39 :19<br />
44•444<br />
1<br />
11<br />
9<br />
17<br />
31<br />
22<br />
14<br />
23<br />
33<br />
24<br />
50<br />
39<br />
2 11<br />
2 7<br />
1 14<br />
5 13<br />
2 28<br />
2 12<br />
2 16<br />
3 29<br />
26<br />
21<br />
2 50<br />
13 4 6<br />
•••••<br />
1<br />
15 10<br />
18 1 1 13 2<br />
30 1 26 1<br />
24 1 18 4<br />
18 1 12 5'<br />
32 1 23<br />
27<br />
•••••■•■■•<br />
16<br />
26 24 1<br />
52 45<br />
38 38<br />
221.<br />
225.<br />
•••••••<br />
227.<br />
228.<br />
Aust-Agder.<br />
Izisio. . . . .<br />
Tvedestrand .<br />
Aretulal . . •<br />
t;ritustad .<br />
Lillesand .<br />
••<br />
1<br />
1<br />
.4.444<br />
•<br />
•■•<br />
••■■•••■•■•<br />
_ •<br />
•■••■• •<br />
2 1) 1 1<br />
•••••<br />
■1114,<br />
*) 1 inbrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som fro valsestolar. Her er elks ikkje tekne med valsestolane
139<br />
nar 1 1919 <strong>og</strong> i .<strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
Z.,. v.turt. swit rm./ nylla /i y (1 iii s L. / P 1. 1/ t • ).<br />
var<br />
12 ,1 13 I 14 15 i 16 17 I 18 I _19_ 21<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
nar i 1 927-1 929<br />
Vatn<br />
1)rivkraft<br />
Elektrisitet<br />
Anna<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>) ; Vakestolar<br />
Naturstein<br />
<strong>kvernar</strong><br />
' Valse- i ''' i alt<br />
stoy e_Istoiar 4.) • ((lroype-<br />
tItlendske<br />
Selbu- Andre Av desse stein '. <strong>kvernar</strong><br />
stein norske ( ) sven- medtekni..)<br />
ske<br />
- -<br />
.<br />
1Stempar Steinpar Steinpar Steinpar<br />
Met knatki<br />
1112.<br />
2<br />
;1'<br />
I) 1 groypekvernlittik lot<br />
med 2 <strong>kvernar</strong>. • .<br />
1<br />
2<br />
2<br />
t 1 3)<br />
1) 1 hamlets'''.<br />
:!) 2 handelsm.<br />
*1 1 gr.kv. bruk turd,<br />
2 *ImInar.<br />
1 tl6.<br />
197.<br />
.; 98.<br />
2:; 14 1<br />
9 i 3<br />
2<br />
2 1 11<br />
2 9<br />
2 44<br />
3<br />
5<br />
35<br />
13<br />
9<br />
13<br />
1.7<br />
5:1 1 )<br />
1”tl.<br />
gr.kv. i bygdam. ..) 00 .<br />
201.<br />
203.<br />
204.<br />
1 gr.kv. I gardsm. t! oi.) ,<br />
1 11<br />
3<br />
4 • 1<br />
6<br />
10<br />
1 .16<br />
4 .1<br />
211<br />
9 5<br />
21<br />
2<br />
2<br />
7<br />
6<br />
2<br />
'to",<br />
211.<br />
21 6 7<br />
8 1<br />
41 4 10<br />
,)11 17 1<br />
2 1 ; 30<br />
1: 21<br />
15<br />
27 5<br />
26<br />
24 2<br />
45 7<br />
38<br />
5<br />
9<br />
4<br />
t<br />
26<br />
12<br />
24<br />
28<br />
25<br />
43<br />
40<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1. t<br />
5 ,<br />
3 1<br />
2 ,<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
14 1 )<br />
10<br />
16<br />
26<br />
34<br />
25<br />
21<br />
3-1 1)<br />
31.<br />
52<br />
Jo<br />
.) 1 gr.1..v. i<br />
1) 1 gr kv.<br />
1213.<br />
211.<br />
2;.5.<br />
216.<br />
217.<br />
218.<br />
219.<br />
22 (4 .<br />
222.<br />
223.<br />
11<br />
2<br />
2 4<br />
9<br />
7<br />
4<br />
224.<br />
225<br />
1 ) liandelstit.<br />
1) 1 Itandelsin. 226.<br />
2) 1 gr.kv i bygdam.<br />
22s.<br />
handelsmylnor som berre driv handelsmaling. liavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsetliAitt.
1 Pi<br />
-<br />
Fy Ike,<br />
by <strong>og</strong> herad<br />
1 i 2 ! :3 * .1 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1010<br />
. ..... ..<br />
i' Av desse var<br />
Bygda- (lardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong> 1 all<br />
i<br />
'<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
31 uppd«,rone fr« 1919 rar iii.je tekne lned group,-<br />
b 1 7 1 8* II 9 I 10 I 11<br />
Myinor <strong>og</strong> kver-<br />
1 ' I. Av desse<br />
Bygda- (lardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
---<br />
I alt<br />
--<br />
! <strong>Mylnor</strong><br />
II<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
Orftype<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
2<strong>29.</strong><br />
230.<br />
231.<br />
232.<br />
233.<br />
234.<br />
235.<br />
236.<br />
237.<br />
238.<br />
239.<br />
240.<br />
241.<br />
242.<br />
213.<br />
244.<br />
245.<br />
246.<br />
247.<br />
248.<br />
249.<br />
250<br />
251.<br />
Vegarsitei .<br />
t;jerstad . .<br />
Sondeled • •<br />
Flosta<br />
Dypvag . • •<br />
Holt<br />
Tovdal<br />
Cdovdal<br />
...kittli<br />
llvkland<br />
Ilt%refoss . .<br />
Froland<br />
Ostre Moland<br />
Stokken . .<br />
Tromoy .<br />
Ilisoy<br />
Oyestad . . • •<br />
Hag .° . . . .<br />
Landvik . . • •<br />
Eide<br />
Vestre Moland<br />
lIovag. . . .<br />
Ilirkene's .<br />
1<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
i<br />
i.<br />
i<br />
2<br />
2<br />
1<br />
4.<br />
1.<br />
3<br />
3<br />
5<br />
1.<br />
1<br />
17<br />
14-<br />
5<br />
12<br />
8<br />
4<br />
-<br />
-<br />
-<br />
1<br />
-<br />
3<br />
1<br />
3<br />
17<br />
15<br />
5<br />
12<br />
9<br />
5<br />
. 1<br />
1<br />
1<br />
■■■•■■•<br />
3<br />
:3<br />
6<br />
1<br />
1<br />
17<br />
14<br />
5<br />
11<br />
8<br />
5<br />
-<br />
-<br />
•••••••••••<br />
1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
3<br />
1<br />
1<br />
2<br />
3<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
-<br />
-<br />
1<br />
3<br />
1.<br />
4<br />
8<br />
9<br />
1<br />
3<br />
17<br />
14<br />
5<br />
8<br />
8<br />
4<br />
4<br />
3<br />
.._<br />
1<br />
2<br />
1<br />
4<br />
3<br />
5 i :3 1<br />
9 I 3 5<br />
•11 1 6 4<br />
-<br />
i; 1<br />
6 i 1 4<br />
17 15 1<br />
14 12 2<br />
6<br />
4 2<br />
1<br />
-<br />
8 5 2<br />
8 8<br />
-<br />
4 i 2 2<br />
5 i 1 ....__ 3<br />
!<br />
--<br />
..._<br />
....._<br />
3 3<br />
--<br />
-<br />
2 2.<br />
It 2 i 1<br />
2 1 1<br />
1 1<br />
5 1. 3<br />
3 3 ___<br />
•I<br />
4 3 I.<br />
:<br />
252.<br />
253.<br />
254.<br />
255.<br />
256.<br />
257.<br />
258.<br />
259.<br />
Vegusdal<br />
Iveland .<br />
11(mtnes .<br />
Evje<br />
Bvggland<br />
Byklo<br />
Valle<br />
IIylestad<br />
2<br />
--<br />
-<br />
-<br />
8<br />
4<br />
8<br />
3<br />
55<br />
26<br />
86<br />
28<br />
8<br />
6<br />
8<br />
3<br />
55<br />
26<br />
86<br />
28<br />
1<br />
2<br />
-<br />
8<br />
4<br />
7<br />
3<br />
55<br />
26<br />
86<br />
28<br />
2<br />
1<br />
-<br />
--<br />
7<br />
4<br />
7<br />
5<br />
52<br />
26<br />
82<br />
22<br />
7 ...._. 6 1<br />
6 2 3<br />
-<br />
7 6<br />
5 .• 3<br />
2<br />
53 49 3<br />
26 - 26<br />
82 82<br />
22 • '2<br />
260.<br />
2f1.<br />
262.<br />
263.<br />
Vest-Agder.<br />
Kristiansand . .<br />
Mandal . . .<br />
Farsund . . .<br />
Flekkefjord .<br />
1-<br />
1<br />
-<br />
.__<br />
29 i<br />
2<br />
:.<br />
1 3 1<br />
--<br />
-<br />
MN--<br />
1<br />
i<br />
3 1); 2 .1<br />
1 I<br />
...........<br />
••■•••<br />
264.<br />
265.<br />
266.<br />
267.<br />
268.<br />
269.<br />
270.<br />
Tveit<br />
Itandesund . .<br />
Oddernes .<br />
Vennesla<br />
Ovreho . . .<br />
11:egela11d . .<br />
S<strong>og</strong>ne . . .<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2 5<br />
:3 2<br />
3 5<br />
1<br />
1 ___<br />
2 2<br />
1 1<br />
7<br />
5 1<br />
8 2<br />
1<br />
6<br />
1<br />
6<br />
1<br />
-<br />
-<br />
1<br />
1<br />
2<br />
,<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2<br />
.3<br />
3<br />
4<br />
1 • 1<br />
1 - 1<br />
1)1 . 1<br />
-<br />
2<br />
3 1<br />
-<br />
2<br />
4 3 i<br />
5 i 1 i<br />
711 6<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. 1 ter er elks ikkje tekne med valsestolane
141<br />
nar 1 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>kvernar</strong> som vart nglia HI yar(Iskre I. n a r) .<br />
var<br />
12 II 13<br />
nar i<br />
Andre !: ; Vain vain<br />
I 14 ! 15<br />
1 9 2 7 -- 1929<br />
Drivkraft<br />
Selbustein<br />
Elektrisitet<br />
Anna<br />
I.<br />
II<br />
1<br />
16 I 17 : 18 • 10 ! 20 21<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groypekveniar)<br />
Nattirstein<br />
Iltlendske Stoype-<br />
Andre Av desse stein<br />
norske ( ) sven- .<br />
ske *<br />
Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
Valse- i alt<br />
stolar*) ((ìroype<br />
<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Merknader<br />
- 4<br />
4<br />
6<br />
-<br />
1.........<br />
1<br />
1<br />
1<br />
-<br />
_<br />
1. **. 1<br />
........' 3<br />
i; 3<br />
i<br />
7<br />
6<br />
7<br />
5<br />
49<br />
26<br />
82<br />
22<br />
5<br />
4<br />
3<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3<br />
2<br />
i<br />
4<br />
1<br />
........<br />
3<br />
1<br />
1<br />
-<br />
- 1<br />
-<br />
_<br />
--<br />
_ 1<br />
-<br />
. _. 1<br />
11<br />
-<br />
1<br />
3 - 12;<br />
3 1 3<br />
6 1 1 . 2 i; ---<br />
1<br />
;<br />
1 2<br />
16<br />
l'.i<br />
4<br />
6<br />
8<br />
2<br />
2<br />
•••■■■<br />
-<br />
3<br />
1<br />
1<br />
2<br />
5<br />
3<br />
6<br />
8<br />
7<br />
3<br />
49<br />
26<br />
82<br />
23<br />
.--<br />
-<br />
••■•■••<br />
-<br />
_<br />
-<br />
1<br />
-<br />
5<br />
i<br />
3<br />
3<br />
i<br />
2<br />
-<br />
1.<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
8<br />
12<br />
1.1<br />
1<br />
7<br />
17<br />
14<br />
7 1 )<br />
8<br />
8<br />
4<br />
7<br />
.• ••<br />
3<br />
9<br />
11<br />
2<br />
1<br />
9<br />
11<br />
4<br />
7<br />
11<br />
7<br />
5<br />
53<br />
26<br />
82<br />
23<br />
I) Afjoidstein.<br />
I) 1 gr.kv. i bygdam.<br />
2<strong>29.</strong><br />
230.<br />
2::1.<br />
232.<br />
233.<br />
234.<br />
235.<br />
236.<br />
237.<br />
238.<br />
239.<br />
2 -10.<br />
241.<br />
'242.<br />
243.<br />
244.<br />
245.<br />
246.<br />
247.<br />
248.<br />
249.<br />
250.<br />
251.<br />
252.<br />
253.<br />
254.<br />
255.<br />
256.<br />
257.<br />
258.<br />
259.<br />
-<br />
.........<br />
3<br />
I<br />
1<br />
1<br />
_<br />
3<br />
5<br />
6<br />
3<br />
1.<br />
-<br />
2<br />
3<br />
l<br />
-- I<br />
i I<br />
_M.<br />
-<br />
--.<br />
-<br />
1<br />
i<br />
........<br />
3<br />
3<br />
7<br />
-<br />
-<br />
_<br />
1<br />
...........<br />
2<br />
3<br />
-<br />
1<br />
-<br />
i<br />
• •••••••<br />
i!<br />
... '<br />
2<br />
2 i<br />
4<br />
1<br />
5<br />
4<br />
4<br />
7<br />
9<br />
1) 2 handelsm.<br />
11 gr.kv. i hainielsm. 260.<br />
261.<br />
262.<br />
263.<br />
i) 1 liandelsm.<br />
264.<br />
265.<br />
266.<br />
267.<br />
268.<br />
269.<br />
270.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. Havre-valsar (grynklemmot) er rekna med som valsestolar.
,<br />
142<br />
1. tabellen. IVIylnor <strong>og</strong> kver-<br />
(1 ilppy,tome pw 19.19 rar ildje le//le amyl di poor-<br />
271.<br />
272.<br />
273<br />
274.<br />
275.<br />
276.<br />
277.<br />
278.<br />
4 79.<br />
280.<br />
281.<br />
282.<br />
.283.<br />
Fylhe.<br />
by <strong>og</strong> bend<br />
(hseips1a41<br />
1 fake <strong>og</strong><br />
1 .18 .11:<br />
114)11410 . .<br />
Oyslebo .<br />
Latidhl .<br />
Finsiaila .<br />
lijetiand . .<br />
tilriliditeim .<br />
.A.seral . . .<br />
Spat tgerei d . .<br />
Sor-Audneda I<br />
\' igmosta d<br />
Konsmo . .<br />
Bygda<br />
mylnor<br />
1<br />
•1<br />
i<br />
i<br />
I<br />
I<br />
4<br />
I<br />
1<br />
2 : 3 4 5<br />
Mylitor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
3<br />
2<br />
15<br />
7<br />
7<br />
10<br />
10<br />
79<br />
4<br />
I t;<br />
20<br />
1.-1<br />
Av desse var<br />
----- • -•---<br />
1 all .•<br />
•,<strong>Mylnor</strong><br />
i•<br />
ii<br />
i<br />
5<br />
s i<br />
5<br />
16<br />
7<br />
8<br />
11 :.<br />
,<br />
11 i.<br />
80<br />
4 ,:<br />
20<br />
21<br />
19<br />
I<br />
1<br />
2<br />
i.<br />
i<br />
.........<br />
4<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
4<br />
3<br />
11<br />
5<br />
4<br />
• 0<br />
10<br />
78<br />
4<br />
16<br />
20<br />
19<br />
(1 i 7 1 8 1 , 0 i 10 1 11<br />
Bygdalily<br />
mor<br />
1<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
2 5<br />
1 2<br />
4<br />
7<br />
I 8<br />
1 i'<br />
.1 11<br />
6:1<br />
4<br />
3 lb<br />
1 15<br />
1 16<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
! ,<br />
Av desse<br />
1 alt .<br />
Kan<strong>kvernar</strong><br />
:Groype-<br />
1 MYllmr (bekke- * <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>)*<br />
i<br />
....•<br />
7<br />
3<br />
4<br />
7<br />
9<br />
8<br />
12<br />
63<br />
4<br />
18<br />
16<br />
17<br />
!,.<br />
II<br />
1<br />
II<br />
II<br />
.! 1<br />
i<br />
-<br />
2<br />
-<br />
4<br />
2<br />
1<br />
5<br />
3<br />
6<br />
10<br />
63<br />
4<br />
16<br />
15<br />
15<br />
2<br />
2<br />
284.<br />
285.<br />
28 ,1 .<br />
2 , 7.<br />
288.<br />
289.<br />
290.<br />
291.<br />
292.<br />
293.<br />
291.<br />
295.<br />
296.<br />
297.<br />
298.<br />
4 99.<br />
300.<br />
A 'Islas! . . .<br />
Lyngdal . •<br />
K vhi.;<br />
I hegeboslati<br />
Prawn .<br />
Lista<br />
Spiiid .<br />
I 1 eilui<br />
Flbda.<br />
i■ vi tiesdal .<br />
Hotlaiitt . .<br />
Iiidili .<br />
X's. .<br />
tilylitiiti<br />
Bakke. . .<br />
Tonstati . .<br />
Ovre Si mini<br />
1<br />
2<br />
*2<br />
14<br />
2<br />
4<br />
3<br />
2<br />
i<br />
10<br />
48<br />
5.;<br />
24<br />
19<br />
19<br />
8<br />
26<br />
15<br />
16<br />
54<br />
18<br />
25<br />
47<br />
76<br />
15<br />
10<br />
10<br />
•I9<br />
54;<br />
26<br />
19<br />
33<br />
8<br />
26<br />
17<br />
20<br />
54<br />
18<br />
25<br />
50<br />
78<br />
15<br />
11<br />
1<br />
10<br />
49<br />
56<br />
24<br />
19<br />
33<br />
8<br />
26<br />
16<br />
19<br />
53<br />
18<br />
24<br />
50<br />
77<br />
15<br />
10<br />
6<br />
.1 43<br />
2 49<br />
.I 23<br />
1 15<br />
10 21<br />
8<br />
23<br />
2 15<br />
2 17<br />
4.1<br />
15<br />
20<br />
4 41<br />
1. 73<br />
14<br />
2 7<br />
6<br />
44<br />
51<br />
24<br />
10<br />
31<br />
8<br />
23<br />
17<br />
19<br />
41<br />
15<br />
20<br />
45<br />
74<br />
14<br />
9<br />
1<br />
1<br />
-<br />
-<br />
41<br />
43<br />
48<br />
22<br />
15<br />
2 0<br />
8<br />
23<br />
16<br />
18<br />
40<br />
15<br />
18<br />
41<br />
73<br />
14<br />
7<br />
I<br />
-<br />
•1<br />
1<br />
1<br />
301.<br />
.t02.<br />
304.<br />
::t05.<br />
306.<br />
307.<br />
R<strong>og</strong>aland.<br />
S<strong>og</strong>ndal . .<br />
Egersund .<br />
Saud nes . . .<br />
Stavanger . .<br />
Skudenesha vn .<br />
Kopervik . .<br />
Haugesund . .<br />
-<br />
-<br />
1') • 1<br />
42) 3<br />
•!<br />
. ;<br />
-<br />
-<br />
1<br />
-<br />
........<br />
-<br />
-<br />
2<br />
308. Soli:tidal . .<br />
309. I At nd<br />
310. I I esk esta d .<br />
:-;1 I. I tjerk vei in .<br />
.................<br />
7<br />
5<br />
3<br />
29 36 .. 1<br />
52 57<br />
26 29 • 1<br />
62 412<br />
i<br />
34<br />
55<br />
28<br />
62<br />
•<br />
3 : 20 23 11<br />
6! 30 36 ;*<br />
.. ;<br />
i. ! 27 30 ;• I.<br />
--- : 44 44<br />
17<br />
34<br />
27<br />
41<br />
1<br />
1 I mblikken Id valse,tol”, et dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Iler er elks ikkje tekne med valsestolane
;<br />
141<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
1.rerimi soul tt y I. s I. re I. 11 (1 1.<br />
var<br />
12 • II 13 14 i 15 16 17 18 I 10 20 21<br />
nar i <strong>1927</strong>-1029<br />
Andre I<br />
<strong>kvernar</strong> j Vatn<br />
Drivkraft<br />
Anna Selbnstein<br />
Elektrisitet<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Utlendske-<br />
Andre ! Av desse<br />
norske .( ) svenske<br />
Steinpar Steinpar i Steinpar<br />
Valse,lo;ar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> I Merknader<br />
Valse- i alt<br />
Støypestolar*)<br />
(Ciroypestein<br />
<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Steinpar<br />
. . .<br />
2<br />
.5.4r.k v. i bygdant. 271.<br />
5 2 5<br />
2<br />
3 4 4<br />
2<br />
■.•<br />
7<br />
3 8 • 6<br />
1 8<br />
1 12 11<br />
63 63<br />
4 4<br />
18 17<br />
1 15 17<br />
2 16 18<br />
2<br />
2<br />
2<br />
: 1:1<br />
2 •<br />
-J<br />
;.<br />
7<br />
1 9<br />
1 9<br />
4e)<br />
13<br />
. . .<br />
03<br />
4<br />
?<br />
17<br />
')<br />
1) gr.kv. i bygdani.<br />
kv.<br />
272.<br />
27:!.<br />
2 4.<br />
27r,<br />
70 .<br />
2;7.<br />
278 ,<br />
280.<br />
281.<br />
28'2.<br />
'283.<br />
6<br />
•••<br />
43 45<br />
2 50 Si<br />
2 24 20<br />
16 17<br />
27 4 36<br />
8<br />
• ; 8<br />
23 24<br />
16 1.<br />
18 19<br />
40 41<br />
15 16<br />
20 19<br />
4 45 44<br />
73 73<br />
14 14<br />
2 7 2 7<br />
••<br />
1<br />
441<br />
5:1<br />
1<br />
44<br />
24<br />
t<br />
••■■<br />
22<br />
4 1<br />
16<br />
20<br />
45<br />
74<br />
14<br />
2 i0')<br />
281,<br />
285.<br />
280,<br />
287.<br />
288.<br />
289.<br />
290.<br />
291.<br />
-292.<br />
294.<br />
295.<br />
290.<br />
2:1 7.<br />
i 2tw.<br />
I) 1 gr,kv. i bygdant. 300.<br />
1<br />
6<br />
3<br />
4<br />
5<br />
2:1 'j )<br />
I) 11andelsmylna. 301.<br />
') 3 handelsmylnor. 302.<br />
;) T, handelsinylnor. 303.<br />
I) I landelsmylnor. 304.<br />
*.) 1 gr.kv. i handelsm. 305.<br />
92 gr kv. i handelsm. 306.<br />
307.<br />
4 18 5 2.1<br />
2 34 '2 35<br />
2 29 29<br />
3 42 2 44<br />
2 .3<br />
37<br />
.14<br />
308.<br />
gr•kv . i hYgdaln. 1301).<br />
310.<br />
311.<br />
handelS111Y11101. 511111 heft,- driv handelsma1intr. Havre valsar (grynkleinnmr) er rekna 1111 .11 S■1111 valsestolat
144<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
U i(vgdome fiyi 1919 ear Al.je leZwe mot .g1ollpe-<br />
312,<br />
313.<br />
314.<br />
Fylke,<br />
by <strong>og</strong> borad<br />
HeBehind . .<br />
Eigersund . .<br />
Ogna<br />
1 I 2 3 11 4 5 5 . 7 1 ' 9 10 Iii<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Bygdamylnor<br />
2<br />
2<br />
1<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> .<strong>kvernar</strong> .. i_1910<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
33 35<br />
42 44<br />
16 17<br />
I all<br />
* <strong>Mylnor</strong><br />
11<br />
1<br />
1<br />
1<br />
Av desse var<br />
•------...-<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekkekverner)<br />
34 3<br />
44 1<br />
17 2<br />
1<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
l 1 alt<br />
27<br />
41<br />
21<br />
30<br />
43')<br />
23<br />
Myinor<br />
Av desse<br />
Bygdamylnor<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
Oroype<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
1 29<br />
42<br />
1 12<br />
i<br />
10<br />
315<br />
316:<br />
317<br />
318 .<br />
320.<br />
321<br />
322 .<br />
323:<br />
324 •<br />
Na.rbo .<br />
Varbaug .<br />
lilepp<br />
Time . . .<br />
(Uestal . .<br />
lloyland .<br />
Sola<br />
ltadla .<br />
Ifetland . .<br />
Randaberg<br />
3<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
10<br />
1<br />
2<br />
i<br />
Hit i . 1<br />
36 37 1<br />
1 4<br />
5 7 1.) 1<br />
7 9 1<br />
7 22 1)1 8<br />
--.- 1 1 1<br />
— 2 1 2<br />
3 4 ! 1<br />
-,_<br />
10 2<br />
36 1<br />
4 4<br />
6 2<br />
7 1<br />
14 9<br />
1<br />
— 2<br />
1<br />
24<br />
34<br />
16<br />
8<br />
5<br />
26<br />
10<br />
5<br />
24<br />
13<br />
26<br />
311<br />
20<br />
11 1)<br />
6<br />
42 2)<br />
11<br />
7<br />
27 1)<br />
13<br />
1 9<br />
1 31<br />
4<br />
1 4<br />
1 2<br />
11 9<br />
1 .....<br />
2 .......<br />
3<br />
.._<br />
16<br />
3<br />
16<br />
3<br />
2<br />
15<br />
9<br />
5<br />
21<br />
13<br />
325<br />
326'<br />
327'<br />
328'<br />
329'<br />
330'<br />
331'<br />
332'<br />
333'<br />
334'<br />
335'<br />
336'<br />
337'<br />
339'<br />
340.<br />
341.<br />
342.<br />
343.<br />
344-<br />
345.<br />
346.<br />
347.<br />
348.<br />
349.<br />
350.<br />
351.<br />
352.<br />
353.<br />
354.<br />
355.<br />
Hole . . . • •<br />
Fors:md . .<br />
Strand . .<br />
Fitmoy . .<br />
Rennesov . .<br />
Mosteroẏ . .<br />
Kvitingsoy . .<br />
Vikedal . . .<br />
Sandeid . . .<br />
linsland . . .<br />
Nedstrand . .<br />
Sjernaroy . .<br />
Fiater .<br />
Ardal<br />
Iljelmeland .<br />
.1(450<br />
Erfjord • .<br />
Sand<br />
Saudi) .<br />
Suldal<br />
Akra<br />
Skudenes . .<br />
Stamga la n d .<br />
Avaldsnes . ..<br />
Torvastad . .<br />
rtsira<br />
Skinn . .<br />
Tysvver<br />
RAI)<br />
Skjold<br />
Vats<br />
3<br />
1<br />
2<br />
I<br />
1<br />
2<br />
2<br />
i<br />
1<br />
2<br />
1<br />
6<br />
4<br />
1<br />
1<br />
2<br />
24<br />
10<br />
6<br />
6<br />
1.<br />
13<br />
2<br />
16<br />
8<br />
2<br />
2<br />
14<br />
21<br />
17<br />
14<br />
27<br />
14<br />
102<br />
--<br />
12<br />
8<br />
15<br />
-<br />
3<br />
15<br />
21<br />
12<br />
20<br />
24<br />
10<br />
8 1 )<br />
7<br />
3<br />
16<br />
3<br />
16<br />
10<br />
3<br />
3<br />
16<br />
23<br />
18<br />
14<br />
28<br />
16<br />
102<br />
1<br />
18<br />
8<br />
19<br />
- -<br />
1<br />
4<br />
17<br />
21<br />
12<br />
20<br />
-<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
••••■<br />
i<br />
1<br />
24<br />
10<br />
5<br />
(3<br />
1<br />
14<br />
3<br />
16<br />
10<br />
2<br />
3<br />
16<br />
23<br />
18<br />
14<br />
27<br />
16<br />
102<br />
1<br />
17<br />
8<br />
17<br />
-<br />
3<br />
16<br />
21<br />
12<br />
20<br />
1<br />
2<br />
-<br />
2<br />
1<br />
--<br />
1<br />
I<br />
1<br />
--<br />
1<br />
-<br />
—<br />
i<br />
I<br />
-<br />
1<br />
1<br />
i<br />
25<br />
11<br />
5<br />
5<br />
1<br />
—<br />
13<br />
1<br />
13<br />
10<br />
2<br />
2<br />
13<br />
15<br />
16<br />
il<br />
29<br />
14<br />
95<br />
—<br />
12<br />
1<br />
7<br />
1<br />
i<br />
4<br />
13<br />
19<br />
9<br />
20<br />
25<br />
11<br />
7 1)<br />
5<br />
2<br />
1<br />
15<br />
2<br />
13<br />
11<br />
3<br />
3<br />
13<br />
16<br />
16<br />
11<br />
30<br />
15<br />
or)<br />
—<br />
13<br />
1<br />
8<br />
I<br />
i<br />
4<br />
14<br />
19<br />
9<br />
20<br />
1<br />
-<br />
1<br />
—<br />
.........<br />
••••••••■<br />
23<br />
10<br />
4<br />
5<br />
1<br />
-<br />
13<br />
2<br />
13<br />
10<br />
1<br />
2<br />
13<br />
14<br />
16<br />
10<br />
26<br />
15<br />
95<br />
—<br />
12<br />
1 I<br />
7<br />
3<br />
13<br />
19<br />
9<br />
20<br />
i<br />
1<br />
i<br />
i<br />
1<br />
2<br />
■■■•••••••<br />
-<br />
i<br />
i<br />
i<br />
—<br />
........<br />
*) I rubrikken in valsestolar er dubbel valsestol rekna son: tvo valsestolar. I ler er elles ikkje lekne med valsestolane
145<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
krernar $olli earl nytta til yordskvr I'll (er).<br />
12 . 13 I 14 I 15<br />
nar i <strong>1927</strong>-1920<br />
var<br />
Drivkraft<br />
11<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
.............<br />
3<br />
i<br />
7<br />
1<br />
N<br />
3<br />
Vatn<br />
30<br />
42<br />
13<br />
10<br />
31<br />
4<br />
5<br />
3<br />
13<br />
N.<br />
6<br />
_.<br />
Elektrisitet<br />
N<br />
I<br />
10<br />
16<br />
4<br />
16<br />
6<br />
3<br />
29<br />
11<br />
7<br />
21<br />
12<br />
16 I 17 1 18 19 . 20 1 21<br />
I Steinpar<br />
29<br />
43<br />
13<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Andre<br />
norske<br />
Steinpar<br />
...._<br />
._<br />
1.111endske<br />
Av desse<br />
( ) svenske<br />
Steinpar<br />
1.<br />
Stoypestein<br />
Steinpar<br />
3<br />
1<br />
1<br />
Anna I Selbustein<br />
Valsesi()13<br />
E*)<br />
- - - - _<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Clroype-."<br />
<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
32<br />
45<br />
24<br />
Merknader<br />
I) 1 handelskvern.<br />
312.<br />
313.<br />
314 .<br />
2 - 29<br />
315.<br />
1 3 . 1 39 316.<br />
-- 1 28') I) 1 gr.kv. i bygdain. 317.<br />
1 12 • 1 25 1) 1 handelstnylna. 318.<br />
2 1 9 319.<br />
9 18 6 83<br />
1) 5 handelsittylnor.<br />
) 7 handelsittylnor. 320.<br />
1 5' 1. 16 321.<br />
1 6 • 1 13 :122.<br />
7 • 32 I) 2 handelstnylnor. 323.<br />
N<br />
13 :124.<br />
1.<br />
2<br />
1<br />
23<br />
10<br />
6<br />
5<br />
2<br />
-<br />
15<br />
2<br />
13.<br />
10<br />
2<br />
2<br />
13<br />
15<br />
16<br />
10<br />
27<br />
15<br />
95<br />
-• -<br />
13<br />
1<br />
7<br />
NI<br />
3<br />
14<br />
19<br />
9<br />
20<br />
2<br />
1<br />
1<br />
-<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
--<br />
i<br />
1<br />
N<br />
1<br />
-<br />
1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
1<br />
N<br />
1<br />
-<br />
_.<br />
-<br />
24<br />
10<br />
4<br />
5<br />
3<br />
16<br />
2<br />
13<br />
12<br />
1<br />
2<br />
13<br />
15<br />
16<br />
10<br />
27<br />
12<br />
96<br />
N.<br />
12<br />
i<br />
7<br />
3<br />
13<br />
19<br />
8<br />
20<br />
- - 25 $25.<br />
.........<br />
11 326.<br />
2 13 3 22 I) 1 handelsmylna. 327.<br />
- •• - ! 5 328.<br />
1 21 6 3<strong>29.</strong><br />
- 1 3:10.<br />
- 331.<br />
- 1 18 1 ) I) 1 gr.kv. i bygdam. 332.<br />
- 1<br />
2<br />
13<br />
14 335.<br />
4 7 336.<br />
......i<br />
i<br />
3 337.<br />
- 13 338.<br />
16 339.<br />
16 340.<br />
11 :141.<br />
II.<br />
1 :12') I) 1 gr.kv i bygdam. 342.<br />
2 1 ) - 15 I) Nordlandsskitt. 343.<br />
il 97 344.<br />
-<br />
--- 1 - :145.<br />
4 ! 17 346.<br />
-<br />
1 347.<br />
4..' 8 • 1 13 348.<br />
NI<br />
- I 1. 349.<br />
1 350.<br />
4 351.<br />
-<br />
3 i 17 352.<br />
19 353.<br />
1 9 354.<br />
- 20 355.<br />
- - I<br />
---;<br />
333.<br />
$34.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. llavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.<br />
10
146<br />
3 • 2 I •..• 4.... •<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> . i . 1.910<br />
•Fy ke,<br />
by <strong>og</strong> land<br />
„<br />
a" •<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
5<br />
Av desse var<br />
7 8 10 I 11<br />
(*lards<strong>kvernar</strong><br />
I all<br />
.. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Av desse<br />
• Kall<strong>kvernar</strong><br />
(Iroypekvertiar<br />
•'<strong>Mylnor</strong> (bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kverilppyanme<br />
1919 iwr AA* lelwe med !poor-<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Bygdamylnor<br />
Bygdamylnor<br />
7777-<br />
„<br />
Hordaland.<br />
356. i lergen .<br />
1<br />
357. Vara 1 dsoy .<br />
358. Strandebarnt<br />
359. Kvinnherad<br />
360. Skånevik<br />
361. Etno<br />
362. Fjelberg • •<br />
363. Olen<br />
364. ikebygd<br />
365. Sveio<br />
366. Valestrand<br />
367. Mosier .<br />
368. Bom o .<br />
369. Brenntes<br />
370. Stord<br />
371. Fitjar<br />
372. Ty sties .<br />
3 17 20 19<br />
17 17 17<br />
5 57 62 59<br />
13 13 12 2<br />
• 2 2 1<br />
5 6 6<br />
2 19 21 2 19 2<br />
1 15 16 15<br />
3 21 24. 23 2<br />
10 10 10<br />
2 2 2<br />
3 3 fl 4 4<br />
2 4 6 2 2<br />
1 11 12 1. i.' 2<br />
4 39 43 43 5<br />
17<br />
17<br />
56<br />
9<br />
'<br />
5<br />
20<br />
14<br />
21<br />
8<br />
2<br />
4<br />
7<br />
32<br />
19<br />
17<br />
62<br />
11<br />
5<br />
22<br />
16 1)•<br />
23<br />
8<br />
2<br />
5<br />
9<br />
37<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
18<br />
17<br />
10<br />
2<br />
5<br />
18<br />
15<br />
21<br />
8<br />
2<br />
3<br />
4<br />
7<br />
36<br />
1<br />
•<br />
1<br />
1<br />
373. Fusa . . .<br />
374. 1 litland sda<br />
375. Strandvik .<br />
376. Os<br />
377. Sannlznlger<br />
378. Fana<br />
379. Auste volt<br />
380. Sund<br />
381 1410 1<br />
382. .Askoy • •<br />
383. kse vitg • •<br />
384. Hans<br />
385. Bruvik . . .<br />
386. l ostinger<br />
387. Modalen<br />
388. 1 lam re .<br />
389. Asat t e<br />
390 A lversund .<br />
391. Meland . .<br />
392. Henna . .<br />
393. hjelme<br />
394. Manger .<br />
395. Efordaho<br />
396. Stebo<br />
397. Lindas . .<br />
398. A ustrheint .<br />
399. Masfjorden<br />
11 12 .11 3<br />
39 39 39 2<br />
2 13 15 15 2<br />
9 1 10 10<br />
3 11 14 13 1<br />
4 1 5 2 3<br />
12 12 12 4<br />
11 14 14 3<br />
3 :3 6 6 3<br />
1 1)<br />
50 51 •<br />
18 20 1), 2 18<br />
3 9 15 I) 10 1<br />
26 27 1 1<br />
2 8 10 2 8 2:<br />
2 1 1 2 2 .<br />
2 10 12 12 1<br />
15 15 15 1<br />
12 12 12 1<br />
14 14 14<br />
12 12 12<br />
18 18 18<br />
4 33 37 1 35 8<br />
8 8<br />
1 46 47 47 ;<br />
10<br />
35<br />
13<br />
2<br />
12<br />
2<br />
5<br />
9<br />
3<br />
1<br />
Si.<br />
20<br />
9<br />
17<br />
8<br />
9<br />
13<br />
9<br />
12<br />
12<br />
12<br />
29<br />
9<br />
45<br />
13<br />
37<br />
15<br />
7<br />
13<br />
5<br />
9<br />
12<br />
6<br />
1 1)<br />
2')<br />
51<br />
22 1)<br />
13 1)<br />
18<br />
10<br />
2<br />
10<br />
14<br />
10<br />
••■■•<br />
12<br />
12<br />
12<br />
37<br />
9<br />
46<br />
1<br />
•••■••<br />
1<br />
'<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
3<br />
10<br />
35<br />
14<br />
5<br />
12<br />
2<br />
9<br />
12<br />
6<br />
47<br />
17<br />
9<br />
17<br />
8<br />
1<br />
10<br />
13<br />
9<br />
--<br />
12<br />
12<br />
12<br />
33<br />
8<br />
46<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
*) 1 rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. iler er elles ikkje tekne med valsestolane
147<br />
nar i 1010 <strong>og</strong> I <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>kvernar</strong> som vart !zeta tit yards ke ernar).<br />
var<br />
12 13 1 14 ! 15 II 16 17 1 18 I 10 :1 20 I 21<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong> .,<br />
nar i <strong>1927</strong>-1929<br />
1 1<br />
11<br />
i<br />
1)rivkraft<br />
i Elektri-<br />
Vatn ' site Alma Selbu- Andre<br />
stein norske<br />
2<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(lkkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Steinpar Steinpar<br />
il<br />
s'<br />
il<br />
Naturstein Valse-<br />
Utlendske Store-II stolar*)<br />
Av desse stein<br />
( ) svenske<br />
Steinpar Steinpar'<br />
3<br />
2<br />
1.1.11.10.....10<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Oroype<strong>kvernar</strong><br />
niedtekne)<br />
. .... .<br />
6<br />
Merknader<br />
i ilandelsm vl nor.<br />
356.<br />
.....: is<br />
1 17<br />
3 : 60<br />
1 11<br />
3<br />
5<br />
21<br />
16<br />
23<br />
8<br />
-<br />
-<br />
2<br />
5<br />
6<br />
9<br />
37<br />
.-<br />
2<br />
1<br />
1<br />
.•<br />
-<br />
18<br />
17<br />
59<br />
11<br />
3<br />
5<br />
17<br />
15<br />
21<br />
2<br />
6<br />
4<br />
9<br />
36<br />
-<br />
-<br />
i ')<br />
-<br />
..•<br />
'<br />
2<br />
2<br />
-<br />
-. -•-<br />
TI<br />
1.<br />
2<br />
-<br />
•<br />
-<br />
••••■•••■•<br />
• • ......._<br />
2<br />
b * 1<br />
19<br />
17<br />
66 2<br />
12<br />
5<br />
5<br />
29<br />
21<br />
26 I )<br />
8<br />
-<br />
2<br />
8<br />
12<br />
12')<br />
37<br />
1) Sonmastein.<br />
?) 1 gr.kv. i bygdatn.<br />
1) 1 handelskvern.<br />
9 1 gr.kv. bruk hey<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
i 1 gr.kv. i bygtlatu.<br />
357.<br />
358.<br />
359.<br />
360.<br />
361.<br />
362.<br />
363.<br />
364.<br />
365.<br />
366.<br />
367.<br />
368.<br />
369.<br />
370.<br />
371.<br />
372.<br />
--<br />
-<br />
1<br />
2<br />
1<br />
.........<br />
.1■■■<br />
. 1<br />
-<br />
11<br />
37<br />
.15<br />
5<br />
13<br />
8<br />
9<br />
12<br />
6<br />
1<br />
49<br />
20<br />
13<br />
17<br />
10<br />
2<br />
10<br />
13<br />
9<br />
-<br />
12<br />
12<br />
12<br />
36<br />
S<br />
46<br />
-<br />
2<br />
1.<br />
-<br />
i 1<br />
2<br />
'<br />
I<br />
i<br />
1<br />
-<br />
•<br />
1<br />
-<br />
-<br />
1<br />
5<br />
13<br />
9<br />
12<br />
i)<br />
44<br />
19<br />
10<br />
15<br />
6<br />
1<br />
8<br />
12<br />
9<br />
-<br />
12<br />
13<br />
11<br />
33<br />
S<br />
34<br />
.........<br />
-<br />
........<br />
2')<br />
5')<br />
i ')<br />
1 1)<br />
2 1)<br />
13 1)<br />
-<br />
•<br />
3<br />
6<br />
16<br />
-<br />
•<br />
-<br />
-<br />
5<br />
2<br />
3<br />
1<br />
3<br />
3<br />
-<br />
-<br />
........<br />
- -<br />
•<br />
--,<br />
---<br />
-<br />
-<br />
13<br />
37<br />
15<br />
7<br />
13<br />
7<br />
9<br />
13<br />
7<br />
3<br />
2<br />
51<br />
36 2)<br />
48 2)<br />
18<br />
1.1<br />
2<br />
11<br />
16<br />
10<br />
- -<br />
13<br />
13<br />
12<br />
39 2)<br />
9<br />
47<br />
i Sonmasteiti.<br />
9 Handelsmylna.<br />
9 Handelskvern.<br />
1) Somnastein.<br />
1) 2 handelsmylnor.<br />
1 i gr kv. i handelsm.<br />
1) 3 handelsmylnor.<br />
2) 9 gr.kv. i handelsm.<br />
i) Somnastein.<br />
1) Somnastein.<br />
1) Somnastein<br />
1) A fjordsteitt.<br />
1) Sønnastein.<br />
1) Somnastein<br />
1) 1 Somna. 1 Afj.st.<br />
2) 1 gr kv. i bygdam.<br />
1) 1 Somna. 12 Åfj.st.<br />
373.<br />
374.<br />
375.<br />
376.<br />
377.<br />
378.<br />
379.<br />
380.<br />
381.<br />
382.<br />
383.<br />
384.<br />
385.<br />
386.<br />
387.<br />
388.<br />
389.<br />
390.<br />
391.<br />
392.<br />
393.<br />
394.<br />
395.<br />
396.<br />
397.<br />
398.<br />
399.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklettnnor) er rekna med som valsestolar.
Av desse var<br />
leylke,<br />
• M. -- Y -. - -<br />
.i<br />
by <strong>og</strong> land Bygdamylnor<br />
<strong>kvernar</strong> 1 all<br />
.<br />
(lards.<br />
1 Kallkvernamylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
Bygda- (lards-<br />
alt ::<br />
<strong>Mylnor</strong> (bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
148<br />
1 t 2 I 1 4 : i<br />
..... . = _............... . ____ .. _____<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1910<br />
•<br />
I. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(1 lippj«tome fri 1919 rar 11..kfr , lel..m, mot yr(wpc-<br />
0 7 . 8 9 10 1 11<br />
.....<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> k ver-<br />
Av desse<br />
I Kali<strong>kvernar</strong><br />
=!<strong>Mylnor</strong> (bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Ciroype<strong>kvernar</strong><br />
400.<br />
401,<br />
402.<br />
403.<br />
404.<br />
405.<br />
406.<br />
407.<br />
408.<br />
ItoIdal . . .<br />
Odda . . .<br />
IT1lensvang • •<br />
Kinsarvik .<br />
Eidfjord . . .<br />
Ulvik<br />
Granvin . • •<br />
Kvam . .<br />
Jondal .<br />
i<br />
2<br />
3<br />
1<br />
1<br />
10<br />
19<br />
78<br />
24<br />
2<br />
1<br />
29<br />
8<br />
39<br />
10<br />
20<br />
80'<br />
24<br />
5!<br />
2<br />
29<br />
9<br />
39<br />
•••<br />
I)<br />
1<br />
1<br />
10<br />
20<br />
77<br />
24<br />
5<br />
1<br />
2t)<br />
8<br />
39<br />
1<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
-<br />
6<br />
19<br />
52<br />
23<br />
2<br />
1<br />
25<br />
7<br />
24<br />
6<br />
20 1<br />
54 i! 2<br />
23<br />
5<br />
2 * 1<br />
25 .<br />
9 2<br />
24 .<br />
6<br />
20<br />
52<br />
21<br />
5<br />
1<br />
24<br />
6<br />
24<br />
- . -<br />
4,)<br />
...<br />
1<br />
409.<br />
410.<br />
411.<br />
Evanger . • •<br />
Voss<br />
Vossestrand<br />
i<br />
5<br />
3<br />
41<br />
25<br />
22<br />
42<br />
30 . i 2<br />
25 ! 1<br />
41<br />
27<br />
24<br />
1<br />
3<br />
1<br />
28<br />
29<br />
14<br />
29<br />
32 2<br />
15 1<br />
28 1<br />
26 2<br />
13 1<br />
. 412.<br />
S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjor.<br />
dane.<br />
Hon)<br />
413.<br />
414.<br />
415.<br />
416.<br />
417.<br />
418.<br />
419.<br />
420.<br />
421.<br />
422.<br />
423.<br />
424.<br />
425.<br />
426.<br />
427.<br />
428.<br />
4<strong>29.</strong><br />
.Jostedal . • •<br />
Luster .<br />
Ilafslo .<br />
Årdal . .<br />
Labrdal . .<br />
13m.gund . .<br />
S<strong>og</strong>ndal . .<br />
Aurland . . .<br />
Leikanger . .<br />
lialestraild .<br />
Vik<br />
Kyrkjebo<br />
Lavik<br />
13rekke<br />
Gillen<br />
Solund .<br />
Ifyllestad<br />
10<br />
5<br />
2<br />
1<br />
1<br />
t<br />
2<br />
1<br />
3<br />
5<br />
2<br />
3<br />
6<br />
24<br />
11<br />
(;<br />
11<br />
12<br />
24<br />
26<br />
22<br />
43<br />
50<br />
43<br />
46<br />
23<br />
i<br />
90<br />
10<br />
11<br />
26<br />
12<br />
7<br />
12<br />
14<br />
25<br />
29<br />
27<br />
45<br />
50<br />
43<br />
46<br />
23<br />
1<br />
93<br />
-<br />
2<br />
1<br />
10<br />
9<br />
25<br />
11.<br />
6<br />
12<br />
11.<br />
25<br />
27<br />
25<br />
44<br />
50<br />
43<br />
46<br />
23<br />
1<br />
91<br />
8<br />
4<br />
•<br />
1<br />
3<br />
_.<br />
2<br />
2<br />
1<br />
4<br />
2<br />
7<br />
2<br />
1<br />
7<br />
22<br />
7<br />
3<br />
10<br />
12<br />
17<br />
23<br />
20<br />
42<br />
42<br />
34<br />
40<br />
16<br />
1<br />
92<br />
9<br />
11<br />
24<br />
8<br />
6<br />
10<br />
14<br />
19<br />
24<br />
24<br />
44<br />
42<br />
34<br />
40<br />
23<br />
1<br />
94<br />
1<br />
1<br />
2<br />
-<br />
_<br />
1<br />
-<br />
9<br />
8<br />
'„ 9<br />
7<br />
5<br />
10<br />
9<br />
19<br />
20<br />
is<br />
40<br />
40<br />
33<br />
46<br />
23<br />
1<br />
91<br />
3<br />
1<br />
Y..<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
1<br />
i<br />
1<br />
430.<br />
431.<br />
432.<br />
433.<br />
434.<br />
435.<br />
436.<br />
437.<br />
438.<br />
439.<br />
Askvoll . .<br />
Fjaler<br />
(aular<br />
JoIster . .<br />
Fordo<br />
Naustdal .<br />
Vevring . • •<br />
Kinn<br />
Bru<br />
Eikefjord<br />
2<br />
2<br />
4<br />
F,<br />
4<br />
..._<br />
2<br />
........<br />
2<br />
G<br />
93<br />
88<br />
175<br />
54<br />
56<br />
29<br />
3<br />
25<br />
22<br />
8<br />
95<br />
92<br />
175<br />
59<br />
60<br />
29<br />
5<br />
25<br />
24<br />
1<br />
1<br />
3<br />
-<br />
8<br />
91<br />
91<br />
175<br />
56<br />
56<br />
29<br />
5<br />
22<br />
24<br />
3<br />
.2<br />
5<br />
- --<br />
6<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
91<br />
76<br />
165<br />
52<br />
35<br />
21<br />
4<br />
23<br />
20<br />
5<br />
93<br />
81<br />
165<br />
58<br />
38<br />
23<br />
5<br />
23<br />
21<br />
1<br />
t<br />
1<br />
4<br />
1<br />
- -<br />
5<br />
91<br />
79<br />
157<br />
53<br />
32<br />
21<br />
4<br />
20<br />
21<br />
1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
-<br />
11) 1 rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som No valsestolar. Iler er elks ikkje tekne med valsestolane
:<br />
1 19<br />
uar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
krernor som raii nylla tit gards I; re ra a r).<br />
12 13 : 14 i 15 ;i 16<br />
. ........... . •<br />
nar i 19 2 7- - 1 9 2 0<br />
var<br />
Andre II<br />
kvcrnar 1; Vain<br />
r<br />
1)rivkraft 1<br />
Elektrisitet<br />
6<br />
20<br />
-<br />
54 .......<br />
22 1<br />
5<br />
2<br />
-- = 25<br />
1 7 .2<br />
24<br />
17 18 i 19 20 21<br />
Steinslag i kvernane. i<br />
((kkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
. _ .<br />
i Naturstein Valse-<br />
I Illlendske Stoype- * stoke)<br />
Anna ! Selbu- Andre i Av desse stein<br />
! stein norske I( ) sven-<br />
, ! ske<br />
-<br />
-<br />
Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar!<br />
5 _ 1<br />
I<br />
20<br />
53 11)<br />
2<br />
4<br />
21<br />
5<br />
3<br />
2<br />
22 2 1)<br />
7<br />
4 .<br />
24<br />
-.-<br />
....._ . _<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
((.ìroype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
6<br />
20<br />
56<br />
23<br />
5<br />
5<br />
25<br />
11.<br />
24<br />
Merknader<br />
I) Siminasfein.<br />
9 Soninansici.<br />
400.<br />
401.<br />
402.<br />
403.<br />
404.<br />
405.<br />
406.<br />
407.<br />
408.<br />
29<br />
2 29 2<br />
14 .1<br />
1<br />
27<br />
29<br />
13<br />
t I)<br />
8<br />
2<br />
29<br />
39<br />
16<br />
9 A fjortistrin.<br />
409.<br />
410.<br />
411.<br />
Afjordstein<br />
........<br />
412.<br />
9<br />
8 3<br />
1 23<br />
8<br />
...... 6<br />
10<br />
12 1<br />
..._ :19<br />
2 21 t<br />
5 19 5<br />
41 3<br />
1 41<br />
-<br />
33<br />
w<br />
- 16<br />
23<br />
1<br />
2 94<br />
1<br />
1<br />
2<br />
...._._ .:<br />
:<br />
1<br />
1<br />
i 8<br />
ti 3<br />
19 6<br />
5 1<br />
3 5<br />
3 7<br />
10 3<br />
12 6<br />
8 12<br />
5 18<br />
6 33<br />
- 40<br />
32<br />
1 40<br />
6 16<br />
1 - -<br />
92<br />
1<br />
I.<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2 4<br />
1<br />
1<br />
r)<br />
2<br />
1<br />
-<br />
9<br />
13<br />
27 1)<br />
10<br />
10')<br />
10<br />
18<br />
19<br />
25<br />
24<br />
48<br />
42<br />
34<br />
46<br />
24<br />
1<br />
94<br />
9 1 gr.kv. bruk hev<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
9 1 gr.kv. i bygdam.<br />
413.<br />
414.<br />
415.<br />
416.<br />
417.<br />
418.<br />
419.<br />
420.<br />
421.<br />
422.<br />
423.<br />
424.<br />
425.<br />
426.<br />
427.<br />
428.<br />
4<strong>29.</strong><br />
5<br />
92 1<br />
1 80 1<br />
6 159 5<br />
2 56 1<br />
1, 37 1<br />
23<br />
1 5<br />
3 23<br />
-<br />
21<br />
.. . :<br />
---- ;<br />
• • • ;<br />
1 .:<br />
1. !:<br />
....... !!<br />
89<br />
1 78<br />
156 7<br />
30 23<br />
13 16<br />
10 11<br />
2 1<br />
12 10<br />
16 5<br />
.. .........<br />
o .<br />
2<br />
3<br />
10<br />
1<br />
2<br />
1<br />
.. -<br />
6<br />
96<br />
St<br />
165<br />
59 1)<br />
40<br />
23<br />
5<br />
23<br />
2.1<br />
9 1 gr.kv. bruk hev<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
430.<br />
431.<br />
432.<br />
433.<br />
434.<br />
435.<br />
436.<br />
437.<br />
438.<br />
439.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
FyIke,<br />
by <strong>og</strong> !wad<br />
I 2 1 4 I<br />
_<br />
MyNor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i )919<br />
I alt<br />
Av desse var<br />
MyNor<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kverelpivetrom<br />
, frui 1.919 rar ikhje taw ?nod yroype-<br />
Bygdainyinor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
6 I 7 8 9 I 10 11<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Bygdamytuor<br />
Gards<strong>kvernar</strong><br />
1 alt<br />
,.<strong>Mylnor</strong><br />
Av desse<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
10roype-<br />
(bekke- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>) 1<br />
. .<br />
440.<br />
441.<br />
442.<br />
4.43.<br />
441.<br />
445.<br />
446.<br />
447.<br />
448.<br />
44.9.<br />
450<br />
Bremaliger.<br />
Selje<br />
Sør-Viigs5iy .<br />
Nord-Vägsoy .<br />
Davik<br />
Eid<br />
Hornindal . .<br />
Moppet' . . .<br />
Ilreim<br />
Innvik • •<br />
Stryn . .<br />
2 14 16<br />
47 47<br />
1 45<br />
1 22 23<br />
5 111 116<br />
2 117 119<br />
3 44 47<br />
2 164 166<br />
40 40<br />
179 179<br />
1 91 92<br />
16 1 10 11<br />
46 44 44<br />
4 3 3<br />
22 1 20 21<br />
115 2 106 108<br />
119 1 101 102<br />
46 4 43 47<br />
161 1 136 137<br />
35 4; 30 36<br />
172 1 153 154<br />
90 4 87 91<br />
11<br />
42<br />
3<br />
20<br />
101<br />
93<br />
46<br />
128<br />
30<br />
145<br />
84.<br />
•••••■••••<br />
1<br />
1<br />
8<br />
3<br />
451.<br />
452.<br />
453.<br />
More.<br />
.‘lesund . .<br />
Nlolde<br />
Kristiansund .<br />
')<br />
1 1 )<br />
1<br />
1 1)<br />
1<br />
454.<br />
455.<br />
456.<br />
457.<br />
458.<br />
459.<br />
460.<br />
461.<br />
462.<br />
463.<br />
464.<br />
465.<br />
466.<br />
467.<br />
468.<br />
469.<br />
470,<br />
471.<br />
472<br />
47:3.<br />
474.<br />
475.<br />
476.<br />
477.<br />
Vannylven .<br />
Syvdo<br />
Sande<br />
itovde<br />
Ilerøy<br />
UTistoin<br />
Ilareid<br />
Vartdal<br />
Volda<br />
Dalsfjord .<br />
Orsta<br />
Iljørundfjord .<br />
SunnyIven . .<br />
Norddal . .<br />
Stranda . .<br />
Stordal .<br />
Sykkylven .<br />
Orsk<strong>og</strong> . • •<br />
Skodje.<br />
Value .<br />
Borgund .<br />
Gi size<br />
Vigra<br />
Ilaram .<br />
2<br />
i.<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
5<br />
3<br />
50<br />
39<br />
11<br />
13<br />
61<br />
24<br />
20<br />
35<br />
185<br />
81<br />
99<br />
149<br />
57<br />
141<br />
104<br />
70<br />
111<br />
74<br />
19<br />
16<br />
13<br />
4<br />
15<br />
52<br />
39<br />
12<br />
15<br />
61<br />
25<br />
23<br />
35<br />
1.87<br />
81<br />
101<br />
149<br />
58<br />
141<br />
104<br />
70<br />
112<br />
74<br />
19<br />
21<br />
16<br />
4<br />
18<br />
1<br />
1<br />
2<br />
52 3<br />
31)<br />
11 6<br />
15 2<br />
61 -<br />
24 1<br />
23 3<br />
35<br />
185 3<br />
Si<br />
100 1<br />
149<br />
58 1<br />
141 1<br />
104 1<br />
70<br />
111<br />
74<br />
19<br />
21 4<br />
16 1<br />
4<br />
--<br />
16 2<br />
47<br />
37<br />
4<br />
10<br />
45<br />
22<br />
18<br />
35<br />
156<br />
69<br />
90<br />
145<br />
50<br />
131<br />
86<br />
57<br />
52<br />
64<br />
20<br />
17<br />
13<br />
2<br />
16<br />
50<br />
37<br />
10<br />
12<br />
45<br />
23<br />
21<br />
35<br />
159<br />
69<br />
91<br />
145<br />
51<br />
132 I.<br />
88 1Y<br />
57 •<br />
53<br />
(;1<br />
20<br />
21<br />
14<br />
2<br />
18<br />
1<br />
••■••••••<br />
1<br />
1<br />
2<br />
130<br />
37<br />
8<br />
12<br />
45<br />
22<br />
20<br />
34<br />
149<br />
67<br />
89<br />
145<br />
50<br />
127<br />
Si<br />
56<br />
63<br />
18<br />
20<br />
13<br />
2<br />
15<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
478.<br />
479.<br />
480.<br />
481.<br />
482.<br />
Tresflord .<br />
Vestiies .<br />
Voll<br />
Eid<br />
Grytten .<br />
1<br />
5<br />
15<br />
34<br />
1<br />
4<br />
12<br />
15<br />
34<br />
f).<br />
6 1).<br />
12 7<br />
14 2<br />
34 1<br />
2 2<br />
F)<br />
12<br />
30<br />
2<br />
3<br />
12<br />
14<br />
31<br />
4 1<br />
4 1)11 1<br />
12<br />
13<br />
28<br />
2<br />
2<br />
1<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Iler er elles ikkje tekne med valsestolane
liar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong> -1929<br />
krernar sow rail il Oa lit ya id sk re 1.11 (1 r).<br />
12 I 13 14 : 15<br />
Andre .,<br />
<strong>kvernar</strong> :.<br />
nar i 1 027-- 1...0 2 9.<br />
var I )rivkraft<br />
-• ; ,<br />
1!<br />
.......<br />
i<br />
1<br />
-<br />
1<br />
1 i<br />
:1<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
... .<br />
Elektri- 1 Utlendskt•<br />
Vain• sitet Anna ': Selbu- Andre 1 Av desse<br />
i stein norske ( ) svenske<br />
• .. • . • • - ••<br />
Steinpar•<br />
11.<br />
42<br />
3<br />
21<br />
108<br />
95<br />
129<br />
32<br />
150<br />
81<br />
-<br />
••<br />
t<br />
7<br />
1.<br />
8<br />
4<br />
4<br />
7<br />
I.<br />
1<br />
1<br />
1 1<br />
- '<br />
•:<br />
--- i<br />
10 17 I 18 I 10 11 20 : 21<br />
. .. •-• -«••••• . -. • • • •• •• .. • •••• • •• • • • - • •- • •••-• • • ..<br />
I:Steinpar Steinpar<br />
11<br />
43<br />
3<br />
20<br />
107<br />
95<br />
47<br />
133<br />
34<br />
153<br />
87<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
■••<br />
«<br />
••<br />
••<br />
-<br />
-<br />
••<br />
Valsestolar*)<br />
Stoypestein<br />
Steinpar<br />
-MN<br />
i -<br />
1<br />
4<br />
4<br />
2<br />
3<br />
- •.<br />
2<br />
•<br />
2<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Oroype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
11<br />
44<br />
3<br />
21<br />
108<br />
103<br />
48<br />
142<br />
38<br />
155<br />
93<br />
i<br />
2<br />
.1.<br />
Merknader<br />
I) I Ian(Ielskvel n.<br />
I) I landelskvern.<br />
440.<br />
441.<br />
442.<br />
443.<br />
444.<br />
445.<br />
446.<br />
447.<br />
448.<br />
449.<br />
450.<br />
451.<br />
452.<br />
453.<br />
-<br />
SO 49<br />
37 37<br />
8 I 1 8<br />
12 .• 12<br />
4 5 ........ 44<br />
22 1 - - - : 22<br />
20 - i: 21 ■••<br />
3.1 I -- I. 34<br />
150 9 155 •••<br />
67 2 69<br />
89 2 92<br />
145 145<br />
51 50<br />
127 3 2 128 -<br />
81 7 86<br />
56 I 56<br />
52 i r, 2<br />
63 i 64 _.... i<br />
18 2 18 - 4<br />
20 1 30 ...<br />
14 13<br />
2 2<br />
--.-<br />
16 1 1 15<br />
••<br />
1<br />
1<br />
3<br />
-<br />
1 •<br />
4<br />
_ •••<br />
. •._<br />
1-<br />
5<br />
........<br />
2<br />
i<br />
-<br />
2<br />
-<br />
5 2<br />
3<br />
•■••••••••<br />
5 1<br />
••<br />
50<br />
37<br />
12 1)<br />
12<br />
45<br />
28<br />
29<br />
35<br />
163<br />
69<br />
92<br />
145<br />
51.<br />
132<br />
89<br />
57<br />
59<br />
61<br />
20<br />
31<br />
16<br />
2<br />
--<br />
23<br />
I) 1 gr.kv. i bygdam.<br />
I) I I andelskvern (gr.-<br />
kv bruk) med 2<br />
<strong>kvernar</strong>.<br />
451.<br />
455.<br />
456.<br />
457.<br />
458.<br />
459.<br />
460.<br />
461.<br />
462.<br />
463.<br />
461.<br />
465.<br />
466.<br />
167.<br />
468.<br />
469.<br />
470.<br />
471.<br />
472.<br />
473.<br />
474.<br />
475.<br />
476.<br />
477.<br />
12 i 14<br />
14 15 _<br />
31 28<br />
2 2 1 _<br />
1 ___ li 3<br />
••<br />
-<br />
-<br />
1.<br />
1<br />
1<br />
2<br />
5. 1<br />
15<br />
16<br />
31<br />
4<br />
9<br />
I) 1 handelstnylna.<br />
478.<br />
479.<br />
180.<br />
481.<br />
482.<br />
i handelsmylnor som bet re driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er i ekna med som valsestolar.
152<br />
I. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(1 uppyeirone pyi 1919 rar Ai* law null f/ro//J)1'-<br />
Fylke.<br />
by <strong>og</strong> berad<br />
1 I 2 3 11 4 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1019<br />
----<br />
Av desse var<br />
I alt<br />
*<strong>Mylnor</strong><br />
Bvgdaniyhtor<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
i(ail<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
6 1 7 8 9 I 10 1 11<br />
Bygdamyhtor<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
I all<br />
. <strong>Mylnor</strong><br />
Av desse<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
!Groype-<br />
(bekke- i <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>)1<br />
483.<br />
484.<br />
485.<br />
486.<br />
487.<br />
488.<br />
489.<br />
490<br />
491.<br />
492<br />
493.<br />
I Ion<br />
Veøy .<br />
1 41.4reṡfjord <strong>og</strong><br />
Vistdal . .<br />
Nesset • •<br />
Bolsøy • •<br />
Fra.na • • •<br />
gor-Auk ra .<br />
Nord-A okra .<br />
Sandoy<br />
Bud .<br />
4<br />
10<br />
3<br />
4<br />
4<br />
70<br />
36<br />
24<br />
41<br />
22<br />
6<br />
10<br />
3<br />
8<br />
1<br />
4<br />
70<br />
40<br />
34.<br />
41'<br />
25.<br />
7<br />
10<br />
3<br />
12 .<br />
1»<br />
4<br />
68<br />
39<br />
34<br />
:38<br />
25<br />
7<br />
10<br />
3<br />
12<br />
2<br />
4<br />
8<br />
4<br />
5<br />
3<br />
4<br />
3<br />
59<br />
36<br />
15<br />
40<br />
20<br />
3<br />
10<br />
4<br />
1<br />
3<br />
61<br />
40<br />
23 1<br />
44<br />
25<br />
6<br />
10<br />
4<br />
4<br />
1<br />
3<br />
56 4<br />
39<br />
22<br />
32<br />
24<br />
6<br />
10<br />
3<br />
4<br />
1.<br />
494.<br />
495.<br />
496.<br />
497.<br />
498.<br />
499.<br />
500.<br />
501.<br />
502.<br />
503<br />
504.<br />
505.<br />
506.<br />
507.<br />
508.<br />
509.<br />
510.<br />
511.<br />
512.<br />
513.<br />
514.<br />
515.<br />
516.<br />
517.<br />
518.<br />
%proem<br />
Bremsnes • •<br />
liornstad<br />
Bide<br />
Frei<br />
t ;jellifies .<br />
Ore<br />
Sim umsnes . • •<br />
Tingvol . • •<br />
Oksenda .<br />
Alvundeid .<br />
Sunndal . . .<br />
Stangvik .<br />
Asskard . .<br />
rnadal .<br />
. . • •<br />
A u re<br />
Stemsbaug . • •<br />
Valsøy fjord • •<br />
I lalsa. . • •<br />
Tustna .<br />
Edøy<br />
al vor . • • •<br />
I lop('') . • • •<br />
4<br />
3<br />
3<br />
2<br />
7<br />
1<br />
2<br />
2<br />
3<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
10<br />
4<br />
15<br />
26<br />
7<br />
20<br />
31<br />
9<br />
26<br />
25<br />
7<br />
54<br />
43<br />
16<br />
21<br />
3<br />
8<br />
2<br />
12<br />
10<br />
--<br />
8<br />
18<br />
29<br />
7<br />
20<br />
33<br />
9<br />
33<br />
25<br />
8<br />
56<br />
45<br />
19<br />
9<br />
22<br />
5<br />
9<br />
4<br />
12<br />
9<br />
1<br />
10<br />
18<br />
28<br />
5<br />
20<br />
33<br />
31<br />
25<br />
7<br />
55<br />
37<br />
16<br />
4<br />
21<br />
4<br />
9<br />
4<br />
12<br />
7<br />
1<br />
4<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
5<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
1<br />
3<br />
1<br />
3<br />
10<br />
.1<br />
12<br />
29<br />
7<br />
21<br />
31<br />
4;<br />
29<br />
22<br />
4<br />
56<br />
42<br />
15<br />
5<br />
2<br />
4<br />
9<br />
2<br />
11<br />
9<br />
1<br />
11<br />
8 1<br />
14<br />
30<br />
7<br />
21<br />
33<br />
8<br />
24 1.<br />
25<br />
5<br />
57 1<br />
43 1<br />
17 2<br />
9 2<br />
3 1<br />
7 1<br />
10<br />
5<br />
11<br />
10<br />
1<br />
10<br />
•<br />
6<br />
13 1<br />
28<br />
4 1<br />
191 2<br />
30 i 2<br />
2<br />
31 1<br />
22<br />
4 1<br />
51 4<br />
30<br />
12 1<br />
1<br />
2<br />
5 1<br />
9<br />
4 1<br />
11<br />
6<br />
1<br />
519.<br />
Sor-Trondelag<br />
Trondheim . .<br />
1 21)<br />
1<br />
520<br />
521.<br />
522.<br />
Osen<br />
140101<br />
Stoksund . • •<br />
1<br />
2<br />
1<br />
3 4<br />
2 4<br />
1<br />
4<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1 2<br />
2 4<br />
1 2 h 1<br />
4 ,<br />
34) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elles ikkje tekne med valsestolane
-<br />
153<br />
'tar i 1919 <strong>og</strong> I <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
krermir som roll n /Ma ti1 y (( 1 , 1 sl. ti' r 11 It r).<br />
12 11 13 . 1.1 1 15<br />
__ .......<br />
nar i <strong>1927</strong> --1929<br />
var i Drivkraft<br />
i ị<br />
Andre . Ilektri<strong>kvernar</strong><br />
' Vatn sitet<br />
10 I 17 1 IS<br />
I •<br />
Anna = 1 Selbtt- Andre<br />
i i stein norske<br />
,<br />
Steinslag i kvernane. . i<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
i Valsestolar<br />
' <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
Naturstein<br />
I Valse- i alt<br />
Stoypestei<strong>kvernar</strong><br />
stolar*) (Oroype-<br />
me(Itelote)<br />
i Steinpar' Steinpar<br />
11 tlendske<br />
Av desse<br />
( ) svenske<br />
.<br />
Steinpar<br />
19 II 20 . . I . ... 21 ...........<br />
Skinpar :<br />
Merknader<br />
I<br />
4<br />
3<br />
59<br />
40<br />
23<br />
35<br />
24<br />
6<br />
10<br />
3<br />
4<br />
1<br />
.1.<br />
8<br />
........<br />
.........<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2<br />
58<br />
39<br />
22<br />
36<br />
20<br />
6<br />
10<br />
3<br />
--<br />
1<br />
-<br />
--<br />
-<br />
...I....<br />
-<br />
i ,<br />
i .<br />
2<br />
2<br />
4;<br />
y<br />
02<br />
.10<br />
24<br />
44<br />
30 I )<br />
6<br />
10<br />
4<br />
I;<br />
.1.<br />
i) 1 gr kv. i hygdam.<br />
183.<br />
484.<br />
485.<br />
486.<br />
4.87<br />
188.<br />
489.<br />
490<br />
491.<br />
492.<br />
493.<br />
1<br />
1<br />
2<br />
i<br />
I<br />
1<br />
2<br />
1<br />
9<br />
2<br />
(;<br />
-<br />
3<br />
-<br />
11<br />
- -<br />
7<br />
14<br />
29<br />
5<br />
20<br />
32<br />
6<br />
32<br />
23<br />
5<br />
51<br />
35<br />
16<br />
7<br />
3<br />
7<br />
9<br />
5<br />
1.......<br />
1<br />
7<br />
2<br />
-<br />
1<br />
I.<br />
3<br />
1<br />
1<br />
..._ •<br />
-<br />
1 ',<br />
. ... :'<br />
-<br />
-<br />
10<br />
4<br />
13<br />
28<br />
6<br />
19<br />
30<br />
4<br />
29<br />
25<br />
4<br />
52<br />
41<br />
16<br />
7<br />
2<br />
3<br />
8<br />
2<br />
11.<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
1<br />
-<br />
1<br />
-<br />
1<br />
t<br />
::.<br />
6<br />
1<br />
2<br />
i<br />
5<br />
3<br />
4<br />
1<br />
4<br />
1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
II<br />
14<br />
30<br />
7<br />
21<br />
sr kr<br />
41 .,<br />
8<br />
36<br />
27<br />
5<br />
58<br />
45<br />
19 I )<br />
1 )<br />
9<br />
1<br />
1 gr.kv. i hyg Jam.<br />
1 gr.kv. i bygdam.<br />
1 gr.kv.hink hey<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
494.<br />
495.<br />
196.<br />
497.<br />
498.<br />
.199.<br />
500.<br />
501..<br />
502.<br />
503.<br />
504.<br />
505.<br />
506.<br />
507.<br />
508.<br />
509.<br />
510.<br />
511.<br />
512.<br />
513.<br />
514.<br />
:15.<br />
516.<br />
517.<br />
518.<br />
2<br />
I.<br />
2<br />
Ilandelsm,<br />
fil9.<br />
2<br />
4<br />
1<br />
1<br />
2<br />
5<br />
-<br />
2<br />
1<br />
.1<br />
3<br />
3<br />
3<br />
10<br />
5<br />
52ft.<br />
521.<br />
522.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. Ilavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
15 , 1<br />
1. tabellon. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Fylke.<br />
b • <strong>og</strong> berad<br />
2 I 3 4 I 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
Bygda- (lards- I<br />
ntylnor <strong>kvernar</strong> I alt :<strong>Mylnor</strong><br />
Av desse var<br />
(I ilmnrone l'rd 1919 mi ikkje lekne med groype-<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
6 7 8 0 9 10 • 11<br />
Bygda- Oardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
1<strong>Mylnor</strong><br />
Av dcsse<br />
Kall- .<br />
<strong>kvernar</strong> :Oroype-<br />
(bekke- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>);<br />
523.<br />
524.<br />
525<br />
526.<br />
527.<br />
528.<br />
5<strong>29.</strong><br />
530.<br />
531.<br />
532.<br />
53:3.<br />
534.<br />
535.<br />
536.<br />
537.<br />
538.<br />
539.<br />
540.<br />
541.<br />
542.<br />
543.<br />
544.<br />
545.<br />
546.<br />
547.<br />
548.<br />
549.<br />
550.<br />
551.<br />
552.<br />
553.<br />
554.<br />
555.<br />
556.<br />
557.<br />
558.<br />
559.<br />
560.<br />
561.<br />
562.<br />
A<br />
Jossund . . • •<br />
Nes<br />
Ringo<br />
Stjorna . • •<br />
Agden4.s .<br />
Orland . . • •<br />
Sor-Frova . • •<br />
Nord-Ft..ova • •<br />
ultra . .* . .<br />
Is:vein-AT . • •<br />
. .<br />
Sandstad .<br />
. . • •<br />
Ileum° . .<br />
Snillfjord .<br />
Vinje .<br />
ilissa<br />
liensvik .<br />
Stadsbygd .<br />
Orkanger<br />
Orkdal .<br />
Orkland .<br />
Meldal .<br />
Itennelm<br />
Opdal<br />
Roros . . . .<br />
noros lands<strong>og</strong>n<br />
01511105<br />
lirekl«bbygd .<br />
Alen<br />
Singsiis .<br />
Muhl<br />
St.Oren .<br />
Soknedal<br />
llorg<br />
1101anda .<br />
Melhus .<br />
5<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
5<br />
4<br />
2<br />
6<br />
1<br />
2<br />
1<br />
3<br />
5<br />
2<br />
2<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
12 17 17 11 11 22 18 3<br />
2 2 2 1<br />
2 2 2<br />
1 1<br />
1 4 4 3 1 4 3<br />
- 1 1 1 3 4 3<br />
1 1 1 3 4 3<br />
2 2 1 1 2 2<br />
1 1 _<br />
5 5 5 3 3 3<br />
5 (; 6 1 3 4 4<br />
1 1 1 1 1 2 1 1<br />
2 1 1 1<br />
4 9 9 6 4 10 9<br />
5 6 6 3 3 6 6<br />
15 15 15 16 16 15 1<br />
8 8 8<br />
•••■•••••<br />
8 8 8<br />
4 1 3 6 6 4<br />
2 2 2 2 2<br />
4 10 9 9 5 14 10 2<br />
- 1 2 2 2<br />
2 4 2 2 2 17 19 2 2 15<br />
3 4 1 3 2 34 36 2 2 27<br />
10 13 211 5 16 21 3 10 6<br />
4 9 1 6 8 10 18 3 4<br />
56 61 57 7 59 66 56<br />
1 1 1 1 1 1<br />
4 6 4 4 5 3 2<br />
2 4 1 2 3 5 1 3<br />
3 2 2 2 2<br />
1 1 1 2 2 1 1<br />
2 2 2<br />
2 3 2 2 4 3 1<br />
2 4 5 1 4<br />
- 1 1 2 1 3 1 1<br />
1 4 3<br />
2 2 2 35 37 2 35<br />
563. Shaun<br />
564. 13tirsa . ,<br />
565, Gehl:1st a .<br />
566. 1 ittivik<br />
•<br />
7 7 6<br />
1 1 2 1<br />
! 4 4 4<br />
21); 1 1. ) 1<br />
.1 1 rnbrikken til valsestolar er dobbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Her er elk-s ikkje lekne med valsestolane
1 55<br />
liar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
kreiwar som rart ?ð//114 tit y a r (1 s I. r (' I. a a r).<br />
. 12_ 11 1 14 i li . 16 17 . 18 10 20 I 21<br />
var<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong><br />
-<br />
--<br />
1<br />
-<br />
19<br />
1<br />
-<br />
1<br />
4<br />
1<br />
i<br />
2<br />
3<br />
4<br />
2.<br />
i<br />
9<br />
n<br />
15<br />
8<br />
5<br />
2<br />
11<br />
15<br />
3 i<br />
3 , 1<br />
2<br />
3 16<br />
6<br />
7 I<br />
- 5 5 31<br />
9<br />
7 ;<br />
43<br />
12 9<br />
16 -<br />
6<br />
*) :<br />
ri 13<br />
13<br />
5 ... .<br />
57 6 3 59<br />
3 1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
-<br />
1<br />
- i<br />
I<br />
1 I<br />
--- I<br />
..... :<br />
nar i 1027 1 029<br />
Vatn<br />
-<br />
Drivkraft<br />
Elektrisitet<br />
.•<br />
3<br />
-<br />
--<br />
-<br />
1<br />
..<br />
2<br />
1<br />
fi<br />
2<br />
2<br />
1<br />
... _. 2<br />
3<br />
1 4<br />
1 2<br />
1 2<br />
. 1 35<br />
••<br />
I<br />
Anna<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
--r: ---- Flifikncliii . • Stoype-<br />
SeIhn- ! Andre ! Av desse : stein<br />
stein 1 norske :( ).---- --sveni<br />
ske<br />
...... ,,<br />
Steinpar! Steinpar Steinpar Steinpar ;<br />
3<br />
5<br />
- - : 1<br />
1<br />
1 8<br />
5<br />
1 i 15<br />
....... 8<br />
6<br />
.. ..' 4<br />
3 16<br />
..<br />
.--<br />
3<br />
1<br />
i<br />
-<br />
1<br />
i<br />
- 1 I<br />
--<br />
1 I<br />
3 .<br />
2 .<br />
....._. .<br />
.1<br />
.._<br />
2<br />
2<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
--<br />
4.<br />
.•<br />
1<br />
2<br />
1<br />
-<br />
1.<br />
t<br />
3<br />
2<br />
4<br />
-<br />
_.<br />
-<br />
5<br />
2 .<br />
3 i<br />
/.1<br />
3<br />
3<br />
3<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1 •<br />
5<br />
i •<br />
9<br />
.-<br />
- -._<br />
2<br />
4<br />
.........<br />
2<br />
4<br />
i<br />
2<br />
10<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
\raise- i all<br />
stolar*) Or oype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
24<br />
2<br />
2<br />
4<br />
7<br />
7<br />
7<br />
2<br />
3<br />
5<br />
5<br />
2<br />
10<br />
6<br />
: 18<br />
8<br />
17')<br />
7<br />
2<br />
28<br />
30<br />
28')<br />
71<br />
1<br />
5<br />
7<br />
4.<br />
'2<br />
2<br />
5<br />
8<br />
4<br />
5<br />
• 5<br />
...............,<br />
Merknader<br />
523.<br />
524.<br />
525.<br />
526.<br />
527.<br />
528.<br />
5<strong>29.</strong><br />
530.<br />
531.<br />
532.<br />
333.<br />
534.<br />
535,<br />
536.<br />
537.<br />
538.<br />
539.<br />
I) 2 gr.kv. i bygdam. 540.<br />
541.<br />
542.<br />
543.<br />
544.<br />
545.<br />
546.<br />
1) 1 gr.kv. i bygdam. 547.<br />
548.<br />
549.<br />
550.<br />
551.<br />
552.<br />
553.<br />
554.<br />
555.<br />
556.<br />
557.<br />
558.<br />
559.<br />
560.<br />
561.<br />
562.<br />
- 1 . ....... 7<br />
1<br />
7<br />
1 2<br />
3<br />
4<br />
....--- i 1<br />
3<br />
4<br />
1 -<br />
S<br />
12 2)<br />
- i<br />
563.<br />
564.<br />
1) I landelsm. 565.<br />
2).1gr.kv. i handelsm. 566.<br />
i handelsmylnor som berre driv handelsmaling. Ilavre-valsar (ttrynkleminoc) er rekna med som valsestolar.
'1 50<br />
Fy Ike.<br />
by <strong>og</strong> liennl<br />
1. Labeller). <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
------- --------<br />
1 2 1 3 Ii 4 • 5 4) I 7 . 8 . 0 : 10 I 11<br />
I aft AA , <strong>kvernar</strong>
1 57<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
kternar •on/ rapl II //Ila lil y a r II s I. re p do P) .<br />
12 13 1 14 15 . 16 1 17 I 18<br />
nar i <strong>1927</strong>-1929<br />
var 1)rivkraft<br />
Andre<br />
<strong>kvernar</strong> ...<br />
Vain<br />
i Valse-<br />
Str ype-. stolar*)<br />
stein<br />
Elektrisuet<br />
Anna Selbu- Andre<br />
stein norske<br />
1<br />
1. 1 1 1 4 1.<br />
• i 18 3<br />
i<br />
1 : 5 5 7 3<br />
- - •i 3 5<br />
._ ..<br />
1 17 2 1 16<br />
4 7<br />
Steinslag i -kvernane.<br />
(Ikkje groy))e<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
11/11endske<br />
Av desse<br />
( ) svenske<br />
1<br />
19<br />
13<br />
1 -<br />
20 21<br />
. Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Oroypekveinar<br />
medtekne)<br />
. ...... ......., .<br />
«<br />
•<br />
Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar i<br />
;<br />
4 i<br />
i ;<br />
5 1 1<br />
- 1 1<br />
4<br />
26<br />
17<br />
8<br />
567.<br />
3 i.<br />
7<br />
Merknader<br />
568.<br />
569.<br />
570.<br />
571.<br />
572.<br />
513.<br />
574.<br />
1!<br />
4 .<br />
3<br />
1<br />
1<br />
2<br />
8<br />
3<br />
47 4<br />
4<br />
2 3 1 1<br />
-<br />
9<br />
3<br />
3<br />
4<br />
7<br />
8<br />
2<br />
3<br />
2<br />
11<br />
5<br />
-<br />
4<br />
5<br />
i<br />
-<br />
-N.-<br />
2<br />
1<br />
(1) 2<br />
5 1<br />
•... i<br />
1<br />
8<br />
1<br />
:31<br />
.1 . . i<br />
i<br />
10 1<br />
1<br />
6 1<br />
7<br />
61<br />
4<br />
43<br />
5<br />
20 1.)<br />
15<br />
21<br />
I) 1 gr.kv. i bygdatn.<br />
1) 1 gr.kv.bruk hev<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
575.<br />
576.<br />
577.<br />
578.<br />
579.<br />
580.<br />
581.<br />
582.<br />
583.<br />
581.<br />
5s5.<br />
: 3<br />
1 22<br />
2 26<br />
1 25<br />
1<br />
i<br />
4<br />
2<br />
2<br />
4<br />
7<br />
14 ,<br />
28<br />
36<br />
46 2)<br />
586.<br />
587.<br />
I) 1 handelsmylna.<br />
11 gr.kv. i han(1elstn. 588.<br />
- -<br />
1<br />
2<br />
3<br />
2<br />
4<br />
1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1 9<br />
1 1<br />
4 2<br />
2 6<br />
:3<br />
It<br />
i<br />
i<br />
i<br />
3<br />
2<br />
3<br />
11<br />
6<br />
e.<br />
12<br />
s<br />
15<br />
9<br />
12<br />
3<br />
i<br />
8<br />
4<br />
3 • 4<br />
1<br />
i : 5<br />
••••••••••■• .<br />
4<br />
4<br />
3<br />
4<br />
4<br />
4<br />
4<br />
3 3<br />
-<br />
2<br />
2<br />
1<br />
•<br />
4<br />
3<br />
:3<br />
3<br />
1<br />
5<br />
-<br />
1.:3 1<br />
7<br />
6<br />
15<br />
3<br />
i<br />
15<br />
7<br />
15<br />
17<br />
8<br />
19<br />
14 •<br />
15 1 )<br />
14<br />
I) 1 gr.kv. i gardsm.<br />
I) 1 gr.kv bruk hev<br />
2 <strong>kvernar</strong>.<br />
589.<br />
59 -,<br />
591.<br />
592.<br />
593.<br />
591.<br />
595-<br />
594;.<br />
597.<br />
598.<br />
599.<br />
600.<br />
601.<br />
602.<br />
603.<br />
-<br />
12<br />
5<br />
1 i 12<br />
-i. 5<br />
-<br />
-<br />
(0 i<br />
(1) i<br />
14<br />
6<br />
604.<br />
605.<br />
i handelstitylnor soot berre driv handelsmaling. 1 lavre-valsar (grynkletuntor) er rekna med som valsestolar.
158<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(1. appyarone fra 1919 ear ildtje lektee med yroypelily<br />
Ike,<br />
by <strong>og</strong> herad<br />
1 ' 2 I 3 .4 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919 ..... ....<br />
Av desse var<br />
Oroype<strong>kvernar</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
• •••••• • • - -<br />
o 7 8 9 I 10 I 11<br />
Bygda- Oardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong> *<br />
1 alt<br />
<strong>Mylnor</strong> .<strong>og</strong> kver- .<br />
i:<br />
:I<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
:<br />
Av desse<br />
606. ( frong<br />
607. I larran . .<br />
608. Nat n ssli <strong>og</strong>a n<br />
609. llovrvik . .<br />
610. 1141andet . .<br />
611. ()verbal la . • •<br />
612. Vemund vik • •<br />
613. li I i nga . . .<br />
614. FOSIWS . .<br />
615. Ofteroy . • • •<br />
616. Flatanger .<br />
617. Nlerdy . • •<br />
618. Vikna. . . • • •<br />
619. I Jeka . • •<br />
620. Cira,vvik . • • •<br />
621. liolvereid .<br />
622. Foldereid • •<br />
1<br />
1.<br />
i<br />
i<br />
-<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1.<br />
1<br />
1<br />
1<br />
7<br />
3<br />
1<br />
3<br />
1<br />
4<br />
5<br />
4<br />
8<br />
-<br />
1<br />
5<br />
•<br />
2<br />
7<br />
3<br />
2<br />
4<br />
2<br />
4<br />
5<br />
5<br />
10<br />
1<br />
.1.<br />
2<br />
6<br />
...<br />
i<br />
1<br />
1<br />
1<br />
7<br />
3<br />
i.<br />
3<br />
1<br />
5<br />
2<br />
9<br />
......<br />
1<br />
5<br />
2<br />
2<br />
i<br />
i<br />
i<br />
_ • •<br />
4<br />
2<br />
1<br />
i<br />
i<br />
1<br />
2<br />
4.<br />
3<br />
4<br />
3<br />
13<br />
13<br />
4<br />
14<br />
5<br />
2<br />
9<br />
2<br />
i<br />
6<br />
_ • -<br />
8<br />
--<br />
y<br />
1<br />
4<br />
4<br />
3<br />
2<br />
--•<br />
3<br />
3<br />
Nordland.<br />
623. I trounoysund . .<br />
624. Mosjoen . .<br />
625. No<br />
626. 1 iOdfi<br />
627. Narvik<br />
628. Svolva.r . . .<br />
1<br />
-<br />
_.<br />
1<br />
•••■••••<br />
i<br />
_..<br />
1<br />
........<br />
. .<br />
1<br />
1<br />
•••••••<br />
...... • • ...<br />
6<strong>29.</strong> Bimini .<br />
630. Vik . . .<br />
631. fiNtinoy. • •<br />
632. Vega<br />
633. Velfjord .<br />
634. Vevelstad<br />
635. Tjotta . • •<br />
636. Vasil -<br />
037. ihsevja • •<br />
638. (frailt<br />
639. i hitttjelldal • •<br />
640. Alstahaug , • •<br />
641. Mutinies . . • •<br />
642. Lehi:ion] .<br />
643. ller01' . . • •<br />
644. Nordvik . .<br />
1 18<br />
__ 8<br />
1 3<br />
1<br />
.. 10<br />
1<br />
- 2<br />
4 73<br />
22<br />
13<br />
1<br />
........<br />
-<br />
6<br />
19 ' 1<br />
8 1<br />
4 1<br />
1<br />
10,<br />
1 '<br />
••••■•••<br />
2<br />
77: 2<br />
22i<br />
13<br />
35 ,<br />
-<br />
1<br />
6<br />
3 3<br />
-<br />
17<br />
7<br />
3<br />
1<br />
10<br />
1<br />
2<br />
75<br />
22<br />
13<br />
-<br />
6<br />
3<br />
i<br />
i<br />
i<br />
i<br />
-<br />
-<br />
8<br />
1<br />
1<br />
1<br />
-<br />
18<br />
7<br />
3<br />
1<br />
9<br />
2<br />
3<br />
75<br />
22<br />
15<br />
33<br />
1<br />
.... •<br />
2<br />
2<br />
19<br />
8<br />
4<br />
2<br />
9<br />
2<br />
3<br />
78<br />
22<br />
16<br />
33<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
-<br />
2<br />
I<br />
I<br />
2<br />
•••••••<br />
••••■•■•••<br />
15<br />
7<br />
2<br />
1<br />
7<br />
2<br />
2<br />
73<br />
21<br />
13<br />
33<br />
-<br />
-<br />
2<br />
2<br />
1<br />
i<br />
i<br />
1<br />
3<br />
1.<br />
3<br />
2<br />
■•■•■■■■•■<br />
1<br />
645. DOtines .<br />
646. Nesna . .<br />
647. lionnes .<br />
•<br />
. .<br />
2<br />
7<br />
..<br />
,<br />
2<br />
7 2<br />
1, 1<br />
2<br />
5<br />
2<br />
1<br />
7<br />
2<br />
7<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
5<br />
■•••••••.■<br />
_<br />
-<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som iv() valsestolar. Iler er cites ikkje tekne med valsestolane
I 50<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
/.reinar sont rart ytta I y a r (Is I. rerna .<br />
var<br />
1 9 13 14 15 16<br />
•,<br />
Andre !I<br />
<strong>kvernar</strong>:: Vain<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
nar i 1 027-1 929<br />
2<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
4<br />
2<br />
10<br />
1<br />
1<br />
1<br />
6<br />
I hivkraft<br />
site)<br />
12<br />
9<br />
13<br />
1<br />
Anna Selbustein<br />
Steinpar<br />
1 1<br />
2<br />
2( 6<br />
• 3<br />
1 I<br />
3• 3<br />
- 1<br />
- 3<br />
1 2<br />
3<br />
1<br />
:<br />
2<br />
I 17 1 18 ! 10 20 21<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje groype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Andre<br />
norske<br />
Utlendske<br />
Av desse<br />
( ) svenske<br />
Valsestolar<br />
;<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
, Valse- i alt<br />
Stope-. stolar*) (Grøype-<br />
stein<br />
<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
Merknader<br />
Steinpar Steinpar Steinpar'<br />
Nordl.-<br />
stein 1 606.<br />
2 4 ; 11. 607.<br />
3 608.<br />
609.<br />
: 3 6'10.<br />
9<br />
1 I) 1 gr.kv. i bygdam. 611.<br />
14 612.<br />
4 8 613.<br />
• - 14 614.<br />
21) 1) Frå Sonma. 615.<br />
10 i) 1 bandelskvern. 616.<br />
12 1) Frit Somna. 61.7.<br />
4 4 618.<br />
, 819.<br />
3 620.<br />
')<br />
1) Frå Somna. 621.<br />
N•<br />
3 622.<br />
9') 1) 1 gr.kv. i bygdant.<br />
1<br />
623.<br />
624.<br />
2 2 625.<br />
626.<br />
627.<br />
628.<br />
1 19<br />
*<br />
3<br />
9<br />
2<br />
2<br />
76<br />
21<br />
13<br />
33<br />
2<br />
2<br />
7<br />
7<br />
i i<br />
2<br />
1<br />
2 58<br />
ti<br />
9<br />
33<br />
1<br />
1 ,<br />
2<br />
2<br />
-• ; 2<br />
-- .1 6<br />
12') 1 2 23 Frå Soma. 6<strong>29.</strong><br />
1) 9 Frå Soma. 630.<br />
5 1) 6 1) Frå &mina. 631.<br />
i') 3 Frå &mina 632.<br />
9 1) 9 Frå. Soma. 633.<br />
-- 2 634.<br />
2')<br />
3 1) Frå Somna. 635.<br />
Frå Somna<br />
15 1) 5<br />
81<br />
frå<br />
Rana 10. 636.<br />
13') 22 Samna. 637.<br />
4') 1 17 i) Viä Somna. 638.<br />
-- 33 639.<br />
2 040.<br />
641.<br />
2 642.<br />
■••••■<br />
1 643.<br />
644.<br />
- 2 645.<br />
2') 8 1) Frit Somna 1, frå 646.<br />
3 3 Rana 1. 647.<br />
i bandelsmylnor soul berre driv handelsmaling. Ilavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
1 60<br />
••••••••••••■•■•••••••••••••••••<br />
Fylke.<br />
by <strong>og</strong> herad<br />
----<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(I eppyttrone I'm 1919 ear ikkje tekne med gm/awl'<br />
2 13 .i i 6 . 7 I 8' 9110 ! 11<br />
Myinor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
Ilygda- Oardsmylnor<br />
<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
Av desse var<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
(bekke<strong>kvernar</strong>)<br />
Oroype<strong>kvernar</strong><br />
Ilygdamylnor<br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
I alt<br />
Av desse<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
Kali<strong>kvernar</strong>)<br />
<strong>kvernar</strong><br />
,<strong>Mylnor</strong>(bekke-<br />
648. Sor-Itana . . i 20121<br />
1649.<br />
Elsfjord . .<br />
5 6<br />
li.orgen . . .<br />
28 28<br />
Nord-Itana .<br />
....... 25 25<br />
linroy . ,. .<br />
2 1 3<br />
OriO.<br />
651.<br />
C52.<br />
653.<br />
654.<br />
655.<br />
650.<br />
657.<br />
658.<br />
659.<br />
660.<br />
661.<br />
662.<br />
663.<br />
664.<br />
665.<br />
666.<br />
noddy .<br />
NIelti:v<br />
G il tl eskitl .<br />
Beiarn .<br />
Bodin . . .<br />
Skjerstad .<br />
Fauske .<br />
Saltdal . .<br />
Sorfold . .<br />
Nordfold .<br />
lijerringoy .<br />
I,eiranger<br />
Steigen .<br />
Ilatuaroy<br />
7 7<br />
1 7 8<br />
16 16 i<br />
1 54 55 !<br />
1 2 3 *<br />
36 36<br />
1 20 21<br />
3 19 22<br />
4 25 29<br />
... 7 7 •<br />
1 1<br />
2 2<br />
1 9 10<br />
--, 667.<br />
5 5<br />
668.<br />
669.<br />
670.<br />
671.<br />
Tysfjord.<br />
Ankenes .<br />
Evenes .<br />
Ballangen<br />
2 2<br />
1 2 3<br />
2 2 ;<br />
1 1<br />
672. Lodingen<br />
673. Tjeldsund . • •<br />
•<br />
••••• •<br />
1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
18<br />
5<br />
25<br />
25<br />
1<br />
7<br />
6<br />
16<br />
54<br />
3<br />
34<br />
ii 19<br />
• 19<br />
99<br />
••••■•••<br />
1<br />
I<br />
i<br />
1.0<br />
5<br />
2<br />
3<br />
i<br />
_<br />
1<br />
i<br />
2<br />
2<br />
1<br />
....•••<br />
I<br />
i<br />
i<br />
i<br />
21<br />
5<br />
31<br />
28<br />
i<br />
7<br />
6<br />
13<br />
54<br />
ti<br />
36<br />
16 I<br />
18<br />
21.<br />
3<br />
1<br />
2<br />
3<br />
5<br />
1<br />
3<br />
1<br />
1<br />
••■••■■•■<br />
•■.....•<br />
7<br />
7<br />
; 2<br />
.•<br />
13'<br />
54:<br />
6 •<br />
36 i<br />
-<br />
17: .I.<br />
20:<br />
24<br />
4:<br />
1 *<br />
3<br />
4;<br />
5<br />
1<br />
4. 1<br />
2<br />
1<br />
16<br />
5<br />
23<br />
24<br />
1<br />
7<br />
5<br />
13<br />
53<br />
i<br />
33<br />
14<br />
17<br />
24<br />
4<br />
i<br />
1<br />
3<br />
5<br />
1<br />
3<br />
1<br />
1<br />
3<br />
4<br />
•••••••<br />
_.<br />
4<br />
1<br />
1<br />
3<br />
•■••<br />
._<br />
674, Wigan<br />
(175. tilimsey<br />
076, Borge .<br />
677. Valberg .<br />
678, Buksnes .<br />
679, Mil . . .<br />
680. Moskenes<br />
681. Flakstad<br />
682. Va.roy<br />
083, Host .<br />
1 t<br />
...<br />
1<br />
-<br />
... ..•<br />
•••••••••<br />
..........<br />
-<br />
•■••••<br />
..... ..._<br />
•••••••<br />
••• •••<br />
.........<br />
••••••••<br />
684.<br />
685.<br />
686.<br />
687.<br />
688.<br />
689.<br />
090.<br />
691.<br />
Iladsel .<br />
Bo<br />
Oksnes . .<br />
Langenes .<br />
Sortland . .<br />
Dverberg .<br />
Bjornskinn.<br />
Andenes . .<br />
1<br />
6<br />
-<br />
6<br />
1 •<br />
_<br />
i:<br />
........<br />
6<br />
i<br />
i<br />
-<br />
6<br />
. i<br />
-<br />
- -<br />
-<br />
6<br />
1<br />
.....-. • ...<br />
---<br />
-<br />
•••••■<br />
••I■••<br />
S<br />
i<br />
-<br />
••••••••<br />
_<br />
••<br />
__.<br />
*) 1 rubrikken Ill valsestolat er dubbe valsestol rekna snitt ten valsestolar. Iler er elles ikkje tekne med valsestolane
1 ( 1<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
kternar som ll !Ilia lit g 4 r verna r).<br />
12 13 1 14 I 15 1 ( I 17 I 18 1 19 20 I 21<br />
Andre !i<br />
<strong>kvernar</strong> s! Vatn<br />
nar i 1 927-1 92 9<br />
var I Drivkraft<br />
18<br />
23<br />
24<br />
3<br />
7<br />
7<br />
lAektrisitet<br />
Anna Selbu-<br />
: stein<br />
3<br />
9<br />
3<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje grøype<strong>kvernar</strong>)<br />
Naturstein<br />
Andre<br />
norske<br />
Steinpar Steinpar<br />
NordIst.<br />
21 -<br />
5 3')<br />
29 -<br />
24 --<br />
2 1 1 )<br />
6 1 1)<br />
4 2')<br />
Valse-<br />
Utlendske IStovpe- • stolar*)<br />
Av desse stein<br />
( ) svenske<br />
Steinpar Steinpar<br />
3<br />
1<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
(Groype<strong>kvernar</strong><br />
inedtekne)<br />
22<br />
8<br />
33<br />
28<br />
7<br />
7<br />
Merknader<br />
1) Fri Rana.<br />
Frk Salta.<br />
1) Frk Samna.<br />
1) Frit Salta.<br />
648.<br />
649.<br />
650.<br />
651.<br />
652.<br />
653.<br />
654.<br />
655.<br />
13<br />
1 54<br />
1 1<br />
2 34<br />
1 15<br />
18<br />
24<br />
4<br />
i!<br />
- i<br />
- 1<br />
1<br />
3<br />
3<br />
5<br />
1<br />
3<br />
1<br />
4<br />
34<br />
2<br />
2 22<br />
1 11<br />
2 11<br />
13<br />
3<br />
--<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
3')<br />
1 2)<br />
••••••<br />
1<br />
3 1<br />
13<br />
54<br />
6<br />
36<br />
21<br />
21<br />
24<br />
4<br />
1<br />
3<br />
4-<br />
1.<br />
6 i )<br />
3<br />
1<br />
1) Fa Salta.<br />
1) Fa Sonina 5, frk<br />
Salta 14.<br />
1) Fri Salta.<br />
1) Frk Fauske 4, frii<br />
Sorfold 1.<br />
Frk Sandal.<br />
1) Frk Sørfold.<br />
Fra Sat fold.<br />
Frå Sorfold.<br />
1) H<strong>og</strong>ne i bygda.<br />
1) 1 gr.kv. i bygdain.<br />
2) Fri Salta.<br />
656.<br />
657.<br />
658.<br />
659.<br />
660.<br />
661.<br />
662.<br />
663.<br />
664.<br />
665.<br />
666.<br />
667.<br />
668.<br />
669.<br />
670.<br />
671.<br />
672.<br />
673.<br />
-<br />
I<br />
674.<br />
675.<br />
676.<br />
677.<br />
678.<br />
679.<br />
680.<br />
681.<br />
682.<br />
683.<br />
6<br />
- Ii -<br />
2<br />
2<br />
684.<br />
685.<br />
686.<br />
687.<br />
688.<br />
689.<br />
690.<br />
691.<br />
i handelstnylnor som berre driv handelsmaling. Ilavre-valsar (grynklenunor) er rekna med som valsestolar.
11 )2<br />
1. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
(1 ilppyttome fiyi 1919 Pa I 4k tekne ?ne(f yroype-<br />
Fylke,<br />
by <strong>og</strong> herad<br />
1. * 2 I 1 4 5<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i 1919<br />
I alt<br />
Av desse var<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
(lards<strong>kvernar</strong><br />
Bygdamylnor<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
tbekke<strong>kvernar</strong>)<br />
. •<br />
6 7 8 9 I 10 I 11<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kver-<br />
1<br />
Bygda- i (lardstnylnor<br />
; <strong>kvernar</strong><br />
i<br />
I<br />
•<br />
Av desse<br />
I :tit Kall<strong>kvernar</strong><br />
Oroype-<br />
<strong>Mylnor</strong> (hekke- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong>)<br />
-, • • .. •<br />
692.<br />
693.<br />
Troms.<br />
Harstad . . .<br />
Tromso . . • •<br />
-<br />
_<br />
-<br />
-<br />
N<br />
-<br />
_.<br />
694.<br />
695.<br />
696.<br />
697.<br />
698.<br />
699.<br />
700.<br />
701.<br />
702.<br />
703.<br />
704.<br />
705.<br />
706.<br />
707.<br />
708.<br />
709.<br />
710.<br />
K va.fjord<br />
Trondenes<br />
Sand torg<br />
Skiin land<br />
Bjarktty .<br />
I bestad . .<br />
( ; ratanget 1<br />
Astafjord<br />
A ndor,ja . .<br />
I ,ava nget I<br />
Salaiigen<br />
Dvrov .<br />
St; rre.i sa .<br />
Tranoy .<br />
Berg . .<br />
Torsi( (4) .<br />
llar(Iti .<br />
•<br />
•<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
:3<br />
i 2<br />
i<br />
i<br />
-<br />
I<br />
1<br />
--<br />
2<br />
5<br />
.1<br />
2<br />
9<br />
5 3<br />
4<br />
3<br />
0<br />
8*<br />
-<br />
..........<br />
4<br />
2<br />
*1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
-<br />
7<br />
1<br />
i<br />
-<br />
2<br />
3<br />
-<br />
9<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3<br />
i<br />
2<br />
8<br />
1<br />
5<br />
s<br />
1<br />
-<br />
10<br />
■■•••••••<br />
...<br />
-<br />
5<br />
3<br />
3<br />
i<br />
2<br />
5<br />
1.<br />
5<br />
11<br />
-<br />
7<br />
-.<br />
N<br />
3<br />
2<br />
3<br />
711.<br />
712.<br />
713.<br />
714.<br />
715.<br />
716.<br />
717.<br />
718.<br />
749.<br />
720.<br />
721.<br />
722.<br />
723.<br />
724.<br />
725.<br />
726.<br />
Abilsely • • •<br />
()verb vgd . .<br />
*I filles .oy . . .<br />
',env i k . . • •<br />
Malang° i i . .<br />
Balsfjord . .<br />
Tromsoysn ud<br />
Lyngen . .<br />
Storfjord • •<br />
Kfifjord . .<br />
Sorfjo•d . • •<br />
Karlstiy . . .<br />
Ilelgoy . • •<br />
Skjervoy • •<br />
Nordreisa . .<br />
livagiangen • •<br />
2 8<br />
-<br />
i<br />
2<br />
1<br />
1<br />
_.<br />
...<br />
4<br />
1<br />
i<br />
N -<br />
•■•••■•<br />
10 1= 1<br />
1!<br />
6 :<br />
2 = =<br />
1<br />
i<br />
-<br />
-<br />
- - ,<br />
-<br />
-<br />
7<br />
1<br />
4<br />
i<br />
-<br />
•••••■••<br />
i<br />
••••••••<br />
3<br />
I<br />
-<br />
-<br />
1<br />
1<br />
1<br />
-<br />
5<br />
1<br />
-<br />
3<br />
i<br />
1<br />
1<br />
-<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
••••••<br />
••••••■<br />
-<br />
8 1<br />
2.<br />
-<br />
_<br />
•■••••••<br />
-<br />
4.<br />
1<br />
-<br />
2<br />
1<br />
1<br />
i<br />
i<br />
i<br />
727.<br />
728.<br />
• Finnmark.<br />
Alta<br />
Nesseby<br />
• • •<br />
- -<br />
-<br />
1<br />
1<br />
i<br />
1<br />
-<br />
•••••••<br />
1<br />
1<br />
*) I rubrikken til valsestolar er dubbel valsestol rekna som tvo valsestolar. Iler er riles ikkje tekne med valsestolane
163<br />
nar i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
krernor son', rail itylta tit y iii' (I sk r e 1* ii (4' i) .<br />
var<br />
12 11 I 14 I 15 II li) 17 I 18 10 II 20 21<br />
Andre<br />
1 p ," ,k,r<br />
<strong>kvernar</strong> Vatn l'''seite' t<br />
-<br />
-<br />
..<br />
nar i l 027-1 929<br />
3<br />
3<br />
3<br />
2<br />
-<br />
-<br />
I.<br />
3<br />
5 1<br />
1<br />
5 1<br />
11 -<br />
7<br />
I )rivkraft<br />
Anna<br />
........<br />
2<br />
1<br />
Sorrelsastein<br />
Selbustein<br />
Steinslag i kvernane.<br />
(Ikkje grovpe<strong>kvernar</strong>)<br />
.. . -<br />
Naturstein<br />
Steinpar Steinpar Steinpar Steinpar<br />
-<br />
2<br />
1<br />
1<br />
3<br />
2<br />
4<br />
-<br />
i<br />
Utlendske Stoype-<br />
Andre Av desse stein<br />
norske ( ) svenske<br />
-<br />
2 2<br />
3<br />
3 1 )<br />
1<br />
:I<br />
1<br />
1<br />
6<br />
9 1).<br />
........<br />
1<br />
---<br />
Valse-<br />
:Marl<br />
-<br />
«<br />
Valsestolar<br />
<strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
((ìroype<strong>kvernar</strong><br />
medtekne)<br />
4;<br />
3<br />
4<br />
3<br />
4<br />
5<br />
8<br />
1<br />
10<br />
11<br />
11<br />
Merknader<br />
692.<br />
693.<br />
I) Frii Russland. 694.<br />
695.<br />
696.<br />
1) 1 av desse er h<strong>og</strong>- 697.<br />
gen i bygda. 698.<br />
1) 1 av desse er h<strong>og</strong>gen<br />
i bygda.<br />
699.<br />
700.<br />
701.<br />
702.<br />
703.<br />
704.<br />
705.<br />
706.<br />
707.<br />
708.<br />
709.<br />
710.<br />
4 2<br />
1<br />
3<br />
1<br />
..........<br />
--<br />
1<br />
-<br />
1<br />
i 2<br />
1<br />
1<br />
._<br />
1<br />
-<br />
..-<br />
2 •<br />
i<br />
i<br />
- _<br />
-..<br />
-<br />
-<br />
.........<br />
_<br />
_<br />
9<br />
2<br />
4<br />
2<br />
t<br />
i<br />
1<br />
.........<br />
711.<br />
712.<br />
713.<br />
714.<br />
715.<br />
716.<br />
717.<br />
718.<br />
719.<br />
720.<br />
721.<br />
722.<br />
723.<br />
724.<br />
725.<br />
726.<br />
_<br />
--.<br />
1<br />
1<br />
727.<br />
728.<br />
i handelsmylnor son* berre driv handelsmaling. I lavre-valsar (grynklemmor) er rekna med som valsestolar.
1 ù4<br />
2. tabellen. Samandrag av uppgåvone urn<br />
sh.ibie tiler molererksemd Om mlel sm gl nor, byytht-<br />
-<br />
Irene<br />
landet<br />
2 I<br />
Austlandet<br />
I 4. .. 5_ 6<br />
-<br />
Landbolkar<br />
S 9 . 10<br />
Upp- Stir- ! Vest- Troll- Nord- Ost- Akers- Hedlanda<br />
landet • landet delag landa fold hus mark<br />
Op- Buskelaud<br />
rud<br />
1919..<br />
Handelsrnylnor i alt 36 10 1 3 19 3 4 4 — 1 —<br />
<strong>Mylnor</strong> ... 33 9 - • 3 19 2 -- 4 4 — -- —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . 2 :I - — — -<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . , . I. — i -- -- — - — i<br />
Bygdamylnor i alt. . 11125 179 175 148 263 20S 52 47 54 S1 94 51<br />
<strong>Mylnor</strong> • 08 161 151 GO 58 66 12 46 53 74 77 37<br />
Kalil:vernal' . . . . . 399 11 17 64 167 114 23 1 — 4 13 13<br />
Groype<strong>kvernar</strong>. . . . 75 2 7 10 20 20 16 — 1 3 4 —<br />
Andre kv(rnar. . . . 43 2 — 14 18 8 1 — — — 1<br />
Gards<strong>kvernar</strong> i alt*) . 7950 83 :..)41 1286 4S60 926 554 8 5 20 221 67<br />
<strong>Mylnor</strong> 28 6 7 1 7 ---• 7 5 1 1 6 --•<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . . . 7811 72 2241 1266 4822 889 536 2 3 if) 211 64<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . lii 5 8 19 31 37 11 1 1. 4. 4. 3<br />
Alle bruk 9 011 272 417 1.437 5142 1137 606 59 63 MI 316 11S<br />
<strong>Mylnor</strong> 569 176 158 64 84 68 19 55 5 s 75 83 • 37<br />
Ka I lk vertia t• 8 210 86 243 1330 4989 1003 559 3 3 19 224 77<br />
Groype<strong>kvernar</strong>. . . • 77 3 7 10 20 21 16 — 1 3 i 4 --<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . 155 7 9 33 49 45 12 1 1 4 5 4<br />
<strong>1927</strong>-<strong>29.</strong><br />
Handelsmylnor i alt 63 14 2 7 346 4 6 2 2<br />
<strong>Mylnor</strong> 45 10 5 26 4 4 --. 1<br />
kall<strong>kvernar</strong> i — - — — — —<br />
(iroype<strong>kvernar</strong>. . . 15 4 — 2 7 2 — 2 -- -- 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . 2 -•-• 2 — — --- — — — 2 —<br />
Bygdamylnor i alt.. . 1 003 158 1.62 122 256 245 6 ) I 41 49 64 98 42<br />
llylnor 492 148 135 51 66 76 16 41 49 61 74 32<br />
Kallkvernitr 346 8 20 41 140 111 26 — 1 19 8<br />
(lroype<strong>kvernar</strong>. . . 87 1 5 11 16 38 16 --- 2 3 :I<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . 78 1 2 10 34 20 2 — — — 2 1<br />
Gards<strong>kvernar</strong> i all . . 9 860 1232 .1044 1375 4338 1333 rAS 502 363 358 686 242<br />
<strong>Mylnor</strong> 33 7 6 1 9 3 7 5 2 3 3 —<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . . . . 6 587 68 188 1081 4054 720 4:76 2 2 10 178 62<br />
tiropekveniar. . . . 2 955 1145 801 253 187 533 36 492 357 337 464 175<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . 285 12 49 40 88 77 19 3 2 8 41 5<br />
Alle bruk . . . . . . 10 926 1404 1208 1504 4628 1584 598 547 418 422 786 286<br />
<strong>Mylnor</strong> . . . . . 570 165 141 57 101 83 23 50 55 64 77 33<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 6 934 76 208 1122 4195 831 502<br />
2 2 11 197 70<br />
(4rOypekvernali. . . . 3 057 1150 806 266 210 573 52 492 359 339 467 17<br />
Andre <strong>kvernar</strong>. . . . 365 13 53 59 122 97 21 3 2 8 45 6<br />
*) (lards- groype<strong>kvernar</strong> var ikkje uppgjevne i 1910.
165<br />
mylnebruk <strong>og</strong> kvernbruk i 1919 <strong>og</strong> i <strong>1927</strong>- 1929,<br />
mylnor oy ya1'(l$1;rernal) oy mylne- oy krernsloy.<br />
13 14 . 15 I 16 I 17 I 18 ; 10 1 20 • 21 22 : 23 24 ; 25<br />
Telemark<br />
Vestfold<br />
Aust.<br />
Agder<br />
Fylke<br />
......._ ._ .. . _............._. .... . .. .<br />
S<strong>og</strong>n<br />
Vest- R<strong>og</strong>a- I lor- <strong>og</strong><br />
Agder land da- Fjorland<br />
dane<br />
Sor- Nord- Nord_ Finn-<br />
More "Crondelag<br />
Trondelag<br />
land Troms mark<br />
Merknader<br />
2 1<br />
2 8 2 I<br />
•• M.<br />
i 1<br />
2 8 i 1<br />
-<br />
i.<br />
- -<br />
1<br />
y - -<br />
- - 1~ h<br />
27 62 25 61 80 83 74 94 85 55 33 19<br />
25 23<br />
— 32<br />
I 4<br />
i 3<br />
18<br />
2<br />
4<br />
1<br />
19<br />
30<br />
2<br />
10<br />
19<br />
51.<br />
5<br />
5<br />
25<br />
49<br />
4<br />
5<br />
10<br />
49<br />
10<br />
5<br />
12<br />
75<br />
1<br />
6<br />
24<br />
16<br />
12<br />
3<br />
31<br />
11<br />
8<br />
2<br />
I)<br />
1.5<br />
9<br />
---<br />
3<br />
8<br />
7<br />
1<br />
-<br />
-<br />
3 303 295 4;88 732 915 1822 2030 179 108 504 50<br />
:1<br />
1<br />
298<br />
4<br />
293<br />
2<br />
.......<br />
4;75<br />
13<br />
3<br />
725<br />
4<br />
1<br />
910<br />
4<br />
3<br />
1796<br />
23<br />
---<br />
2006<br />
24<br />
175<br />
4<br />
99<br />
9<br />
7<br />
487<br />
10<br />
49<br />
i<br />
- -<br />
-<br />
32 366 320 751<br />
26<br />
3<br />
2<br />
•<br />
25<br />
330<br />
4<br />
7<br />
18 21<br />
295 705<br />
4 * 2<br />
3 23<br />
823 1006 1896 2124; 265 1(;3 537 69<br />
33<br />
776<br />
5<br />
34<br />
959<br />
4<br />
9 9<br />
13<br />
1845<br />
10<br />
28<br />
13<br />
2081<br />
2<br />
30<br />
25<br />
221<br />
12<br />
7<br />
34<br />
110<br />
8<br />
11<br />
16<br />
502<br />
9<br />
14)<br />
3<br />
57<br />
7<br />
2 i<br />
-<br />
2 2 2 3 21<br />
4<br />
i<br />
21 2<br />
i 1 i 3 18 8<br />
1 2 i<br />
_...<br />
1<br />
.1 1 1 3 2<br />
i.<br />
- -<br />
- - -<br />
26<br />
26<br />
54 22 40 57 87 82 111 103 61 33 27<br />
22<br />
18<br />
7<br />
7<br />
15<br />
2<br />
4<br />
1<br />
14<br />
21<br />
-<br />
11<br />
19<br />
27<br />
2<br />
9<br />
29<br />
47<br />
5<br />
6<br />
13<br />
48<br />
9<br />
12<br />
17<br />
67<br />
9<br />
18<br />
29<br />
MI<br />
14<br />
4<br />
35<br />
e.<br />
15<br />
5<br />
11<br />
12<br />
8<br />
2<br />
5<br />
14<br />
8<br />
••<br />
...<br />
125 466 304 605 743 792 1.617 1760 340 419 489 47 2<br />
1<br />
•-<br />
3 2 4 ........ 1 2 7<br />
2<br />
121<br />
2<br />
256<br />
196<br />
13<br />
:59<br />
38<br />
7<br />
566<br />
19<br />
20<br />
591<br />
125<br />
24<br />
61<br />
19<br />
10<br />
1545<br />
30<br />
38<br />
1670<br />
46<br />
44<br />
1.12<br />
182<br />
15<br />
65<br />
318<br />
34<br />
437<br />
27<br />
18<br />
:19<br />
7<br />
1<br />
2<br />
• 153 522<br />
27 24<br />
2 274<br />
122 201<br />
2 20<br />
328 4;54 821 890 1699 1875 445 482<br />
16<br />
261<br />
43<br />
8<br />
17<br />
587<br />
19<br />
31<br />
40<br />
618<br />
130<br />
33<br />
39<br />
809<br />
26<br />
16<br />
17<br />
1593<br />
39<br />
50<br />
18 32<br />
1737 198<br />
58 196<br />
62 .19<br />
38<br />
Ti<br />
334<br />
39<br />
522 74<br />
:Is 1 5<br />
449 53<br />
35 i 15<br />
20 ; 1<br />
2<br />
2
<strong>Mylnor</strong><br />
i 1919'<br />
3. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kallkvemar gjengne<br />
2 I 3 4 5<br />
_ .._..... .. ._ ____ .. .. .. _ ....___ _______ .........<br />
Av desse er i tida 1919 til <strong>1927</strong>-1929:<br />
:<br />
' Tekne Nedrivne I<br />
Ilrunne av flaunt eller nytta Nedned<br />
eller til anna lagde<br />
skred verksemd<br />
6 7 I 8<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
att i<br />
1929<br />
<strong>Mylnor</strong> mo ior<br />
nybygde i bruk i<br />
i tlisla <strong>1927</strong>-.1929<br />
1919 —1929 *<br />
569 Heile landet • . • •<br />
40<br />
10<br />
iS<br />
460 110 570<br />
Landsbolkar.<br />
I. Austlandet<br />
II. Upplanda .<br />
III. Sørlandet .<br />
IV. Vestlandet<br />
V. Trøndelag<br />
VI. Nordlanda<br />
• •<br />
• •<br />
• •<br />
P •<br />
176 9<br />
158 11<br />
64 7<br />
84 8<br />
68 4<br />
19 1<br />
Fylke.<br />
55 t. I Ostfold 2')<br />
ti. I A kershus <strong>og</strong> Oslo<br />
58 3<br />
-<br />
1<br />
-<br />
-<br />
2<br />
5<br />
1<br />
2<br />
21<br />
15<br />
10<br />
5<br />
7<br />
a<br />
6<br />
144 21 165<br />
126 15 141<br />
46 11 57<br />
71 30 101<br />
55 28 83<br />
18 5 23<br />
44<br />
49<br />
0 30<br />
6 55<br />
3. !tedium*<br />
4. Opland . • •<br />
75 8<br />
83 31)<br />
i<br />
2<br />
3<br />
14<br />
7<br />
56<br />
70<br />
8 61<br />
7 77<br />
5. ihiskend<br />
6, Vest fold .<br />
37 1<br />
26 3<br />
2<br />
5<br />
i<br />
29<br />
22<br />
4 33<br />
15 27<br />
7. Telemark . .<br />
8. Anst-Ager .<br />
9. Vest-Ag(Ier .<br />
• • •<br />
25 1<br />
18 i')<br />
21 5<br />
••■•<br />
i<br />
3<br />
4<br />
3<br />
21<br />
13<br />
12<br />
3 24<br />
3 16<br />
5 17<br />
10. R<strong>og</strong>aland .<br />
i. t. llordaland <strong>og</strong> Bergen .<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane .<br />
3:1 s')<br />
34 1<br />
13 1<br />
-<br />
-<br />
3<br />
2<br />
23<br />
31<br />
12<br />
15 40<br />
8 39<br />
5 17<br />
13. I MOre .<br />
13 2<br />
-<br />
11<br />
7 18<br />
14. tiOr-TrOildelug .<br />
15. Nord-Trott(lelug<br />
25 1<br />
34 2')<br />
i<br />
i<br />
3<br />
4<br />
20<br />
27<br />
12 32<br />
11 38<br />
16. Nord land<br />
17. Trouts . . • •<br />
18. Finnmark<br />
10 1<br />
3 —<br />
........ •<br />
15<br />
3<br />
3 18<br />
2 . 5<br />
-- :
I 61<br />
frå <strong>og</strong> komne til i tida frå 1919 til <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
10 ' 11 ! 1 1 13<br />
1.1 15<br />
It,<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
i 1919<br />
Av desse er i tida 10!0 til 1027 —192g :<br />
Tekne<br />
lirunne ; av flaunt<br />
ned eller<br />
skred<br />
Nedrivne<br />
eller nytta Nedtil<br />
anna lagde<br />
verksemd<br />
Kali- Kall<strong>kvernar</strong><br />
Kall- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong> nybygde<br />
som var<br />
att i 1020 i tida brukande<br />
1019-1929 i<br />
<strong>1927</strong> 1929<br />
Merknader<br />
-•--•-•.« - -----•- .<br />
_<br />
301 8210 7 27 340 1203 6633 i<br />
6934<br />
86<br />
243<br />
1330<br />
4989<br />
1003<br />
559<br />
-<br />
1<br />
3<br />
3<br />
1<br />
4<br />
20<br />
—<br />
2<br />
4<br />
15<br />
45<br />
195<br />
66<br />
15<br />
10<br />
30<br />
186<br />
747<br />
163<br />
67<br />
72<br />
197.<br />
1094 .<br />
4024<br />
771<br />
475 !<br />
4 76<br />
11 208<br />
28 1122<br />
171 4195<br />
60 831<br />
27 502<br />
3<br />
3<br />
-<br />
1<br />
I.<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
I) Dessutan ei mylna bygd i<br />
1021, brunne i <strong>1927</strong>, ikkje<br />
uppattbygd.<br />
1.<br />
2.<br />
19<br />
224<br />
1<br />
15<br />
8<br />
22<br />
11<br />
186 11<br />
11<br />
197<br />
1) Ei av desse mylnor brunne<br />
tvo gouger (1921 <strong>og</strong> 1923).<br />
3.<br />
4.<br />
77<br />
3<br />
4<br />
7<br />
1<br />
66 4<br />
2<br />
--<br />
70<br />
2<br />
5 .<br />
.6.<br />
262 330<br />
16 48<br />
12<br />
295<br />
705<br />
10<br />
19<br />
26<br />
112<br />
25 $ 3<br />
574 13<br />
274:<br />
261.<br />
587<br />
1 ) Dch,utan ei mylna bygd<br />
1920 brunne yr25, uppattbygd<br />
1(12(.<br />
7.<br />
S.<br />
9.<br />
776<br />
959<br />
1845<br />
39<br />
20<br />
84<br />
141<br />
126<br />
254<br />
594 24<br />
802 7<br />
1500 93<br />
613<br />
809<br />
1593<br />
1) Ei av desse brunne Iv()<br />
gouger 0921 <strong>og</strong> <strong>1927</strong>).<br />
1 ) Dessutan ei mylna In Mine<br />
i 1029, men sidan ikkje<br />
uppattbygd.<br />
M.<br />
11.<br />
12.<br />
2081<br />
92<br />
339<br />
1640 91<br />
1737<br />
13.<br />
221<br />
15 23 183 ir,<br />
70 110<br />
2<br />
11 27<br />
1<br />
502<br />
2<br />
11<br />
4<br />
61<br />
6<br />
428 21<br />
47 6<br />
• -<br />
198<br />
71<br />
449<br />
53<br />
1) Ei av desse bey brunne Ivo<br />
gouger (i 1923 <strong>og</strong> :925).<br />
Dessutan ei mylna bygd<br />
1926, brunne 1928, ikkje<br />
uppattbygd.<br />
14.<br />
1.5.
108<br />
3. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> gjengne<br />
i<br />
-<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
i<br />
1919<br />
2 1 3 ! 4 I 5<br />
Av desse er i tida 1919 til <strong>1927</strong>-1929:<br />
Brnnne<br />
ned<br />
Tekne<br />
av flaum<br />
eller<br />
skred<br />
Nedrivne<br />
eller nytta<br />
til anna<br />
verksemd<br />
Nedlagde<br />
6 7 8<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
act i<br />
1929<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>Mylnor</strong><br />
nybygde i bruk i<br />
i tida 19'27-1929<br />
1919-1929<br />
Landskap.<br />
1. Rakkestad . . . . .<br />
2. i dd <strong>og</strong> Marker . .<br />
3. Moss .<br />
21<br />
17<br />
17<br />
1.....1.<br />
4<br />
3<br />
2<br />
17<br />
13<br />
14<br />
3<br />
1<br />
2<br />
20<br />
14<br />
16<br />
4. I Folio<br />
5. I Aker . . .<br />
6. .Nedre Romerilm .<br />
7. fivre Romerike . .<br />
8, 1 [(Annuli<br />
9. Vinger <strong>og</strong> Odal .<br />
10. Solor „ . . . , .<br />
11. Sor-Osterdal . . .<br />
12. Nord-Osterdal .<br />
13.<br />
14.<br />
15.<br />
16.<br />
17.<br />
18.<br />
19.<br />
20.<br />
21.<br />
22.<br />
23.<br />
24.<br />
25.<br />
26.<br />
27.<br />
28.<br />
<strong>29.</strong><br />
30.<br />
31.<br />
•<br />
Nord-Cudbrandsdal . .<br />
Sør-tlindbrandsdal<br />
Tote))<br />
lladeland .<br />
!And<br />
Valdres<br />
Ringerike<br />
Ilallingdal<br />
Buskerud<br />
Nutnedal<br />
Jarlsberg<br />
Larvik<br />
Ramble<br />
Nedre Telemark . .<br />
Ovre Telemark . . .<br />
Nedenes<br />
Set (9sdal<br />
Mandal . .<br />
Lista .<br />
4<br />
8<br />
20<br />
26<br />
27<br />
17<br />
19<br />
8<br />
4<br />
10<br />
13<br />
19<br />
18<br />
10<br />
13<br />
6<br />
4<br />
20<br />
7<br />
17<br />
9<br />
13<br />
7<br />
5<br />
16<br />
2<br />
19<br />
2<br />
1<br />
i<br />
........<br />
•1<br />
-<br />
3<br />
-<br />
2<br />
1<br />
5<br />
1<br />
-<br />
1. 2<br />
4<br />
1 i i<br />
1<br />
1<br />
I<br />
- -<br />
2<br />
i<br />
...Y..<br />
2<br />
1<br />
i<br />
1<br />
i 2<br />
1')<br />
i<br />
-<br />
1<br />
i<br />
3<br />
y<br />
1<br />
2<br />
i<br />
i<br />
-<br />
i<br />
2<br />
i<br />
-<br />
V)<br />
4<br />
-<br />
-<br />
1<br />
3<br />
3<br />
6<br />
17<br />
23<br />
19<br />
12<br />
15<br />
7<br />
3<br />
8<br />
12<br />
16<br />
16<br />
7<br />
11<br />
5<br />
4<br />
15<br />
5<br />
14<br />
8<br />
11<br />
5<br />
5<br />
11<br />
2<br />
12<br />
-<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
6<br />
1<br />
..........<br />
1<br />
2<br />
2<br />
i<br />
2<br />
2<br />
2<br />
4<br />
i<br />
1<br />
2<br />
3<br />
3<br />
2<br />
4<br />
7<br />
18<br />
26<br />
23<br />
13<br />
15<br />
7<br />
4<br />
JO<br />
12<br />
18<br />
17<br />
7<br />
13<br />
5<br />
4<br />
17<br />
7<br />
18<br />
9<br />
.11.<br />
6<br />
7<br />
14.<br />
2<br />
15<br />
2
169<br />
frå <strong>og</strong> komne til i tida frå 1919 til <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
10 11 I 12 I 1 '3<br />
14 15<br />
10<br />
Kalik<br />
vernar<br />
i 1919<br />
Av desse er i tida 1919 til <strong>1927</strong>-1929:<br />
lirunne<br />
ned<br />
Tekne<br />
av flaum<br />
eller<br />
skred<br />
Nedriviie<br />
eller nytta<br />
til anna<br />
verksemd<br />
Nedlagde<br />
1 Kall- Kali<strong>kvernar</strong><br />
Kall- <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong> nybygde som var<br />
att i 1929 i tida brukande<br />
1919--1929 i<br />
<strong>1927</strong>--1929<br />
Merknader<br />
-<br />
2<br />
i<br />
....■<br />
1<br />
-<br />
-<br />
i<br />
i<br />
-<br />
1<br />
1<br />
I) Dessutan ei mylna bygd<br />
1 92 1 , [mimic i <strong>1927</strong>, ikkje<br />
uppattbygd.<br />
1.<br />
2.<br />
3.<br />
i<br />
2<br />
-<br />
......... .......<br />
1<br />
2<br />
2<br />
4.<br />
5.<br />
6.<br />
7-<br />
1<br />
5<br />
13<br />
3<br />
5<br />
1<br />
2<br />
S<br />
1<br />
2<br />
8<br />
8.<br />
9.<br />
10.<br />
11.<br />
12.<br />
16.1<br />
18<br />
1<br />
9<br />
-<br />
32<br />
-<br />
1 10 1.3<br />
3 2<br />
M._ -<br />
1 3<br />
1 4<br />
140<br />
1.3<br />
1<br />
5<br />
27<br />
8<br />
1<br />
--<br />
2<br />
148<br />
14<br />
1<br />
5<br />
29<br />
I) Same mylna brmme IV()<br />
gouger (1921 <strong>og</strong> 1928).<br />
1.3.<br />
14.<br />
15.<br />
16.<br />
17.<br />
18.<br />
2<br />
49<br />
7<br />
19<br />
- ........<br />
-<br />
4 5<br />
2<br />
-<br />
2<br />
40<br />
5<br />
19<br />
4<br />
2<br />
44<br />
5<br />
19<br />
19.<br />
20.<br />
21..<br />
22.<br />
2<br />
1<br />
.........<br />
1<br />
i<br />
i<br />
1<br />
1<br />
23.<br />
24.<br />
29<br />
20<br />
281<br />
- 1 4 7<br />
1 1 3<br />
2 11 38<br />
17 3 20<br />
15 1 1.6<br />
230 8 238<br />
25.<br />
26.<br />
27.<br />
78<br />
217<br />
-<br />
2 13<br />
1 8 13<br />
63 1 61<br />
195 2 197<br />
i) Dessntan ei mylna bygd<br />
1920, bromic 1925, uppaltbygd<br />
1925.<br />
28.<br />
<strong>29.</strong><br />
198<br />
507<br />
S 39<br />
-<br />
11 73<br />
15.1 3 154<br />
423 10 433<br />
30.<br />
31.
i 70<br />
3. tabellen. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> kall<strong>kvernar</strong> gjengno<br />
2 3 4 5<br />
Myluor<br />
1419<br />
Av desse er i lids 1919 til <strong>1927</strong>-1929:<br />
. 1<br />
! Tekne ! Nedrivne<br />
Brunne i av flaum eller nytta<br />
ned eller til anna<br />
skred vet ksemd<br />
' ... . .. ... .<br />
Nedlagde<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
att i<br />
1929<br />
mylnor <strong>Mylnor</strong><br />
nybygde i bruk i<br />
i tids , lo 2 7_1929<br />
1919-1929<br />
_<br />
32.<br />
:i3.<br />
34.<br />
Dalai)))<br />
.1:eren<br />
Hy fy Ike .<br />
Landskap.<br />
4<br />
19<br />
10<br />
1<br />
.t)<br />
1 2)<br />
-<br />
-^<br />
3<br />
3<br />
16<br />
6<br />
2 5<br />
11 27<br />
2 8<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
Sunnhordland .<br />
Nordhordland<br />
1 lardanger<br />
Voss<br />
9<br />
18<br />
4<br />
3 1<br />
2<br />
9<br />
16<br />
4<br />
2<br />
3 12<br />
3 19<br />
1 5<br />
1<br />
39.<br />
40.<br />
41.<br />
S<strong>og</strong>n<br />
Sun of jord<br />
•No•dfjoi d . . . .<br />
(3 I.<br />
5<br />
2<br />
_ -<br />
5<br />
5<br />
2<br />
5<br />
3 8<br />
2 4<br />
42<br />
43.<br />
44.<br />
Sunnmore<br />
Itomsdal<br />
Nord more . .<br />
4 1<br />
1<br />
8 1<br />
•■•••<br />
3<br />
1<br />
7<br />
2 5<br />
2 3<br />
3 10<br />
45.<br />
46.<br />
47.<br />
48.<br />
Fosen . .<br />
Ork dal<br />
( lianIda I . • • • •<br />
St rinda <strong>og</strong> Sethi] .<br />
5<br />
7<br />
6 1<br />
7<br />
i<br />
- -<br />
-,<br />
1<br />
2<br />
4<br />
i,.<br />
5<br />
5<br />
5 9<br />
5 1.1<br />
1 ti<br />
1 6<br />
49.<br />
50.<br />
51.<br />
52.<br />
Stjorda I<br />
Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal . .<br />
Inderov .<br />
Namdal<br />
10 1) 1<br />
7 12)<br />
9<br />
8<br />
N<br />
i<br />
.........<br />
........ .<br />
2<br />
2<br />
7<br />
5<br />
7!<br />
8'<br />
:i 10<br />
2 7<br />
4 11<br />
2 10<br />
53.<br />
54.<br />
55.<br />
56.<br />
57.<br />
Sor-1 lelgeland . .<br />
Nord -1 lelgeland .<br />
Salta<br />
Lofoten . .<br />
Vesteriilen<br />
5<br />
9 1<br />
2<br />
•••■•<br />
-<br />
« -<br />
-<br />
5<br />
8<br />
2<br />
1 6<br />
1 9<br />
1 3<br />
58.<br />
59.<br />
Senja .<br />
Troms<br />
3<br />
- 3<br />
_ -I<br />
1 4<br />
1 1
I • I<br />
fra <strong>og</strong> komne til i tida fra 1919 til <strong>1927</strong> -19<strong>29.</strong><br />
4)<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
i 1910<br />
......- ...........<br />
10 11 12 1'3<br />
Av desse er i (ida 1919 til <strong>1927</strong> -1929<br />
Brunne<br />
ned<br />
Tekne<br />
av flaum<br />
eller<br />
skred<br />
Nedrivne<br />
eller nytta Nedtil<br />
anna lagde<br />
verksemd<br />
14 I 15 1 lb<br />
•<br />
Kali- Kali -<br />
Kall- <strong>kvernar</strong> <strong>kvernar</strong><br />
<strong>kvernar</strong> nybygde som var<br />
all i 1929 i tida brukande<br />
1919 19'29 i<br />
<strong>1927</strong>. -1929<br />
-<br />
........:<br />
Merl:muter<br />
274<br />
77<br />
425<br />
246<br />
408<br />
213<br />
92<br />
5<br />
2<br />
3<br />
15<br />
4.<br />
20<br />
6<br />
2<br />
10<br />
2<br />
61<br />
20<br />
44<br />
42<br />
20<br />
194<br />
.,7<br />
343<br />
219<br />
351<br />
159<br />
67<br />
$<br />
.,<br />
14<br />
5 2<br />
202<br />
59 1) II av desse brunne Ivo<br />
357 2) lvo gouger (1921 <strong>og</strong> <strong>1927</strong>).<br />
Desmlan ei mylna brutish.<br />
1929, men sidan ikkje uppattbygd.<br />
221<br />
359<br />
159<br />
1;7<br />
32.<br />
33.<br />
31.<br />
35.<br />
36.<br />
37.<br />
38.<br />
459<br />
560<br />
8.26<br />
3<br />
4<br />
22<br />
35<br />
27<br />
58<br />
73<br />
123<br />
376<br />
448<br />
676<br />
25<br />
35<br />
33<br />
101<br />
483<br />
709<br />
39.<br />
40.<br />
4.1.,<br />
1409<br />
308<br />
364<br />
3<br />
52<br />
13<br />
27<br />
226<br />
54;<br />
57<br />
1128<br />
238<br />
280<br />
47<br />
20<br />
24<br />
1175<br />
258<br />
301<br />
42.<br />
43.<br />
44.<br />
100<br />
79<br />
11<br />
31.<br />
6<br />
8<br />
1<br />
9<br />
4<br />
2<br />
s<br />
85<br />
67<br />
9<br />
22<br />
7<br />
7<br />
1<br />
92<br />
74<br />
10<br />
22<br />
4. , .<br />
47.<br />
48.<br />
21 1<br />
2<br />
i<br />
31<br />
5 7<br />
i<br />
7<br />
2<br />
1)<br />
12<br />
10<br />
13<br />
1<br />
12<br />
44<br />
1<br />
14. 1) FA mylna bygd 1020 brunne<br />
1028, ikkje uppattbygd.<br />
1 2) Same mylna brmine tvo<br />
12 gouger i denne tida (i 1023<br />
44 <strong>og</strong> i 1025).<br />
49.<br />
50.<br />
Si.<br />
52.<br />
--<br />
195<br />
2<br />
94<br />
7<br />
204 2<br />
1<br />
8<br />
18<br />
'4<br />
38<br />
-<br />
1<br />
175<br />
8:›<br />
164<br />
7<br />
5<br />
6<br />
10<br />
-<br />
180<br />
88<br />
174<br />
7<br />
9 l'ase lied.<br />
53.<br />
54.<br />
55.<br />
56.<br />
57.<br />
43<br />
14<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
38<br />
9<br />
5<br />
1<br />
43<br />
10<br />
58.<br />
59.
172<br />
1. -----.....,••••-- --• -• _ • •-•-•«••....••-•« • •• .. •• - •• •<br />
Bruk<br />
i all<br />
2<br />
Staten<br />
Bruk<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
•1 . 5 6<br />
l'igarar<br />
Samyrkelag<br />
1<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Ein<br />
skild -<br />
-<br />
mann<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
4. Tabellen. Handelsmylnor<br />
7 1 8<br />
a. 'ficlel pi brul..a. .Eiyarar.<br />
Alle handelsmylnor.<br />
133 21 I. Heile landet • • • 63<br />
1<br />
i 23 441 59 10<br />
130. <strong>Mylnor</strong><br />
45 1 17 956 3 15 42<br />
9<br />
129 Valsern3rInor 17 . . 44 i<br />
8 3 15 41<br />
55 8<br />
1. Andre mylnor V. I<br />
1<br />
- -- 1 1 1<br />
3. 4 Kvernar<br />
18<br />
4 2 8 3 3' 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> V. .<br />
1<br />
1 i 1, 1 1<br />
2 Ciroype<strong>kvernar</strong> . .<br />
-<br />
1 15<br />
4 2 5 2<br />
2<br />
Andre ....... ._<br />
. <strong>kvernar</strong> U. . 2<br />
........<br />
—<br />
2 --<br />
1<br />
53 2. Austl., Uppl., Sørland! 23 13 22 4<br />
1 i 16<br />
2<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
15 10 2 3 14 511, 20 2<br />
Kvernar . . .<br />
8<br />
3 2<br />
2 2 2; 2<br />
3. Vestland, Trøndelag 40<br />
1 $ 9 4 18 29 $O 37 $<br />
My'nor<br />
30 1 7 7 3 12 28 79; 36 7<br />
1. Kvernar<br />
10<br />
2 1 6 1 1' 1 = 1<br />
I<br />
A. Brødkornmylnor.<br />
I. Heile landet.<br />
9 Valsonylnor (alle) . .<br />
2. Austland, Sørland .<br />
3. Vestland, Trøndelag<br />
17<br />
$<br />
9<br />
1<br />
1<br />
2<br />
i • I<br />
4 1<br />
B. Havre- <strong>og</strong> rismylnor.<br />
1. Heile landet.<br />
VaIsonylnor (alle) . 17<br />
4 3<br />
-<br />
I 2. R<strong>og</strong>aland<br />
3. Landet elles • . •<br />
13<br />
4<br />
2<br />
3 1<br />
C. Maismylnor.<br />
8 I. Heile landet . . . 29<br />
8<br />
4 <strong>Mylnor</strong><br />
11<br />
4<br />
4 Valsemylnor . . . 10 3<br />
Andre mylnor V. . i<br />
1<br />
4 Kvernar . . . . . 18<br />
4<br />
liall<strong>kvernar</strong><br />
_<br />
V. . 1<br />
—<br />
4 t;roype<strong>kvernar</strong> . . 15<br />
4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> H.. 2<br />
-<br />
72. Austl., Uppl., Sørland 14'<br />
3<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
6 4 1<br />
3 Kvernar<br />
8<br />
2<br />
3. Vestland, Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong>. . . .<br />
Kvernar<br />
15<br />
5<br />
10<br />
1 5<br />
3<br />
1' 2<br />
4<br />
2<br />
1 2<br />
9 8<br />
2 S<br />
2 11<br />
3<br />
3<br />
^<br />
2 8<br />
I<br />
2 5<br />
2<br />
1 3<br />
I<br />
1 2<br />
1 $<br />
— 2<br />
1 6<br />
Bruk<br />
17<br />
$<br />
9<br />
17<br />
13<br />
4<br />
11<br />
8<br />
7<br />
i<br />
3<br />
1<br />
2<br />
hus lius<br />
56' 30 3<br />
40 . 14 -<br />
46 : 16 3<br />
1<br />
0 1 10 11 , 12<br />
I<br />
33 i 18 3<br />
20. 13 3<br />
13 :: 5<br />
Mylnehu s<br />
Bruk med hus bygde til<br />
Av desse hus var nytta til male-<br />
Byggjevyrke<br />
Tre<br />
Bruk<br />
14 111 4<br />
111 3<br />
10 7 2<br />
1 1 . 1<br />
3 3 1<br />
1 1 1<br />
2 2<br />
-<br />
b: 7 •<br />
8 5<br />
2 2<br />
4; 4<br />
31 3<br />
7<br />
5<br />
2<br />
4<br />
3<br />
1 i:, 1<br />
Tre <strong>og</strong><br />
stein<br />
Bruk<br />
Stein<br />
Bruk<br />
4; 29<br />
5 28<br />
5 28<br />
. .<br />
.1 I<br />
1 1<br />
1 j 13 12<br />
1 1<br />
5 li;<br />
5 16<br />
•••<br />
2; 12<br />
$<br />
2 ' 4<br />
3 11<br />
3 7<br />
4<br />
i I;<br />
5<br />
5<br />
Bokstavane ovanfor attmed „andre mylnor", kali<strong>kvernar</strong> <strong>og</strong> „andre <strong>kvernar</strong>" tyder : LI at bruket finst Pa Upplanda<br />
1<br />
i.<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2
173<br />
(<strong>og</strong> handels<strong>kvernar</strong>) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
Mghtehlts (<strong>og</strong> krernbus).<br />
13 ! 14 H 15 1 16 1 17 i 18 I 10 . 20 1 21 1 22<br />
(<strong>og</strong> kvernhus)<br />
mylne- eller kvernhus<br />
<strong>og</strong> reinskeverk !! .H .t!s nytta ti l. korn.- <strong>og</strong>.. mj. oṆer. . **<br />
Yverbygd grunn<br />
,<br />
. 1<br />
Vverbygd grunn Yverbygd.<br />
grunn : 1 sag-<br />
Medel- • Medeltal alt i alt . bruks-<br />
1 alt tat på Bruk tins I alt på kvart (mylnehus =. hus<br />
kvart lagerhus bruk 4-lagerhus) .<br />
bruk<br />
m2 m2 nit 1112 1112 Bruk<br />
.. .<br />
Bruk i hus bygt til anna verksemd<br />
.<br />
1 verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
1 handelsbygnader<br />
(lager,<br />
sjohus)<br />
Bruk<br />
Merknader<br />
17 458<br />
17 296<br />
17 170<br />
126<br />
162<br />
12<br />
150<br />
– -<br />
6 627<br />
6 477<br />
150<br />
10 831<br />
10 819<br />
12<br />
3ss<br />
412<br />
419<br />
126<br />
54<br />
12<br />
75<br />
._.<br />
414<br />
463<br />
75<br />
373<br />
386<br />
12<br />
25<br />
25<br />
25<br />
—<br />
69 31 505<br />
69 31 808<br />
69 3 t 808<br />
.........<br />
9 29 .15444<br />
9 29 15 444<br />
— —<br />
16 40 16 364<br />
16 40 16 364<br />
1 272<br />
1 272<br />
1 272<br />
—<br />
1 716<br />
1 716<br />
.......<br />
1 023<br />
1 023<br />
49 266<br />
49 104<br />
48 978<br />
126<br />
162<br />
12<br />
150<br />
22 071<br />
21 921<br />
150<br />
27 195<br />
27 183<br />
12<br />
-<br />
3 14<br />
3<br />
3<br />
3 11<br />
2 11<br />
1<br />
1 5<br />
I<br />
I 4<br />
2<br />
(, )<br />
2<br />
2 7<br />
11 Ost<br />
5 260<br />
5 821<br />
652<br />
658<br />
647<br />
16 56 2$ 463 1 779<br />
7 26 14 320 2 045<br />
9 30 14 143 1 571<br />
39 544<br />
.19 580<br />
19 964<br />
-<br />
451$)<br />
3 155<br />
1 435<br />
270<br />
243<br />
359<br />
$ 12 2 471 309<br />
4 4 746 187<br />
4 8 1 725 431<br />
7 061<br />
3 901 I<br />
3 160<br />
a<br />
-<br />
1 787<br />
1 625<br />
1 499<br />
126<br />
162<br />
12<br />
150<br />
--<br />
1 132<br />
982<br />
150<br />
655<br />
643<br />
12<br />
162 1<br />
203 1<br />
214 1<br />
126<br />
54 :<br />
-<br />
12<br />
75 '<br />
-- :<br />
162 1<br />
196 1<br />
75<br />
164 :<br />
214<br />
12<br />
1<br />
i<br />
i<br />
874<br />
874<br />
874<br />
...._<br />
-<br />
-<br />
i. 874<br />
i 874<br />
874<br />
874<br />
874<br />
—<br />
•<br />
--1. :<br />
- -i<br />
2 661<br />
2 499<br />
2 373<br />
1261i<br />
162<br />
12<br />
150 !<br />
.._ . :<br />
2 006 .<br />
1 856<br />
150<br />
655<br />
643<br />
12 •<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3 14<br />
3<br />
3<br />
3 11<br />
2 il<br />
i —<br />
1 5<br />
1 4<br />
2 9<br />
— 2<br />
2 7<br />
<strong>og</strong> V på Vestlandet
i it<br />
4. tabellen. Handelsmylnor<br />
kilderen p« mylnehns(1 Orernh«s«).<br />
Alle handelsmylnor.<br />
1. Heile landet. . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor V.<br />
Kvernar<br />
KaIl<strong>kvernar</strong> V. .<br />
4: roypek vernar<br />
Andre <strong>kvernar</strong> l'. .<br />
2. Austl., Uppl., Sørland<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
3. Vestland, Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong>..<br />
Kvernar<br />
A. Brødkornmylnor.<br />
1. Heile landet.<br />
VaIsemylnor (Ale) . .<br />
2. Austland, Sørland .<br />
3. Vestland, Trøndelag<br />
B. Havre- <strong>og</strong> rismylnor.<br />
1. Heile landet.<br />
Valsemylnor (alle)<br />
2. R<strong>og</strong>aland<br />
3. Landet dies. .<br />
C. Maismylnor.<br />
1. Heile landet. .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor V .<br />
Kvernar . . .<br />
liallk vernar V.<br />
. “roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 1%.<br />
2. Austl., Uppl.,Sørland<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
3. Vestland. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
1 2 * 3 i 4 3 0 7 1 8 9 10<br />
Alderen pä tnylnehusa (eller kvernhusa) rekna til 1928<br />
(Ojeld herre bruk med serskilte mylnehus (eller kvernhus))<br />
Under 10-19 : 20 — 40 ; 50 —99 1 100 fir <strong>og</strong> =<br />
10 år fir 1 år är =yver det Alder !<br />
(Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt ikkje<br />
<strong>etter</strong> 1009 1879— 182(1— fyre npp-<br />
1918) 1()IS) 1008) 1878) 1829) gjeven<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
14<br />
13<br />
lä<br />
i<br />
i<br />
14)<br />
9<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
9 12<br />
8 11<br />
1<br />
.._<br />
8 10<br />
1<br />
1 1<br />
3 5<br />
2 4<br />
1 1<br />
6 7<br />
6 7<br />
i<br />
8<br />
8<br />
$ 1<br />
2<br />
1<br />
2 1<br />
4;<br />
6<br />
4;<br />
9, -<br />
3<br />
4 4<br />
i<br />
4; 7 2 2<br />
...<br />
5<br />
•1 3<br />
i<br />
4<br />
2<br />
i<br />
4 i<br />
1<br />
i.<br />
:<br />
1<br />
1<br />
1<br />
i<br />
1 i.<br />
2<br />
1 2<br />
I,<br />
2<br />
1<br />
i<br />
-<br />
1<br />
1<br />
3<br />
i<br />
--<br />
2 i<br />
1<br />
5 4 2 2<br />
1 3<br />
-<br />
-<br />
i<br />
i<br />
1<br />
1<br />
1<br />
-<br />
i<br />
i<br />
1<br />
--<br />
1<br />
i<br />
-<br />
Medels.<br />
alder<br />
26<br />
27<br />
27<br />
45<br />
12<br />
3<br />
17<br />
28<br />
30<br />
17<br />
25<br />
26<br />
3<br />
35<br />
29<br />
40<br />
19<br />
29<br />
9<br />
9.1<br />
30<br />
97<br />
.15<br />
12<br />
3<br />
17<br />
—<br />
31.<br />
38<br />
17<br />
1.5<br />
19<br />
3<br />
liopelag<br />
------------ ---<br />
Heat .1 Mylna vart drisjolvstendig<br />
'i I anna 2 andre<br />
verks- verks- verks.<br />
emd rind emder<br />
Ar Bruk Bruk Bruk<br />
7 .. . .. .. .. ... . ..<br />
21)<br />
20<br />
20<br />
-<br />
-<br />
........<br />
8<br />
12<br />
12<br />
9<br />
5<br />
4<br />
27<br />
15<br />
14<br />
i<br />
12<br />
12<br />
11)<br />
5<br />
5<br />
17<br />
10<br />
7<br />
4<br />
1<br />
3<br />
9 3<br />
7 2<br />
9 1<br />
12<br />
2 9<br />
2 4<br />
- 5<br />
11<br />
4<br />
--- :: 7<br />
7<br />
3<br />
3<br />
4<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
5<br />
3<br />
2<br />
1<br />
.1<br />
2<br />
2<br />
4<br />
4<br />
i<br />
o<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2
175<br />
(<strong>og</strong> handelskvernao i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
.11i)pelny med ("mire rerkse»nkr. l'erdenppgnror.<br />
11 i 12 ;I 11 I .14 I 15 I 10 i 17 I 18 , 10<br />
med andre verksemder<br />
Verdeuppglivor<br />
1 20<br />
ven i lag med i; Av desse var i lag med<br />
__............ _... i,<br />
:1 andre 4 andre l Jordverks-<br />
'I Jord- bruk<br />
verksemder<br />
ii<br />
emder ,. bulk <strong>og</strong> Sagbruk<br />
<strong>og</strong> fleire:: sagbruk<br />
Bruk Burk : Bruk Bruk Bruk<br />
Brandtrygding Verde- eller skattelaksl.<br />
i<br />
Ikkje I ir.<br />
11 I Brandtakst .-<br />
Takslstim<br />
trygda i ilygl. • Bruk<br />
Bruk : Bruk Kronor *<br />
--. --...-- .. . . . .. . .. . .... . .. _ .... . -. . ..- . ..... . . . . . - . .... . • .<br />
Kronor<br />
Merknadei<br />
4;<br />
.,,<br />
;10 7 2<br />
4 3 ' 5 1<br />
4 3 ; 5 1<br />
2— 2 1<br />
.........<br />
7<br />
1<br />
i<br />
- -<br />
6<br />
i<br />
4<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
4<br />
56<br />
44<br />
43<br />
i<br />
12<br />
1 .1<br />
i<br />
20<br />
14<br />
6<br />
36<br />
30<br />
6<br />
38 398 010<br />
38 289 010<br />
38 238 010<br />
51 000<br />
109 000<br />
—<br />
till 000<br />
20 000<br />
17 158 025<br />
17 075 025<br />
. 83 000<br />
21 239 985<br />
21 213 985<br />
26 000<br />
63<br />
45<br />
44<br />
i<br />
18<br />
i<br />
15<br />
2<br />
23<br />
15<br />
8<br />
-14)<br />
30<br />
10<br />
26 574 100<br />
26 472 100<br />
20 432 100<br />
40 000<br />
102 000<br />
3 000<br />
71 000<br />
28 000<br />
12 484 100<br />
12 408 100<br />
76 000<br />
14 090 000<br />
14 064 000<br />
26 000<br />
1<br />
I<br />
........<br />
2<br />
1<br />
1<br />
I<br />
I<br />
-<br />
17<br />
8<br />
9<br />
33 711 744) .<br />
I i 371 465 .<br />
18 340 275<br />
.17<br />
8<br />
9<br />
234;7 1414)<br />
11 065 1.410<br />
12 002 000<br />
1)7 andre verksemder.<br />
1) 1 andre verksemder.<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
-<br />
-<br />
...Y...<br />
-<br />
17<br />
113<br />
4<br />
2 774 910<br />
I 151 810 * 1<br />
1 623 100<br />
17 2 049 000<br />
13 1 0744)00<br />
4 9734)04)<br />
I) ri andre verksemder.<br />
3<br />
1<br />
i<br />
2<br />
1<br />
i<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
•1<br />
-<br />
7.---<br />
-<br />
2<br />
I<br />
2 1<br />
•<br />
-<br />
........<br />
_<br />
-<br />
-<br />
7<br />
1<br />
1<br />
_ ..<br />
6<br />
i<br />
4<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
4<br />
2")<br />
10<br />
9<br />
1<br />
12<br />
1.1<br />
1.<br />
il<br />
5<br />
6<br />
11<br />
5<br />
6<br />
1 911 360<br />
1 802 360<br />
1 751 360<br />
51 000<br />
109 000<br />
- - :<br />
89 000:<br />
20 0001<br />
1 422 560!<br />
1 339 5601<br />
83 000<br />
488 800 i<br />
462 800 !<br />
26 0001<br />
29<br />
11<br />
10<br />
i<br />
18<br />
1<br />
15<br />
2<br />
14<br />
6<br />
8<br />
15<br />
5<br />
10<br />
1 455 004)<br />
1 356 000<br />
1 316 000<br />
40 000<br />
102 000<br />
3 000<br />
71000<br />
28 000<br />
1 119 000<br />
1 043 000<br />
76 000<br />
339 000<br />
313 000<br />
26 000
176<br />
..IIWI..IMN•WN.O.WIIMNM..W.M.I.M.................<br />
..... . ......_ 1 ...... i ......... 2 II .. _ .1<br />
Drivkraft<br />
4 i ; 6<br />
Hovuddrivkraft<br />
Kvernkall<br />
.... .__ , Bruk<br />
v 11 e ( g 'j e ll 's- * Elektri- j hjelpevass-<br />
: sitet kraft<br />
Kallar<br />
• med<br />
Bruk<br />
kraft<br />
_ Bruk ... ....'._ Bruk .. ...... _<br />
I leste- * Bruk<br />
kraft *.<br />
Alle handelsmylnor.<br />
II 23 1. Heile landet. . .<br />
40<br />
20 <strong>Mylnor</strong><br />
25<br />
14')<br />
14<br />
1 7<br />
19 Valsemylnor . ,<br />
25 14<br />
Andre i. mylnor V.<br />
_.......<br />
—<br />
-<br />
3Kvernar •<br />
15<br />
1 1 7<br />
Kalllivernar V. . . i<br />
i 1 7<br />
(froype<strong>kvernar</strong> . .<br />
15<br />
Andre <strong>kvernar</strong> U. . 2<br />
10 2. Austl., Uppl., Sørland<br />
1:1 4;<br />
8 <strong>Mylnor</strong> . . . . •<br />
7 6<br />
Kvernar<br />
2 6<br />
-<br />
3. Vestland, Trøndelag 13 27 8<br />
1 1 7<br />
12 <strong>Mylnor</strong><br />
18 8<br />
Kvernar . • •<br />
1 9<br />
i 1 7<br />
4. tabellen. Handelsmylnor<br />
C. Dr i rkra 17, dri 1.--<br />
9 10<br />
Drivverk<br />
Vasshjul *.<br />
(alle yvervasshjul) , ..... ..<br />
3<br />
3<br />
3<br />
..<br />
Hjul htersatfet- Bruk<br />
i;<br />
6<br />
6<br />
........<br />
67<br />
67<br />
67<br />
—<br />
-<br />
1 4 64<br />
1 4 64<br />
2 2 3<br />
2 2 3<br />
.•<br />
-<br />
22<br />
20<br />
19<br />
I<br />
2<br />
2<br />
11<br />
9<br />
2<br />
11<br />
11<br />
A. Brødkornmylnor.<br />
1. Heile landet.<br />
Valsemylnor (alle) . .<br />
2. Austland, Sørland.<br />
3. Vestland, Trøndelag<br />
1 95 9<br />
ili 3 4;<br />
7 2 3<br />
«<br />
-<br />
-<br />
-<br />
_<br />
13<br />
4;<br />
7<br />
B. Havre- <strong>og</strong> rismylnor.<br />
1. Heile landet<br />
Valsemylnor (alle) . .<br />
2. R<strong>og</strong>aland . . . .<br />
3. Landet dies. . . •<br />
4 13 4<br />
2 11 3<br />
9 2 1<br />
-<br />
2 9 3 3<br />
2 2 3 1<br />
9<br />
.<br />
C. Maismylnor.<br />
.<br />
1. Heile landet. . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor V.<br />
Kvernar<br />
7 22 1<br />
4 7 1<br />
3 7 1<br />
1 --<br />
3 15<br />
i<br />
i<br />
1<br />
7<br />
7<br />
Kallkverriar V. .<br />
1<br />
i<br />
I 7<br />
C;rovpe<strong>kvernar</strong> . — 15<br />
Andre <strong>kvernar</strong> U.<br />
-<br />
2<br />
- .<br />
-<br />
12. Austl., Uppl., Sørland<br />
<strong>Mylnor</strong>.<br />
Kvernar<br />
4 10<br />
2 4<br />
2 6<br />
4<br />
1 4<br />
....... ...._<br />
«<br />
^<br />
3. Vestland, Trøndelag 3 12 1 i i 7<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
2 3 1 _<br />
Kvernar . .<br />
1 9 _.<br />
7<br />
-<br />
.1.11.1.111 -<br />
-<br />
1<br />
1 ,<br />
1 4 ; 64 6<br />
1 ! 64 is<br />
1 4 64 3<br />
..... -- 1<br />
-- 2<br />
84 . : 4<br />
64 !:<br />
2<br />
--- ' 2<br />
—.-- : 2<br />
____ 2<br />
......i
177<br />
(<strong>og</strong> handels<strong>kvernar</strong>) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
red; oy hestekrall.<br />
11 12 il 13 . 14 1 15 1<br />
<strong>og</strong> hestekraft<br />
Turbiii<br />
Elektromotor<br />
• Vasskraft<br />
• heste- : -------<br />
Tur Ifeste- 1 kraft Bruk Motorar Iteste- Bruk<br />
lunar kraft ! i all<br />
kraft<br />
II<br />
1 1<br />
17 18 1 19<br />
Eimverk (damp)<br />
--- ----- —<br />
Maskinor<br />
-<br />
20 21<br />
flestekraft<br />
all i alt<br />
I leste- Kan Vert<br />
kraft ytast nytta<br />
Merknader<br />
V.<br />
32 $307 $441 ..<br />
30 8 305 8 372 ::<br />
-<br />
2<br />
15<br />
. 13<br />
• 2<br />
29 8 230 8 2971i<br />
1 75 • 75 .;<br />
2 62 69 1 '1<br />
17<br />
17<br />
21<br />
8<br />
13<br />
—<br />
62 62 !:<br />
2 892 2954;<br />
2 830 2 894 *:<br />
62 62<br />
1<br />
5 47:;. 5 485 i;<br />
5 475 ' 5 478 i!<br />
7<br />
11<br />
7 ( 85 71S5<br />
2 285 22$.'<br />
4 900 i 4 900<br />
I<br />
51 244<br />
36 229<br />
36 229<br />
.. - ..<br />
. ...<br />
15 15<br />
- •<br />
15 15<br />
IS 117<br />
12 111<br />
6 6<br />
33 127<br />
24 118<br />
9 9<br />
12<br />
8<br />
4<br />
137<br />
104<br />
33<br />
7 079 ':<br />
6 930 „<br />
6 930 li<br />
.<br />
1491<br />
•HI<br />
149<br />
4 050 =<br />
3 973 ,<br />
77 i,<br />
.1<br />
3 029 ,*<br />
2 9571'<br />
72 !.<br />
5 243 ;<br />
3 809 *<br />
*I -tat •<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
9<br />
2<br />
9<br />
2<br />
2<br />
750<br />
750<br />
750<br />
4)<br />
750<br />
2 750<br />
.1_<br />
2<br />
2<br />
754)<br />
750.<br />
14; 270<br />
16 052<br />
15 977<br />
75<br />
218<br />
7<br />
149<br />
62<br />
71)04;<br />
6 867<br />
139<br />
9 261<br />
9 185<br />
79<br />
13 178<br />
6 094<br />
7 08 t<br />
14 847<br />
14 629<br />
14 554<br />
75<br />
218<br />
7<br />
149<br />
62<br />
5 535<br />
5 699<br />
139<br />
9 009<br />
8 930<br />
79<br />
11 755<br />
4924;<br />
6 829<br />
I) 1 brodkornmylmt<br />
(Vestl. Trondelag)<br />
hadde I r i slag<br />
drivkraft (elektrisilet<br />
<strong>og</strong> eimkraft allit<br />
vasskraft), 1'1<br />
bruk hadde lyn<br />
slag drivkraft. Av<br />
desse hadde 10 bruk<br />
(6 brodkornmylitor,<br />
3 havremylnor <strong>og</strong><br />
1 maismylna) elektrisitet<br />
attiit vasskraft,<br />
2 bruk (1<br />
brodkornmylna i<br />
Austland, lIppl.,<br />
Sørland <strong>og</strong> 1 havrentylna<br />
i R<strong>og</strong>aland)<br />
vasskraft aft-<br />
St elektrisitet sum<br />
hovuddrivkraft <strong>og</strong><br />
1 bruk (brodkorntnylna<br />
i Vestl.,<br />
"Isrondelag) elmkraft<br />
attlit vasskraft.<br />
3<br />
i<br />
9<br />
470 473<br />
04), 03<br />
410. 410<br />
16<br />
13<br />
3<br />
72<br />
55<br />
.17<br />
1 233<br />
703 1<br />
530:<br />
1 706<br />
74;4;<br />
940<br />
1 706<br />
76(1<br />
9.10<br />
,<br />
6<br />
5<br />
1<br />
2<br />
2<br />
4;<br />
4<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
712 i 783<br />
650i 714<br />
575 = 639<br />
75. 75<br />
62 1 69<br />
.._. i. 7<br />
—<br />
62j 62<br />
517J 581<br />
455 :' 519<br />
62 62<br />
195 !I 202<br />
195 ; 195<br />
7<br />
23<br />
8<br />
8<br />
15<br />
15<br />
10<br />
4<br />
6<br />
13<br />
4<br />
35 603<br />
20 454<br />
20 454<br />
15 149:<br />
15 149<br />
13 241<br />
7 164<br />
6 77<br />
22 362<br />
13 290 I<br />
9 721<br />
-<br />
y<br />
-<br />
-<br />
1 380<br />
1 168<br />
1 093<br />
75<br />
218<br />
7<br />
149<br />
62<br />
822<br />
683<br />
139<br />
564<br />
485<br />
79<br />
1 356<br />
1 168<br />
1 093<br />
75<br />
218<br />
7<br />
149<br />
62<br />
822<br />
683<br />
139<br />
564<br />
485<br />
79<br />
12
178<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for helle landet<br />
(t. Tile/ jof b<strong>og</strong>y,. Uppri.01. um eiyei<br />
Bruk<br />
i all<br />
2 4 , 5 ti l 7 8 : 9 10 11<br />
Eigarar<br />
Myine-<br />
Kommime<br />
(<strong>og</strong><br />
fylke)<br />
I milag<br />
(a/s)<br />
. lag<br />
Fleire ! 15„._<br />
i11()) i skild- Au-<br />
(sam- maim tire<br />
eiga)<br />
Mylna eller<br />
I lus bygde til mylue- eller<br />
Ityggjevyrke<br />
I all<br />
Både tre<br />
"' I re ; <strong>og</strong> stein Stein<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk 1 Bruk l Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Heile landet<br />
My!nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
.1003 i alt<br />
51 70 28 158<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
492 41 60 16 60<br />
183 Valsemylnor • •<br />
21 30 .122<br />
A mire iny !nor :309 20 30 12 38<br />
511 Kvernar . . .<br />
10 10 10 96<br />
:346 liallkveriitir . . .<br />
9 4 1 63<br />
(lrovpe<strong>kvernar</strong> 87 3 5 15<br />
Andre kvertiar 78 1 3 4 15<br />
Landsbolkar:<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
9<br />
155 99 i alt . .... • •<br />
15 19<br />
21 2 152 87<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
148 14 19 2 18 93 2 143 78<br />
110 69 Valsemylnor —. .<br />
13 14 107 2 12 45<br />
Andre mylnor . 38 1 5<br />
6 24 2 36 32<br />
6 Kvernar<br />
10 1<br />
3<br />
9 9<br />
-<br />
5— Kall<strong>kvernar</strong> . . 8 1<br />
2 8 8<br />
Grovpe<strong>kvernar</strong><br />
1<br />
..<br />
1 _.<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1<br />
1<br />
1 i<br />
II. Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
111. i alt . . . . . . 102 9<br />
li<br />
1.58<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
135 8<br />
14 91 133<br />
20 Valsemylnor . 36 4<br />
99 d<br />
27 1<br />
20 1<br />
3<br />
36<br />
Andre myinor<br />
Kvernar<br />
Kallkvertiar . .<br />
(h.ovpe<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
5<br />
2<br />
III. Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
$3 i alt<br />
122 II 13 4 10 1 91.<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
51 7 8 2 4 29 1 46<br />
7 Valsemylnor . . 16 3 fl 1 1<br />
1 15<br />
Andre myinor . 35 4 5 1 3 22 31<br />
Kvernar<br />
71 4 5 2 6 54 — 45<br />
Kallkvehiar . . 41 3 2 5 31 ____ 41<br />
Grovpe<strong>kvernar</strong> 11 _ 2 8 — 1<br />
Amire <strong>kvernar</strong> 19 1 11 i 15 — 3<br />
-<br />
._<br />
11<br />
3<br />
i<br />
2<br />
4;94;<br />
312<br />
105<br />
207<br />
384<br />
266<br />
64<br />
54<br />
4 887 1;53 148 88<br />
3 475 288 126 61<br />
i. 178 71 59 48<br />
2 297 217 67 13<br />
1 392 365 20 7<br />
- 346 326 15 5<br />
— 26 24 2<br />
1 20 15 3 2<br />
71 97<br />
20 — 25<br />
16 — 20<br />
2 5<br />
2 —<br />
101<br />
77<br />
S<br />
69<br />
24<br />
20<br />
4<br />
35 30<br />
35 30<br />
31 30<br />
4 -<br />
-<br />
-<br />
-<br />
34 23<br />
33 23<br />
17 11<br />
16 1.2<br />
1<br />
1<br />
72 12 7<br />
34 8 4<br />
7 5 3<br />
27 3 1<br />
38 4 3<br />
34 4 3<br />
1 — ____<br />
3 _.
kvernhus<br />
yverbygd<br />
grunn<br />
Medeltal<br />
kvart bus<br />
m2.<br />
100 är<br />
I luder 10-10 2t)- 4) . 50 - 99 <strong>og</strong> yver<br />
Verk- Vmse 10 fir fir år<br />
: år det Alder i .,, b , ,,<br />
I sagstad,<br />
fabrikk,<br />
bruks- <strong>etter</strong> 100 ) 1879— ; 1820 — fyre 1TP- d'al<br />
jord- (Bygt (Bygt (Bygt , (Bygt (flygt ikkje : 1".;e.!.sbruks-<br />
hus ljosverk hus . 10)8) 1918) 1908) I 1878) 1890) gieven<br />
Bruk I Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk ' Bruk Bruk Bruk Ar<br />
Merknader<br />
92<br />
142<br />
187<br />
116<br />
30<br />
28<br />
34<br />
60<br />
92<br />
14<br />
5<br />
9<br />
78<br />
31<br />
47<br />
1 8<br />
3<br />
3<br />
15<br />
9<br />
i;<br />
24;<br />
26<br />
..<br />
21<br />
5<br />
171<br />
98<br />
28<br />
70<br />
73<br />
54<br />
12<br />
7<br />
226<br />
127<br />
45<br />
82<br />
99<br />
79<br />
10<br />
10<br />
335<br />
192<br />
82<br />
110<br />
143<br />
138<br />
2<br />
3<br />
107 25<br />
52 6<br />
21<br />
31<br />
55<br />
54<br />
i<br />
2<br />
4<br />
19<br />
19<br />
.._<br />
3<br />
3<br />
2<br />
i<br />
28<br />
26<br />
28<br />
25<br />
31<br />
33<br />
12<br />
12<br />
24)<br />
19<br />
1<br />
28 85 16 3<br />
28 • 79 15 2<br />
193<br />
124<br />
35<br />
2<br />
1<br />
14<br />
5<br />
1<br />
21 62 9 1<br />
7 17 6 1<br />
6 1 1<br />
633<br />
1 1<br />
-<br />
....... -<br />
48<br />
4;<br />
5<br />
.1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
34)<br />
29<br />
28<br />
33<br />
45<br />
57<br />
-<br />
5<br />
129<br />
148<br />
192<br />
131<br />
33<br />
33<br />
2<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
-<br />
-<br />
32<br />
27<br />
9<br />
18<br />
5<br />
2<br />
3<br />
45<br />
39<br />
8<br />
31<br />
6<br />
5<br />
1<br />
58<br />
50<br />
12<br />
38<br />
8<br />
$<br />
--<br />
15<br />
14<br />
6<br />
8<br />
1<br />
1<br />
6<br />
3<br />
i<br />
2<br />
3<br />
3<br />
2 28<br />
27<br />
28<br />
26<br />
2 34<br />
1 40<br />
1 5<br />
76<br />
117<br />
145<br />
103<br />
35<br />
36<br />
27<br />
26<br />
24<br />
4<br />
1<br />
3<br />
20<br />
4<br />
16<br />
•••••••■••••<br />
1<br />
2<br />
-<br />
2<br />
4<br />
4<br />
13<br />
8<br />
3<br />
5<br />
4<br />
1<br />
23<br />
13<br />
28<br />
13<br />
29<br />
11<br />
i<br />
10<br />
6<br />
7<br />
10<br />
5<br />
8<br />
15<br />
14<br />
1<br />
11<br />
11<br />
ri<br />
1<br />
1<br />
4<br />
4<br />
.••••••<br />
.1-<br />
—<br />
—<br />
34;<br />
32<br />
22<br />
38<br />
39<br />
42<br />
10<br />
17
i<br />
item<br />
sjølvstendig<br />
verksemd<br />
Bruk<br />
__. 2 ____... 1 4 . 5 4) 7 8<br />
I iopelag med andre verksemder<br />
Mylna eller kverna vart driven Av desse var i lag med<br />
i lag med<br />
.■ andre 14 anda jord- I<br />
1 anna 2 andre<br />
verks- verksemd<br />
emder<br />
Bruk Wilk<br />
1 8 0<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
b. llopelag med ~Ire terksentdet.<br />
verks- verks- Jord- bruk <strong>og</strong>i Sagcinder<br />
cinder bruk sagbruk bruk<br />
<strong>og</strong> fleire<br />
Bruk Bruk Bruk Itruk Bruk<br />
ikkje<br />
trygda<br />
Bruk<br />
9 I 10 ........<br />
Verde- _<br />
Brandtryg-<br />
Tryg-<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Heile landet<br />
My'nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Va1semy11101.. .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar<br />
.10111:vernal.<br />
liroype<strong>kvernar</strong><br />
An(Inb 1( vernar<br />
13S<br />
112<br />
51<br />
61<br />
26<br />
15<br />
5<br />
549<br />
188<br />
59<br />
129<br />
361<br />
288<br />
44<br />
29<br />
213<br />
119<br />
41<br />
78<br />
94<br />
Si<br />
54<br />
25<br />
29<br />
27<br />
F)<br />
9<br />
13<br />
22 473<br />
19 ;<br />
I<br />
131<br />
7 I 44<br />
12 1 8 i<br />
3 ' 342<br />
i 1<br />
2 1<br />
189<br />
105<br />
38<br />
67<br />
84<br />
292 29<br />
35 25<br />
15 30<br />
127<br />
85<br />
25<br />
60<br />
42<br />
7<br />
14<br />
21<br />
338<br />
50<br />
7<br />
43<br />
288<br />
224<br />
41<br />
23<br />
660<br />
439<br />
174<br />
265<br />
221<br />
122<br />
44;<br />
53<br />
Landsbolkar :<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsentylnor . .<br />
Andro inylnor .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
•<br />
(irovpelivernar<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
37<br />
36<br />
28<br />
8<br />
i<br />
i<br />
80<br />
54<br />
40<br />
14<br />
6<br />
G<br />
39<br />
36<br />
25<br />
11<br />
3<br />
2<br />
1<br />
15<br />
15<br />
12<br />
3<br />
7<br />
7<br />
5<br />
2<br />
44<br />
38<br />
29<br />
9<br />
6<br />
G<br />
37<br />
35<br />
23<br />
12<br />
2<br />
1<br />
i<br />
20<br />
19<br />
13<br />
6<br />
i<br />
1<br />
11 116<br />
7 140<br />
4 105 1 )<br />
3 35<br />
4 6<br />
3 5<br />
i - - - -<br />
1<br />
II. Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt .... .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . . . .<br />
Valsetuylnor . .<br />
Andre ittylnor .<br />
Kvernar. .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
( irovpek vernal.<br />
Audro liveniar<br />
37<br />
31<br />
9<br />
22<br />
6<br />
5<br />
1<br />
(ir)<br />
48<br />
10<br />
36<br />
17<br />
13<br />
3<br />
1<br />
35<br />
33<br />
6<br />
27<br />
2<br />
2<br />
18 i<br />
17<br />
9<br />
8<br />
1<br />
i<br />
6<br />
2<br />
4<br />
i<br />
1<br />
50<br />
36<br />
10<br />
26<br />
14<br />
13<br />
1<br />
30<br />
26<br />
S<br />
18<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
30<br />
29<br />
7<br />
22<br />
i<br />
-<br />
29 132<br />
13 1 121<br />
2 I 34<br />
11 87')<br />
16 11<br />
14 6<br />
2 3<br />
— 2<br />
III. Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
30 i alt<br />
14 66 32 8<br />
42<br />
27 47 75<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
6 Valsemylnor .<br />
Andre inylnor<br />
10<br />
3<br />
7<br />
20<br />
5<br />
15<br />
15<br />
7<br />
8<br />
5<br />
i<br />
4<br />
1<br />
1<br />
6<br />
2<br />
4<br />
16 14 7 44<br />
3 1 15<br />
10 11 6 29<br />
14 Kvernar<br />
4 46 17 3<br />
1 36<br />
13 40 31<br />
5 Kal 1k vernal. .<br />
3 31 6 I<br />
31<br />
2 29 12<br />
(iroype<strong>kvernar</strong><br />
4<br />
1 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
7<br />
1<br />
1•■■•■■•<br />
i<br />
6<br />
9<br />
2<br />
2 2 6 5<br />
7 9 51 14
181<br />
nor <strong>og</strong> bygclakvornar 1027— 1020.<br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
terdeuppyaeor.<br />
11 .1 12 13 14<br />
I lb 17 18 I 19 II 20<br />
si p p g il v o r<br />
Drivkraft<br />
ding - i! !i Salsverde<br />
1.iin pit bruka<br />
llovuddrivkraft<br />
Bruk<br />
iuiii- da _ .<br />
Ekqplotrisi-<br />
sjons- kraft hjelpe-<br />
(damp)<br />
Trygdesum Bruk Kronor Brisk Kronor Vatu tet kraft I kraft<br />
used<br />
Kronor<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Merknader<br />
)<br />
!I<br />
14 17 186 852 998 889(;55 632<br />
16 183 787 489 13 571 350 457<br />
9 600 611<br />
9 097 373<br />
810 369 582 66 181<br />
-1 650 181 6 033 670 123 58 2<br />
20<br />
5 814 205 308 4 906 700 276 3 063 703 242 65<br />
2 27<br />
1318 003 065 509 305 175 503 246 401 87 20<br />
5<br />
1<br />
695 431 4 #90 346 280 83 168 525 34.6<br />
-- 2<br />
149 900<br />
421 675<br />
87<br />
76<br />
178 350 37<br />
4-14 675<br />
85 245<br />
249 476<br />
23<br />
32<br />
45<br />
42<br />
17<br />
3<br />
2 1<br />
1 2<br />
766<br />
365<br />
210<br />
123<br />
22<br />
2<br />
5 !I<br />
61.<br />
2 56<br />
7 456 922<br />
7 428 722<br />
6 708 402<br />
720 320<br />
28 2<br />
20 200<br />
8 000<br />
157<br />
147<br />
109')<br />
38<br />
10<br />
8<br />
6 420 30(11<br />
6 393 100<br />
5 712 200<br />
680 900<br />
27 200<br />
17 200<br />
2 000<br />
fi 000<br />
148<br />
147<br />
100<br />
4 132 929<br />
4 132 929<br />
3 744 620<br />
388 309<br />
0<br />
0<br />
114<br />
106<br />
75<br />
31<br />
8<br />
42<br />
40<br />
33<br />
2<br />
2<br />
(7<br />
17<br />
16<br />
1) 1 ikkje gjeven ttpp<br />
4 280 621 161 3551, 700 141<br />
4 194 62 134 3 473 2 134<br />
2 061 100 36 1 672 700 36<br />
2 133 520 98 i) 1 800 500; 08<br />
86 0011 27 78 5001 7<br />
25 000 1 20 44 500 1<br />
21 000 5 19 000 4<br />
40 000 2 15 000 2<br />
2 695 552<br />
2 682 452<br />
1 !i so<br />
210 792<br />
13 100<br />
5 000<br />
6 700<br />
1 400<br />
130<br />
106<br />
27<br />
70<br />
24<br />
20<br />
2<br />
2<br />
32<br />
29<br />
9<br />
20<br />
3<br />
•<br />
23<br />
23<br />
9<br />
1 1 1 ikkje gjeven tipp<br />
11 357 203 721 129 804 89 874 794 96 25<br />
1 15674(1 51 963 40 51 778 197 41 10<br />
501 580 400 16 0001 6387 373 14 2<br />
576 340 35 462 .i 00 35 390 824 27 8<br />
24040(131 200 980 71<br />
96 597 55 15<br />
117 91 580 41000 11 33 800 4 I<br />
2721 600300 .11<br />
7 17 311 1 9<br />
87 800: 19 96 100 13 45 486 13 4;<br />
1.<br />
•<br />
8<br />
6<br />
2
182<br />
Heile landet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(froype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
Landsbolkar:<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar<br />
Kai Ilivernar .<br />
(frope<strong>kvernar</strong><br />
.1.ntire <strong>kvernar</strong><br />
1 ; 2 I '3<br />
Kvernkall<br />
...... . .. ...... . .<br />
I<br />
Bruk Kallar llestekraft<br />
234<br />
5<br />
3<br />
2<br />
229<br />
219<br />
4<br />
6<br />
8<br />
1<br />
1<br />
7<br />
7<br />
.-<br />
384 2531<br />
12 94<br />
10 86<br />
2 8<br />
372 2437<br />
358 23:13<br />
4 35<br />
10 69<br />
14 112<br />
1 4<br />
1 4<br />
13 108<br />
13 108<br />
•1 i 5 1 O .. .... .<br />
Turbinkall<br />
. .<br />
Bruk<br />
1.17<br />
8<br />
2<br />
6<br />
139<br />
134<br />
1<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
. . ___ .....<br />
Vasshjul ..... .......... . . .. . ._<br />
Vasshjul i alt I Av desse var<br />
yvervasshjull<br />
. _<br />
1<br />
Heste-<br />
Bruk hjul Hjul kraft Bruk Hjul kr‘aft<br />
Ileste-<br />
Kall"r kraft<br />
236<br />
15<br />
5<br />
to<br />
221<br />
216<br />
t<br />
4<br />
- -<br />
2 22<br />
1 7<br />
i<br />
1<br />
.1<br />
5. tabellen. Bygdantylnor<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
7 I 8 I 9 : 10. i 11 I 12<br />
---- --- --- -*=_.-<br />
2169<br />
151<br />
42<br />
109<br />
2018<br />
1968<br />
8<br />
42<br />
--<br />
7<br />
15<br />
i s<br />
114<br />
63<br />
13<br />
50<br />
51<br />
36<br />
6<br />
9<br />
161<br />
106<br />
29<br />
77<br />
55<br />
39<br />
6<br />
10<br />
11 26<br />
11 26<br />
3 I 9<br />
8 17<br />
—<br />
-<br />
!i<br />
1 1<br />
il<br />
1999 1 81<br />
1712' 54<br />
445 ! 11.<br />
1267 i 43<br />
287 ;, 27<br />
103 il 17<br />
68! 5<br />
116:: 5<br />
;I<br />
I!<br />
11<br />
4241! 11<br />
424: 11<br />
81; 3<br />
343 1) 8 1)<br />
- - • --<br />
-<br />
r. hrirrerl.<br />
--- .=.---••=<br />
123 1795<br />
94 1623<br />
26 426<br />
68 1197<br />
29 172<br />
18 48<br />
5 60<br />
6 64<br />
24 416<br />
24 416<br />
9 81<br />
15 335<br />
II. Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valseinylnor . .<br />
Andre myinor .<br />
Kvernar<br />
liailhverliar .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
It <strong>kvernar</strong> .<br />
16<br />
16<br />
16<br />
26<br />
-<br />
26<br />
26<br />
207<br />
-<br />
207<br />
207<br />
i<br />
i<br />
it<br />
4<br />
4<br />
8<br />
1<br />
••••■•■••<br />
i<br />
7<br />
7<br />
8i<br />
12<br />
.........,<br />
12<br />
69<br />
24<br />
24<br />
6<br />
18<br />
49 815<br />
49 815<br />
13 295<br />
36 520<br />
—<br />
23<br />
23<br />
4;<br />
17<br />
48<br />
48<br />
13<br />
35<br />
........ --- -<br />
-<br />
-<br />
•■•<br />
$13<br />
813<br />
295<br />
518<br />
HI. Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
'16 77 571 17 25 262 18 20 318 12 13 249<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
3 10 88 2 3 30 910!218 7 7 188<br />
2 Valsemylnor 9 82 1 2 24 1 210— —<br />
Andre mylnor<br />
I 1 C:. 11 6 8 8 208 7 7 188<br />
33 Kvernar 67 483 15 22 232 9 10 100 5 6 61<br />
30 Kalil:vernal. .<br />
61 439 13 20 212 33! 10 2 2 8<br />
(irovpe<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 3 6 44 2 2 20 6 71 90 3 4 53<br />
*) Tala for under v ass 11 j u 1 kan rekuast ut pil den miten at vin dreg uppgiivone um yvervasshjul frå sunnnane i ru -<br />
landsbolkane, Austlandet <strong>og</strong> Vestlandet) hadde Iside yvervass- <strong>og</strong> undervasshjul.
11 1 14 11i<br />
Bruk<br />
Turbin<br />
binar<br />
. 10 I 17 I 18<br />
. Elektromotor<br />
!<br />
1<br />
Bruk : * Moto-<br />
rar<br />
Ilestekraft<br />
1-lestekraft<br />
llestekraft<br />
19 * 20 I 21<br />
Eksplosjonstnotor<br />
I i<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
22 1 21 ' 21<br />
Eimverk (damp)<br />
Bruk<br />
Ilestekraft<br />
Maskinor<br />
25<br />
1 lestekraft<br />
i alt<br />
Merlinader<br />
345<br />
313<br />
112<br />
201<br />
32<br />
1<br />
12<br />
19<br />
472<br />
440<br />
190<br />
250<br />
32<br />
i<br />
12<br />
19<br />
14; 367<br />
15 468<br />
7 171<br />
8 297<br />
899<br />
6<br />
304<br />
589<br />
262<br />
171<br />
85<br />
86<br />
91<br />
2<br />
45<br />
44<br />
403<br />
306<br />
173<br />
133<br />
97<br />
3<br />
46<br />
48<br />
9219<br />
7862<br />
5093<br />
2769<br />
1357<br />
41<br />
572<br />
777<br />
31<br />
10<br />
5<br />
5<br />
21<br />
18<br />
3<br />
31<br />
10<br />
5<br />
5<br />
21<br />
455<br />
235<br />
150<br />
85<br />
220<br />
-<br />
18 185<br />
3 35<br />
7<br />
4<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
7<br />
4<br />
-<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
231<br />
176<br />
176<br />
55<br />
19<br />
6<br />
32 971<br />
25 698<br />
12 987<br />
12 711<br />
7 273<br />
4 418<br />
1 221<br />
1 1;34<br />
99 143 5974')<br />
99 183 5 976<br />
74 142 fi 183<br />
25 41 793<br />
--<br />
-- -<br />
-<br />
-<br />
58 110<br />
56 108<br />
48 90<br />
8 18<br />
2 2<br />
1<br />
1<br />
i<br />
i<br />
3542 3<br />
3492 3<br />
3150 3<br />
342<br />
50<br />
20<br />
30<br />
:;<br />
3<br />
3<br />
-<br />
-<br />
105<br />
105<br />
105<br />
-<br />
-<br />
-<br />
-<br />
_<br />
-<br />
-<br />
-<br />
10 181<br />
10 008<br />
8 523<br />
1 485<br />
173<br />
123<br />
20<br />
30<br />
9 Tvo mylnor (i 0-1-<br />
fold) hey kvar eit<br />
undervasshjul att-<br />
St yvervasshjul.<br />
90<br />
86<br />
22<br />
84<br />
4<br />
-<br />
2<br />
2<br />
117 4 093<br />
113 4 015<br />
31 1 276<br />
82 2 739<br />
4 78<br />
2 40<br />
2 38<br />
51<br />
48<br />
17<br />
31<br />
3<br />
- 3<br />
74; 2022 4 4 78<br />
73 1966 4 4 78<br />
30 925 2 2 ,1 5<br />
43 1041 2 2 33<br />
3 56<br />
3 56<br />
--<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
........<br />
2<br />
41;<br />
46<br />
46<br />
7 342<br />
6 932<br />
2 541<br />
4 391<br />
410<br />
276<br />
91<br />
38<br />
38<br />
33<br />
13<br />
20<br />
5<br />
1<br />
4<br />
41 1 488<br />
36 1 332<br />
11 507<br />
22 825<br />
5 156<br />
1 16<br />
4 140<br />
32<br />
15<br />
5<br />
10<br />
17<br />
9<br />
8<br />
SI<br />
34<br />
13<br />
21<br />
861<br />
622<br />
293<br />
329<br />
17 239<br />
•_<br />
9<br />
8<br />
123<br />
116<br />
2<br />
1<br />
.1<br />
1<br />
--<br />
h<br />
2<br />
i<br />
i<br />
1<br />
1 1<br />
3 524<br />
2 310<br />
916<br />
1 394<br />
1 218<br />
brikken vasshjul i alt. 1 alt faust del 37 !with med 38 undervasshjul p:i ihoplagt 201 II K. 4 bruk (siå merknadene til<br />
24<br />
20<br />
20<br />
8<br />
8<br />
-1-<br />
-<br />
-<br />
661<br />
147<br />
410
5. tabellen. Bygclarnyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
Landsbolkar<br />
Bruk Korn hejre<br />
i alt mime<br />
-<br />
Imtlag • Sr - i 1101) :<br />
t<strong>og</strong><br />
. (sam.<br />
lag fylke)<br />
cia) mann<br />
* Bruk<br />
2 I 3 I 1 ()<br />
. . . .<br />
lAgarar<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
- • -- • -«-•-<br />
8 I 9 10 ' 11<br />
I Ins bygde til mylne- eller<br />
Andre<br />
Byggjevyrke<br />
1 alt I Både tre<br />
Tre <strong>og</strong> stein Stein<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Mylne-<br />
Mylna eller<br />
a. Vtlel lot b<strong>og</strong>y!. Uppfitror um clip-<br />
IV. Vestlandet<br />
My!nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsentylnor .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar . •<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
iiroypek%•ernar<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
254;<br />
66<br />
17<br />
49<br />
190<br />
140<br />
16<br />
34<br />
4<br />
1<br />
3<br />
3<br />
4<br />
7 2<br />
41 —<br />
:; 2<br />
1 2<br />
2<br />
49 190<br />
12 44<br />
5 8<br />
7 36<br />
37 146<br />
26 111<br />
1 15<br />
LO 20<br />
1<br />
1<br />
218<br />
62<br />
16<br />
46<br />
156<br />
140<br />
11<br />
191<br />
47<br />
9<br />
38<br />
144<br />
132<br />
4<br />
8<br />
19<br />
11<br />
3<br />
8<br />
8<br />
6<br />
1<br />
8<br />
4<br />
4<br />
4<br />
2<br />
•<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemyinor<br />
Andre wylnor .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Cfroype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
245 9<br />
76 8<br />
3<br />
73 8<br />
169 1<br />
38<br />
20 I<br />
10 8<br />
8 5<br />
2 3<br />
1 2<br />
1<br />
47<br />
li<br />
36<br />
171 200<br />
44 75<br />
1 3<br />
43 — 72<br />
127 — 125<br />
87 111<br />
25 9<br />
15<br />
157<br />
39<br />
39<br />
118<br />
106<br />
9<br />
3<br />
43<br />
36<br />
33<br />
7<br />
5<br />
2<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Valsetnylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(;roy))e<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
60<br />
16<br />
44<br />
26<br />
16<br />
2<br />
3<br />
2<br />
12<br />
1<br />
il<br />
9<br />
2<br />
42<br />
11<br />
li<br />
31<br />
16<br />
13<br />
2<br />
48<br />
16<br />
1<br />
15<br />
32<br />
26<br />
6<br />
45<br />
13<br />
1<br />
12<br />
32<br />
26<br />
6<br />
3<br />
3
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> 11027 -10<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
domstilhore oy ilm mytnehits krenilms.<br />
12 ; 13 I 14 1 15 II 16 I 17 18 I 19 20 I 21 I 22 .„„<br />
hus <strong>og</strong> kvernhus<br />
-- 1« -•<br />
kverna var i Alderen på buss (rekna til 1928)<br />
kvernhus .<br />
i .• Under<br />
VverbygdVerk- i Ymse : 10 år<br />
I sag.- !Mad fa-1 jord- . (Bygt<br />
grunn , bruks- , 1<br />
Medeltal hus . 1. )rik_k. bruks- • <strong>etter</strong><br />
kvart hits • jos‘uk hus . 1918)<br />
I<br />
m2. I Bruk Bruk Bruk ; Bruk<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
100 iir<br />
10-19 20-49 50-99 tn.; yver<br />
år iir är det<br />
(13ygt (Bygt (Bygt<br />
1909— 1870— 1829— (Bygt<br />
1918) 1908) 1878) fyre<br />
IŠ029)<br />
2o)<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
uppgjeven<br />
Medelsalder<br />
Ar<br />
knatier<br />
50 31<br />
106 4<br />
172<br />
83 :1<br />
28 27<br />
21<br />
34<br />
77 18<br />
4<br />
4<br />
39<br />
— • 17<br />
2<br />
— 15<br />
5:1<br />
16<br />
ti<br />
85<br />
21<br />
3<br />
18<br />
34<br />
8<br />
4<br />
4<br />
I; 1<br />
3 ;, 22 37 64 :.*6 6 1<br />
I 28 61 24; 1<br />
1 I 2 2<br />
2 i * 2 7 2<br />
27<br />
23<br />
*<br />
1<br />
33<br />
35<br />
Il<br />
1.4<br />
61; 21<br />
121 1<br />
1St)<br />
Ilt)<br />
32 20<br />
32<br />
37 I 1<br />
1'4<br />
6<br />
••<br />
3<br />
3<br />
18 >5 60 60 14 5<br />
23 24 25 3<br />
. . 2<br />
23 22 25 2<br />
18 32 36 41 11 5<br />
s ' 25 30 40 1 1 5<br />
15 4 4<br />
3 3 2<br />
23<br />
19<br />
31<br />
26<br />
8<br />
173<br />
112<br />
23 8<br />
21<br />
32 6<br />
2<br />
3<br />
3 •<br />
3<br />
1 12 17 13 4;<br />
4 7 4 1<br />
.<br />
4 6 4<br />
1 8 10 9 5<br />
5 8 tI<br />
1 1 3 2 —<br />
4<br />
-^<br />
22<br />
20<br />
10<br />
23<br />
25<br />
16
,<br />
Hopelag med andre verksemder Verde -<br />
!kilt Mylna eller kverna vart driven<br />
sjolvstendig<br />
............ ...__ _............... .<br />
* Av desse var i lag med Brandtryg-<br />
Landsholkar<br />
i lag med<br />
verksemverks-<br />
verks- : verks- verks- Jord- bruk <strong>og</strong>. Sag- Ikkje<br />
I anna I 2 andre I '.3 andre I 4 andrejord-<br />
. I<br />
I Tryg-<br />
!<br />
emd emder ; emder emder bruk sagbruki bruk trygda<br />
Bruk Bruk Bruk i Bruk <strong>og</strong> fleire. Bruk<br />
Bruk :: Bruk Bruk 1 Bruk Bruk<br />
• .•<br />
.. ... ......... •<br />
1 So<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
A.. Samandrag for heile landet<br />
b. I lopelay iml et lid re rerks(m(ler.<br />
4 5 617 I 9 ! 10<br />
IV. Vestlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
27 i alt<br />
25 17$ 41 11 1 159<br />
27 129 125<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
16 33 12 5 — 20 6 12 il 54<br />
Valsemylnor . .<br />
--,<br />
10 3 2 2 1 2 • .•.. ^<br />
2 16 ')<br />
Andre tnylnor .<br />
6 30 10 3 18 6 I0 li :18<br />
21 Kvernar<br />
9 145 29 6 1 139<br />
15 118 71<br />
6 hall<strong>kvernar</strong> . .<br />
4 126 9 1 127<br />
1 102 33<br />
(iroypek vernal. . . 2 6 (i 2 3 i; 4 7 9<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3 13 14 3 t. 9 9 10 9 21 1 )<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
55 i alt . . • • •<br />
19 145<br />
19 <strong>Mylnor</strong><br />
15 28<br />
50<br />
18<br />
26<br />
10<br />
5<br />
5<br />
144<br />
24<br />
15 83<br />
10 8<br />
Itil<br />
68<br />
Valsemylnor . . - - i i i. 1 i. 3<br />
Andre mylnor . 15 27 17 9 r, 23 18 10 8 ( 5<br />
36 Kvernar . . 4 117 32 16 120<br />
5 75 93<br />
Hj Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
2 89 17 3 92 3 52 59<br />
(froype<strong>kvernar</strong> .<br />
2 22 8 6 -- 23 hj 1 15 23<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
6 7 5 11 1 8 11 I )<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
ti 35 16 3 34 i o $ 39 21.<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
4 5 5. 2 7 3 1 4 12<br />
Valsentylnor . . i - -<br />
- — :<br />
....... 1<br />
Andre mylnor<br />
3 li 5 2 i 7 3 1 4 11<br />
7Kvernar<br />
2 30 11 1 i 27<br />
7 35 9<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 1 .<br />
1 23 2 = 23<br />
— 24 2<br />
-<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
1 7 8 4 4 7 10 6<br />
-<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1 1 — 2 1. 1<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft nar anna ikkje er sagt.
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> 1<strong>1927</strong> • 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
Dri (law fl<br />
11 12 13 14 15 I 16 I 17 18 10 20<br />
uy p g a v of .....____. ........._ ..._......... . ....<br />
ding Salsverde il 1.1in på lnuka<br />
I)rivkraft<br />
1lovuddrivkraft<br />
— Bruk<br />
da<br />
Eksplo- F.im- med<br />
• •<br />
Trygdesum Bruk Kronor ;1 Bruk Kronor Vatn trisi- sjons- kraft hjelpelet<br />
kraft (damp) kraft<br />
Kronor<br />
.<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
_<br />
•<br />
•.„ .<br />
Merknader<br />
1 722 555<br />
1 379 76<br />
777 100<br />
602 660<br />
342 795<br />
12( 120<br />
28 500 ,<br />
188 175'<br />
254<br />
65<br />
16<br />
49<br />
189<br />
140<br />
16<br />
33<br />
I 620 455 .<br />
1 117300<br />
613 500<br />
503 SOO: .<br />
503 155:<br />
250 830'<br />
42 350:<br />
209 975i;<br />
132 504 602 207<br />
57 564 313 49<br />
1 6 344 350 6<br />
41 219 963 43<br />
75 240 289 158<br />
41 75 374 1.40<br />
8 22 150 9<br />
26 142 765 9<br />
•<br />
441<br />
171<br />
it I<br />
I; I<br />
27! 5<br />
3 I 4<br />
24<br />
•<br />
4<br />
1<br />
9 1 ikkje gjeven upp<br />
9 I ikkje gjevesi<br />
i !<br />
55 2 OSS .1951: 24.4 I 526 S01! it 100 927 567 152<br />
5<br />
1 769 745I 76 1 416 859' 57 801767. 53 21<br />
202 58011 3<br />
1 567 1651 73<br />
130 250<br />
1 286 600. 54<br />
45 000 1<br />
756 767 ;•;2<br />
2<br />
19 i<br />
34 318 4501 168 409 950 49 125 800 129<br />
5<br />
164 556: 111 239 1001 1 27 50 216 111. .1<br />
61 200! 38 58 250 1 11 16 909 10<br />
3<br />
92 700; 19 1 ) 112 6001 11 58 675 8 9 2<br />
2 5<br />
e 5<br />
2<br />
i.<br />
1<br />
•• 1) 1 ikkje gjeven upj,<br />
260 250 840, 60600 23<br />
254 200 16 207 500 11<br />
40 000 1 35 000<br />
214 200 15 172 500 10<br />
5926 640100 44<br />
12<br />
2640.10650 . 3<br />
17 600, 16 29 450<br />
3000 5 000: 2<br />
,2<br />
1<br />
165 175 37<br />
137 715 10<br />
40 667<br />
97 048 10<br />
27 460 27<br />
4 135 26<br />
22 175 1<br />
1. 150<br />
4 9<br />
2<br />
. '<br />
2<br />
2 .
,<br />
■••••••■•111.11.•••••••••■•■••■••••••••••••••••••••••••••••••■••■•••■•■•••••■<br />
Landshoikar<br />
1 2 I .1<br />
. ._. • .. _..._ . _. ..<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Kallar<br />
4 I 5 I 6<br />
Turbinkall<br />
hestekraft<br />
Bruk Kallar<br />
5. Labeller). Liygdamylnor<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
tlestekl<br />
aft<br />
7 : 8 1 9 i: 10 1 11 , 12<br />
Vasshjul<br />
Vasslijul i alt 1 Av desse var<br />
yvervasshjul ... . .<br />
Bruk<br />
hjul<br />
liestekraft<br />
!. Br"<br />
t. Drier/W.<br />
tieste-<br />
1 ljul kraft<br />
•<br />
IV. Vestland et<br />
My!nor <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre ntylnor .<br />
Kvernar. . •<br />
liallk vernal. . .<br />
Ciroype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre It vernal. .<br />
92 144 737 5$ 85 671<br />
1 1 2 1 3 18<br />
......... 1 3 18<br />
1 1 2 - —<br />
91 143 735 57 82 653<br />
89 140 717 56 81. 643<br />
._. ...... __.<br />
2 3 18 1 1 10<br />
44<br />
16<br />
3<br />
13<br />
28<br />
21<br />
4<br />
3<br />
49<br />
18<br />
5<br />
13<br />
31<br />
24 .<br />
4<br />
3 .<br />
.I<br />
I<br />
330 , 31<br />
I<br />
1951 11<br />
59 i 2<br />
1361 9<br />
1351 20<br />
59 1 I 149<br />
50 4<br />
26 2<br />
34<br />
13<br />
4<br />
9<br />
21<br />
15<br />
4<br />
2<br />
249<br />
151<br />
50<br />
101<br />
98<br />
37<br />
50<br />
it<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> ..<br />
Valsomylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(iroype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . .<br />
54;<br />
56<br />
51<br />
.4<br />
1<br />
86<br />
86<br />
81<br />
4<br />
1<br />
674<br />
674<br />
632<br />
35<br />
7<br />
64<br />
3<br />
3<br />
61<br />
60<br />
1<br />
115<br />
7<br />
.—<br />
7<br />
108<br />
107<br />
i<br />
1 1.25<br />
84<br />
84<br />
1 041<br />
1 029<br />
12<br />
14<br />
2<br />
2<br />
12<br />
10<br />
2<br />
14 ; 102 4<br />
2 : 55<br />
2 i 551 2<br />
12: 47 2<br />
10 . 29 1<br />
2 ,. 18 1<br />
•••••••••<br />
4<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
i<br />
fiS<br />
. 55<br />
55<br />
13<br />
3<br />
I 0<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valseinylnor • •<br />
Andre mylnor • •<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Ciroype<strong>kvernar</strong> . .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
26<br />
26<br />
26<br />
-<br />
37<br />
-<br />
37<br />
37<br />
230<br />
-<br />
230<br />
230<br />
-<br />
1<br />
1<br />
..-<br />
I<br />
1<br />
••■•••■<br />
1<br />
8<br />
8<br />
1 8<br />
-<br />
-<br />
: I<br />
1<br />
i<br />
2<br />
2<br />
3 10<br />
1 5<br />
- - —<br />
1 : 5<br />
2 i 5<br />
2, 5<br />
-<br />
- ._<br />
-
180<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>--19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
l,q hestekraf1.<br />
13 14 15 16 1 17 18 10 I 20 21 22 I 23 24 25<br />
•<br />
Turbin _____ flektmmotor<br />
. . Ilsplosjonsmotor Eituverk (damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
Hestekraft<br />
Moto-<br />
Bruk rar hestektaft<br />
Motorar<br />
Elesiela<br />
aft<br />
Bruk<br />
ma_<br />
skinor<br />
item,-<br />
kraft<br />
Hestekraft<br />
i ali<br />
Met knader<br />
35<br />
2<br />
33<br />
11<br />
5<br />
6<br />
49<br />
38<br />
2<br />
36<br />
11<br />
5<br />
t;<br />
1 350 49<br />
1 086 21<br />
155 12<br />
931 9<br />
270 28<br />
1<br />
79 3<br />
191 24<br />
79<br />
47<br />
34<br />
13<br />
32<br />
2<br />
3<br />
27<br />
1 057<br />
685<br />
498<br />
187<br />
372<br />
7<br />
18<br />
347<br />
5<br />
5<br />
4<br />
1<br />
5<br />
5<br />
4<br />
1<br />
(;7<br />
67<br />
Fi2<br />
15<br />
.........<br />
-<br />
-<br />
4 218<br />
1 986<br />
730<br />
1 256<br />
2 232<br />
1 426<br />
199<br />
1107<br />
1) Tvo kvernbruk (i<br />
R(galatul) bey kyst<br />
eit undervassh jul att<br />
:it yvervassiiiiil.<br />
03<br />
51<br />
i<br />
50<br />
12<br />
i<br />
4<br />
7<br />
72 299$<br />
60 2 603<br />
i 50<br />
59 2 553<br />
12 395<br />
i 4;<br />
4 169<br />
7 220<br />
60<br />
25<br />
2<br />
23<br />
35<br />
1<br />
25<br />
9<br />
74<br />
37<br />
4<br />
33<br />
37<br />
i<br />
26<br />
10<br />
1 513<br />
955<br />
182<br />
773<br />
558<br />
1<br />
303<br />
254<br />
7<br />
1<br />
1<br />
6<br />
4<br />
2<br />
7<br />
1<br />
•<br />
1<br />
6<br />
-<br />
4<br />
2<br />
85<br />
12<br />
12<br />
73<br />
2<br />
2<br />
1<br />
-<br />
1<br />
ill<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
134;<br />
130<br />
130<br />
6<br />
I;<br />
6 633<br />
3 839<br />
232<br />
3 607<br />
2 794<br />
1 697<br />
578<br />
519<br />
9<br />
9<br />
9<br />
10 450<br />
10 456<br />
-<br />
101 456<br />
•<br />
12<br />
6<br />
1<br />
5<br />
6<br />
4<br />
2<br />
13<br />
7<br />
2<br />
5<br />
6<br />
4<br />
2<br />
224<br />
142<br />
45<br />
97<br />
82<br />
—<br />
52<br />
30<br />
10<br />
1<br />
1<br />
9<br />
9<br />
10<br />
1<br />
-<br />
1<br />
9<br />
9<br />
92<br />
20<br />
-<br />
20<br />
72<br />
72<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
',....'...<br />
2<br />
2<br />
49<br />
•<br />
623<br />
-<br />
49<br />
49<br />
14)69<br />
45<br />
578<br />
446<br />
235<br />
181<br />
30
I 00<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
a. 'fidel pil In.telaw. Uppyaror mu clip-<br />
1<br />
,<br />
2 I *i -1 i o<br />
.<br />
. 7<br />
Eityarar<br />
8 i. 0 i 10 11<br />
M y . 1 n .e -<br />
Mylna eller<br />
F' y lk e<br />
Bruk Komi<br />
alt mime<br />
(<strong>og</strong><br />
fylke)<br />
Fylke.<br />
41 1. Østfold i alt .<br />
3<br />
My!nor<br />
41 3<br />
35 Valsomylnor<br />
3<br />
Andre mylnor 6<br />
Kvernar . .<br />
49 2. Akershus i alt .<br />
4<br />
<strong>Mylnor</strong> . . 49 4<br />
34 Valsemylnor .<br />
4<br />
Andre mylnor 15<br />
Kvernar . . .. ... •<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Bruk Bruk<br />
64 3. Hedmark i alt .<br />
6<br />
<strong>Mylnor</strong> • • • 61 6<br />
18 Valsomylnor .<br />
3<br />
Andre mylnor 43 3<br />
Kvernar . . . 3<br />
liallkvornar . i ___<br />
Oroype<strong>kvernar</strong> . 2<br />
98 4. Opland i alt . .<br />
3<br />
74 <strong>Mylnor</strong> • •<br />
2<br />
18 Valsomylnor .<br />
1<br />
Andre mylnor 56 1<br />
24 Kvernar . . •<br />
1<br />
19 liall<strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
Groype<strong>kvernar</strong>.<br />
Andre kvornar<br />
42 5. Buskerud i alt .<br />
5<br />
32 <strong>Mylnor</strong> • • •<br />
4<br />
18 *Nralsomylnor .<br />
3<br />
Andre mylnor 14 1<br />
Kvernar . . •<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
(;roypokvornar<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
26 6. Vestfold i alt .<br />
3<br />
<strong>Mylnor</strong> • • • 26 3<br />
23 Valsemylnor .<br />
3<br />
Andre mylnor 31 •<br />
Kvernar . . .<br />
3<br />
2<br />
10 1<br />
8 1<br />
1<br />
1<br />
7<br />
7<br />
6<br />
1.<br />
6<br />
6<br />
5<br />
1<br />
. .<br />
3<br />
3<br />
i<br />
2<br />
_<br />
.........<br />
Fleire<br />
Sam- i Imp<br />
yrkes- (samlag<br />
eiga)<br />
4 . 4$<br />
4 45<br />
1 12<br />
3 33<br />
3<br />
1<br />
2<br />
13<br />
10<br />
2<br />
8<br />
3<br />
1<br />
2<br />
._<br />
-<br />
6<br />
3<br />
i<br />
2<br />
3<br />
2<br />
I<br />
3<br />
3<br />
3<br />
Ein -<br />
ski Id<br />
mami<br />
Bruk . Bruk Bruk<br />
1..<br />
i<br />
1<br />
st 25<br />
5 !, 25<br />
I 4 21<br />
••<br />
1 4<br />
3<br />
3<br />
1<br />
2<br />
15 4<br />
14 2<br />
7<br />
7 2<br />
1 2<br />
i 1<br />
1<br />
5<br />
5<br />
2<br />
3<br />
1 I<br />
1 1<br />
il I<br />
-<br />
-<br />
63<br />
46<br />
8<br />
38<br />
17<br />
15<br />
--<br />
2<br />
25<br />
19<br />
12<br />
7<br />
6<br />
5<br />
1<br />
Is<br />
18<br />
15<br />
3<br />
Andre<br />
Bruk<br />
-.<br />
••<br />
i<br />
1<br />
1<br />
••••■•• •<br />
1<br />
1<br />
i<br />
■•••••■•<br />
...<br />
1<br />
40<br />
40<br />
34<br />
6<br />
48<br />
48<br />
33<br />
15<br />
64<br />
61<br />
18<br />
43<br />
3<br />
1<br />
2<br />
94<br />
72<br />
18<br />
54<br />
22<br />
1.9<br />
3<br />
••<br />
Hus bygde til -mylne- eller<br />
99<br />
22<br />
is<br />
6<br />
26<br />
26<br />
14<br />
12<br />
44<br />
41<br />
6<br />
35<br />
3<br />
i<br />
2<br />
Byggjevyrke<br />
I alt i, : Både tre<br />
e i re i <strong>og</strong> stet, Stein<br />
Bruk Bruk I Bruk Bruk<br />
57 20<br />
36 19<br />
2 8<br />
34 ii<br />
21 1<br />
19<br />
2 1<br />
.. _<br />
40 . 99 4;<br />
31 20 6<br />
18 7 6<br />
13 13<br />
9 9<br />
8 8<br />
— —<br />
1 1<br />
........<br />
24 14) 9<br />
24 10 9<br />
22 9 8<br />
2 i 1<br />
4; 12<br />
6 12<br />
6 12<br />
14 $<br />
14 fl<br />
11 8<br />
3<br />
14 6<br />
14 6<br />
9 3<br />
5 3<br />
•■••••••••<br />
17<br />
17<br />
S<br />
9<br />
5<br />
5<br />
5<br />
-<br />
5<br />
5<br />
5<br />
._
191<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-- 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
domstilbore oy tim ii■glifrItils oy ITerishtts.<br />
12 1 13 I 14 I 15 i 16 !<br />
..._ _<br />
17<br />
..... ...._.....<br />
! 18 I 19 20 I 21<br />
_ _.<br />
I<br />
.......... 22<br />
_... ..____<br />
hus<br />
_____<br />
<strong>og</strong><br />
.... _<br />
kvernhus<br />
..._. ... .. _. _ . .<br />
kverna var i Alderen på husa (rekna til 1928)<br />
kveruhus<br />
- - -- - --<br />
Yverbygd<br />
grunn<br />
Medeltal<br />
kvart bus<br />
m 2<br />
Bruk<br />
Sagbru<br />
kshus<br />
Verkstad<br />
, fabrikk,<br />
ljosvei k<br />
Bruk<br />
(Ojeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
. .<br />
•<br />
; tinder 10- -19 1 20- 49<br />
Ymse : 10 år år ir<br />
jord- : (Bygt . (Bygt (Bygt<br />
bruks- * <strong>etter</strong> 1909- -- 1879—<br />
hus 1918) 1918) 1908)<br />
Bruk * Bruk . Bruk Bruk<br />
50- 99<br />
år<br />
( Bygt<br />
1829 -<br />
1878)<br />
Bruk<br />
•<br />
100 iir<br />
<strong>og</strong> yver<br />
(Irt<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1829)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje Medelslp-<br />
alder<br />
gjeven<br />
Bruk Ar<br />
Merknader<br />
175<br />
175<br />
186<br />
108<br />
5 5 25 3<br />
5 5 25 3<br />
5 5 21 2<br />
...... 4 1<br />
2<br />
2<br />
1<br />
i<br />
-<br />
33<br />
33<br />
30<br />
52<br />
180<br />
180<br />
1 91)<br />
136<br />
159<br />
166<br />
203<br />
150<br />
24<br />
50<br />
11<br />
-<br />
Mr...<br />
-<br />
_.<br />
4; II 27 4<br />
6 11 27 4<br />
4 8 it) 2<br />
2 3 8 2<br />
....._<br />
... ....<br />
12 19 21 9<br />
12 18 20 9<br />
6 5 4 3<br />
6 13 16 6<br />
1 1<br />
— 1.<br />
i<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
1<br />
1<br />
i<br />
28<br />
28<br />
26<br />
32<br />
29<br />
30<br />
24<br />
33<br />
17<br />
2L<br />
13<br />
109<br />
132<br />
180<br />
116<br />
34<br />
32<br />
52<br />
■•••••■■<br />
..<br />
2<br />
2<br />
-<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
y<br />
-<br />
20 26 37 4;<br />
15 21 30 5<br />
3 3 8 3<br />
12 18 22 2<br />
5 5 7 1<br />
2 5 7 1<br />
3 - - ____<br />
4<br />
1<br />
i<br />
3<br />
3<br />
1<br />
1<br />
1<br />
27<br />
24<br />
33<br />
22<br />
35<br />
41<br />
2<br />
._<br />
134)<br />
158<br />
200<br />
99<br />
35<br />
33<br />
48<br />
o<br />
1<br />
1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
5 7 21 6<br />
4 7 15 5<br />
1 3 11 3<br />
3 4 4 2<br />
1 6 1<br />
1<br />
6 1<br />
t<br />
1<br />
1<br />
........<br />
33<br />
29<br />
33<br />
23<br />
45<br />
50<br />
-<br />
_. 5<br />
27<br />
194<br />
194<br />
190<br />
241<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
.........<br />
-<br />
-<br />
4 5 12 3<br />
4 5 12 3<br />
4 5 11 2<br />
___ 1 i<br />
--<br />
27<br />
25<br />
50
o ._....... 2 1 . . 3 .. ...........______........ ' 4 5 II 6 I ............_.... 7 • ..... 8 I 10<br />
- - *<br />
I lopelag med andre verksemder<br />
Verde-<br />
11 eilt 1 Mylna eller kverna vart driven Av desse var i lag med<br />
Brandi<br />
lag med<br />
•<br />
* I.' y 1 k e<br />
sjolv-: .<br />
. . ... ... .... ... .. _.<br />
stendig !, 4, andre<br />
Jordbruk<br />
Ikkje<br />
Tryg-<br />
i anna 2 andre i 3 andre ?<br />
mks,' 1: verks- verks- 1 verks- I cinder ; Jordem"<br />
. emd cinder 1 cinder l <strong>og</strong> h e j re ! bruk sagbruk bruk<br />
Bruk<br />
<strong>og</strong> Sag-<br />
trygda<br />
Bruk .* Bruk Bruk I TWA i Bruk • Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Fylke.<br />
1<br />
9<br />
1<br />
1. Østfold i alt . Il<br />
9 <strong>Mylnor</strong><br />
11<br />
8 Valsemylnor . •<br />
10<br />
Andre mylnor<br />
1 1<br />
.--<br />
Kvernar<br />
14<br />
14<br />
10<br />
4<br />
4<br />
4<br />
4<br />
11<br />
11<br />
9<br />
2<br />
41<br />
5<br />
4<br />
I.<br />
i<br />
i<br />
I<br />
-<br />
39<br />
39<br />
33<br />
6<br />
2. Akershus i alt<br />
My!nor<br />
v a lsonly i noi. .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar . . . .<br />
13 20<br />
13 20<br />
9 14<br />
4 G<br />
S<br />
8<br />
6<br />
2<br />
4 -1 14<br />
zi 4<br />
, .<br />
14<br />
3 2') . 10<br />
1 2 t ) ' 4<br />
._._.<br />
10<br />
10<br />
5 4<br />
i<br />
5<br />
3<br />
2<br />
9<br />
2<br />
i<br />
i<br />
47<br />
47<br />
33<br />
14<br />
3. Hedmark i alt<br />
My1nor<br />
Valsonlylnor .<br />
Andre inylnor<br />
Kvernar.<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(froype<strong>kvernar</strong><br />
15<br />
15<br />
6<br />
0<br />
--<br />
23<br />
21<br />
5<br />
16<br />
2<br />
I<br />
i<br />
17<br />
17<br />
4<br />
13<br />
•••••••<br />
6<br />
5<br />
1<br />
*)<br />
41,<br />
3<br />
27<br />
25<br />
7<br />
18<br />
• 2<br />
i<br />
i<br />
16<br />
15<br />
4<br />
11<br />
i<br />
I<br />
4<br />
4<br />
i<br />
3<br />
10<br />
7<br />
2<br />
5<br />
3<br />
i<br />
2<br />
54<br />
54<br />
ii;<br />
38<br />
—<br />
4. Opland i alt . • •<br />
<strong>Mylnor</strong> • . .<br />
v a i s(" y i nor .<br />
Andre inyInor<br />
Kvernar<br />
Ka 11<strong>kvernar</strong> . .<br />
(firoype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre kvermir .<br />
5. Buskerud i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . . . .<br />
Valseinylnor .<br />
'Andre inylnor<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
. (irovpelivernar<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
92<br />
16<br />
3<br />
13<br />
6<br />
5<br />
i<br />
8<br />
7<br />
4<br />
3<br />
1<br />
1<br />
42<br />
27<br />
5<br />
22<br />
15<br />
12<br />
2<br />
i<br />
18<br />
16<br />
2<br />
14<br />
2<br />
2<br />
09 S<br />
16 5<br />
il 1<br />
5 ..1<br />
6 3<br />
il 2<br />
1<br />
12<br />
12<br />
6<br />
6<br />
••••••<br />
-<br />
4<br />
4<br />
2<br />
•<br />
4<br />
3<br />
1<br />
-<br />
-<br />
1 1 )<br />
23<br />
11<br />
3<br />
8<br />
12<br />
12<br />
15<br />
9<br />
7<br />
2<br />
6<br />
6<br />
14<br />
11<br />
4<br />
7<br />
3<br />
2<br />
I<br />
S<br />
6<br />
2<br />
4<br />
2<br />
i<br />
i<br />
96<br />
25<br />
C,<br />
19<br />
1<br />
-<br />
.•<br />
1<br />
5<br />
4<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
.19<br />
6<br />
6<br />
13<br />
13<br />
3<br />
I<br />
2<br />
4<br />
3<br />
1<br />
7$<br />
67<br />
18<br />
49<br />
li<br />
6<br />
3<br />
2<br />
:Vi<br />
29<br />
17<br />
12<br />
6<br />
5<br />
i<br />
6. Vestfold i alt.<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
7<br />
7<br />
7<br />
7<br />
Valsemylnor .<br />
7 5<br />
Andre mylnor<br />
2<br />
Kvernar<br />
*) Hektrisitet attitt vatn niir ikkje anna er 'eigt.<br />
9<br />
9<br />
s<br />
i<br />
3<br />
3<br />
3<br />
-<br />
••<br />
4<br />
4<br />
3<br />
1<br />
8 i<br />
8 5<br />
7 4<br />
1 i 1<br />
1<br />
i<br />
i<br />
-<br />
25<br />
25<br />
22<br />
3<br />
-
193<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
owlet.. Irerdeuppy(itor, .1frie',Taft.<br />
11 II12 1 11 14 15<br />
uppgavor<br />
trygding Salsverde I.än pa In tika<br />
da<br />
"Trygdesum Bruk<br />
Kronor<br />
!!<br />
1<br />
2 627 215' 40<br />
2627215 40<br />
.!<br />
2 511 415ii 31<br />
115 8001 6<br />
i<br />
— 11<br />
i. 967 370. 49<br />
1 967 370; 49<br />
1 680 350 1 i 31<br />
287 026 15<br />
Kronor Bruk<br />
2 083 400<br />
2 083 400<br />
2 030 000<br />
53 400<br />
-<br />
1 831 700<br />
1 831 700<br />
1. 524 200<br />
307 500<br />
Kronor<br />
40 958(;2l<br />
40 958 621<br />
31 911 387<br />
6 45 234<br />
49 i I. 342 897<br />
49 ' 1 342 897<br />
34 *1 191 572<br />
15 . 151 325<br />
15 17 18 10 I 20<br />
.. .<br />
Drivkraft<br />
32<br />
32<br />
26<br />
6<br />
40<br />
40<br />
26<br />
14<br />
I lovu(ldrivkraft<br />
i Eksplo-<br />
Vass- I Elek • sions-<br />
kraft :trisilet !craft<br />
11 .ruk i Bruk Bruk<br />
S<br />
8<br />
i<br />
i<br />
s 1<br />
9<br />
9<br />
8<br />
1<br />
-<br />
-<br />
•<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft')<br />
Eimkraft<br />
(damp)<br />
Bruk<br />
-<br />
3<br />
Merknader<br />
2 1) 2 used .1 verks. <strong>og</strong><br />
1 1 med 8 verks.<br />
4 2)<br />
4<br />
4<br />
?) ! hev ekspl. attiit elektr.<br />
I) Me 4 verks.<br />
1)1 med 4 verks. <strong>og</strong> 1 med<br />
t) verks.<br />
1 891 630. 64<br />
1 891 636' 61<br />
843 710 18<br />
1 047 920 43<br />
3<br />
1<br />
2<br />
1 575 200<br />
1 571 200<br />
738 200<br />
833 000<br />
4 000<br />
2 000<br />
2 000<br />
62<br />
61<br />
18<br />
43<br />
1<br />
1<br />
1 191 471<br />
1 190 971<br />
620 903<br />
570 068<br />
500<br />
500<br />
49<br />
47<br />
1:1<br />
31<br />
2<br />
I<br />
1.<br />
15<br />
14<br />
F)<br />
9 .<br />
i<br />
4')<br />
71')<br />
I) 1 hey elektr. <strong>og</strong> ekspl. anal<br />
vain.<br />
1)1 med 4 verks <strong>og</strong> 2 med .<br />
r, verks.<br />
) 1 hev elektr. <strong>og</strong> eimkraft<br />
attat vatn.<br />
2 388 9901, 97 I. 976 500 79<br />
2 302 990, 73 1 902 000 73<br />
1931 217 390* 500 18<br />
18<br />
1 085 606, 55 967 500 55<br />
7486 000v 500 24<br />
6<br />
25 12000500 19<br />
1<br />
21 000 3 17 000 3<br />
140 000. 2 15 000112<br />
i<br />
1<br />
1 339 407 42 i. 116 200 33<br />
1 311 207! 32 1 089 000 32<br />
1 105 907; 18 864 00018<br />
205 300, 14 225000f 14<br />
28 2720d 2001 10<br />
1<br />
20200: 8 17 200 1 ; 1<br />
1<br />
*- - i 1 2O00<br />
80001 1 8Q001 1<br />
1<br />
1. 522 930 389 i 26000 126<br />
1 522 930 : 26 1 389 000 26<br />
1410294 7301 23000 23<br />
112 2001 3 95 000 3<br />
-- ii<br />
1. 504081<br />
1 491 4 81<br />
850 757<br />
640 724<br />
12 600<br />
5 000<br />
6 200<br />
1 400<br />
894 285<br />
894 285<br />
770 535<br />
123 750<br />
0<br />
-<br />
..._.<br />
0<br />
937 126<br />
937 126<br />
869 126<br />
68 000<br />
SI<br />
59<br />
14<br />
45<br />
22<br />
19<br />
i<br />
2<br />
24<br />
*16<br />
7<br />
9<br />
8<br />
18<br />
18<br />
1 6.<br />
2<br />
17<br />
15<br />
4<br />
11<br />
2<br />
2<br />
18<br />
16<br />
11<br />
5<br />
1<br />
'<br />
........<br />
1.<br />
i<br />
7<br />
7<br />
1,<br />
1.<br />
........<br />
1<br />
i<br />
1<br />
...<br />
-<br />
-<br />
12<br />
12<br />
5 2)<br />
7 2 )<br />
3<br />
3<br />
:i<br />
7<br />
7<br />
7<br />
-<br />
1)1 med 7 verks. <strong>og</strong>1 tn. ()verks.<br />
11 hev ekspl. attat vatu.<br />
1)1 med 4 verks.<br />
?) 12 hey ekspl. aiiiit vat».<br />
11 bev eimkr. altål eleklr.<br />
1) 1 wed r) verks.<br />
1'3
I 04<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
e. Mitred..<br />
1 .. ...:2 . I 3 ...<br />
. Kvernkall .<br />
.1 ! 5 I () .<br />
Turbinkall_<br />
7 : 8 I 9 II 10 11 I 12<br />
Vasshjul<br />
Vasshjul i all Av desse var yvervasshjul<br />
.. ..<br />
Bruk<br />
I leste.<br />
Heste-<br />
Kallar kraft Bruk Kallar kraft<br />
1<br />
I ijur = 14enstteft<br />
B rutt<br />
Bruk : II jul 1-ki enstifet -<br />
Fylke.<br />
1. Østfold i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor .<br />
Andre inylnot. .<br />
Kvernar<br />
2. Akershus i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsentylnor . .<br />
Andre light'''. .<br />
Kvernar<br />
3, Hedmark i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
ValsentYlnor . .<br />
Andre myltior .<br />
Kvernar . .<br />
liallli vernal. . .<br />
(lirnypek vernal. .<br />
i<br />
i<br />
1<br />
i<br />
i<br />
-<br />
•i<br />
1<br />
........<br />
4<br />
4<br />
4<br />
6<br />
6<br />
•••<br />
-<br />
.1<br />
-<br />
5<br />
5<br />
1<br />
4<br />
7)<br />
5<br />
2<br />
a<br />
-<br />
13<br />
13<br />
4<br />
9<br />
.........<br />
6<br />
••<br />
-<br />
11<br />
11<br />
3<br />
8<br />
14<br />
14<br />
6<br />
8<br />
25<br />
25<br />
10<br />
15<br />
••<br />
174*<br />
174: ;<br />
31 i<br />
143<br />
....._<br />
,<br />
200<br />
2001<br />
50 I<br />
1501<br />
,<br />
452<br />
452;<br />
230<br />
222 i!<br />
-<br />
5 9 166<br />
5 9 166<br />
1 3 31.<br />
41) 6 135<br />
5 14 200<br />
5 14 200<br />
2 6 50<br />
3 8 150<br />
12 24 450<br />
12 24 450<br />
4 101 230<br />
8 14 220<br />
-<br />
4. Opland i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemy 'nor .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(froy)e<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5. Buskerud i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsetnylnor . .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groypek vernal. .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
6. Vestfold i alt. .<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Valsenglnor . .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar<br />
15<br />
15<br />
15<br />
—<br />
7<br />
7<br />
7<br />
25<br />
25<br />
25<br />
•_.<br />
1.3<br />
13<br />
201<br />
201<br />
201<br />
• 108<br />
108<br />
13 108<br />
-<br />
5<br />
i<br />
1<br />
4<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1,<br />
1<br />
1<br />
••<br />
S<br />
i<br />
t<br />
7<br />
.,<br />
i<br />
2<br />
• 1<br />
i<br />
1<br />
1<br />
-<br />
_.<br />
Si<br />
12<br />
12<br />
69<br />
69<br />
• ........<br />
22<br />
7<br />
-<br />
7<br />
15<br />
15<br />
-<br />
-<br />
.11<br />
ii<br />
2<br />
9<br />
-<br />
-<br />
-<br />
i<br />
I<br />
1<br />
-<br />
24<br />
24<br />
3<br />
21<br />
-<br />
,........<br />
••<br />
:163 I<br />
3631<br />
65<br />
298<br />
—<br />
-<br />
-<br />
11.<br />
11<br />
...<br />
2<br />
9<br />
24<br />
24<br />
3<br />
21<br />
-<br />
363<br />
363<br />
05<br />
298<br />
-<br />
1 50 1 1 50<br />
50 . 1 1 50<br />
-- —<br />
1 50 1 1 50
1 9 5<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
<strong>og</strong> hestekrop,<br />
13 I 14 1 15<br />
Tut bin<br />
16 I 17 I 18.<br />
Elektromotor<br />
10 I 20 ! 21<br />
Eksplosjonsmotor<br />
22 . 21 I 21<br />
Eimverk (damp)<br />
25<br />
Tur- liestekraft<br />
Bruk rar kra f I Bruk rar kraft<br />
Moto-<br />
Heste-<br />
Moto- Heste-<br />
Bruk binar<br />
Bruk<br />
Mask<br />
i nor<br />
Ifestekraft<br />
flestekraft<br />
i alt<br />
Merknader<br />
I.<br />
29<br />
29<br />
26<br />
3<br />
36<br />
36<br />
25<br />
11<br />
74<br />
1897<br />
33<br />
915<br />
1<br />
1<br />
40<br />
h•<br />
74 1897 33 915 1 1 40<br />
3026<br />
69 1787<br />
32 885 i i 40<br />
2793<br />
i) 110 i 1 30<br />
283 1) Tvo av desse hey<br />
_ <strong>og</strong> eit undervasshjul<br />
kvar (til lur-<br />
..........<br />
—<br />
kone).<br />
67<br />
67<br />
45<br />
22<br />
2257<br />
2257<br />
1936<br />
321<br />
17<br />
17<br />
16<br />
1<br />
755<br />
755<br />
705<br />
50<br />
i<br />
i<br />
. i<br />
i<br />
1 1<br />
25<br />
25<br />
25<br />
.. _<br />
« -<br />
- - -<br />
-•<br />
h<br />
h<br />
••<br />
3026<br />
3241<br />
3241<br />
2720<br />
521<br />
37<br />
36<br />
58<br />
57<br />
1660<br />
1650<br />
26<br />
25<br />
42<br />
41<br />
977<br />
961<br />
9 14 468 9 19 472<br />
i 25<br />
27 43 1182 16 22 489<br />
i<br />
i 1 10 i 1 16<br />
-<br />
.......<br />
Y.<br />
i 1 10 i i 16<br />
- I<br />
53 59 2433 25 34 1045 3 3 53 1 1 10<br />
50 56 2365 23 32 1005 3 3 53 1 1 10<br />
13 17 808 i 11 453 1 1 20 ..<br />
37 39 1557 15 21 552 2 23311 1 10<br />
3 3 68 2 2 40<br />
i<br />
2<br />
- - « h<br />
i 30 2 2 40 —<br />
.......... 1<br />
2 38<br />
1<br />
1<br />
25<br />
25<br />
1<br />
36<br />
36<br />
- - -<br />
36<br />
3156<br />
3124<br />
1195<br />
1929<br />
32<br />
6<br />
26<br />
4186<br />
3808<br />
1346<br />
2462<br />
378<br />
270<br />
70<br />
38<br />
16<br />
16<br />
7<br />
9<br />
18<br />
18<br />
7<br />
11<br />
-<br />
647<br />
647<br />
345<br />
302<br />
-<br />
-<br />
18 24 1175<br />
18 24 1175<br />
16 21 1115<br />
2 3 GO<br />
21<br />
19<br />
41<br />
39<br />
1212 1 —<br />
1162 —<br />
14 26 954<br />
5 13 208 — -<br />
2 2 50<br />
i<br />
i<br />
14 19<br />
14 19<br />
1 20<br />
i 30 -<br />
660 1<br />
660 1<br />
.......... - --<br />
.1<br />
i<br />
40<br />
40<br />
- _<br />
13 16 606 1 1 40<br />
1 3 54 — -<br />
w<br />
—<br />
•••■•••■••<br />
1989<br />
1816<br />
1299<br />
517<br />
173<br />
123<br />
20<br />
30<br />
1925<br />
1925<br />
1761<br />
164
1%<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
a. Ttilel /HI bruka. Uppyttror /till rim, -<br />
i<br />
Bruk Komi<br />
alt mune<br />
(<strong>og</strong><br />
fylke)<br />
2 , 3 ! 4 I 5 I 0 7<br />
Bruk<br />
Lutlag.<br />
(a/s)<br />
Eigarar<br />
Fiche =<br />
Sam- • hop lop Einyrkes-<br />
(sail)-<br />
lag eiga) skild-<br />
mann<br />
1<br />
Bruk Bruk Bruk ! Bruk<br />
• - . • -- - • ----- - • -...--<br />
[link<br />
8.<br />
4)<br />
10 i 11<br />
Andre<br />
. Mylne-<br />
Mylna eller<br />
...____ ......_ ... ._ ._ _..... . _ ____ . ....<br />
Hus bygde til mylne- eller<br />
I alt<br />
Bruk<br />
Ilyggjevyrke<br />
i Bide tre<br />
Tre<br />
l <strong>og</strong> stein Stein<br />
Bruk j Bruk Bruk<br />
7. Telemark i alt.<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Valmmityltior .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
8. Aust-Agder i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . • •<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar . . .<br />
Ka I 1 k vernar . .<br />
( ; r)ypek vernar<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
9. Vest-Agder i alt<br />
.<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre lnylnor<br />
Kvernar . .<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
.1ndre k vernar<br />
54<br />
22<br />
13<br />
9<br />
32<br />
18<br />
7<br />
7<br />
22<br />
15<br />
2<br />
13<br />
7<br />
2<br />
4<br />
1<br />
44;<br />
14<br />
1<br />
13<br />
32<br />
Li<br />
il<br />
10. R<strong>og</strong>aland i alt. 57<br />
3<br />
6 48<br />
1 50 34; . 10<br />
ii<br />
i<br />
12: <strong>Mylnor</strong> . . . . 19<br />
3 4 12 17 3<br />
(H Valsemy I nor . 11<br />
' - 2 7<br />
10<br />
2<br />
Andre mylnor 8 i<br />
2 5<br />
. 7 6 I i<br />
Kvernar . . • • 38<br />
1<br />
2 34 1 33 24 7<br />
21 Jal 1k vernar . . 27 t<br />
i 25<br />
27<br />
5<br />
(;roype<strong>kvernar</strong><br />
A ndre k yenta'.<br />
2<br />
9<br />
i<br />
7<br />
5<br />
3<br />
2<br />
2<br />
2<br />
9<br />
1<br />
i<br />
1<br />
i<br />
-<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
i<br />
34<br />
15<br />
6<br />
9<br />
19<br />
16<br />
1<br />
2<br />
14<br />
12<br />
1<br />
li<br />
2<br />
2<br />
•)4<br />
7<br />
7<br />
17<br />
16<br />
i<br />
3 . i<br />
4;9 11. Hordaland i alt 87 2 I<br />
22 81 78<br />
8<br />
22; <strong>Mylnor</strong> . . . . 29<br />
1<br />
1<br />
6 20 27 5<br />
i<br />
4)<br />
Valsemylnor . 2<br />
i i<br />
i I<br />
21 Andre mylnor 27 . 1 1<br />
5 19 - 25<br />
4<br />
47 Kvernar . . . . 58 i --<br />
16 41<br />
49<br />
1<br />
45 Kall<strong>kvernar</strong> . 47 1<br />
... - 14 32<br />
47<br />
1<br />
Groypekventar 5<br />
- - 5<br />
2 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
2 4<br />
— i<br />
7<br />
3<br />
-<br />
i<br />
2<br />
i<br />
4<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
i<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
-<br />
3 5 32<br />
1 1 12<br />
i i 6<br />
6<br />
2 4 20<br />
3 11<br />
1 4<br />
1 1 5<br />
1<br />
1<br />
1<br />
o 14<br />
2 8<br />
2<br />
3 37<br />
1 9<br />
i<br />
1 8<br />
2 28<br />
2 19<br />
9<br />
i<br />
g<br />
6<br />
1<br />
d<br />
1<br />
2<br />
7<br />
-<br />
-<br />
i<br />
i<br />
1<br />
1<br />
43<br />
22<br />
13<br />
9<br />
21<br />
18<br />
1<br />
2<br />
17<br />
15<br />
2<br />
13<br />
• 2<br />
2<br />
31<br />
9<br />
i)<br />
22<br />
21<br />
1<br />
1<br />
5<br />
4; 3<br />
5 2<br />
5 2<br />
1 1<br />
1 1<br />
I ..)<br />
1 2<br />
_ i<br />
1 1<br />
i<br />
5<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
.11......<br />
9<br />
........<br />
_<br />
2<br />
2<br />
4<br />
2<br />
2<br />
2<br />
i<br />
I<br />
1<br />
i<br />
I
10•<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> 1<strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
don/silt/tom oy 11Ill mylnebits oy krernliðts.<br />
12 113 14 1 15 16 I 17 18 19 I 20 1 21 22<br />
hus _<strong>og</strong> kvernhus<br />
kverna var i Alderen p13 Intsa (rekna til 1928)<br />
ijeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
kvernhus<br />
-----<br />
Yverbygd<br />
grunt)<br />
Medeltal<br />
kvart hus<br />
ni2<br />
Saltbrukshus<br />
Bruk<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
• Under 10-19<br />
Ymse<br />
• 10 4år<br />
Jord- , B,„gt (Bygt<br />
bruks- , (flygt 1009--<br />
hus i 1918, I 1918)<br />
Bruk 1 Bruk Bruk<br />
1 100 ar<br />
20-19 ',0 - 00 <strong>og</strong> yver<br />
år fir det<br />
(Bygt (Bygt (Bygt<br />
1879— 1829— fyre<br />
1908) 1878) 1829)<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Alder<br />
ikkje Medels-<br />
IIPP- alder<br />
gjeven<br />
Bruk Ar<br />
Met knatler<br />
!<br />
121<br />
131<br />
107<br />
38 7<br />
41.<br />
27 2<br />
24 5<br />
9<br />
2<br />
2<br />
2 1 i 7 12<br />
3 7<br />
2 5 5<br />
2 5<br />
2 4 5 6<br />
1<br />
14;<br />
10<br />
4 5<br />
7<br />
1<br />
6<br />
1<br />
1<br />
30<br />
28<br />
24<br />
33<br />
32<br />
34<br />
10<br />
20<br />
100 3<br />
109<br />
237<br />
1)(-)<br />
28 3<br />
2<br />
2; 2 3 3<br />
2 3 3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2 3<br />
7<br />
7<br />
1<br />
48<br />
43<br />
1'I<br />
48<br />
85<br />
SF)<br />
58 = 14<br />
117; 4<br />
3<br />
8<br />
3<br />
9<br />
3<br />
38<br />
26<br />
117 3<br />
33 10<br />
33<br />
30 10<br />
1<br />
3<br />
5<br />
4<br />
3<br />
9 4 3<br />
tI 4 I $<br />
2i;<br />
42<br />
4 . 1<br />
10<br />
74;<br />
121 2<br />
147<br />
tl f,<br />
50 4<br />
25<br />
90<br />
1<br />
1<br />
4<br />
2<br />
2<br />
6<br />
4<br />
1<br />
10<br />
4<br />
3<br />
1<br />
6<br />
3<br />
20<br />
5<br />
15<br />
11<br />
I.<br />
10<br />
4<br />
6<br />
6<br />
30<br />
30<br />
32<br />
27<br />
29<br />
ti -i<br />
1:;<br />
48 9<br />
92 2<br />
158<br />
87 2<br />
24 7<br />
23 —<br />
37 2<br />
5<br />
1<br />
1<br />
1 13<br />
1<br />
It;<br />
6<br />
10<br />
32<br />
11<br />
1.<br />
21<br />
20<br />
1<br />
14<br />
3<br />
2<br />
1<br />
i t<br />
23<br />
55<br />
21<br />
33<br />
23
I? ylke<br />
1<br />
,<br />
I 3 4 , 5 6 I 7 8<br />
flopelag med andre verksemder<br />
. Mylna eller kverna vart driven Il i Av desse var i lag med<br />
I kill i lag med<br />
sjolv- .! -<br />
4 andre<br />
Jordbruk<br />
stendig !) 1 anna 2 andre 3 andre verks- I<br />
verks- : verkselnd<br />
emd cinder<br />
Jord-<br />
verks-<br />
emder i! 1; verksemder<br />
sagbruk bruk<br />
: <strong>og</strong> fleire bruk <strong>og</strong> Sag-<br />
Bruk i Bruk Bruk Bruk Bruk * Bruk Bruk Bruk<br />
9 I 10<br />
Verde-<br />
Brand-<br />
._......... Tryg-.<br />
Ikkje<br />
trygda. Bruk<br />
Bruk<br />
7. Telemark i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valseinylnor .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar.<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Croype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . .<br />
9<br />
5<br />
2<br />
3<br />
4<br />
3<br />
i<br />
25<br />
8<br />
4<br />
4<br />
17<br />
12<br />
3<br />
2<br />
18<br />
8<br />
6<br />
2<br />
10<br />
3<br />
3<br />
4<br />
1<br />
1<br />
i<br />
••••••• ••<br />
1<br />
1 1 )<br />
17<br />
2<br />
2<br />
15<br />
12<br />
2<br />
1<br />
12<br />
7<br />
5<br />
2<br />
5<br />
2<br />
1<br />
2<br />
12<br />
7<br />
3<br />
4<br />
5<br />
i<br />
i<br />
3<br />
18<br />
1<br />
1<br />
12<br />
3<br />
2<br />
36<br />
21<br />
12<br />
9<br />
15<br />
0<br />
,1<br />
5<br />
8. Aust-Agder i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . • •<br />
Andre inylnoi• .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(;roypelivernar.<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
9. Vest-Agder i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
•<br />
Kvernar<br />
lia11kV1`11111.1*<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
. .<br />
2<br />
2<br />
i<br />
i<br />
3<br />
3<br />
3<br />
-<br />
12<br />
7<br />
i<br />
6<br />
5<br />
2<br />
3<br />
29<br />
5<br />
5<br />
24<br />
17<br />
7<br />
7<br />
5<br />
5<br />
2<br />
i<br />
i<br />
7<br />
2<br />
i<br />
1<br />
5<br />
3<br />
2<br />
-<br />
7<br />
4<br />
4<br />
3<br />
1.<br />
2<br />
I<br />
1<br />
V)<br />
-<br />
._<br />
1<br />
4<br />
4<br />
4<br />
2<br />
2<br />
17<br />
17<br />
17<br />
11<br />
4<br />
1<br />
3<br />
7<br />
3<br />
4<br />
-<br />
12<br />
5<br />
5<br />
7<br />
i<br />
6<br />
10<br />
6<br />
6<br />
4<br />
1.<br />
3<br />
19<br />
-<br />
19<br />
16<br />
3<br />
12<br />
9<br />
2<br />
7<br />
3<br />
i.<br />
I<br />
1<br />
27<br />
14<br />
1<br />
13<br />
13<br />
5<br />
8<br />
10. R<strong>og</strong>aland i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valseinylner .<br />
Andre inylnor<br />
Kvernar<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groy-pe<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
6<br />
6<br />
1<br />
i<br />
3S<br />
9<br />
2<br />
7<br />
29<br />
24<br />
--<br />
5<br />
9<br />
3<br />
2<br />
1<br />
6<br />
1<br />
2<br />
3<br />
3<br />
1<br />
i<br />
2<br />
1<br />
1<br />
—<br />
35<br />
5<br />
i<br />
4<br />
30<br />
25<br />
1<br />
4<br />
4<br />
4<br />
1<br />
1<br />
2<br />
7<br />
5<br />
2<br />
3<br />
2<br />
-<br />
2<br />
IM<br />
3<br />
3<br />
15<br />
12<br />
2<br />
1<br />
38<br />
15<br />
10<br />
5<br />
23<br />
15<br />
8<br />
11. Hordaland i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Vaiseinyiner . .<br />
.Andre niyhior<br />
Kvernar<br />
Kal 1k Vernal' .<br />
(irøype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
•<br />
4<br />
3<br />
3<br />
*1<br />
1<br />
63<br />
15<br />
1<br />
14<br />
48<br />
43<br />
4<br />
1<br />
15<br />
7<br />
7<br />
8<br />
3<br />
1<br />
4<br />
5<br />
4<br />
I<br />
3<br />
1<br />
i<br />
-<br />
54<br />
8<br />
1<br />
7<br />
46<br />
43<br />
2<br />
i<br />
10<br />
4<br />
i<br />
6<br />
2<br />
1.<br />
3<br />
S<br />
6<br />
39<br />
2<br />
—<br />
2<br />
6<br />
2 37<br />
31<br />
1 ' 2<br />
1 1<br />
47<br />
27<br />
2<br />
25<br />
20<br />
*) Elekttisitet alliit vain niir ikkje anna er sagt.
<strong>og</strong> bygdakvorilar i <strong>1927</strong> 192a<br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
onder. Vi,nleuppyilror. Prirkraft.<br />
trygding<br />
-<br />
da<br />
11 19 I 13 11 14 I 15 16 I 17 18 I 19 I 20<br />
uppgivor<br />
"lsrygdesum Bruk<br />
Kronor<br />
Salsverde F<br />
Lån på bruka<br />
Kronor I . Bruk<br />
Vass-<br />
Kronor kraft<br />
Bruk<br />
Drivkraft<br />
novuddrivkraft<br />
Bruk<br />
med<br />
Elek- P")- k'raft hjeir<br />
trisitet SJOI1Skraft<br />
(damp) ra.L*,<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Merknader<br />
404 718 910 54 006 539 000; 41<br />
44 9<br />
605 610 22 534 000 22 356 779 19 3<br />
255 446 000 13 406 751 0001 13<br />
12 1<br />
159 610 9 128 000 1<br />
9 101 028 7 2<br />
47 113 300 32760 132 000 19<br />
25 6<br />
29 74 200 18300 82 500 8<br />
18<br />
12 600<br />
26 500<br />
7<br />
7<br />
17 900<br />
31 600<br />
5<br />
6<br />
311 1 5<br />
10 149 6 1<br />
1<br />
1<br />
■•■•■••■■•••<br />
3<br />
3<br />
2<br />
.2<br />
9 4 verksemder.<br />
238 251 650 22 $OO 17<br />
235 150 15 221900 '15<br />
90000. 120 2<br />
2<br />
115 150 13 131 900 13<br />
16900' 500 7<br />
2<br />
'1 500 ; 2 3 500 I<br />
9 9400 000 4<br />
1* 2<br />
6 000 1 4 000 !<br />
211 322<br />
202 322<br />
126 622<br />
75 700<br />
9 000<br />
9 000<br />
15<br />
12<br />
1<br />
11<br />
3<br />
2<br />
1<br />
7<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
'1<br />
3 1 )<br />
3<br />
3<br />
9 1 hey ekspl. alai vatn.<br />
9 0 verksemder.<br />
299(M)0 3s7 16o 46<br />
24<br />
315 9801 14 207500! 14<br />
t•<br />
5 .14 400 000 1<br />
1<br />
301 5801 13 202 500 13<br />
91500: 71180! 32<br />
10<br />
15 880 1<br />
55 300 !<br />
21<br />
11<br />
:11 000! 3<br />
60 500 7<br />
I*<br />
557 800 56<br />
423100! 18<br />
578 600 1: 36<br />
396 000 14<br />
345 322000' 100 10 10<br />
78 000 1 8<br />
134700! 38<br />
74 000 1 1 4<br />
182 600 ; 22<br />
63 104 400 100 27<br />
16<br />
2 5 000!.<br />
71 300 9 73 500 ! 6<br />
258 933<br />
219 096<br />
5 000<br />
214 096<br />
39 837<br />
4 500<br />
35 337<br />
277 048<br />
180 148<br />
171 648<br />
8 501,<br />
96 900<br />
57 100<br />
39 800<br />
37<br />
10<br />
9<br />
27<br />
2.1<br />
6<br />
41.<br />
11<br />
4<br />
7<br />
30<br />
27<br />
1<br />
2<br />
9<br />
4<br />
4<br />
5<br />
5<br />
16<br />
8<br />
7<br />
1<br />
8<br />
7<br />
••<br />
3<br />
2<br />
496 (MO!! 86<br />
409 410 29<br />
420 250 ;* 43<br />
305 500 29<br />
55 58 0001! 000 2<br />
2<br />
354 410fl 27 247 500 27<br />
87 114 220 750 57<br />
14<br />
39 70720700 47<br />
8<br />
9050! 3 000 5<br />
2<br />
44 500 !I 5 35 0001; 4<br />
222 744<br />
173 483<br />
40 000<br />
133 483<br />
49 261<br />
8 421<br />
4 400<br />
36 440<br />
79<br />
25<br />
2<br />
23<br />
54<br />
47<br />
3<br />
4<br />
6<br />
4<br />
4<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
•■••<br />
1
5. tabellen. Bygclamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
e. PricTer/..<br />
1 . 2 3<br />
.4 . 5 i 4) 7 8 : 9 II 1011 . 12<br />
Kverukall<br />
Turbinkalḷ ...._.....<br />
Vasshjul _ ..... __ .... __<br />
••<br />
Vasshjul i alt 'I Av desse var yver-<br />
I.' y I k 0<br />
, vasshjul<br />
hestekraft<br />
Bruk Ka1lar kraft<br />
I leste-*: Bruk , Ileste-<br />
Iteste-<br />
Kallar<br />
1 Bruk I. hjul kraft 110 kraft<br />
7. Telemark i alt .<br />
My!nor<br />
Valsomylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
( ■ roy pek vernal. .<br />
Andre k vernal. .<br />
11;<br />
i<br />
1<br />
:■8<br />
4<br />
4<br />
301<br />
32<br />
32<br />
-- -<br />
15 34 269<br />
33 263<br />
1.<br />
-<br />
• • •<br />
•<br />
1 !<br />
110<br />
30<br />
24<br />
G<br />
80<br />
80<br />
Ili<br />
60<br />
- --<br />
60<br />
55<br />
6 10<br />
3 3 2 9 100<br />
2 3<br />
1<br />
1 • 1<br />
1 60<br />
1 2<br />
1. 1 i i 1<br />
1 60<br />
4 7<br />
2 2<br />
1<br />
1 40<br />
14 . 4 7<br />
-<br />
t. 6 2 '<br />
55 I. 1 40<br />
8. Aust-Agder i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar .<br />
Kallk vernal. . .<br />
( ■roypek vernal. .<br />
Andre It vernar . .<br />
2 3 20 II I 10 5 r, 105 4 4 85<br />
i i 6 5<br />
5<br />
5<br />
5<br />
105<br />
.105<br />
4<br />
4<br />
4 85<br />
-- -<br />
4 85<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2<br />
'2<br />
6<br />
14<br />
14<br />
1 1<br />
1 i<br />
10<br />
10<br />
-<br />
- .-<br />
- .......... -<br />
9. Vest-Agder i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
ValsemyInor . .<br />
Andre mylnor<br />
•<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Andre k vernal.<br />
Is<br />
1<br />
36<br />
5<br />
250<br />
50<br />
101 14 142<br />
••<br />
10<br />
3<br />
12<br />
4<br />
95<br />
53<br />
6<br />
2<br />
- -<br />
i 5 56 1 2 10<br />
. ._..<br />
2 2 43 2<br />
17<br />
15<br />
2<br />
31<br />
26<br />
5<br />
200<br />
162<br />
38<br />
142<br />
.122<br />
20<br />
7<br />
3<br />
4<br />
8<br />
3<br />
45<br />
10<br />
35<br />
4<br />
2<br />
2<br />
7 64<br />
2 43<br />
2 43<br />
5 21<br />
2 8<br />
3 13<br />
10. R<strong>og</strong>aland i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsomylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar . . .<br />
Kill IkV(111:11* . • •<br />
. ( I; rO V111.1011W11:11' . .<br />
Antire k vernal' . .<br />
25 55 261 6 17 124 21 24 89 19<br />
1 3 18<br />
1 3 18<br />
25 55<br />
24 53<br />
-I<br />
2<br />
-<br />
261<br />
251<br />
.. -<br />
10<br />
4<br />
2<br />
2<br />
4<br />
2<br />
2<br />
32 3<br />
19 1<br />
13 2<br />
14 106 17 20 57 16<br />
5<br />
5 14. 106<br />
-<br />
15<br />
1<br />
18<br />
1<br />
46<br />
10<br />
1 i 1<br />
14 1)<br />
1<br />
i<br />
20<br />
3<br />
t<br />
2<br />
17<br />
15<br />
1<br />
1<br />
71<br />
23<br />
10<br />
1.3<br />
48<br />
37<br />
10<br />
1<br />
11, Hordaland i alt. .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . . . . .<br />
Va (Kern:slum. . . .<br />
.1 11dr4' mylnor<br />
Kvernar<br />
Iiall<strong>kvernar</strong> .<br />
(froype<strong>kvernar</strong><br />
.1ntIre I: vernal. .<br />
30 46<br />
1 • 1<br />
- -<br />
i; 1<br />
29 45<br />
29 = 45<br />
•••<br />
234<br />
2<br />
20 25 165 Is<br />
10<br />
20<br />
12<br />
191<br />
146<br />
3<br />
9<br />
8<br />
2<br />
232<br />
232<br />
20 25<br />
19 24<br />
165<br />
155<br />
1<br />
9<br />
8<br />
5<br />
2<br />
1<br />
5<br />
2<br />
1<br />
40<br />
106<br />
45<br />
10<br />
25<br />
10<br />
9<br />
6<br />
1 .<br />
5<br />
3<br />
II<br />
8<br />
3<br />
5<br />
3<br />
146<br />
111<br />
40<br />
7 1<br />
35<br />
2 2 25<br />
1 0 i 10<br />
-
201<br />
nor <strong>og</strong> bygdakvornar i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
oil bestekraff.<br />
13 I 14 i 15<br />
Turbin<br />
10 17 I 18<br />
•Elektromotor • -<br />
Tur- Hestebinar<br />
kralt Wilk rar kraft<br />
Moto- Heste-<br />
Bruk Bruk<br />
1'.) I 20 1 21_<br />
Ilsplosjonsmotor<br />
Motorar<br />
I lestekraft<br />
22 1 23 24<br />
-- -- - ----- •• -- -•-- •-- •- --<br />
Eimverk (damp)<br />
1 1<br />
!<br />
* Ma- , heste-<br />
Bitik 1 skinor ' kraft<br />
i 4<br />
I I<br />
25<br />
hestekraft<br />
i alt<br />
Merknader<br />
22<br />
18<br />
12<br />
6<br />
23 $31 14 IS 316 i 1 8<br />
19 729 6 10 228<br />
13 477 4 s 158<br />
—<br />
6 252 2 2 70 _ ......<br />
-<br />
4 102 8 8 88<br />
1 1 8 -<br />
4<br />
••<br />
._<br />
i 1 :16 5 5 51<br />
3 3 8(i 8 3 37<br />
1 1 8<br />
-<br />
1(;81<br />
1079<br />
691<br />
388<br />
602<br />
343<br />
75<br />
184<br />
S<br />
7<br />
i<br />
6<br />
.1<br />
._<br />
1<br />
S<br />
7<br />
i<br />
255<br />
201<br />
9<br />
5<br />
i<br />
17<br />
13<br />
369<br />
297<br />
30<br />
5 135<br />
6 171 4 8 162<br />
54 4 72<br />
1 1 20<br />
1 1 20<br />
1 1 20<br />
1 -<br />
- - M.<br />
1<br />
54<br />
4 4 72<br />
•• ...........<br />
779<br />
629<br />
1 65<br />
164<br />
150<br />
21<br />
72<br />
54<br />
8 10<br />
8 10<br />
8 ! 10<br />
9<br />
7<br />
402 9 16 176<br />
••<br />
402 4 11 97<br />
402 4 11 97<br />
--<br />
5 5 79 -<br />
- _<br />
9<br />
7<br />
i<br />
ti<br />
321<br />
250<br />
_.<br />
5 5 79<br />
••<br />
-- -<br />
-<br />
19<br />
10<br />
36 372<br />
25 265 - -<br />
i 120 8 21 226<br />
13 130 2 4 39<br />
2 2 71 9 11 107 - -<br />
2 2 71<br />
1<br />
1<br />
7<br />
2<br />
1<br />
8<br />
7<br />
9<br />
91<br />
-<br />
-<br />
- ••<br />
21 621 7 146<br />
2<br />
19<br />
9 2<br />
22<br />
16 18 561 5 7 119<br />
.-- -<br />
i i 35<br />
--- _. •• --<br />
17 526 5 7 119<br />
-<br />
15<br />
3 60 2 2 27 2 2 22 --<br />
i i 10<br />
2 2 501 2 2 27<br />
2<br />
-<br />
I. )<br />
22 - ••<br />
-<br />
-<br />
1068<br />
602<br />
60<br />
542<br />
466<br />
291<br />
172<br />
1167<br />
565<br />
383<br />
182<br />
602<br />
410<br />
19<br />
173<br />
1379<br />
828<br />
75<br />
753<br />
551<br />
391<br />
57<br />
i)7<br />
I) Tvo av desse hev<br />
<strong>og</strong> ell undervasshjul<br />
kvar. 1 alt<br />
undo-vas:A*11: 3<br />
bruk, 3 hjul, I) bk.
•••.•••••••••••••••<br />
202<br />
1 2 3 4 6 7 8 9 I 10 11<br />
Bruk<br />
i alt<br />
5. Labeller). Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
TM botlat. Uppyiror eiye-<br />
Kommune<br />
(<strong>og</strong><br />
fylke)<br />
Lullag<br />
(a/s)<br />
Sam -<br />
yrkes -<br />
lag<br />
Eigarar<br />
Fkire<br />
i bop<br />
(Sameiga)<br />
Attdre<br />
Mylne.<br />
Mylna eller<br />
• •••• •<br />
Hus bygde til mylne- eller<br />
—<br />
Byggjevyrke<br />
mann<br />
I alt 'Bide tre<br />
Tre <strong>og</strong> stein Stein<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk 1 Bruk Bruk Bruk I Bruk Bruk<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
i alt . . .<br />
My!nor .<br />
Valsentylnor<br />
Andre mylm».<br />
Kvernar .<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
Crope<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
82<br />
13<br />
1<br />
12<br />
69<br />
9<br />
12<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2 12<br />
i l i<br />
1 11<br />
7<br />
1<br />
1 $<br />
65<br />
10<br />
10<br />
55<br />
40<br />
8<br />
7<br />
66<br />
13<br />
1<br />
12<br />
53<br />
48<br />
2<br />
3<br />
62<br />
9<br />
9<br />
53<br />
48<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
13. More i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Valsemylnor ,<br />
.•ndre mylnor<br />
Kvernar . • •<br />
Kali<strong>kvernar</strong> .<br />
(froype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1 I I<br />
17<br />
3<br />
14<br />
94<br />
67<br />
9<br />
18<br />
3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
26<br />
5<br />
4<br />
21<br />
1.r)<br />
1<br />
5<br />
78<br />
9<br />
9<br />
69<br />
52<br />
6<br />
11<br />
s9<br />
17<br />
3<br />
14<br />
72<br />
67<br />
2<br />
3<br />
81<br />
13<br />
2<br />
11<br />
68<br />
64<br />
2<br />
2<br />
6 2<br />
3 1<br />
3 1<br />
3<br />
1<br />
14. Sør-Trøndelag<br />
i aft<br />
<strong>Mylnor</strong> • • •<br />
Valsentylnor .<br />
Andre 'vino).<br />
Kvernar .<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
tilroype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
103<br />
29<br />
28<br />
74<br />
56<br />
14<br />
-1<br />
.<br />
3 3 2<br />
2 3 1<br />
2 2 1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
19 76<br />
4 19<br />
4<br />
15<br />
3<br />
1<br />
19<br />
57<br />
44.<br />
10<br />
3<br />
91<br />
29<br />
28<br />
62<br />
56<br />
71<br />
12<br />
12<br />
59<br />
54<br />
20<br />
17<br />
16<br />
3<br />
2<br />
15. Nord-Trøndelag<br />
i alt . . .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre my lnor<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(;rovpe<strong>kvernar</strong><br />
Amire <strong>kvernar</strong><br />
6.1<br />
35<br />
2<br />
33<br />
26<br />
6<br />
5<br />
5<br />
5<br />
5<br />
6<br />
5<br />
1<br />
•••••••<br />
1<br />
4<br />
4<br />
4<br />
11<br />
3<br />
2<br />
8<br />
6<br />
35<br />
18<br />
17<br />
17<br />
5<br />
9<br />
3<br />
44;<br />
34<br />
2<br />
32<br />
12<br />
2<br />
4<br />
29<br />
18<br />
18<br />
11<br />
6<br />
2<br />
3<br />
17<br />
16<br />
2<br />
14<br />
1
2( )3<br />
nor <strong>og</strong> bygdakvornar i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
domstilhore oy mil litylnekits oy lavv.illitts.<br />
12 i 13 I 14 1 15 .: 16 I 17 I 18 1 10 i 20 I 21 i 22<br />
... . .. . ._ .... •<br />
hus <strong>og</strong> kvernhus<br />
kverna var i<br />
kvernhus<br />
Yverbygd<br />
grunn<br />
Medeltal for<br />
kvart hus<br />
m2<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
I. Alderen på buss (rekna til 1928)<br />
: i (('ìjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus) .<br />
l i<br />
100 år<br />
Under 10-19 20 -19 50-99 <strong>og</strong> yver<br />
Verk- 1 Ymse i: 10 år år år år det Alder<br />
stad, jord- ! (Bygt (Bygt (Bygt : (Bygt (Ily(Vt ikkje<br />
fabrikk, bruks . <strong>etter</strong> 1909 - 1879-- : 1829- fyre uppijosverk<br />
hus li 1918) 1918) 1908) ' 1878)<br />
!820) gjeven<br />
Bruk Bruk ! Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
i<br />
Medelsalder<br />
Bruk Ar<br />
Merknader<br />
t<br />
34<br />
92<br />
17<br />
35<br />
53<br />
15<br />
-<br />
15<br />
c;<br />
9<br />
-<br />
-<br />
--<br />
.........<br />
-<br />
IS<br />
3<br />
i<br />
2<br />
15<br />
11<br />
2<br />
2<br />
22<br />
5<br />
5<br />
17<br />
16<br />
:I<br />
10<br />
1<br />
i<br />
9<br />
9<br />
..._....<br />
5<br />
1<br />
5 1<br />
5 1<br />
--<br />
35<br />
20<br />
11<br />
21<br />
39<br />
42<br />
11<br />
21<br />
42 II<br />
-<br />
98<br />
199<br />
76<br />
281 11<br />
26<br />
33 3<br />
80 fl<br />
8<br />
-<br />
8<br />
3<br />
5<br />
3 24<br />
— 6<br />
3 1<br />
.. .<br />
1<br />
2'<br />
6<br />
18<br />
1.6<br />
1<br />
1<br />
27<br />
8<br />
3<br />
5<br />
19<br />
16<br />
1<br />
2<br />
31<br />
3<br />
_ ..<br />
28<br />
28<br />
-<br />
5<br />
5<br />
5<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-<br />
23<br />
12<br />
11<br />
12<br />
25<br />
27<br />
9<br />
g<br />
220<br />
113<br />
34<br />
31<br />
35<br />
27<br />
5<br />
5<br />
3<br />
2<br />
i<br />
i<br />
71 1<br />
.- !<br />
20<br />
10<br />
-<br />
28<br />
8<br />
K<br />
20<br />
17<br />
2<br />
1<br />
32 $<br />
9 2<br />
I<br />
9 1.<br />
23 6<br />
22 6<br />
1<br />
3<br />
3<br />
3<br />
-<br />
25<br />
21<br />
78<br />
1 9<br />
27<br />
29<br />
1 4.<br />
15<br />
113 li<br />
141 1<br />
174<br />
139 1<br />
35 5<br />
23<br />
48 5<br />
48<br />
--<br />
--<br />
17<br />
9<br />
14<br />
11<br />
2<br />
9<br />
3<br />
i<br />
1<br />
1<br />
14 1<br />
13 1<br />
13 1<br />
1<br />
1<br />
17<br />
20<br />
13<br />
20<br />
9<br />
13<br />
7<br />
4
20 , 1<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
b. llopelay med aildre rerks-<br />
F' vIke<br />
Helt<br />
sjolvstendig<br />
i' 1 anna<br />
verks- I verksemd1<br />
emd<br />
Bruk Bruk<br />
2 3 4 1 5 (*)<br />
Hopelag med andre verksemder<br />
Mylna eller kverna vart driven<br />
i lag med<br />
2 andre<br />
verkscinder<br />
Bruk<br />
3 andre<br />
verksemder<br />
Bruk<br />
7<br />
8<br />
Av desse var i lag tiled<br />
4 andre . Jordverks-<br />
bruk<br />
emder Jord- <strong>og</strong> Sag<strong>og</strong><br />
flei re. bruk . sagbruk bruk<br />
Bruk .: Bruk ; Brill( Bruk<br />
1<br />
9 10<br />
--- ---<br />
Verde -<br />
Brand -<br />
- --. -.,.-- ---<br />
Tryglkkje<br />
trygda<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
i alt<br />
My!nor<br />
Valsernylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
nroype<strong>kvernar</strong> .<br />
:1ndre <strong>kvernar</strong> . .<br />
9<br />
4<br />
.1<br />
3<br />
5<br />
2<br />
2<br />
1<br />
55 14<br />
7 2<br />
7<br />
48<br />
42<br />
2<br />
4<br />
2<br />
12<br />
4<br />
3<br />
5<br />
3<br />
3<br />
2<br />
I<br />
I<br />
!<br />
47<br />
5<br />
5<br />
42<br />
41<br />
1<br />
12 • 12<br />
2 1<br />
2 1<br />
10 11<br />
3 1<br />
4 3<br />
3 7<br />
53 29<br />
6 7<br />
t; 4;<br />
47 22<br />
40 8<br />
3 t;<br />
4 8<br />
20 55 13. Møre i alt . • • •<br />
4<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
75 16<br />
9 1<br />
12<br />
2<br />
75<br />
8<br />
4<br />
2 1<br />
53<br />
3 14<br />
Valseinylnor . .<br />
3 -<br />
_ 3<br />
2 Andre inylnor . . 2 9 1 2<br />
8<br />
1 3 11<br />
55 Kvernar<br />
3 66 15 10<br />
67 18 3<br />
39<br />
1<br />
2 44 23<br />
1<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
(;roype<strong>kvernar</strong> .<br />
.1ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
'2<br />
58 7<br />
4 2<br />
4 4,<br />
2s 14. Sør-Trøndelag i alt 5 67 21 7 3 69 19 6<br />
75<br />
ii <strong>Mylnor</strong><br />
2 14 6 4 3 12 6 6<br />
28<br />
Valsentylnor . .<br />
t<br />
- - :<br />
4 31)<br />
I<br />
1 Andre mylnor .<br />
13 6<br />
12<br />
t; i;<br />
27<br />
27 Kvernar<br />
53 15 3 -<br />
57 13<br />
47<br />
20 liall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(;roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
i<br />
43<br />
8<br />
2<br />
10<br />
4<br />
1<br />
.1<br />
1. —<br />
1<br />
41;<br />
9<br />
2<br />
8<br />
4<br />
I<br />
3f;<br />
7 7<br />
4<br />
2<br />
2<br />
t;<br />
59<br />
4<br />
4<br />
4; *<br />
2<br />
10<br />
-<br />
8 : It)<br />
15. Nord-Trøndelag<br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . •<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar.<br />
liallkventar . ,.<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
il 1<br />
11<br />
;i<br />
.--1<br />
11 : 1<br />
HI<br />
-<br />
25<br />
7<br />
7<br />
18<br />
5<br />
10<br />
3<br />
16<br />
1 1<br />
1<br />
to<br />
5<br />
1<br />
2<br />
2<br />
7<br />
4<br />
.1<br />
3<br />
3<br />
3<br />
,<br />
2')<br />
- —<br />
23<br />
6<br />
a<br />
5<br />
17<br />
5<br />
10<br />
2<br />
17<br />
11<br />
t<br />
10<br />
6<br />
5<br />
i<br />
5 16<br />
3 4<br />
3 •<br />
2 12<br />
1 4<br />
5<br />
1 3<br />
44<br />
31<br />
2<br />
29<br />
13<br />
2<br />
10<br />
1<br />
1 Elektrisitet attiit vatii liar ikkje mina er sagi.
205<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
emde1.. 1reiyietipmfilow. 1)1.1/law ff.<br />
11<br />
. ___ _...<br />
12<br />
. _<br />
!<br />
• ...<br />
1314<br />
_ __ __.<br />
i li<br />
uppglivor<br />
i<br />
trygding 1 Salsverde 1 Lån på bruka<br />
da<br />
-i<br />
l'rygdesum i Bruk<br />
Kror or<br />
• •<br />
Kronor Bruk<br />
Kronor<br />
10 1 17 I • 18 I 10 20<br />
............. __ _ ..<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
!<br />
Vass-<br />
1<br />
i Elekkraft<br />
1 trisitet<br />
Bruk I Bruk<br />
Eksplosionskraft<br />
Bruk<br />
Eimkraft<br />
(damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpe.<br />
kraft*)<br />
Bruk<br />
Merknader<br />
419 6251<br />
319 250 1<br />
1 000.<br />
136 250 •<br />
100 375 .<br />
21 500 i<br />
25 500'<br />
53 375 I<br />
I<br />
i<br />
513 850 I<br />
351 800 I<br />
194 000:<br />
157 800<br />
162 0501<br />
72 350 i<br />
19 500 * i<br />
70 200<br />
82<br />
13<br />
i<br />
12<br />
69<br />
48<br />
9<br />
12<br />
11 1<br />
17<br />
3<br />
14<br />
94<br />
67<br />
9<br />
18<br />
;<br />
;<br />
469 405 i<br />
313 800 i<br />
156 000 I<br />
157 800 i<br />
155 605 .<br />
53 830.<br />
28 300 t<br />
73 475.<br />
39<br />
9<br />
1.<br />
8<br />
30<br />
14<br />
6<br />
10<br />
•<br />
452 600 i 49<br />
214 000 I 13<br />
77 500 ! 3<br />
136 500 ! 10<br />
238600! 36<br />
133 800 i 16<br />
13 300 ,:i 7<br />
91 500 ll 13<br />
189 283<br />
116 780<br />
46 800<br />
69 980<br />
72 503<br />
0 153<br />
17 750<br />
45 GOO<br />
298 825<br />
198 385<br />
85 902<br />
112 483<br />
100 440<br />
32 906<br />
1.1 909<br />
55 625<br />
67<br />
11<br />
It<br />
56<br />
48<br />
5<br />
3<br />
91<br />
10<br />
10<br />
81<br />
67<br />
ei<br />
g<br />
13<br />
2<br />
1<br />
1.<br />
11<br />
2<br />
9<br />
18<br />
7<br />
2<br />
0<br />
••<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
--.<br />
2')<br />
1<br />
1) 1 verksemder.<br />
1) 1:kspl attåt vatn.<br />
75331.5 : 103 738 000 1 39<br />
602 115 i 29 557 350 23<br />
1.03 7038012501 1<br />
i<br />
408 487 7351 28 100<br />
152 180650 200 ! 74<br />
:<br />
22<br />
16<br />
92 118 500 : 700 56<br />
10<br />
2023 200 Ii 950 14<br />
2<br />
:;o 500 ;; 4<br />
. 1<br />
41 000 4<br />
235 115<br />
193 680<br />
12 000<br />
181 680<br />
41 435<br />
14 460<br />
3 000<br />
23 975<br />
7$<br />
20<br />
20<br />
58<br />
56<br />
2<br />
21 3<br />
8<br />
1<br />
7<br />
13 3<br />
10<br />
3<br />
2<br />
1<br />
..........<br />
........<br />
3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1) 2 med I <strong>og</strong> 1 med i verksemder.<br />
ii<br />
788 1 068 53011 400 60<br />
32<br />
1 043 830 i! 35 747 500 .. 26<br />
1<br />
99 60200 ; 000 i 2<br />
2<br />
944 630 ' 33 687 500 , 24<br />
240 700! 900 25<br />
6<br />
1880O 2001 6<br />
i 4<br />
18 500 115<br />
24 000 i 2<br />
5 000 ! 4 8 100 .1<br />
1<br />
5(M) 154<br />
503 604<br />
33 000<br />
470 604<br />
5 550<br />
3 550<br />
2 000<br />
......<br />
33<br />
25<br />
1<br />
24<br />
8<br />
6<br />
2<br />
25<br />
9<br />
1<br />
8<br />
16<br />
-<br />
1<br />
-<br />
1<br />
13<br />
3 1<br />
1)1 med .1 verks. <strong>og</strong> 1 med ti.
206<br />
37<br />
37<br />
36<br />
i<br />
199<br />
199<br />
191<br />
g<br />
Bruk<br />
19<br />
19<br />
19<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
e. Dritreil..<br />
I 1 2 ! 3 4•5 i 6<br />
8 I 9 10 I 11 I 12<br />
Turbinkall<br />
Vasshjul<br />
Fylke<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
lial1<strong>kvernar</strong> . .<br />
“rovpe<strong>kvernar</strong> .<br />
Amire <strong>kvernar</strong> .<br />
...... .. Kvernkall . . ._ ... . . ... .. . _<br />
1 iI<br />
I leste-<br />
Bruk Kallar ; kraft<br />
32<br />
—<br />
32<br />
31.<br />
1<br />
Kallar<br />
I lestekraft<br />
22 290<br />
.•<br />
22 220<br />
22 220<br />
— -<br />
Vasshjul i alt Av desse ;ar yvervasshjul<br />
i<br />
fleste- '1<br />
j„ heste-<br />
Bruk 11 jul kraft . Br uk hill' kraft<br />
. ... :1<br />
5<br />
2<br />
2<br />
3<br />
i<br />
1<br />
1<br />
5<br />
2<br />
2<br />
3<br />
i<br />
i<br />
i<br />
t .<br />
t.<br />
• ,<br />
•<br />
I<br />
50! 3<br />
17! 2<br />
-- :<br />
17 ! 2<br />
33! 1<br />
15 1<br />
15 .<br />
•<br />
3<br />
2<br />
2<br />
i<br />
3<br />
17<br />
17<br />
15<br />
• 15<br />
13. Møre i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Vislsonlylitor .<br />
Andre mylnor<br />
Kvernar<br />
lialllivernar . .<br />
tfroypelivernar .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
25<br />
- .<br />
25<br />
21<br />
i<br />
30<br />
-<br />
30<br />
225<br />
-<br />
225<br />
26 193<br />
25<br />
i 7<br />
47<br />
47<br />
46<br />
I<br />
71 661<br />
- -<br />
71 661<br />
70 649<br />
--<br />
i 12<br />
1<br />
2<br />
2<br />
3 19 : : 1<br />
1 15 1<br />
- - --<br />
1 15 1<br />
2 4<br />
2 4<br />
.. _. .<br />
*<br />
-1.<br />
15<br />
15<br />
15<br />
14. Sor-Trøndelag i<br />
alt . . . ..<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemy lnor .<br />
Andre mylnor<br />
livernar<br />
kall<strong>kvernar</strong> .<br />
(;Iroype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
33<br />
..........<br />
33<br />
32<br />
1<br />
58 461<br />
_<br />
....■■•.<br />
58<br />
57<br />
1<br />
••••■•••••<br />
—<br />
461<br />
451<br />
10<br />
-<br />
27<br />
3<br />
3<br />
24<br />
24<br />
-- ---<br />
-<br />
57 561<br />
784<br />
7 84<br />
50 477<br />
50 477<br />
_ ..<br />
8 S<br />
1 1<br />
I 1<br />
7 7<br />
7 7<br />
-<br />
60,<br />
40:<br />
2<br />
1<br />
43<br />
40<br />
40<br />
3<br />
3<br />
_._<br />
15. Nord-Trøndelag i<br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor ..<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(4rov)e<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3<br />
3<br />
3<br />
4<br />
4<br />
4<br />
•■■•■■•■•<br />
31<br />
-<br />
31<br />
31<br />
-<br />
3<br />
3<br />
3<br />
-<br />
S<br />
- --<br />
Y....<br />
8<br />
8<br />
-<br />
65<br />
65<br />
G5<br />
—<br />
3 3<br />
3 3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
23<br />
1<br />
-<br />
i 10<br />
1 10<br />
•■■■■•<br />
i 10
207<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> 1<strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
oy hestekraft.<br />
1314 I 15<br />
. _ . .. . .. .<br />
Turbin<br />
is I 17 I 18<br />
Elektromotor<br />
19 I 20 I 21<br />
_ .<br />
Eksplosjonsmotor<br />
22 I 23<br />
I 24 2)<br />
— --<br />
Einverk (damp) ._<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
1 kraft<br />
Heste-<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Moto- Flesterar<br />
kraft<br />
Bruk<br />
Maskinor<br />
I lestekraft<br />
I leste-<br />
! raf t<br />
l all<br />
Merknader<br />
I<br />
14;<br />
10<br />
ix,<br />
6<br />
4<br />
2<br />
17<br />
11<br />
1.1.<br />
6<br />
4<br />
2<br />
369<br />
230<br />
230<br />
139<br />
69<br />
70<br />
14<br />
3<br />
1<br />
2<br />
11<br />
2<br />
9<br />
li<br />
4<br />
218<br />
82<br />
2 53<br />
2 29<br />
11 136<br />
-<br />
2<br />
9<br />
9<br />
127<br />
9<br />
-<br />
2<br />
2<br />
2<br />
31)<br />
...<br />
- -<br />
2 30<br />
2<br />
30<br />
-<br />
-<br />
—<br />
14)86<br />
329<br />
53<br />
276<br />
757<br />
414<br />
123<br />
220<br />
20<br />
9<br />
9<br />
11<br />
1<br />
3<br />
7<br />
20<br />
9<br />
9<br />
11<br />
1<br />
3<br />
7<br />
655<br />
293<br />
293<br />
362<br />
6<br />
136<br />
220<br />
.18<br />
7<br />
8<br />
4<br />
11<br />
2<br />
9<br />
28<br />
15<br />
lt<br />
4<br />
13<br />
529<br />
317<br />
219<br />
98<br />
212<br />
2 12<br />
11 200<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
4<br />
1<br />
-<br />
48<br />
12<br />
1 12<br />
3 36<br />
2 21<br />
1 15<br />
-<br />
-<br />
-<br />
. -<br />
2137<br />
637<br />
219<br />
41g<br />
1500<br />
892<br />
194<br />
454<br />
20<br />
19<br />
19<br />
1<br />
1<br />
24<br />
23<br />
23<br />
1<br />
1<br />
893<br />
860<br />
860<br />
33<br />
33<br />
• • •<br />
24<br />
10<br />
i<br />
9<br />
14<br />
1<br />
10<br />
3<br />
30 667<br />
16 1 429<br />
3 1 117<br />
131 312<br />
14 238<br />
1 1<br />
10 145<br />
3 92<br />
3<br />
3<br />
-<br />
.2<br />
1<br />
(1<br />
344<br />
2<br />
1<br />
32<br />
12<br />
i<br />
i<br />
1<br />
-<br />
i<br />
1<br />
:i.<br />
-<br />
110 2796<br />
110 1523<br />
117<br />
110 1406<br />
1273<br />
949<br />
220<br />
104<br />
25<br />
25<br />
1<br />
24<br />
-<br />
30<br />
30<br />
1<br />
29<br />
-<br />
1495<br />
1495<br />
50<br />
1445<br />
—<br />
.. -<br />
27<br />
11<br />
i<br />
10<br />
16<br />
13<br />
3<br />
35<br />
17<br />
1<br />
16<br />
18<br />
14<br />
4<br />
638<br />
428<br />
65<br />
363<br />
210<br />
146<br />
64<br />
1<br />
1<br />
1<br />
-<br />
-<br />
-<br />
1<br />
1<br />
-<br />
8<br />
-<br />
8<br />
-• .. y...<br />
S<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
9<br />
1<br />
1<br />
1<br />
- -<br />
26<br />
20<br />
20<br />
6<br />
6<br />
2284;<br />
1943<br />
115<br />
1828<br />
343<br />
101<br />
164<br />
78
208<br />
I 2 I 3 4 5 o 7<br />
. . . . _ .<br />
lii(rarar<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
(i. Tilel pi brillat. 1 rppyotor um ()lye-<br />
S !, () 10 11<br />
. _........._.... . ... .<br />
M ylne-<br />
Mylna eller<br />
14' y 1k e<br />
Bruk Kommune<br />
i alt<br />
(<strong>og</strong><br />
fylke)<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Andre<br />
Santyrkeslag<br />
Fleite<br />
i bop<br />
(sameiga)<br />
skildmaim<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk i Bruk Bruk<br />
- • •<br />
I lus bygde til mylne- tiler<br />
I alt Tre.<br />
Bruk Bruk<br />
Byggjevyrke<br />
Bide trei<br />
<strong>og</strong> stein 1 Stein<br />
Bruk 1 Bruk<br />
16.Nordland i alt.<br />
<strong>Mylnor</strong> . • •<br />
Valsemylner .<br />
.Andre mylnor<br />
Kvernar . .<br />
liall<strong>kvernar</strong> .<br />
(frov)e<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
33<br />
11<br />
I<br />
10<br />
22<br />
12<br />
8<br />
2<br />
3<br />
3<br />
1.<br />
2<br />
1<br />
-<br />
1<br />
1<br />
■•<br />
9<br />
2<br />
,<br />
27<br />
.•<br />
8<br />
8<br />
19<br />
9<br />
$<br />
2<br />
i<br />
••<br />
-<br />
27<br />
11<br />
1.<br />
10<br />
16<br />
12<br />
4<br />
26<br />
10<br />
i<br />
9<br />
16<br />
12<br />
4<br />
17.Troms *i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Valsomylnor<br />
Andre inylnor<br />
Kvernar . .<br />
• hal 1k vernal.<br />
4;roype<strong>kvernar</strong><br />
27<br />
5<br />
5<br />
22<br />
14<br />
8<br />
-<br />
••<br />
1<br />
...<br />
1 14)<br />
1<br />
1<br />
1 9<br />
7<br />
1 . 2<br />
li<br />
3<br />
-<br />
-<br />
3<br />
12<br />
7<br />
5<br />
-<br />
91<br />
5<br />
5<br />
16<br />
14<br />
2<br />
19 2<br />
3 2<br />
3<br />
16<br />
14<br />
2<br />
-<br />
2
209<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
donistilhore 09 inn nolnehrts <strong>og</strong> Zwernhits.<br />
12 1 13 I 14 I 15 1 16 1 17 1 IS ! 19 ; 20 21 I 22<br />
hus <strong>og</strong> kvernhus<br />
kverna var i Alderen pä husa (rekna til 1928)<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mine- eller kvernhus)<br />
kvemhus<br />
Yverbygd<br />
grunn<br />
Medeltal for<br />
kvart hus<br />
1112<br />
Bruk<br />
Saghrukshus<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
I hider<br />
Ymse . 10 iir<br />
jord- (Bygt<br />
bruks- : <strong>etter</strong><br />
hus i? 1918)<br />
Bruk _i . Bruk<br />
10-19<br />
fir<br />
(Bygt<br />
1909—<br />
1918)<br />
Bruk<br />
20. -19<br />
år<br />
(lint<br />
1879—<br />
1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
år<br />
(BYO<br />
1829--<br />
1878)<br />
Bruk<br />
100 ir<br />
<strong>og</strong> yver<br />
det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1879)<br />
Rink<br />
Alder<br />
ikkje Medelsu1)1)<br />
- alder<br />
gjeve<br />
Bruk År<br />
Merknader<br />
,<br />
62 4 1<br />
115<br />
173<br />
109<br />
i<br />
2 6<br />
2 5<br />
7 4<br />
2 1<br />
_......<br />
2 1<br />
24<br />
21<br />
1 0<br />
22<br />
....... 26<br />
25 4<br />
23<br />
33 2 1<br />
2<br />
II<br />
3 5<br />
1 4<br />
2 i<br />
5 3<br />
5 2<br />
1<br />
28<br />
20<br />
43 4 2<br />
116<br />
...._ ........<br />
1 10<br />
20 4 2<br />
19<br />
30 4 2<br />
.........,<br />
-<br />
7 6<br />
2 1<br />
2 1<br />
5 5<br />
4 4<br />
1 1<br />
4;<br />
2<br />
2<br />
4<br />
4<br />
-<br />
9<br />
2<br />
2<br />
.._<br />
20<br />
— 18<br />
—<br />
18<br />
20<br />
22<br />
S<br />
I -1
,<br />
-<br />
210<br />
Pyike<br />
5. tabellen. I3ygdamylnor<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
....• • • •<br />
11<br />
I 15<br />
2<br />
2<br />
13<br />
12<br />
1<br />
1 1! 2 I 3 4 , 5 67189 I 1 10<br />
Hopelag med andre verksemder Verd.e.1._<br />
!<br />
16. .19 Nordland i alt .<br />
1 1<br />
'.1 3<br />
7 3<br />
Myinor<br />
i 5 2<br />
5 3 ..<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre my Nor .<br />
Kvernar<br />
i<br />
16<br />
5<br />
4<br />
•<br />
1<br />
5<br />
14<br />
3<br />
4 3<br />
-<br />
liall<strong>kvernar</strong> . •<br />
11<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
5<br />
'2<br />
A ud ro <strong>kvernar</strong> .<br />
I<br />
2<br />
3<br />
17. Troms i alt. . .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . . . .<br />
yalsemylnor . .<br />
Andre inylnor<br />
Kvernar<br />
liallk vernal. . .<br />
(1 rovpek vernal. .<br />
2<br />
1<br />
1:i<br />
4<br />
4<br />
14<br />
12<br />
2<br />
3<br />
1<br />
7<br />
7<br />
-1<br />
ft<br />
-<br />
1<br />
■••■111.11.1111111..0<br />
—<br />
3<br />
i<br />
2<br />
••<br />
5<br />
1<br />
I<br />
4<br />
4<br />
Ikkje .<br />
Il. Iloprlay mill and re rerks-<br />
Brand-<br />
Mylna eller kverna vart driven Av desse var i lag med<br />
. i lag med<br />
e. - - - -<br />
sjolvstendig<br />
., 1 anna 2 andre 3 andre verks- !<br />
4 andre. . Jordemder<br />
• Jord- ' bruk <strong>og</strong> Sag-<br />
verksl. 1 verksemd<br />
* emd enider cinder i eg fleire • bruk • sagliruk biuk<br />
verks-<br />
verks-<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk 1 Bruk . Bruk Brisk Bruk<br />
•-• • ---- - • -<br />
. . .<br />
Tryg-<br />
trYgda .! Bruk<br />
Bruk .;<br />
90<br />
3<br />
3<br />
17<br />
li<br />
5<br />
1<br />
19<br />
1<br />
i<br />
18<br />
i 3<br />
5<br />
13<br />
8<br />
i<br />
7<br />
5<br />
1<br />
3<br />
i<br />
S<br />
4<br />
4<br />
4<br />
i<br />
3<br />
' ) Elektrisitel attlit vain ni:it ;kid,. anni er saktt
211<br />
'<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
envier. Verdeappgavor. Drivkraft.<br />
trygding<br />
da<br />
11 12 13 11 14 15 16 17 18 19 20<br />
Trygdesum<br />
Kronor<br />
uppgåvor<br />
Bruk<br />
Kronor<br />
Bruk<br />
Kronor<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Drivkraft<br />
Salsverde Lin på bruka Hovuddrivkraft<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Bruk<br />
Eimkraft<br />
(damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraftl<br />
Merknader<br />
223 440 3 3 161 450<br />
201 200 11 126 500<br />
40 000 35 000<br />
161 200 10 91 500<br />
22 240 22 34 950<br />
2 240 12 12 550<br />
15 000 8 19 400<br />
5 000 2 3 000<br />
42<br />
8<br />
1<br />
7<br />
4<br />
2<br />
100 300<br />
99 215<br />
40 667<br />
58 548<br />
10 085<br />
1 635<br />
7 300<br />
1 150<br />
20 8<br />
2<br />
7 4<br />
7<br />
3 4 3 2<br />
12<br />
1 2 3 2<br />
2<br />
1<br />
Ekspi. altid vatn.<br />
57 400 27 105 150<br />
53 000 5 81 000<br />
11<br />
3<br />
55S75<br />
38 500<br />
17 4<br />
3 2<br />
53 000 5 81 000<br />
4 400 22 24 150<br />
1 SOO 14 14 100<br />
2 600 8 10 050<br />
3<br />
8<br />
2<br />
6<br />
38 500<br />
17 375<br />
2 500<br />
14 875<br />
14<br />
14<br />
2<br />
2 6<br />
'2 6
212<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
A. Samandrag for heile landet<br />
e. Dr irrerl..<br />
1 2 3<br />
Bruk<br />
Kvernkall<br />
Heste-<br />
Kallar kraft<br />
4 5 0<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Kallar<br />
Hjul Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
7 8 9 11 10 1 11 12<br />
Bruk<br />
Vasshjul i alt<br />
Hjul Hestekraft<br />
Vasshjul<br />
Av desse var yvervasshjul<br />
Bruk<br />
16. Nordland i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre 'mylnor .<br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
12<br />
12<br />
18 124<br />
18<br />
124<br />
12 18 124<br />
1 1 8 3 3 10<br />
1 1 5<br />
1 1 5<br />
1 1 8 2 2 5<br />
— 2 2 5<br />
1 1 8<br />
17. Troms i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
14<br />
14<br />
14<br />
19 106<br />
19 106<br />
19 106
213<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>- 19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> for landsbolkar <strong>og</strong> fylke.<br />
o y h CStekra ft.<br />
13 1 14 1 15 16 I 17 1 18 19 1 20 21 22 1 223 1 24 25 •<br />
Turbin Elektromotor Eksplosionsmotor Eimverk (damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
i alt<br />
Met knader<br />
6 7 355 8 9 170 4 4 46 2 2 49 762<br />
6 7 355 4 5 110 1 1 20 — . 490<br />
.__... _____ _____ 1 2 45 — — — — 45<br />
6 7 355 3 3 65 1 1 20 .— — — 445<br />
— . 4 4 60 3 3 26 2 2 49 272<br />
— — — -- -- --- — — — — -- — 129<br />
— 2 2 30 3 3 26 2 2 49 113<br />
— — 2 2 30 — -- — — 30<br />
9.1 3 it 01 4 4 ‘ 54 6 6 46 — — — 307<br />
3 3 101 2 2 32 — — — — -'--- 133<br />
3 3 101 2 2 32 — — — 133<br />
— 2 2.22 6 6 46 — — — 174<br />
__ _____ ____ — -- — — 106<br />
— — 2 2 22 6 6 46 — — -- - 68
Bruk<br />
i alt<br />
Entskildmann<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Sam-<br />
ICerrs--<br />
lag<br />
214<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
a. Tale" pa! braka. Uppyaror elyalmastilbore,- mybiebas oy<br />
23J 4 I 5 1 6<br />
• Eigarar<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk<br />
7 8 9 10 11 1 12<br />
Hus<br />
bygt<br />
til<br />
anna<br />
verksemd<br />
Bruk l<br />
I alt<br />
med<br />
serskilt<br />
hus<br />
Bruk<br />
Mylnehus <strong>og</strong><br />
Bruk med serskilte mylnehus<br />
Yver- Alderen<br />
bygd (rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
grunn Under 10-19 20-49<br />
Medel- 10 år år år<br />
tal (Bygt (Bygt (Bygt<br />
kvart <strong>etter</strong> 1909 1879<br />
hus 1918) —1918) —1908)<br />
m 2 Bruk Bruk Bruk<br />
Landskap.<br />
1. Rakkestad i alt . .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
19<br />
18<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
3<br />
14<br />
13<br />
1<br />
1<br />
18<br />
17<br />
165 3<br />
169 3<br />
100<br />
2<br />
12<br />
2. Idd <strong>og</strong> Marker i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
11<br />
7<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
4<br />
2<br />
2<br />
11<br />
7<br />
4<br />
150 1<br />
176<br />
104<br />
6<br />
4<br />
3. Moss i alt .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Il<br />
10<br />
1<br />
4<br />
7<br />
11<br />
10<br />
1<br />
216<br />
224 1<br />
135<br />
3<br />
4. Follo i alt . .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre .mylnor .<br />
1<br />
3<br />
3<br />
4<br />
4<br />
165<br />
165<br />
2<br />
2<br />
5. Aker i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Ó. Nedre Romerike<br />
i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre inylnor .<br />
2<br />
17<br />
16<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
13<br />
12<br />
1<br />
1<br />
2<br />
16<br />
15<br />
153<br />
160<br />
140<br />
200<br />
200<br />
193<br />
2 4<br />
2 4<br />
2<br />
7<br />
7<br />
7. Ovre Romerike i alt<br />
Valsemyhlor .<br />
Andre mylnor .<br />
25<br />
12<br />
13<br />
1 4<br />
1<br />
4<br />
2<br />
2<br />
15<br />
6<br />
91)<br />
25<br />
12<br />
13<br />
172<br />
216<br />
1 3 2<br />
3 6<br />
1 3<br />
2 3<br />
15<br />
8<br />
7<br />
8. Hedmark i alt .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
25<br />
14<br />
11<br />
1<br />
1<br />
1<br />
22<br />
11<br />
11<br />
25<br />
14<br />
11<br />
190<br />
201<br />
177<br />
7 7<br />
5 3<br />
2 4<br />
8<br />
3<br />
5<br />
9. Vinger <strong>og</strong> Odal i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre nlylnor<br />
42<br />
3<br />
9<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
6<br />
5<br />
12<br />
3<br />
9<br />
180<br />
203<br />
172<br />
1<br />
7<br />
1<br />
6<br />
10. Solor i alt .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
13<br />
1<br />
12<br />
1<br />
11<br />
11<br />
13<br />
12<br />
186<br />
240<br />
181<br />
1<br />
1 • 3<br />
4<br />
4<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft niir ikkje anna er sagt.
1<br />
,<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>---19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
k 1 e 1-nh/(8, salsverde, hopetug med, andrc rerksemder <strong>og</strong> dr blow<br />
13 14 I 15 16 I 17 L 18 19 1 20 21 22 1 23 24 25<br />
k vernhus<br />
eller kvernhus<br />
pii husa<br />
bulk med uppgjeven alder)<br />
50-99<br />
At.<br />
(Bygt<br />
1829<br />
--1878)<br />
Bruk<br />
100 år <strong>og</strong><br />
yver det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1929)<br />
Bruk<br />
Berre<br />
andre<br />
verksemder<br />
Medelsalder<br />
År<br />
Sals-<br />
7,rile<br />
bruka<br />
i alt<br />
Kronor Bruk<br />
------,----_--<br />
Hopelag used andre verksemder<br />
Heilt<br />
sjolvstendig<br />
Bruk<br />
I lag med<br />
Jordbrill<br />
Jordbruk<br />
°g<br />
sagbruk<br />
Bruk<br />
s , ),<br />
'- 4,-<br />
Ig"k<br />
Bruk<br />
Bruk I<br />
Bruk<br />
Drivkraft<br />
V (<br />
' isskratt<br />
1i<br />
Hovuddrivkraft<br />
11<br />
- !I<br />
, Bruk<br />
Eks- med<br />
1°-<br />
Fl ,. e k -<br />
tiisitet<br />
sjons- P hielpe<br />
_<br />
kraft*)<br />
Bruk<br />
<strong>og</strong> I<br />
eim- h<br />
kraft<br />
■1<br />
Bruk i l<br />
Merknader<br />
— 29 777 000 4 5 5 2 3 15 4 — 2<br />
27 767 000 4 5 4 2 3 14 4 -- 2<br />
i 60 10 000 — 1. 1 --<br />
30 500 400 3 2 2 2 2 9 1. 1<br />
t)<br />
26 465 000 2 1 1 1 2 5 1 1 i —<br />
37 35 400 1 1 1 1, 4 1<br />
Eksplosjon.<br />
2 2 42 806 000 2 4 4 — 8 3 —<br />
2 1 36 793 000 2 3 1 1 7 3 —<br />
1 100 8 000 -- 1 — — 1 -- — —<br />
26 1.57 000 1 1 1 1 -- 2 2 -- 2<br />
26 157 000 1 1 1 1 2 2 -- 21)<br />
-<br />
1) 1 ekspl. attat<br />
elektr.<br />
— 31 108 700 1. 1 2 1 —<br />
29 146 200 1 1 1 1— --<br />
35 22 500 — — 1 --- -- 1 -- --- —<br />
1<br />
3 27 080 000 6 3 4 2 2 14 3 — --<br />
2 26 655 000 6 3 3 2 2 14 2 --- —<br />
1 — 50 25 000 — -- 1 1 — —<br />
1<br />
29 M2000() 5 1.0 4 2 4 22 3 2<br />
— 27 566 000 1 6 1 4 9 3 -- 2<br />
1 30 260 000 4 4 3 2 13 i 1<br />
3 22 1 030 700 4 12 7 1 1 21 4 9<br />
3 21 601 200 3 7 3 1 12 2 — 4 1 )<br />
20 429 500 1 5 4 — 1 9 2 — 5<br />
1) Destitan ei<br />
mylna med<br />
Almenning som<br />
eigar.<br />
1) 1 elektr. <strong>og</strong><br />
ekspl. attiit vatn.<br />
3 37 228 000 4 1 4 3 -- 10 2— —<br />
25 122 000 3 -- — 1 2 — --<br />
3 — 42 106 000 1 1 4 3 —<br />
9 _____ ____<br />
3 43 192 000 2 8 2 1 11 2 2<br />
-- — 14 15 000 — — 1 -- 3 1 45 177 000 2 8 1 — 1 11<br />
1 _____ 21)<br />
1) 1 elektr. <strong>og</strong><br />
eimkr. attåt vatn.
216<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
B. Samand rag<br />
b. Drirec)*<br />
I 2 3<br />
4 5 I 6<br />
• 7 8<br />
10 11<br />
Kvernkall<br />
Turbinkall<br />
Vasshjul<br />
Tut--<br />
Bruk<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Kallar<br />
Nestekraft<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Hjul Hestekraft<br />
Turbinar<br />
Landskap.<br />
1. Rakkestad i alt .<br />
Valsemy I nor<br />
Andre inylnor .<br />
15 34<br />
33<br />
1 1<br />
2. Idd <strong>og</strong> Marker i alt .<br />
✓alsemylnor . .<br />
Andre 'mylnor .<br />
4<br />
3<br />
10 139<br />
3 31<br />
7 108<br />
7 2S<br />
5 24<br />
2 4<br />
3. Moss i alt .<br />
✓alsemylnor .<br />
Andre 'mylnor<br />
1 1 1<br />
1 35<br />
35<br />
7 12<br />
7 12<br />
4. Folio i alt . .<br />
Valsemylnor<br />
Akndre mylnor<br />
2 2<br />
2 2<br />
5. Aker i alt . .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
2 2<br />
U. Nedre Romerike i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
1<br />
4<br />
4<br />
1 4 30<br />
1 4 30<br />
13 26<br />
13 26<br />
7. Ovre Romerike i alt<br />
Valsemylnor<br />
Andre 'mylner .<br />
4 10 170<br />
2 20<br />
8 150<br />
19 37<br />
9 16<br />
10 21<br />
8. Hedmark i alt . .<br />
Valsemylner . . .<br />
Andre 'mylnor .<br />
4 10 230<br />
4 1.0 230<br />
17<br />
8 13<br />
9 12<br />
9. Vinger <strong>og</strong> Odal i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor . .<br />
2 4 70<br />
2 4 70<br />
8 11<br />
1<br />
7 10<br />
10. Solør i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
6 10 137<br />
6 10 137<br />
7<br />
7 15
,<br />
217<br />
nor <strong>og</strong> bygdakvornar i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
off hestekr(tfl.<br />
bin<br />
12<br />
13 1 14 15 16 1 17 18 10 1 20 21 22<br />
Bruk<br />
Elektromotor Elsplosjonsmotor Ei In yak (clamp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
- -<br />
-----------<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
- - -<br />
Hestekraft<br />
• ilt<br />
-- - -<br />
Merknader<br />
- - -- -- -----'<br />
883<br />
851<br />
32<br />
6<br />
6<br />
—<br />
16<br />
16<br />
400<br />
400<br />
—<br />
.___.<br />
-<br />
-- 1283<br />
1251<br />
32<br />
441 2 9 170 1 1 40 -- — 790<br />
363 1 8 140 1 1 40 -- 574<br />
78 1 1 30 216<br />
573 3 8 345 953<br />
573 3 8 345 ____2 -- 918<br />
l'=<br />
140 3 3 205 1 1 25 — — 370<br />
140 3 3 205 1 1 25 — 370<br />
— — - — -- —<br />
120 1 2 85 — — — — — -- 205<br />
80 1 2 85 •— — — — 165<br />
40 — -- --<br />
_____. — — 40<br />
989 3 4 150 — -- — 1 173<br />
989 2 3 100 — 1123<br />
— 1 1 50 — 50<br />
1008 5 8 315 ---- — — — 1493<br />
727 5 8 315 1062<br />
_____<br />
281 — -- —<br />
— — 431<br />
842 13 21 506 1 1 25 — 1603<br />
413 6 10 2 43 1 1 25 — 911<br />
429 7 11 263 — 692<br />
324 2 2 125 --- — -- 519<br />
55 2 2 125 — — — --- — 180<br />
269 _____ — -- — — 339<br />
339 4 i 12 199 — 1 1 36 711<br />
1 7 104 -- • — — — — 104<br />
339 3 5 95 — 1 1 36 607
'9 1 8<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
(1. TtIcl pi brul.w. lipppror ton eigedonistilhore, mylnelms o,y<br />
Landskap<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Bruk<br />
3 , 5 4 6<br />
Littlag<br />
(a/s)<br />
Bruk<br />
Eigarar<br />
7 8 9 10 I 11 12<br />
M y 1 it eh ii s o g<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk ined serskilte mylnehus<br />
Hus<br />
Yverbygd<br />
(rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
Alderen<br />
Sam-<br />
bygt<br />
Fleire Einyr-<br />
til<br />
i hop skild-<br />
mann med grunn Under 10-19 20-19<br />
I alt<br />
kes-<br />
lag verks- Medel - 10 år år år<br />
anna<br />
(sanseiga)<br />
'serskilt<br />
emd tal<br />
ins<br />
(Bygt (Bygt (Bygt<br />
kvart <strong>etter</strong> 1909 1879<br />
hus 1918) —1918) --1908)<br />
Bruk Bruk Bruk I Bruk Bruk m2 Bruk Bruk Bruk<br />
11. Sor-østerdal i alt . 8 1.<br />
Andre my I nor . . . 7<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 1<br />
1<br />
1<br />
5<br />
4<br />
1<br />
8 69 2 3<br />
7 77 2 3 1<br />
1 1) 12<br />
12. Nord -Osterdal i alt (i<br />
A ndre ylnor . 4 1<br />
Kai l<strong>kvernar</strong> . 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . .<br />
13. Nord - Gudbrandsdal<br />
i alt. 26<br />
_A d re mylnor .<br />
Kal <strong>kvernar</strong> . . 13<br />
GrOTeliverwir . 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
14. Sør- Gudbrandsdal<br />
i alt. .. 13<br />
Valsemylnor . 3<br />
Andre my lnor 9<br />
Kal 1 1,1 vernar .<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
4<br />
2<br />
21<br />
8<br />
12<br />
1<br />
8<br />
7<br />
1<br />
1<br />
6 :;3 1 4 1<br />
4 64 1 3<br />
1 50 1<br />
1 9 1<br />
25 45 7 9 6<br />
10 79 4 4 2<br />
13 18 1 5 4<br />
2 51 2<br />
12 135 1 4 5<br />
3 143 1 1<br />
8 137 1 3 4<br />
1 96<br />
15. Toten i alt . 19<br />
Va semyl nor . 9 1<br />
Andre Juvfilor . 9<br />
:Kal 1 kven;ar . 1<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2<br />
12<br />
3<br />
8<br />
1<br />
1<br />
1.8 1.45 2<br />
9 0<br />
9 167 2 i 5<br />
8 131 2<br />
1 48 1<br />
16. Hadeland i alt 10<br />
Vol semyl nor . 4<br />
Andre nrylnor 12<br />
2<br />
14<br />
3<br />
11<br />
16 163 3 .> ., 7<br />
4 249 1 1<br />
12 134 3 2 6<br />
17. Land i alt . 6 1<br />
Valsernylnor .<br />
Andre In ylnor . 4 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
18. Valdres i alt . 18<br />
Valsomylnor . . 1<br />
mire my] nor . 12<br />
Kai 1 <strong>kvernar</strong> 4 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3<br />
2<br />
5<br />
4<br />
1<br />
8<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
6 162 1 1 4<br />
1 170 1<br />
4 187 1 3<br />
1 54 1<br />
17 79 (3 6 4<br />
1 148 1<br />
12 81 4 6 2<br />
4 1) 56 1 2<br />
• 19. Ringerike i Alt . 5<br />
-Valseinvl nor . . 4 —<br />
1.11dre .<br />
1<br />
4<br />
5 185 5<br />
4 205 4<br />
1 56 1<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når ikkje anna er sagt.
<strong>og</strong> bygcla<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-1920.<br />
for landskap.<br />
9 1 9<br />
1,.rérnIms, salsrerde, hopcloy »lea onarc rerksemder o(J /Mt drirl,To ft.<br />
13 14 15<br />
kvernhus<br />
16 I 17 11 18 19 2021<br />
Hopelag med andre verks—emder<br />
22 23 24 25<br />
Drivkraft<br />
eller kvernhus<br />
I lag med<br />
Hovuddrivkraft<br />
på husa<br />
Salsverde<br />
bruk med uppgjeven alder) Jord- Eksfor<br />
Heilt<br />
Bruk<br />
Berre 1)10-<br />
lord-br u k nied<br />
50-99 100år <strong>og</strong>l<br />
bruka sjølvstendig<br />
Sat- - andre Vassbruk<br />
sag-<br />
°gtrisitet hjel-<br />
Elekbrill<<br />
verks- år yver deb<br />
i alt<br />
kraft<br />
<strong>og</strong> pil-<br />
kraft)<br />
(Bygt (Bygt Medels<br />
bruk emder eimkraft<br />
I<br />
1829 fyre alder<br />
--1878) 1829)<br />
I<br />
Bruk Bruk År Kronor Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk , I<br />
Merknader<br />
1<br />
32<br />
32<br />
12<br />
9<br />
21<br />
13<br />
81 500<br />
SO 500<br />
1 000<br />
43 000<br />
40 000<br />
2 000<br />
1 000<br />
3<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
4<br />
2<br />
2<br />
1<br />
4<br />
2<br />
3<br />
4<br />
3<br />
1<br />
1) Alder ikkje<br />
gjeven upp.<br />
3<br />
30<br />
15<br />
45<br />
1<br />
260 500<br />
218 500<br />
18 000<br />
12 000<br />
12 000<br />
6<br />
2<br />
1<br />
9<br />
5<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
2<br />
25<br />
10<br />
13<br />
2<br />
23 591 000<br />
35 315 000<br />
16 234 000<br />
50 12 000<br />
31 446 000<br />
29 353 000<br />
34 91 000<br />
28 2 000<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
(i<br />
2<br />
4<br />
5<br />
4<br />
7<br />
5<br />
2<br />
3<br />
7 (i<br />
2<br />
2 5 4<br />
1<br />
1<br />
47<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2')<br />
1 ) 1 ekspl. attåt<br />
vatn, 1 eimkr.<br />
attåt elektr.<br />
4<br />
3 5)<br />
1) 1 ekspl. atilt<br />
vatn.<br />
32 328 000<br />
50 145 000<br />
27 183 000<br />
27 143 500<br />
24 66 500<br />
33 72 000<br />
3 5 000<br />
5<br />
1<br />
1<br />
6<br />
3<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
13<br />
3<br />
10 2<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
4<br />
2<br />
2 1 ) j ekspl. attat<br />
vatn.<br />
1<br />
14 207 500<br />
7 25 000<br />
13 169 000<br />
22 10 500<br />
3 000<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
15<br />
1<br />
9<br />
4<br />
1<br />
3<br />
1) 1 :11der ikkje<br />
gjeven upp.<br />
38<br />
25<br />
244 500<br />
212 000<br />
2 500<br />
IH<br />
3<br />
3<br />
2<br />
2 2<br />
1
220<br />
Landskap.<br />
B uul<br />
5. tabellen. Bygclamyl-<br />
B. Samand rag<br />
b. Drivre7 . 1,.<br />
2 1 3 4 1 5 6 7 1 - 8 1 9 10 11<br />
Kvernkall<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Tttrbinkall<br />
Kallar<br />
Vasshjul<br />
Tur-<br />
Hestekraft<br />
Bruk Hjul<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Turbi<br />
mu.<br />
11. Sor-østerdal i alt .<br />
Andre m vInor .<br />
Groypelo :ernar .<br />
12. Nord -Osterdal i alt<br />
Andre in ylnor . .<br />
Kal l<strong>kvernar</strong><br />
G Foy pe<strong>kvernar</strong> .<br />
13. Nord-Gudbrandsdal i<br />
alt . . . . .<br />
.,1ndre mylnor .<br />
1(ali<strong>kvernar</strong> .<br />
Grciy-pe<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
14. Sor-Gudbrandsdal i alt<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
15. Toten i alt<br />
Vol semyln Or<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
16. Hadeland i alt .<br />
Val semylnor . . .<br />
Audio .mylnor .<br />
17. Land i alt<br />
Val semyl n or .<br />
Andre mylnor .<br />
roype<strong>kvernar</strong> .<br />
18. Valdres i alt .<br />
Vaisem vl nor<br />
Andre 'my Inor<br />
Ka Illiveniar<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
19. Ringerike i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
1. 1. 15 4 5<br />
_ ____ ____ — — 1 1 15 3 4<br />
1. 1<br />
1. (i — --- — — 1 2<br />
— 1 2<br />
. 1 6 — — —<br />
— —<br />
, I 12 , 96 4 7 69 --- — .12 14<br />
- — – ---- .--i- — — -- — 10 12<br />
12 96 4 7 69 — — — —<br />
___ _ ._ .__ .__ ___ _____ ___ 1 1<br />
____ __ ___ ___ 1 1<br />
3 23 — — ----- -- — -- 6 6<br />
_ _ _____ ______ _. _ 1 1<br />
_ — -- — --- — — — — 5 5<br />
3 2 3 ——---—--— _____ _<br />
1 2 16 1 1 12 4 6 90 13 15<br />
- — — — -- — 1 1 15 8 10<br />
- — — 1 1 12 3 5 75 5 5<br />
. 2 16 ---- — — — — — __ —<br />
_ ___ __ ___ __ 6 14 233 8 9<br />
— — -- 1 • 2 50 2 3<br />
— — — ---- — 5 12 183 6 6<br />
- — ----- -- — — 1 4 40 3 4<br />
- ——-----—--——- - 1 2<br />
- --- — — -- — 1 4 40 2 2<br />
4[ 8 66 — — — — ---- 11 11<br />
- ———---—— --- — 1 it<br />
. --- _ _ --- _. --- 9 9<br />
, 8 66 ————-----— -<br />
- -- — — — ---- — 1 1<br />
3 3<br />
•<br />
— -- -- 2 2<br />
— — — -- -- — 1 1
.<br />
'<br />
221<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
bin<br />
hestekra ft.<br />
12 13 1 14 1 15 16 17 I 18 19 1 20 1 21 22<br />
Bruk<br />
Elektromotor Eksplosjonsmotor Eimverk (damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
i lit<br />
Merknader<br />
.107 ., ,, 3 75 ._._ 197<br />
97 3 3 75 187<br />
10 10<br />
48 4 . 4 , 72 — i126<br />
48 3 3 56 — --- — 10 4<br />
6<br />
1 1 16 — 16<br />
4.89 2 2 33 — — — 687<br />
444 1 1 3 — — 444<br />
— -- 165<br />
30 • 1 1 30 — — --:<br />
60<br />
18 — — — — 18<br />
223 6 1.2 475 1 1. 20 1. 1. 10 751.<br />
60 2 4 255 — -- 315<br />
163 4. 8 220 1 1 20 1 1 10 413<br />
— — 23<br />
656 5 6 173 1 1 20 — - - 967<br />
486 3 4 118 1 1. 20 639<br />
170 2 2 55 — 312<br />
— — -- — 16<br />
358 6 6 180 1 1. 13 — 784<br />
130 3 3 80 — 260<br />
228 3 3 100 1 1 13 — — 524<br />
157 ,, 4 52 — — — — 249<br />
82 -- 82<br />
75 2 3 42 — — 157<br />
1 1 10 — — — 10<br />
550 3 4 132 ____ — . 748<br />
50 — — — -- - 50<br />
480 3 4 132— -- 612<br />
____<br />
—<br />
— — -- 66<br />
20 -- — — — — 20<br />
130 2 7 269 — — 399<br />
110 2 7 269 — — 379<br />
20 -- — — 20
I<br />
222<br />
Talet jyr bridm.<br />
5. tabellen Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
Uppyrieor eon eigedonistilhore, mylnehits<br />
I. ands Ti a it<br />
20. Hallingdal i alt. .<br />
inylnor 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
23 4 5 6 7 11 8 9 10 11 12<br />
Eigarar I<br />
Mylnehus <strong>og</strong><br />
Bruk med serskilte mylnehus<br />
Hus<br />
Stat, bygt Yver-<br />
Bruk fylke, Lut- Sam- Alderen<br />
Hejre Ein - til , I alt bygd (rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
i alt k o m -,,, lag ,, i Te's' -..<br />
i op skild- anna , med t e l... Under 10-19 20-4)<br />
lulu- (sam- mann<br />
Medel-<br />
k 1 i<br />
lag h verks- serskilt<br />
år år<br />
' n e eiga)<br />
em d hus tal (Bygt (Bygt (Bygt<br />
kvart ,<br />
'<br />
10 <strong>etter</strong> 1909 1879<br />
hus 1918) —1918) —1908)<br />
I Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk m2 H Bruk Bruk Bruk<br />
1<br />
2<br />
4<br />
3<br />
74<br />
101<br />
46<br />
4<br />
9<br />
2<br />
2<br />
2<br />
21. Buskerud i alt .<br />
Valsemylnor . . 12<br />
Andro mylnor . 4<br />
2<br />
2<br />
3<br />
10<br />
16<br />
2 7<br />
12<br />
3 4<br />
179<br />
193<br />
135<br />
1<br />
4<br />
6<br />
.„)<br />
22. Numedal i alt 13<br />
Valsemylnor . 2<br />
Andre mylnor . 5<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
1 8<br />
1<br />
31)<br />
1 3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
li<br />
2<br />
4<br />
5<br />
80<br />
231<br />
73<br />
25<br />
2<br />
2<br />
1<br />
5<br />
1<br />
4<br />
23. Jarlsberg i alt<br />
Valsemylnor . 16<br />
Andre .mylnor . 2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
13<br />
11<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
16 204<br />
15 201<br />
242<br />
2<br />
2<br />
3<br />
10<br />
9<br />
24. Larvik .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
7<br />
5<br />
8 174<br />
2 4<br />
7 165<br />
1<br />
240<br />
2<br />
2 2<br />
25. Bamble i alt .<br />
-Valsemylnor .<br />
Andre mylnor . 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
2 9 4 10 111<br />
2<br />
3<br />
2<br />
1<br />
2<br />
3<br />
6<br />
3<br />
1<br />
114<br />
728<br />
39<br />
5<br />
2<br />
26. Nedre Telemark<br />
i alt . .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
13<br />
5<br />
1<br />
7<br />
2<br />
2<br />
2<br />
8 13 91<br />
3<br />
1<br />
4<br />
5<br />
1<br />
7<br />
135<br />
90<br />
60<br />
4<br />
3<br />
6<br />
3<br />
1<br />
2<br />
27. Øvre Telemark i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Grovpe<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
27<br />
2<br />
5<br />
10<br />
4<br />
6<br />
3<br />
2<br />
3<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
15 7 20 58<br />
:3<br />
6<br />
2<br />
4<br />
3<br />
4<br />
2<br />
5<br />
10<br />
1<br />
2<br />
171<br />
98<br />
28<br />
27<br />
24<br />
3 6<br />
2<br />
3<br />
1<br />
7<br />
1<br />
2<br />
3<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når ikkje anna er sagt.
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong> -19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
223<br />
krernhits, sedsrerde, hopel<strong>og</strong> med gildre re1i8e1flde1 <strong>og</strong> um (frielowft.<br />
13 14 , 15<br />
k v e r n u s<br />
eller kvernhus<br />
på husa<br />
bruk med uppgjeven alder)<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829<br />
—1878)<br />
Bruk<br />
100år <strong>og</strong><br />
yver det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1829)<br />
Bruk<br />
- - -<br />
År<br />
16<br />
Jordbruk<br />
<strong>og</strong><br />
sagbruk<br />
Medelsalder<br />
Salsverde<br />
for<br />
bruka<br />
i alt<br />
Kronor<br />
17 11 18 19 20 21<br />
Hopelag med andre verksemder<br />
Heilt<br />
sjølv- Jordstendig<br />
bruk<br />
Bruk Bruk .<br />
I lag med<br />
Bruk<br />
22 23 24<br />
Berre<br />
Sag- andre<br />
bruk verksemder<br />
Vasskraft<br />
Bruk Bruk I Bruk<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
Bruk<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjons<strong>og</strong><br />
ei -<br />
kraft<br />
Bruk<br />
25<br />
Bunk<br />
tiled<br />
hjelpekraft*)<br />
Merknader<br />
28 89 900 2<br />
17 74 000<br />
51 7 900<br />
5 8 000<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
4<br />
1<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
31 573 000 4<br />
30 492 000 3<br />
34 81 000<br />
5<br />
5<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
8<br />
4:<br />
4<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1.<br />
37 208 800<br />
45 130 000<br />
18 67 500 1<br />
1 48 9 300<br />
2 000<br />
5<br />
1<br />
4<br />
4<br />
2<br />
2<br />
9<br />
5<br />
4<br />
2<br />
1<br />
Desutan ei<br />
mylna med sparebank<br />
son] cigar .<br />
26 929 000 4<br />
25 879 000 4<br />
40 50 000<br />
4<br />
3<br />
1<br />
6<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1 5<br />
14<br />
1<br />
2<br />
1<br />
6<br />
1 ) 17.kspl osi on.<br />
2<br />
29 460 000 3<br />
25 415 000 3<br />
60 45 000<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
5<br />
5<br />
1<br />
34 167 600 2<br />
17 141 000<br />
1 57 14 000<br />
67 1 500<br />
9 500<br />
1 600<br />
3<br />
1<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
9<br />
5<br />
2<br />
1<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
26 288 000<br />
35 177 000<br />
22 45 000<br />
20 66 000 3<br />
3<br />
3<br />
4<br />
3<br />
3<br />
2<br />
1<br />
13<br />
5<br />
1<br />
7<br />
9<br />
2<br />
4<br />
4<br />
30 210 400 4<br />
19 88 000 1<br />
21 69 000 2<br />
41 15 000<br />
10 8 400<br />
20 30 000 1<br />
1 1<br />
9<br />
1<br />
1<br />
4<br />
2<br />
6<br />
1<br />
3<br />
2<br />
2<br />
22<br />
2<br />
4<br />
10<br />
5<br />
4<br />
2 1 1)<br />
2<br />
1 ) Eksplosjon.
I I<br />
1 3<br />
4 5 6<br />
7 1 8 9 10 11<br />
Landskap<br />
Bruk<br />
Kvernkall<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Kallar<br />
Vasshjul<br />
Bruk Hjul<br />
Tur-<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Turbinar<br />
20, Hallingdal i at<br />
Andre myl.nor .<br />
Kal I <strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
2<br />
4<br />
4<br />
33<br />
33<br />
9<br />
2<br />
22<br />
7<br />
15<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
21. Buskerud i alt. .<br />
Valsernyinor . .<br />
Andre mylnor .<br />
8<br />
4 4<br />
4 4<br />
22. Numedal i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groypekvemar .<br />
5<br />
5<br />
9<br />
9<br />
75<br />
4 6<br />
3 5<br />
23. Jarlsberg i alt . .<br />
Valsemylnor . . .<br />
Andre mylnor .<br />
_a-<br />
14<br />
20<br />
19<br />
24. Larvik i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
1<br />
1<br />
1<br />
50<br />
3<br />
2<br />
4<br />
2<br />
2<br />
25. Bamble i alt .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kalllivernar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
9<br />
el<br />
2<br />
31<br />
6<br />
25<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
75<br />
60<br />
15<br />
6<br />
5<br />
1<br />
6<br />
5<br />
26. Nedre Telemark i alt<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kallkvern*ar .<br />
7<br />
6<br />
27<br />
4<br />
23<br />
232<br />
32<br />
200<br />
2<br />
1<br />
1<br />
5<br />
2<br />
3<br />
24<br />
32<br />
6 7<br />
6<br />
1 1<br />
27. Ovre Telemark i alt .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre in vinor .<br />
all<strong>kvernar</strong><br />
Gro ype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
9<br />
8<br />
11<br />
10<br />
1<br />
69<br />
63<br />
6<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
23<br />
23<br />
1<br />
1<br />
40<br />
40<br />
10 10<br />
2 2<br />
4 4<br />
1 1<br />
3 3
,<br />
225<br />
nor <strong>og</strong> bygcla<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
hestekrait.<br />
12 13 14 15 16 17 I 18 19 1 20 1 21 22<br />
bin Elektromotor Eksplosjonsmotor Eimverk (damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
i alt<br />
Merknader<br />
50 4 8 137 — — 242<br />
50 3 7 107 — — — — 164<br />
— — — — — — — 48<br />
— 1 1 30 — 30<br />
346 10 16 515 — — — 861<br />
190 10 16 515 — — 705<br />
156 — — — -- — 156<br />
121 5 10 291 — — 487 .<br />
45 2 3 170 -- -- — — 215<br />
76 2 6 101 — — — 177<br />
— — — — — — 75<br />
— ii 1 20 — — — 20<br />
1025 8 10 339 1 1 40 — — 1404<br />
990 7 7 285 1 1 40 — — 1315<br />
35 1 3 54 — — — — — 89<br />
150 6 9 321 — — — — — 521<br />
125 6 9 321 ____ — — 446<br />
25 — -- -- — 75<br />
305 6 10 149 — — 560<br />
240 2 6 98 -- — — 33 8<br />
65 1 1 20 — — — 151<br />
— — —<br />
____ 25<br />
3 3 31 — —, 31<br />
217 2 2 60 — -- 565<br />
.<br />
167 2 2 60 — 283<br />
50 — — — — 50<br />
— — —<br />
—,<br />
232<br />
309 6 6 107 1 1 8 556<br />
70<br />
__<br />
-- ____ ____ — 70<br />
137 1 1 50 187<br />
— — -- — 86<br />
16 2 2 20 1 1 8 — — 41<br />
86 3 3 37 — — — 169<br />
15
,<br />
226<br />
2 12 5<br />
_<br />
1 1<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Sam andrag<br />
a. Talet pa bruka. Uppy(iror ion eigedoinstilhoce, mylnehus <strong>og</strong><br />
1 2 3 4 I 5 6 7 8 9 10 11 12<br />
Eigarar I Mylnehus <strong>og</strong><br />
Hus<br />
Stat,<br />
bygt<br />
Yver-<br />
Laildskap Bruk fylke, Lutozs)<br />
lag kies-<br />
yr i hop<br />
Ein- til 1 alt bygd<br />
Sam.- , Hejre<br />
i alt kom-<br />
skild-<br />
- anna med grunn Under<br />
verks- mu-<br />
ne 'ag eiga)<br />
Medel- 10 år<br />
(sam - mann serskilt<br />
end ' hus tal '<br />
(Bygt<br />
kvart <strong>etter</strong><br />
hus 1918)<br />
Bruk Bruk" Bruk<br />
Bruk ni2 ' Bruk<br />
28. Nedenes i alt. . 19 1 3<br />
Valsemylnor . 2 1<br />
14<br />
2<br />
Bruk med serskilte mylnehus<br />
1071 2<br />
237<br />
1<br />
Alderen<br />
(rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909<br />
—1918)<br />
Bruk<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879<br />
—1908)<br />
Bruk<br />
lI 3<br />
Andre mylnor . 1 1 1 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
6<br />
1<br />
4<br />
1 1<br />
90<br />
25<br />
3<br />
<strong>29.</strong> Setesdal i alt. . 3 1<br />
Andre mylnor . . 2<br />
KalIkverriar .<br />
2<br />
2<br />
3 68<br />
2 SS<br />
1 30<br />
2<br />
2<br />
30. Mandal i alt . 20 1 1<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor . 11 1 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
1<br />
16 6<br />
i l<br />
7 3<br />
6<br />
2 2<br />
141 88<br />
6<br />
119<br />
47<br />
3<br />
3<br />
31 5<br />
2<br />
1 5<br />
31. Lista i alt 26 1 2<br />
Andre mylnor . 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 1 5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 9 1 1<br />
2<br />
2<br />
21 9<br />
1<br />
13<br />
7 8<br />
17<br />
1<br />
15<br />
1<br />
32<br />
100<br />
28<br />
30<br />
1<br />
51 4<br />
1<br />
3 4<br />
1<br />
32. Dalane i alt . 18<br />
Andre mylnor . 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 5<br />
2<br />
3<br />
1<br />
10<br />
4 3<br />
2<br />
11<br />
2<br />
21<br />
46<br />
16<br />
24<br />
4<br />
3<br />
3 1 7<br />
33. Jæren i alt . . 24<br />
Valsemylnor . . 8<br />
Andre mylnor . 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 11 —<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2 —<br />
2<br />
2<br />
1<br />
20<br />
6<br />
2<br />
i i i s)<br />
24<br />
102<br />
8 130<br />
3 113<br />
11 62<br />
2 188<br />
4<br />
2<br />
4<br />
2 2<br />
1<br />
5<br />
2<br />
34. Ryfylke i alt . 15 1<br />
Valsemylnor . . . 3<br />
Andre mylnor . 3<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . . 5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
3<br />
2<br />
11 4<br />
1 1<br />
2 1<br />
4<br />
2 1<br />
2 1<br />
11 94<br />
2 212<br />
2 118<br />
5 64<br />
1 25<br />
1 27<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
2 3<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når ikkje anna er sagt.
a-<br />
<strong>og</strong> loygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
227<br />
krernhus, salsrerde, hopelay pied andre rerksemder <strong>og</strong> 'um dritkraft.<br />
13 14<br />
kvernhus<br />
eller kvernhus<br />
15<br />
på husa<br />
bruk med uppgjeven alder)<br />
50 -99 10C ar <strong>og</strong><br />
år yver det<br />
(Bygt (Bygt<br />
1829 fyre<br />
—187S) 1829)<br />
Bruk Bruk<br />
År I Kronor<br />
16 17 18 19 20 . 21<br />
Jordbruk<br />
<strong>og</strong><br />
sagbruk<br />
Medelsalder<br />
Salsverde<br />
for<br />
bruka<br />
i alt<br />
Hopelag med andre verksemder<br />
I lag med<br />
Heilt<br />
sjølv -<br />
stenclifi jordbruk<br />
Bruk<br />
Sagbruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
22 23 24 25<br />
Bruk<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Buk<br />
Berre<br />
andre<br />
verksemder<br />
Ekspo<br />
P1- med<br />
Bruk<br />
sjons- hjel<strong>og</strong><br />
pee"<br />
- kraft*)<br />
kraft<br />
Bruk<br />
Merknader<br />
7<br />
7<br />
51 232 300<br />
11 90 000<br />
51 126 900<br />
100 2 000<br />
9 400<br />
----- 4 000<br />
1'<br />
O l 0 3 21 12<br />
3 4<br />
2 1<br />
1<br />
2<br />
1<br />
ii 1<br />
1 9<br />
1<br />
1<br />
7<br />
1<br />
2<br />
4<br />
—<br />
3')<br />
1) Desutan ei<br />
mylna med spareauk<br />
som eigar<br />
1) 1 ekspl. attåt<br />
vatn.<br />
33 6 500<br />
15 5 000<br />
70 1 500<br />
2 1<br />
1<br />
3<br />
2<br />
i-<br />
3<br />
3<br />
28 219 000<br />
5 000<br />
28 190 000<br />
28 15 000<br />
9 000<br />
3<br />
5 5<br />
2<br />
5 1<br />
1<br />
6<br />
5<br />
1<br />
1 17<br />
1 9<br />
6<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
4<br />
4<br />
3<br />
3<br />
46 80 000<br />
10 12 500<br />
50 16 000<br />
10 51 500<br />
12<br />
12<br />
6<br />
1<br />
2<br />
3<br />
6<br />
1<br />
5<br />
21 20<br />
1<br />
15<br />
1 5<br />
6<br />
2<br />
4<br />
1<br />
1<br />
23 59 100<br />
10 13 000<br />
27 11 600<br />
17 34 500<br />
14<br />
1<br />
11<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
5<br />
5<br />
8<br />
2<br />
1<br />
5<br />
35 301 400 5<br />
31 158 000 5<br />
34 37 000<br />
43 76 400<br />
11 30 000<br />
25 218 100 2<br />
36 165 000 1<br />
34 24 000<br />
27 15 100 1<br />
1 5 000<br />
9 9 000<br />
15<br />
1<br />
2<br />
11<br />
1<br />
6 2<br />
1<br />
3<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
5<br />
4),<br />
2<br />
1<br />
3 16<br />
2 3<br />
2<br />
11<br />
1<br />
12<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
5<br />
1<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1) Desutan ei<br />
kvern med sparebank<br />
som eigar.
998<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
B. Samandrag<br />
1). Dr i ow)*<br />
1 j 2 3<br />
4 5 ()<br />
7 I S 9<br />
10 i 11<br />
Landskap.<br />
Kvernkall<br />
Bruk Kallar<br />
Turbinar<br />
Hestekraft<br />
Turbinkall<br />
Bruk Kallar<br />
Vasshjul<br />
Bruk ! Hjul<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Tur-<br />
28. Nedenes i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
1<br />
1<br />
3<br />
1<br />
2<br />
90<br />
6<br />
14<br />
4 4 90<br />
4 4 90<br />
5<br />
1<br />
7<br />
5<br />
1<br />
<strong>29.</strong> Setesdal i all-<br />
Andre mylnor<br />
Kallkverliar<br />
1 1. 10<br />
—<br />
1 1 10<br />
1 1. 15<br />
1 1 15<br />
1<br />
1<br />
30. Mandal i alt<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> . •<br />
4<br />
1<br />
3<br />
9i 78<br />
5 50<br />
4 28<br />
5 8 75<br />
--<br />
4 7 67<br />
1 1<br />
5 6 60<br />
1 2 10<br />
2 2 43<br />
2 2 7<br />
8<br />
10<br />
10<br />
31. Lista i alt<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
44<br />
12<br />
2<br />
97 .1.72<br />
22 134<br />
5 38<br />
5 6 67_<br />
4 5 55<br />
1 1 12<br />
5 6 38<br />
1 3<br />
4 5 35<br />
32, Dalane i alt<br />
. Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
11<br />
12<br />
12<br />
67<br />
07<br />
9 9 21<br />
8 20<br />
1 1<br />
2 9<br />
2<br />
9<br />
33. Jæren i alt<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
11 38<br />
11 38<br />
173<br />
173<br />
9 8 58<br />
3 18<br />
1 5 40<br />
7 8 32<br />
2 2 19<br />
3 6 13<br />
9<br />
9<br />
2 2<br />
34. Ryfylke i alt..<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3<br />
21<br />
2 3 11<br />
1 2 10<br />
4 9 66<br />
4 9 00<br />
5 7 36<br />
2 2 13<br />
2 4 13<br />
1 1 10<br />
5<br />
2<br />
2
229<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>i9<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
beste/Taft.<br />
12<br />
13 14 , 15<br />
16 17 Is<br />
20 ; 21<br />
22<br />
bin<br />
Hestekraft<br />
Elektromotor<br />
Eksplosjonsmotor<br />
, Moto- Heste-<br />
Bruk , tat kraft<br />
Moto-<br />
Bruk -<br />
, rat<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Eitnverk (damp)<br />
Ma- Hesteskinor<br />
kraft<br />
Hest,<br />
kraf t<br />
alt<br />
Merknader<br />
225 9<br />
30<br />
141 4<br />
17 309<br />
5 135<br />
8 102<br />
724<br />
419<br />
54<br />
4<br />
4 72<br />
30<br />
30<br />
55<br />
45<br />
10<br />
402 3<br />
409<br />
1<br />
10 s0<br />
9 00<br />
11 20<br />
701<br />
60<br />
511<br />
102<br />
28<br />
6<br />
2<br />
0 90<br />
2<br />
4 59<br />
307<br />
31<br />
192<br />
144<br />
40 5<br />
40<br />
5<br />
5 40<br />
5 46<br />
174<br />
40<br />
8;<br />
47<br />
50 10<br />
(-1<br />
50<br />
1<br />
2<br />
27 237<br />
19 156<br />
3 29<br />
2 7<br />
3<br />
550<br />
193<br />
79<br />
233<br />
45<br />
231 4<br />
120<br />
40<br />
71<br />
2<br />
1<br />
1<br />
4 89<br />
21 70<br />
1 10<br />
1<br />
443<br />
190<br />
63<br />
90<br />
19<br />
81
230<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
a. Talet pa bruka. Uppyaror am eigedomstilhoce, mylneltus ay<br />
I all d s le a p<br />
Bruk<br />
i alt<br />
2 3 4 5 6 I 7 11 8<br />
Stat,<br />
fylke, Eutkorn-<br />
lag<br />
iflu- (als)<br />
ne<br />
Eigarar<br />
Einskildmann<br />
Samyrkeslag<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
1-ins<br />
bygt'<br />
til I alt<br />
anna med<br />
verks- serskilt<br />
emd hus<br />
Veerbygd<br />
grunn<br />
Medel, -<br />
tal<br />
kvart<br />
hus<br />
Bruk Bruk 1112<br />
9 11 10 1 11 12<br />
Mylnehus <strong>og</strong><br />
Bruk med serskilte mylnehus<br />
Alderen<br />
(rekna til 1928 <strong>og</strong> herre<br />
Under 10-19 I 20-49<br />
10 år år år<br />
(Bygt (Bygt (Bygt<br />
<strong>etter</strong> 1909 187)<br />
1918) —1918) 1908)<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
35. Sunnhordland i alt 29<br />
Valsemylnor . 2<br />
Andre <strong>Mylnor</strong> . 10<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 4<br />
1 10 18<br />
— 1 1<br />
1 — 2 7<br />
6 4<br />
3<br />
5 24<br />
2<br />
10<br />
10<br />
1 2<br />
4<br />
62<br />
158<br />
3<br />
20<br />
9<br />
37 1<br />
10<br />
1<br />
3<br />
5<br />
1<br />
36. Nordhordland i alt 44 1<br />
Andre mylnor . 9<br />
lia1lkvetiìisr . . 32 i<br />
Grovpe<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 2<br />
12 31<br />
5 39<br />
3 6 2 7<br />
8 23 — 2<br />
— 1<br />
1 1 2<br />
38 1<br />
! 0 8<br />
941 3<br />
25 3<br />
I"<br />
37. Hardanger i alt . 9<br />
Andre mylnor .<br />
Kallkvernor . 4<br />
9<br />
9 45 1<br />
5 5 71 1<br />
4 4 12<br />
2 4<br />
1 2<br />
1 2<br />
38. Voss i alt .<br />
Andre mylnor . 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
3 1 4 71<br />
3 86 1 2<br />
9<br />
39. S<strong>og</strong>n i alt . . 38<br />
Andre mylnor 4<br />
Kail<strong>kvernar</strong> . . 27<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 5<br />
Amire <strong>kvernar</strong> . 2<br />
5<br />
33 5 P 33<br />
4 — 4<br />
5 22 — 27<br />
5 4 . 1<br />
2 1 1<br />
23<br />
54<br />
16 3<br />
30<br />
63<br />
8 13<br />
7<br />
fl<br />
1<br />
40. Sunnfjord i alt. . 23<br />
Andre mylnor . 6<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 3<br />
2 20<br />
5<br />
1 10<br />
3 3<br />
1 2 3<br />
17<br />
6 69<br />
11 21<br />
38 5 5<br />
3 2<br />
2 3<br />
1<br />
2<br />
541. Nordfjord i 12 alt . 21 1<br />
5<br />
Valsemylnor . 1<br />
1<br />
Andre mytnor . 2 —<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 10 1<br />
1 8<br />
Groype<strong>kvernar</strong> i —<br />
1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 7 1 1 231 5<br />
16<br />
1<br />
2<br />
10 1)<br />
1<br />
2<br />
52 , 2<br />
371<br />
102 1<br />
13 1<br />
40<br />
49<br />
5<br />
1<br />
1<br />
2<br />
5<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når anna ikkje er sagt.
'<br />
231<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
kvernhus, salsrerde, hopetag vied andre rerksemder (.1 r rkret ft.<br />
13 1 14 15 16 17 Hs 1 19 20 1 21<br />
kvernhus Hopelag med andre verksemder<br />
eller kvernhus<br />
på husa<br />
bruk med uppgjeven alder)<br />
50-99 100år <strong>og</strong><br />
år yver det<br />
(Bygt (Bygt<br />
1829 fyre<br />
—1878) 1829)<br />
Bruk Bruk<br />
Ar<br />
Berre<br />
Sag- andre<br />
bruk verksemder<br />
Medelsalder<br />
Salsverde<br />
for<br />
bruka<br />
alt<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Heilt<br />
sjolvstendig<br />
J o rd -<br />
' b ruk Kronor I Bruk Bruk<br />
I lag med<br />
Jordbruk<br />
<strong>og</strong><br />
sagbruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
22 23 I 24 25<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
Vass- Elekkraft<br />
trisitet<br />
Eksplosjons<strong>og</strong><br />
eimkraft<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
Merknader<br />
3<br />
1<br />
2<br />
29 210 950<br />
55 58 000<br />
18 126 000<br />
36 11 200<br />
23 4 750<br />
17 000<br />
17 4 4<br />
1<br />
4<br />
9<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
4j 20<br />
1 2<br />
2 10<br />
10<br />
2<br />
1 2<br />
2<br />
2<br />
1 1 )<br />
Eksplosjon.<br />
8j i<br />
1<br />
7 1<br />
31 131 700<br />
19 61 000<br />
33 48 700<br />
4 000<br />
— 18 000<br />
3<br />
2<br />
1<br />
30<br />
29<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3 40 3<br />
2 6 3<br />
1 3')<br />
2<br />
Eksplosjon.<br />
2<br />
1<br />
1<br />
27 34 300<br />
27 28 500<br />
28 5 800<br />
2<br />
4<br />
1<br />
1<br />
1 41 1<br />
4<br />
1<br />
32 37 300<br />
26 32 000<br />
50 5 000<br />
300<br />
1<br />
1<br />
3<br />
2 3<br />
1<br />
5 4<br />
il<br />
41 4<br />
44 95 930<br />
35 43 000<br />
47 29 530<br />
11 16 400<br />
37 7 000<br />
4 23<br />
2<br />
1 23<br />
1<br />
-<br />
5<br />
1 1<br />
2<br />
2 2<br />
2<br />
ii 34<br />
4<br />
1 27<br />
- 2<br />
1<br />
3<br />
2 1'<br />
1 —<br />
Eksplosjon.<br />
3<br />
31 1<br />
27 100 100<br />
12 36 800<br />
36 15 800<br />
10 500<br />
37 000<br />
10<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2 1<br />
2 1<br />
20<br />
6<br />
11<br />
2<br />
- 1<br />
2<br />
1') Eksplosjon.<br />
2<br />
2<br />
25 273 375 5<br />
11 156 000 1<br />
20 78 000 1<br />
32 8 500 1<br />
11 1 400 1<br />
13 29 475 1<br />
9<br />
8<br />
1.<br />
ii 5<br />
1<br />
ii 4<br />
ii 13<br />
8<br />
1<br />
1<br />
6<br />
- 1) 1 alder ikkje<br />
uppgjeven.
232<br />
5. tabellen. Bygdamyl-<br />
B. Samandrag<br />
b. Dric<br />
1 2<br />
4<br />
5<br />
6<br />
7 8 9<br />
10 i 11<br />
Landskap.<br />
Kvernkall<br />
Hestekraft<br />
Heste-<br />
Bruk Kallar kraft<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Vasshjul<br />
Hjul<br />
Tur-<br />
Hestekraft<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
35. Sunnhordland i alt .<br />
Valsemylnor . .<br />
ik.ndre mylnor .<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
10 14 76<br />
10 14 76<br />
1<br />
1<br />
10<br />
10<br />
7<br />
4<br />
1<br />
9<br />
3<br />
4<br />
108<br />
40<br />
51<br />
2<br />
15<br />
10<br />
36. Nordhordland i alt .<br />
Andre mylnor .<br />
Kali <strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
17<br />
1<br />
16<br />
25<br />
1<br />
27<br />
141<br />
2<br />
139<br />
16 21<br />
16 21<br />
140<br />
140<br />
9<br />
4<br />
4<br />
9<br />
4<br />
4<br />
61<br />
43<br />
10<br />
3 3<br />
2 2<br />
1<br />
37. Hardanger i alt .<br />
Andre mylnor . .<br />
Kalikverliar<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
15<br />
15<br />
1 12<br />
12<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
38. Voss i alt<br />
Andre mylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
1<br />
2<br />
10<br />
10<br />
1<br />
1<br />
10<br />
10<br />
3<br />
3<br />
4<br />
4<br />
39. S<strong>og</strong>n i alt<br />
Andre mylnor .<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
17 19<br />
17<br />
19<br />
94<br />
94<br />
11<br />
11<br />
13<br />
13<br />
135<br />
135<br />
1 15<br />
15<br />
6<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
40. Sunnfjord i alt .<br />
Andre mylnor .<br />
KalI<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
8<br />
7<br />
1<br />
10<br />
9<br />
60<br />
52<br />
5<br />
5<br />
6<br />
6<br />
58<br />
^<br />
58<br />
4 4 35<br />
1 1 2<br />
1 1 3<br />
1 1 15<br />
1 1 15<br />
7<br />
6<br />
7<br />
1<br />
41. Nordfjord i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
troype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
7<br />
45<br />
45<br />
3 3<br />
3 3<br />
27<br />
27<br />
3<br />
3
233<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
oy hestel,yal't.<br />
12<br />
13 14 15<br />
16 17 18<br />
19 20 21<br />
22<br />
bin<br />
Elektromotor<br />
Hestekraft<br />
Moto-<br />
Bruk rar<br />
Bruk<br />
Eks plosjonsmotor<br />
Moto- Hesterar<br />
kraft<br />
Bruk<br />
Eimverk (damp)<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
i alt<br />
Merknader<br />
359<br />
35<br />
304<br />
10<br />
10<br />
2<br />
2 2<br />
271 1 1<br />
27<br />
1 1<br />
6<br />
- 586<br />
75<br />
355<br />
78<br />
- 31<br />
47<br />
110<br />
102 1 1<br />
16<br />
570<br />
70<br />
40<br />
3<br />
5<br />
102 —<br />
16<br />
217<br />
287<br />
16<br />
50<br />
45 1<br />
94<br />
45 1<br />
1<br />
15<br />
72<br />
22<br />
107 1<br />
107 1<br />
1 2<br />
1 2<br />
129<br />
109<br />
10<br />
10<br />
213 3<br />
115<br />
53 2 2<br />
45 1 1<br />
3 20<br />
9<br />
11<br />
1 1 20<br />
1 1 2 O .<br />
497<br />
130<br />
229<br />
82<br />
56<br />
100 3<br />
90 1<br />
10<br />
2<br />
3<br />
2<br />
47<br />
15<br />
32<br />
1 1 10<br />
i ii 10<br />
310<br />
107<br />
113<br />
35<br />
54 1 S<br />
1<br />
251 1<br />
6<br />
251 6<br />
J 151<br />
2 53<br />
1 14<br />
6 84<br />
279<br />
53<br />
39<br />
72<br />
6<br />
109
234<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Sam - Fleire<br />
Yr- i hop<br />
kes- (samlag<br />
eiga)<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
a. Talet pa bruka. Uppgaror eigedomstilltore, mylnellas<br />
1 2 3 4 1 5 I 6 7 8 9 10 11 j 12<br />
Eigarar I Mylnehus <strong>og</strong><br />
Landskap<br />
42. Sunnmøre i alt. 30<br />
Valsemylnor<br />
Andre .mylnor . 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 18<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . 7<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
ko rn -<br />
mune<br />
33 43. Romsdal i alt . 43<br />
1 9<br />
if<br />
Andre mylnor . . 2<br />
KalIkvernai. . 32<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . 4<br />
1<br />
2<br />
24<br />
4 5<br />
3 4<br />
27 44. Nordmøre i alt. 35<br />
1<br />
9<br />
Andre mylnor . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 17<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 7<br />
4<br />
3 14<br />
2 2<br />
6 7<br />
43 .45. Fosen i alt. . 52<br />
9<br />
1<br />
Andre m vinor 9<br />
Kallkveniar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
7<br />
7<br />
33<br />
2<br />
1<br />
.46. Orkdal i alt 24 1<br />
Andre mylnor 10 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 8<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . 6<br />
47. .Gauldal i alt<br />
Andre mylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
Bruk<br />
i alt<br />
13 1<br />
6 1<br />
3<br />
3<br />
1 —<br />
48. Strinda <strong>og</strong> Selbu i alt 44 1<br />
Valsemylnor . •<br />
Andre nivInor . 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 5 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
49. Stjørdal i alt. 12 1<br />
Valsemylnor . . i —<br />
Andre inylnor . 8 1<br />
Kallkvcrnar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . i I—<br />
1 2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1 -<br />
4<br />
4<br />
Bruk ined serskilte mylnehus<br />
Flus<br />
Yver-<br />
Alderen<br />
bygt<br />
I alt bygd (rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
til<br />
anna H used gru"n h Under 10-19 20-49<br />
verks- serskilt Medel<br />
10 år ar år<br />
erral hus (Bygt (Bygt (Bygt<br />
k s art <strong>etter</strong> 1909 1879<br />
hus 1918) —1918) —1908)<br />
t11 2 .• Bruk Bruk Bruk<br />
4 16 2 22<br />
1 6 10<br />
1 7 8<br />
2 3 2 1<br />
3 91 4 , 9<br />
1 4<br />
1 2<br />
1 2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
Ein<br />
skild - -<br />
mann<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk I Rruk Bruk<br />
2 1 9 lSi 4 26<br />
2 1<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når ikkje anna er sagt.<br />
1<br />
2<br />
11<br />
2 4<br />
Sl 5 9<br />
2<br />
2<br />
3<br />
1<br />
3<br />
1<br />
3<br />
9<br />
18<br />
3<br />
34<br />
2<br />
32<br />
29<br />
10<br />
17<br />
2<br />
51<br />
9<br />
40<br />
1<br />
1<br />
6<br />
3<br />
1<br />
3<br />
—<br />
5<br />
1 9<br />
11<br />
___. 1 1<br />
____ 7 8<br />
____ 1 1<br />
49<br />
199<br />
70<br />
1.■<br />
80<br />
97<br />
- 1 136<br />
6 9<br />
- 3<br />
2<br />
3 4<br />
1 2<br />
11<br />
1 1<br />
lOt 7 13<br />
35 2<br />
27 8 7<br />
52 8 11<br />
85 2<br />
5<br />
33 1<br />
50 9<br />
115 3<br />
36 6<br />
35<br />
27<br />
63<br />
106 5<br />
24<br />
35<br />
901 1 3<br />
119 2<br />
33 1<br />
85<br />
220<br />
122<br />
36<br />
110 3<br />
140<br />
113 2<br />
13<br />
7<br />
5 3<br />
5 1<br />
17 90<br />
2 4<br />
13 16<br />
1<br />
1<br />
5 6<br />
3 1<br />
4<br />
1<br />
2<br />
2 2<br />
2<br />
4 2<br />
1 2<br />
4<br />
1<br />
2 3
1<br />
-<br />
- -<br />
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
235<br />
kvernhus, salsverde, hopelqg med andre rerksemder <strong>og</strong> ?on drirkraft.<br />
13 14 15 16 17 18 , 19 2021<br />
kvernhus<br />
eller kvernhus<br />
på husa<br />
bruk med uppgjeven alder)<br />
50-99 100år <strong>og</strong><br />
år yver det<br />
(Bygt (Bygt Medelsalder<br />
1829 fyre<br />
—1878) 1829)<br />
Bruk Bruk<br />
Salsverde<br />
for<br />
bruka<br />
alt<br />
Hopelag med andre verksemder<br />
I lag med<br />
Heilt Jordsjølv-<br />
bruk<br />
stendig Jord- <strong>og</strong> Sagbruk<br />
sag- bruk<br />
bruk<br />
År Kronor I Bruk ' Bruk Bruk Bruk<br />
Berre<br />
andre Vassverks-<br />
kraft<br />
emder<br />
Bruk I Bruk<br />
22 23 I 24 11 25<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
Eks- • Bruk<br />
plo- med<br />
Elek- ' sjons- hjeltrisitet<br />
<strong>og</strong> peeim-<br />
kraft*)<br />
kraft<br />
Bruk Bruk<br />
Merknadel<br />
19 152 200<br />
11 77 300 3<br />
6 24 500<br />
2<br />
2<br />
23 22 200<br />
18<br />
18<br />
8 28 000 2 3<br />
1<br />
3 1 27 106 800 28<br />
2 lI 37<br />
4 I 500<br />
1<br />
3 1 2973 500<br />
25 5 2<br />
32<br />
7 300 1 2<br />
1 2<br />
21 500 4<br />
2<br />
2 lI 22 193 600 2<br />
15 107 500 2<br />
2 1 27 38 100<br />
9 6 000<br />
— 42 000<br />
SI I 221 250 100<br />
18 159 000<br />
5 24 83 800<br />
10 3 300<br />
15 4 000<br />
2 2 29 148 000 3<br />
18 125100 1<br />
1 2 50 12 700 1<br />
15 10 200 1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
19 178 650 1<br />
19 165 000 1<br />
19 9 000<br />
2 650<br />
2 000<br />
i 39 161 250 1<br />
78 70 250<br />
24 38 000<br />
1 39 13 200<br />
4 800<br />
— 35 000<br />
20 227 500 1<br />
5<br />
11 35 000<br />
21 190 000 1<br />
35 500<br />
— 2 000<br />
23<br />
24<br />
5<br />
16<br />
1<br />
44<br />
7<br />
34<br />
2<br />
1<br />
15<br />
7<br />
4<br />
5<br />
3<br />
1<br />
5 4<br />
2<br />
2<br />
6<br />
1<br />
4<br />
1<br />
8<br />
1<br />
8<br />
2<br />
1<br />
5<br />
3<br />
2<br />
2<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
3<br />
3<br />
1<br />
1 1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
34<br />
7<br />
17<br />
4<br />
49<br />
9<br />
40<br />
9 t<br />
3<br />
2<br />
2<br />
4<br />
3<br />
2<br />
2<br />
-I 14 10<br />
1 5 5 --<br />
S<br />
- 1<br />
1 1)<br />
1<br />
8 32<br />
4 2-<br />
3<br />
1 2 1<br />
1<br />
21 71 6 1<br />
2<br />
5<br />
3<br />
1 2<br />
ii 81 4<br />
6 2<br />
2<br />
1')<br />
1:2)<br />
1<br />
Eksplosjon.<br />
1) Ekspl. attat<br />
vain.<br />
1)Eksplosjon<br />
2) Ekspl. attåt<br />
vatn.<br />
Eksplosjon.<br />
Eksplosjon,<br />
1) Eimkraft.
236<br />
5 tabellen. Bygdamyl-<br />
B. Samandrag<br />
b. Drireeri.<br />
1 . 2 1 3 4 5 1 6 7 1 8 1 ( 10 ; 11<br />
Landska ' p.<br />
Kvernkall Turbinkall Vasshjul Tur.<br />
i<br />
Bruk<br />
Heste- Heste-<br />
Kallar kraft Bruk 1Kallar kraft Bruk Hjul<br />
Hestekraft<br />
Tur-<br />
Bruk binar<br />
42. Sunnmøre i alt .<br />
Vaisemylnor<br />
_Andre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
43. Romsdal i alt .<br />
Andre rnylnor<br />
Nall<strong>kvernar</strong><br />
(roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
44. Nordmøre i alt .<br />
Andre mylnor . .<br />
Nali<strong>kvernar</strong><br />
Grovpe<strong>kvernar</strong> .<br />
_.Vndre <strong>kvernar</strong> .<br />
45. Fosen i alt<br />
Andre mylnor<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
46. Orkdal i alt .<br />
_Vndre mylnor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
47. Gauldal i alt<br />
Andre mylnor<br />
Nall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
48. Strinda <strong>og</strong> Selbu i alt<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor .<br />
Kali <strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
49. Stjørdal i alt .<br />
Valsemylnor<br />
Andre mylnor<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
1...oype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5 6 43 'F 21 162 — -- — 2 2<br />
- - - — -- — — — — 2 2<br />
5 6 43 13 21 162 — — —<br />
— — — — — — — — —<br />
Ill 12 71 23 30 316 2 2 17 4 4<br />
- - - — — — 1 1 15<br />
11 66 23 36 316 1 1 2 1 1<br />
1 1 5 — — — * — — 1 1<br />
- - - — — — 2 2<br />
10 12 111 11 14 183 1 1 2 14 14<br />
_ _ ____ ___ __ _ 7 7<br />
7 9 84 10 13 171 1 1 2 —.<br />
2 2 20 — -- — — — -- 2 2<br />
1 1 7 1 1, 12 -- — 5 5<br />
25 44 345 17 32 312 6 6 18 9 11<br />
- - — 2 3 24 — — 9 11<br />
25 44 345 15 29 ';'88 6 6 18 — —<br />
— — — — —————<br />
6 10 82 3 6 39 — 5 7<br />
___ ___ __ _<br />
--- 5 7<br />
5 9 72 3 6 39 — — —<br />
1 1 10 ————— —<br />
_ 4 11 138 — — 5 5<br />
— — — 1 4 60 — — — 4 4<br />
— — -- 3 7 78 — — —<br />
— — — -- — -- — 1 i<br />
- ———————— __<br />
2 4 34 3 8 72 2 2 42 1<br />
_ _ ———— -<br />
—————— 1 i 40 1 1<br />
2 4 31 3 8 72 1 1 2 —<br />
— — -- — — — — — —<br />
__ __ __ 1 5 30 — — 7 8<br />
—————— — 6 7<br />
_
,<br />
237<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
<strong>og</strong> hestek ra ft.<br />
12 13 I 14 I 15 16 I 17 , 18 19 I 20 1 21 22<br />
bin Elektromotor Eksplosjonsmotor Eimverk (damp)<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Hestekratt<br />
i At<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Maskinor<br />
Hestekraft<br />
Merknader<br />
45 9 19 321 1 1 15 — — 586<br />
— 3 11 219 — — — — — 219<br />
45 -- — — — — — — 45<br />
____ __ ____ ____ — ____ ____ __<br />
— 205<br />
6 8 102 1 1 15 — — 117<br />
.<br />
102 5 5 • 109 3 3 33 — — — 648<br />
1 1 12 1 1 12 — — — 39<br />
6 — — — .<br />
390<br />
16 2 2 12 2 2 21 — — 54<br />
80 2 2 85 — — — -- -- 165<br />
508 4 4 99 — — — -- — 903<br />
248 3 3 86 — -- — -- — 331<br />
— — — — -- ---• — — 257<br />
120 — — — 140<br />
140 1 1 13 — -- — — — 172<br />
375 3 3 24 1 1 19 — — — 1086<br />
375 _____ ____ —<br />
_____ ____ — 399<br />
— 1 1 1 — 652<br />
2 2 23 ' — — — — 23<br />
— — 1 12 — — — 12<br />
255 10 13 207 —<br />
— — 583<br />
• 255 5 8 132 — — — — — • 387<br />
_<br />
____<br />
— —<br />
--<br />
— — 111<br />
,) 5 75 — ___<br />
— 85<br />
, 213 4 5 152 9 2 32 --- — 535<br />
180 3 4 140 — — — 380<br />
___ — ___ ___ — ___ __ 78<br />
33 — — 2 2 32 -- 65<br />
— 1 1 12 -- — — — — 12<br />
50 7 9 284 — • — 1 1 110 592<br />
-- 1 3 117 — — — — -- 117<br />
50 1 1 40 — 1 1 110 240<br />
— — -- ___<br />
— — 108<br />
3 3 47 — — 47<br />
2 2 80 — — — 80<br />
i<br />
410 4 5 105 — -- 545<br />
50 — — --<br />
___ — — 50<br />
360 2 3 45 405<br />
_<br />
— —<br />
___<br />
—<br />
— 30<br />
1 1 20 — - — 20<br />
1 1 40 -- — 40
Lands 1kap<br />
50. Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal<br />
i alt . . .. 0 2<br />
Valsemylner .<br />
Andre mylner 5 2<br />
51. Inderøy i alt 22 1 3<br />
Andre mylnor 10 1 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 3<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
238<br />
1<br />
4<br />
1<br />
2<br />
3<br />
3<br />
12<br />
3<br />
3<br />
31 7<br />
5. tabellen. Bygdamylnor<br />
B. Samandrag<br />
a. TOW j)( ISÏIIZU. Upp.wiroi- eigedomstilhore, mylnelnis<br />
1 2 3 4 5 6 I 7<br />
Stat,<br />
Bruk fylke,<br />
i alt kommune<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Bruk Bruk<br />
Eigarar<br />
Sarnyrkeslag<br />
Fleire Fini<br />
hop skild-<br />
(sam- alarm<br />
eiga)1<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Hus<br />
bygt<br />
til I alt<br />
anna med<br />
verks- serskilt<br />
end hus<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
6<br />
5<br />
14<br />
9<br />
3<br />
9 1 , 10 11 12<br />
Yverbygd<br />
grunn<br />
Medeital<br />
kvart<br />
hus<br />
1112<br />
159<br />
207<br />
150<br />
125<br />
175<br />
24<br />
75<br />
30<br />
Mylnehus <strong>og</strong><br />
Bruk med særskilte mylnehus<br />
Alderen<br />
(rekna til 1928 <strong>og</strong> berre<br />
Under 10-19 20-49<br />
lOår ar år<br />
(Bygt (Bygt (Bygt<br />
<strong>etter</strong> 1909 1879<br />
1918) —1918) —1908)<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
2 1<br />
1<br />
2<br />
7 3<br />
3 2<br />
3<br />
1<br />
3<br />
3<br />
4<br />
4<br />
52. Namdal i alt 1 21<br />
Andre mylner 10 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
6<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
3<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
5<br />
3<br />
iii 6<br />
4<br />
3 5<br />
3 1<br />
15<br />
10<br />
2<br />
1<br />
2<br />
86<br />
120<br />
20<br />
20<br />
13<br />
5 7<br />
2<br />
5<br />
3<br />
3<br />
53. Sør-Helgeland i alt 10<br />
Andre mylner . . 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 3<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . 4<br />
54. Nord-Helgeland<br />
i alt 11 2<br />
Andre mylner 5 2<br />
Kail<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
10<br />
3<br />
3<br />
4<br />
3<br />
3<br />
9 2<br />
3<br />
2 2<br />
7 54<br />
3 88<br />
3 31<br />
20<br />
9<br />
5<br />
4<br />
88<br />
142<br />
20<br />
2<br />
1 4<br />
1 3<br />
1<br />
2<br />
3<br />
1<br />
2<br />
55. Salta i alt . 12 1 1<br />
Valsemylner . 1 1 —<br />
Andre mylner 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 5 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> —<br />
2<br />
8 1<br />
11<br />
1<br />
2<br />
5<br />
3<br />
46<br />
173<br />
61<br />
20<br />
37<br />
41 5<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2 1<br />
2<br />
2<br />
56. Lofoten<br />
57. Vesterålen<br />
58. Senja i alt . 20<br />
Andre mylner 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 14<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 2<br />
1<br />
1<br />
8 111 1 19 44 5<br />
1 2 4 135<br />
7 7 14 19 4<br />
2 1 1 24 —<br />
6<br />
1<br />
4<br />
6<br />
2<br />
59. Troms i alt. . 7<br />
Andre mylner .<br />
(..;,psype<strong>kvernar</strong> . 6<br />
1<br />
1<br />
2 4 5 2 36 2<br />
1 — 1 42 1<br />
2 3 5 1 36 1<br />
*) Elektrisitet attåt vasskraft når ikkje anna er sagt.
<strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
239<br />
kvernhus, salsrerde, hopela(J med andre cerksemder <strong>og</strong> um drivkraft.<br />
13 14 15<br />
kvernhus<br />
eller kvernhus<br />
på husa<br />
bruk med uppgjeven alder)<br />
50-99 100 <strong>og</strong><br />
år yver det<br />
(Bygt (Bygt<br />
1829 fyre<br />
—1878) 1829)<br />
Bruk Bruk<br />
Medels -<br />
alder<br />
16 I 17 18 19 20 21<br />
Salsverde<br />
for<br />
bruka<br />
i alt<br />
Hopelag med an dre verksemder<br />
Kronor Bruk<br />
Bruk<br />
I lag med<br />
Bruk<br />
Berre<br />
Sag- andre<br />
bruk verksemder<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
22 { 23 24 25<br />
Bruk<br />
Drivkraft<br />
Hovuddrivkraft<br />
Heilt<br />
sjølvstendig<br />
Jordbruk<br />
Jordbruk<br />
<strong>og</strong><br />
sagbruk<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Bruk<br />
Eks- Bruk<br />
plo- med<br />
sjons hjel<strong>og</strong><br />
peeim-<br />
I kraft*)<br />
kraft<br />
Bruk<br />
Merknader<br />
19 84 000<br />
14 25 000<br />
20 59 000 1<br />
31 1<br />
21 1<br />
II 3<br />
11 3<br />
3<br />
2<br />
1512746001 4 111 21 2<br />
19 250 000 4 1 — 2<br />
___. 7 6 300 3<br />
— 3 13 300 6 2<br />
— 10 5 000 1<br />
ei 9<br />
3 5<br />
3<br />
12 1<br />
4<br />
11)<br />
7<br />
1<br />
2<br />
2 1) Eimkraft.<br />
17 202 300 51 6 8 2<br />
3<br />
1<br />
1<br />
— 21 188 500 5 — 5<br />
12 2 000 1 -- i<br />
— 11 8 700<br />
—j1<br />
4 2<br />
3 3 100 —1 1 1 1<br />
I<br />
- 38 37 400 6 3 1<br />
37 26 000 1 2<br />
31 6 000 3<br />
60 5 400 2 1 1<br />
13<br />
10<br />
2<br />
7<br />
3<br />
3<br />
6 2<br />
5<br />
1<br />
1<br />
2 ' )<br />
2<br />
1 2 1)<br />
1<br />
i')<br />
1) 1 Eksplosjon<br />
<strong>og</strong> i eimkraft.<br />
1) Ekspl. attåt<br />
vatn.<br />
- 1) Eksplosjon.<br />
1<br />
1<br />
25 63 150 2<br />
- 18 56 000 2<br />
- 27 4 150<br />
3 000<br />
71 2<br />
3<br />
4<br />
2<br />
7<br />
3<br />
4<br />
4<br />
2<br />
2<br />
14 60 900 2<br />
10 35 000 1<br />
8 9 500<br />
22 2 400 1<br />
6 14 000<br />
61 21 2<br />
11 1<br />
4<br />
li ii 2<br />
6<br />
1<br />
5<br />
3<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
3')<br />
1) i eksplosjon<br />
<strong>og</strong> 2 eimkraft.<br />
-^<br />
2<br />
2<br />
21 94 600<br />
22 78 000 1<br />
22 11 100<br />
15 2 500<br />
14 2 1 2 17<br />
2 1 3<br />
121 1 —I ii 14<br />
li i<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
- 1) Eksplosjon.<br />
2 10 550 1<br />
3 3 000<br />
1 7 550 1<br />
1 1 4<br />
li ii 3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
5<br />
5')<br />
Eksplosjon.
240<br />
5. tabellen, Bygdamyl-<br />
B. Samandrag<br />
b. Driererlt.<br />
Landskap.<br />
1 ; 2 1 3 4 1 5 1 6 7 1 8 9 10 11<br />
Bruk<br />
Kallar<br />
Kvernkall Turbinkall Vasshjul Tur-<br />
Hestekraft<br />
Bruk Kallar<br />
Hestekraft<br />
Bruk Hjul<br />
Bruk<br />
Hestekraft<br />
Turbinar<br />
50. Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal i alt -- — _ 3 3<br />
Valsemylnor — — -- —— -- —<br />
Andre mylnor . . . . — __ ————— 3 3<br />
51. Inderoy i alt . . . . 1 . 2 14 2 335 1 1 8 5 7<br />
Andre mylnor . • . . . — — — —- 5 7<br />
K.all<strong>kvernar</strong> 1 2 14 2 3 35 — — — —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . ______ 1 1 — . —<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . — — — --- — — —<br />
52. Namdal i alt . . . . 2 2 17 — — 2 2 15 10 12<br />
Andre mylnor . . • . ———————— — 10 12<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 2 2 17 ____ • ___ 1 1 5 --<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . — — — — 1 1 10 —<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . — ————— — -<br />
53. Sor-Helgeland i alt . :3 7 56 1 1 8 2 2 , 3 ' 4<br />
,..\.ndre mylnor . . . . — -----—————— 3 1<br />
.Kall<strong>kvernar</strong> 3 7 56 — — 2 2 5 —<br />
._<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . -.-- - — — i. i. 8 — —<br />
54. Nord -Helgeland i alt 4 5 31 — — — — 3 .3<br />
Andre mylnor . . . . — — — -- — 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 4 5 31 -- — — — .-- —<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . — — ,<br />
55. Salta i alt 5 '6 37 -- — 1 1 a --<br />
Valsemylnor — — — -- - — — — —<br />
Andre mylnor . . . . — — — -- -- 1 1 _<br />
'<br />
Kail<strong>kvernar</strong> . . . . . 5 6 37 — — — —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . --- — — — — — — —<br />
56. Lofoten - - - - -- - - -<br />
57. Vesterålen . . . . - - - - - -<br />
58. Senja i alt .<br />
14 19 106 - - - -<br />
3 3<br />
Andre mylnor . . . . — — — -- — •<br />
—<br />
3<br />
Kali<strong>kvernar</strong> .. . . , . 14 , 19 106 _<br />
— — —<br />
_<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . , — — —<br />
59. Troms i alt . . . . .<br />
— _ . _. ___ _ —<br />
_<br />
Andre mylnor . . . . — — — — -- — —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . — _ _._ ___ _ --<br />
I
241<br />
nor <strong>og</strong> bygda<strong>kvernar</strong> i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
for landskap.<br />
oy hestekraft.<br />
12<br />
13 14 15<br />
16 17 1 18<br />
19 I 20 21<br />
22<br />
bin<br />
Bruk<br />
Elektromotor<br />
Bruk<br />
Eksplosjonsmotor<br />
Bruk<br />
Eimverk (damp)<br />
Ma -<br />
skinor<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Motorar<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
i alt<br />
Merknader<br />
165<br />
165<br />
3<br />
1<br />
2<br />
4<br />
1<br />
3<br />
133<br />
65<br />
68<br />
1-<br />
298<br />
65<br />
233<br />
435<br />
435<br />
6<br />
7<br />
19<br />
10<br />
8<br />
1<br />
323<br />
250<br />
63<br />
10<br />
1<br />
1<br />
20<br />
20<br />
835<br />
705<br />
49<br />
71<br />
10<br />
485<br />
485<br />
6<br />
5<br />
7<br />
5<br />
2<br />
77<br />
63<br />
14<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
6<br />
008<br />
485<br />
22<br />
73<br />
28<br />
190<br />
190<br />
1<br />
20<br />
1 1 20<br />
3<br />
2<br />
3 40<br />
20<br />
2 20<br />
319<br />
210<br />
61<br />
48<br />
165<br />
165<br />
4<br />
2<br />
2<br />
4 75<br />
2 45<br />
2 3 0<br />
271<br />
210<br />
31<br />
30<br />
1<br />
4<br />
2<br />
1<br />
1<br />
75<br />
45<br />
20<br />
10<br />
1<br />
0<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
49<br />
49<br />
172<br />
45<br />
25<br />
37<br />
65<br />
104<br />
101<br />
2 2 27<br />
1 1 15<br />
1 1 12<br />
1<br />
1<br />
240<br />
116<br />
106<br />
18<br />
2 9 27<br />
!ti<br />
40<br />
07<br />
5<br />
5 40<br />
17<br />
50<br />
16
242<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet pa bruka. Uppgavor urn<br />
1 2 1 3 1 4 5 6 7 8 9<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Stat<br />
fylke<br />
kommune<br />
Samyrkeslag<br />
Eigarar<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(Sameiga)<br />
,,,,<br />
LP-1-<br />
skildmann<br />
Andre<br />
Kvern7-<br />
Serskilt<br />
mylne- eller<br />
kvernhus<br />
Kverna [eller mylne-<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Heile landet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i<br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
9860 71 28 27 2059 7668 7 6922 301<br />
33 — — — 4 28 1 32 1<br />
3 — — -- — 3 — 3<br />
30 -- 4 25 1 29 1<br />
9827 71 28 27 2055 7640 6 6890 300<br />
6587 11 5 — 1726 4844 1 6587 —<br />
2955 60 23 26 301 :540 5 243 202<br />
285 — 1 28 256 — 60 98<br />
I<br />
Landsbolkar :<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Valsemylnor .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
III. Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1232 20 7 5 138 1062 — 107 35<br />
7 — — 1 6 — 7 —<br />
2 — -- — — 2 -- 2 —<br />
5 — — -- 1 4 — 5<br />
1225 20 7 5 137 1056 — 100 35<br />
68 — — — 6 62 — 68 —<br />
1145 20 7 5 131 982 — 29 29<br />
12 — — -- — 12 3 6<br />
1044 12 8 9 102 913 319 50<br />
• 6 — — — — 6 — 6 —<br />
1038 12 8 9 102 907 313 50<br />
188 1 — 32 155 188 —<br />
801 11 8 8 65 709 — 115 36<br />
49 — — 1 5 43 — 10 14<br />
1375 6 4 1 274 1089 1 1100 77<br />
1 — — 1 — — — 1<br />
1374 6 4 1 273 1089 1 1100 76<br />
1081 2 — 250 828 1 1081<br />
253 6 2 1 19 225 -- 15 45<br />
40 — — 4 36 4 31
243<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eiyeelmnstilhore oy 11515<br />
kvernhus.<br />
10 11 ;1 12 13<br />
hus [<strong>og</strong> mylnehus]<br />
14 15 16 17 18 19<br />
verket] var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> rnylnehusa) rekna til 1928.<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
200 år<br />
Verk- I ymse Under 10-19 20-49 50-99 100-199 <strong>og</strong> yver Alder<br />
stad, jord-<br />
10 år `år år<br />
Al- år det ikkje<br />
fabrikk, bruks-<br />
hus <strong>etter</strong> 1909— 1879— 1829— 1729—<br />
alder<br />
(Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt<br />
Medels<br />
Bygt gjeven<br />
ljosverk<br />
fyre upp<br />
1918) 1918) 1908) 1878) 1828) 1729<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk 'Ai-<br />
Merknader<br />
,<br />
55 2582 459 663 2224 2223 661 107 585 51<br />
— — 2 8 16 4 1 — 1 34<br />
— — 3 — — -- 29<br />
— 2 8 13 4 1 -- - 1 35<br />
55 2582 457 655 2208 2219 660 107 584 51<br />
— . 399 619 2202 2215 600 107 385 52<br />
38 2172 31 21 2 1 --- 188 10<br />
17 110 27 15 4 3 — — 11 12<br />
,<br />
9 1081 7 8 31 20 7 — 34 45<br />
— 1 1 4 — 1 — 44<br />
— — _____ 2 — -- 33<br />
-- - 1 1 9 — i 49<br />
9 1081 6 7 27 20 6 34 45<br />
-- — 2 6 27 20 6 — 7 48<br />
8 1079 3 — — -- 26 7<br />
1 2 i. 1 — — — — 1 9<br />
5 670 33 18 59 60 38 3 108 55<br />
-- -- 4 1 — — 1 49<br />
5 670 33 18 55 59 38 3 107 55<br />
— 17 9 55 58 38 3 8 62<br />
4 646 11 7 1 — — 96 10<br />
1 24 5 2 -- — — I 8<br />
3 195 85 91 296 387 106 39 96 56<br />
7—<br />
3 195 85 91 296 387 106 39 96 56<br />
— 80 89 295 386 106 39 86 56<br />
3 190 ' , 2 — — — 10 10<br />
— 5 1 2 -- 1 1 — — 18
1<br />
244<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drivkraft<br />
1 -1 2 I 3 1 4 1 5 6 7 1 8 1 9 10 1 11 , 12<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
. D r i v -<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Kvernkall Turbinkall Vass-<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
Heile landet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
My(nor . .<br />
Valsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
Kali <strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
6793 2707 336 15 9 22 5751 5915 903 917 186 190<br />
32 1 — _ — 2 3 _ _ 21 24<br />
3 — — — — — — — — — 1 1<br />
29 1 — — — — 2 3 — — 20 23<br />
6761 2706 336 ' 15 9 22 5749 5912 903 917 165 166<br />
6587 _ __. __. ___ 1 5711 5872 883 897 104 104<br />
75 2535 326 12 7 18 5 5 6 6 29 29<br />
99 171 10 3 2 3 33 35 14 14 32 33<br />
Landsbol kar:<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt . ...<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Valsemylnor . •<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
85 1043 97 7 6 65 69 7 10 5 6<br />
7 — -- — — _ 2 3 _ _ 3 4<br />
2 — —1 — -- — — — _ --<br />
5 -- -- — — — 2 3 — — 3 4<br />
78 1043 97 7 6 63 66 7 10 2 2<br />
68 -- — — — 62°1 65 6 9 —<br />
4 108 96 7 — 6 — -- 1 1 1 1<br />
6 5 1 — — 1 1 — — 1 1<br />
I<br />
1<br />
II. Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre kvornar<br />
208 762 64 7 3 7 183 1.92 7 7 11 ' 1FJ<br />
6 _ — _— _ _ _ 6 E<br />
202 762 64 7 3 7 183 192 7 7 5 Ç ..<br />
188 -- — — — — 181 189 7 7 —<br />
8 722 63 5 3 7 1 1 — — 1 I<br />
6 40 1 2 — — 1 2 4 4<br />
1130 204 41 _ 1 1052 1081 46 46 27<br />
1129 204 41 _ _ 1 1052 1081 46 46 27 Z<br />
1081 ————— 1045 1073 37 37 3<br />
3<br />
21 195 37 — — 1 -- — 1 1 15 E5<br />
.,,,z 9 4 -- — 7 8 8 8 9 ii
1<br />
245<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
(irivverk.<br />
verk<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
hjul Turbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Av hjula var<br />
Tur- Moto- Moto- Ma- Driv-<br />
Bruk binar Bruk rar Bruk rar Bruk skinor Bruk verk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Merknader<br />
1.52 38 70 71 2710 2715 349 349 20 20 9 9<br />
21 3 11 12 1 1 _ _ _<br />
1 2 3 —<br />
20 3 9 9 11 1 — -- _<br />
131 35 59 59 2709 2714 349 349 20 20 9 9<br />
93 11 — 1 1 — — —<br />
_<br />
16 13 36 36 2536 2539 338 338 17 17 . i .<br />
i<br />
22 11 23 23 173 175 10 10 3 3 2 2<br />
5 1 11 12 1043 1044 100 100 9 9 _ _<br />
4 4 5 —<br />
2 3 -- —<br />
4 2 2 — — —<br />
1 1 7 7 1043 1044 100 100 9 9 ___ —<br />
— — — —<br />
i 3 3 1038 1039 99 99 9 9 — —<br />
1 4 4 5 5 1 1 — — —<br />
1.0 3 7 7 763 763 69 (19 9 9 3 31)<br />
7 1 — — —<br />
3 2 7 7 763 763 69 69 9 9 3 3<br />
— — —<br />
1 ___ 6 6 723 723 68 68 7 7 3 3<br />
2 2 1 1 40 40 .1 1 2 2 -- —<br />
) 2 vindhjul <strong>og</strong> 1<br />
hestevandring.<br />
I<br />
15 13 9 9 204 204 42 .42 _ — — —<br />
1 1 —<br />
15 13 8 8 204 204 42 42<br />
3 _ _- —<br />
9 6 5 5 195 195 38 38 — — --<br />
6 4 3 3 9 9 4 4 — — —
240<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet Uppgaror<br />
1 I 2<br />
4 5 6<br />
Eigarar<br />
7<br />
Kvern-<br />
Kverna- (eller mylne-<br />
Landsbolkar:<br />
Bruk Stat,<br />
i alt fylke,<br />
kommune<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Sam<br />
yrkes - -<br />
lag<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Einskildmann<br />
Andre<br />
Bruk Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Bruk<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
1V. Vestlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt 4338 9<br />
3 1207 3115<br />
<strong>Mylnor</strong> 9<br />
1 8<br />
1<br />
Valsernyinor . . 1<br />
Andre mylnor . 8<br />
7<br />
Kvernar 4329 9 2 3 1206 3107<br />
1177 Kall<strong>kvernar</strong> , . 4054 2 2<br />
2873<br />
t-h.oype<strong>kvernar</strong> . 187 7<br />
3 19 156<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 88<br />
10 78<br />
2<br />
2<br />
2<br />
4101<br />
9<br />
1<br />
8<br />
4092<br />
4054<br />
15<br />
23<br />
28<br />
28<br />
13<br />
15<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt ..... . 1333 14 6 8 235 1068<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) 3<br />
3<br />
Kvernar .<br />
1330 14 6 8 235 1065<br />
163 Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
720 3<br />
553<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 533 11 5 8 63 444<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
77<br />
9 68<br />
2<br />
2<br />
798<br />
3<br />
795<br />
720<br />
59<br />
16<br />
90<br />
90<br />
65<br />
25<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
103 i alt 538 421 2 497<br />
My!nor (andre) . 7<br />
1 5 1 7<br />
Kvernar 531 10<br />
1<br />
102 416 1 490<br />
98 Kall<strong>kvernar</strong> . . 476 5<br />
373 476<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 36 5<br />
Andre .<strong>kvernar</strong> . 19<br />
4 21 1 10<br />
19 4<br />
21<br />
21<br />
14<br />
7
247<br />
(<strong>og</strong> gardsmyinoo i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eigedomstilhore <strong>og</strong> um krernhus.<br />
10 11 12 1 13 14 15 16 17 18 19<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
verket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
I ymse<br />
jordbruks<br />
hus<br />
Bruk<br />
Under<br />
, 10 är<br />
I (Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1918)<br />
Bruk<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909—<br />
1918)<br />
Bruk<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879—<br />
1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829—<br />
1378)<br />
Bruk<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729—<br />
1828)<br />
Bruk<br />
NO år<br />
<strong>og</strong> y ver<br />
det<br />
(Bygt<br />
'fyre<br />
1729)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
upp<br />
Bruk<br />
Medels-M -<br />
' alder<br />
År<br />
Merknader<br />
I<br />
1 I<br />
i 1<br />
18 191 225 369 1452 1379 381 53 242 51<br />
— — — 4 4 1 — — — 25<br />
— ____ — — 1 — — — ____ 22<br />
— — — 4 3 1 ___ ___ — 25<br />
18 191 225 365 1448 1378 381 53 242 51<br />
-- -- 211 356 1445 1376 381 53 232 51<br />
7 152 4 3 — -- — 8 10<br />
11 39 10 6 3 2 — 2 16<br />
19 426 76 102 254 209 73 11 73 - 45<br />
— — — 3 _ — — — — 15<br />
19 426 76 99 254 209 73 11 73 45<br />
— 59 90 253 209 73 11 25 47<br />
15 394 8 5 1 — — 45 9<br />
4 32 9 4 __ __. ___ 3 8<br />
I<br />
1<br />
1 19 , 33 75 132 168 56 1 32 48<br />
— — 1 4 2 — -- 34<br />
1 19 32 75 128 166 56 1 32 48<br />
—<br />
—<br />
30 69 127 166 56 1 27 49<br />
1 11 2 4 1 — — 3 12<br />
8 -- 2 — — --- 2 10
248<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drivkraft<br />
Landsbolkar:<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I 12: AI<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Turbinkall Vass-<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosionskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Driv-<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
IV. Vestlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
ATalsemylnor . .<br />
Andre mylnor .<br />
Kvernar<br />
4103<br />
9<br />
211 23<br />
3 3399 3508 677 682 113 113<br />
5 5<br />
1<br />
1<br />
8<br />
4 4<br />
4094 211 23<br />
3 3399 3508 677 682 108 108<br />
3494 677 Kall<strong>kvernar</strong> . . 4054<br />
3385 672<br />
96 96<br />
22<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar<br />
15<br />
25<br />
150<br />
61<br />
772 467<br />
2 1<br />
770 466<br />
92<br />
92<br />
562 Kall<strong>kvernar</strong> . . 720<br />
570 161 167 5 5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
23<br />
27<br />
419<br />
47<br />
90<br />
2<br />
2 2 2 6 6<br />
8 8 3 3 7 7<br />
1<br />
1<br />
2<br />
12<br />
2<br />
12 3<br />
2 4 4<br />
3 8 8<br />
572 580 166 172 18 18<br />
572 580 166 172 18 18<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt . . . .<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
495 20<br />
7<br />
488 20<br />
476<br />
'I 11<br />
8 9<br />
19<br />
19<br />
18<br />
1<br />
480 485<br />
480 485<br />
476 481<br />
4 4<br />
12 12<br />
7 7<br />
5 5<br />
2 2<br />
3 3
249<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnoo i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
oq driver/.<br />
verk<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 1 22 23 I 24<br />
Av hjula var<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Bruk<br />
hjul Trbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Turbinar<br />
Motorar<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
Anna verk<br />
Bruk Drivverk<br />
Merknader<br />
106 24 7 16 16 211 214<br />
24<br />
5 4 4<br />
_<br />
1 ____.<br />
4 4 4<br />
101 7 12 12 211 214 24 24<br />
93 3 ____<br />
1 1<br />
22 7 7 150 151<br />
22<br />
6 25 5 61 63 1<br />
1 1 1<br />
1 1<br />
Vindhjul.<br />
9<br />
9<br />
9 24 24 469 470<br />
2 2 1 1<br />
9 22 22 468 469<br />
95 95<br />
95 95<br />
5<br />
93 4 2 13 13419 420<br />
93<br />
5 2 9 9 49 49 2 2<br />
1 1 1<br />
1 1 1<br />
_ I —<br />
1 1<br />
1<br />
1<br />
11)<br />
1) Hestevandring.<br />
19 7 5 3 • 3 20 20<br />
19<br />
5 2 - _<br />
2 3 3 3 20 20 19 19<br />
4<br />
4<br />
4<br />
4<br />
182 2 11 11<br />
18<br />
12<br />
1 1 9<br />
1<br />
3<br />
- 1<br />
3 1)<br />
11)<br />
1) 1-vindhjul <strong>og</strong> 2-<br />
hestevandring.<br />
1) Vindhjul.
250<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. ?Wet pa bruka. Uppyiror<br />
1 2 3 4 5 6<br />
Eigarar<br />
8 9<br />
Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke, Lutlag<br />
kom- (a/s)<br />
mune<br />
Bruk Bruk<br />
Samyrkeslag<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Bruk Bruk<br />
Einskildmann<br />
Bruk<br />
Bruk Bruk<br />
Serskilt<br />
Andre mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
Fylke:<br />
1. Østfold i alt . 502 6<br />
<strong>Mylnor</strong> 5<br />
Kvernar 497 6<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 492 6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 3<br />
2<br />
2<br />
4<br />
4<br />
4<br />
64<br />
64<br />
1<br />
63<br />
426<br />
5<br />
421<br />
417<br />
3<br />
17<br />
5<br />
12<br />
2<br />
10<br />
7<br />
7<br />
6<br />
1<br />
2. Akershus i alt . 363 7<br />
My!nor 2<br />
Kvernar 361 7<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 357 7<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
34<br />
33<br />
33<br />
321<br />
1<br />
320<br />
2<br />
316<br />
2<br />
11<br />
2<br />
9<br />
2<br />
6<br />
6<br />
4<br />
2<br />
3. Hedmark i alt 358 9<br />
Myinor 3<br />
Kvernar 3551 9 7<br />
Kall.<strong>kvernar</strong><br />
10 i<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 337 8 7<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 8<br />
3<br />
3<br />
3<br />
28<br />
28<br />
4<br />
24<br />
311<br />
3<br />
308<br />
5<br />
295<br />
48<br />
3<br />
45<br />
10<br />
34<br />
1<br />
26<br />
26<br />
19<br />
7<br />
4. Opland i alt 686 3<br />
<strong>Mylnor</strong> . 3<br />
Kvernar . 683 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 178<br />
(..;royve<strong>kvernar</strong> . 464 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 41<br />
1 6 74<br />
1 74<br />
28<br />
1 5 41<br />
1 5<br />
602<br />
3<br />
599<br />
150<br />
414<br />
35<br />
271<br />
3<br />
268<br />
178<br />
81<br />
9<br />
24<br />
24<br />
17<br />
7<br />
5. Buskerud i alt . 242 5<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar 242 5<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 62<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 175 5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 5<br />
3<br />
3<br />
3<br />
24<br />
24<br />
20<br />
210<br />
210<br />
58<br />
147<br />
5<br />
70<br />
70<br />
62<br />
7<br />
14<br />
14<br />
11<br />
3<br />
6. Vestfold i alt 125 2<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Kvernar. 125 2<br />
vernar 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 121 2 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
1 16 105<br />
1 16 105<br />
1 1<br />
1 15 102<br />
2<br />
9<br />
9<br />
2<br />
5<br />
2<br />
8<br />
8<br />
8
,<br />
251<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eigedomstilhove oy uris krernitus.<br />
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19<br />
hus l<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i<br />
Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
200 At-<br />
00<br />
Verk- I ymse , Under 10-19 20-49 50-99 100-199 02 yver<br />
10 år år år år år det Alder<br />
stad jordbr<br />
L ' (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt ikkje<br />
fabrikk, uks- <strong>etter</strong> 1909-- 1879— 1829— 1729— fyre gjeven<br />
ljosverk hus 1918) 1918) 1908) 1878) 1828) 1729) upp<br />
Medels<br />
a<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk År<br />
4 474 2 2 2 1 1 — 9 42<br />
— — 1 1 2 — 1 — — 47<br />
4 474 1 1 1- — — 9 33<br />
— — — 1 — 1 — — — 47<br />
3 473 1 — — — — — 9 4<br />
1 1 — — — — —<br />
3 343 — 2 2 — 7 49<br />
— — — -- 2 — — — 37<br />
3 343 — — 2 — — 7 62<br />
— — — — 2 — — 62<br />
3 343 — — — — — 7 —<br />
— — — — — —<br />
I<br />
.<br />
— 284 3 1 6 5 2 1 30 52<br />
— — — — 2 1 — — 49<br />
— 284 3 1 4 4 2 1 30 53<br />
— — — — 4 3 2 1 -- 71<br />
— 284 3 — — 1 -- — 30 18<br />
_ ____ — 1 — _. __ _ ____ 17<br />
5 386 30 17 53 55 36 2 78 55<br />
— — — — 2 — — — 1 49<br />
5 386 30 17 51 55 36 2 77 55<br />
— -- 17 9 51 55 36 2 8 61<br />
4 362 8 7 — — — — 66 8<br />
1 24 5 1 — — — 3 6<br />
i1<br />
1<br />
1 157 2 . 5 26 17 6<br />
14 47<br />
— — — -- — —<br />
—<br />
—<br />
1 157 2 5 26 17 6 — 14 47<br />
— — 2 4 26 17 6 7 48<br />
1 156 — — — — — 7<br />
— 1 — 1 -- — — 10<br />
1 107 3 1 1 — — — 4 13<br />
— — _<br />
— — — — — —<br />
1 107 3 1 1 — 4 13<br />
— — — 1 1 — — — 22<br />
1 107 2 — — — — 3 8<br />
— 1 — ____ — — 1 8
252<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drirkraft<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
D r i v -<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Vass-<br />
Hjul<br />
Fylke:<br />
1. Østfold i alt .<br />
Myinor<br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
9<br />
5<br />
4<br />
2<br />
461<br />
461<br />
4(10<br />
1<br />
29<br />
29<br />
29<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3 1)<br />
3<br />
2<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2 2<br />
2 2<br />
1<br />
4 5<br />
3 4<br />
1 1<br />
1 1<br />
2. Akershus i alt .<br />
My!nor<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
6<br />
2<br />
2<br />
2<br />
336<br />
336<br />
336<br />
16<br />
16<br />
16<br />
3<br />
3<br />
3<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3. Hedmark i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
22<br />
3<br />
19<br />
10<br />
6<br />
3<br />
299<br />
299<br />
296<br />
3<br />
29<br />
29<br />
28<br />
6<br />
6<br />
5<br />
1<br />
4 1)<br />
8<br />
8<br />
8<br />
8 2 2<br />
8 2 2<br />
8 2 2<br />
7 9<br />
3 5<br />
4 , 4<br />
1 1<br />
3 3<br />
4. Opland i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
186<br />
3<br />
183<br />
178<br />
2<br />
3<br />
463<br />
463<br />
126<br />
37<br />
35<br />
35<br />
35<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
1 3')<br />
175<br />
175<br />
173<br />
184<br />
184<br />
181<br />
1<br />
2<br />
5<br />
5<br />
5<br />
5<br />
5<br />
5<br />
4 4<br />
3 3<br />
1 1<br />
1 1<br />
5. Buskerud i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Kvernar<br />
KaIllivernar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
66 136<br />
661 136<br />
62<br />
2 133<br />
2 3<br />
39<br />
39<br />
39<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1 1)<br />
1<br />
1<br />
62<br />
62<br />
61<br />
1<br />
65,<br />
65<br />
61<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1 il<br />
1 1<br />
1 1<br />
6. Vestfold i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2 140<br />
2 110<br />
2<br />
109<br />
13<br />
13<br />
12<br />
1<br />
1')<br />
1<br />
1<br />
4<br />
4<br />
4<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
253<br />
(<strong>og</strong> gardsrnyinor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
Of/ drivverk.<br />
verk<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
Av hjula var<br />
Ma.-<br />
skinor Bruk Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
hjul Turbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Tur-<br />
Bruk binar.<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Motorar<br />
Motorar<br />
Merknader<br />
•<br />
5 3 4 461 462 29 29 5 5 .<br />
4 — 2 3 — — — —<br />
1 — 1 1 461 462 29 29 5 5 —<br />
— . — —<br />
1<br />
— 460 461 29 29 5 5 — 1 2 eimkr. attåt elek-<br />
1 1 1 1 — trisitet <strong>og</strong> 1 vasskraft<br />
attåt ekspl.sj,<br />
____ 6 6 336 336 17 17 3 3 — —<br />
2 2 — —<br />
— 4 4 336 336 17 17 3 3 —<br />
_<br />
— — L--- — —<br />
2 2 336 336 17 17<br />
3 3 — —<br />
— — 2 2 — — '— _____<br />
Ekspl. attAt elektr,<br />
2 9<br />
7 2 5 5 299 299 31 31 8 • 8<br />
4<br />
1<br />
H<br />
H<br />
—<br />
— --<br />
3 1 1 5 5 299 299 31 31 8 8 2 2<br />
— ___ 1) 2 eim.kraft attål<br />
1 5<br />
elektr. <strong>og</strong> eksplosjo<br />
nåt att 2elektr,<br />
2 1 _____ 3 3 1 1 1 1 — 2)<br />
5 296 296 30 30 7 7 2 22)<br />
Vindhjul.<br />
'<br />
.<br />
1<br />
3 1 2 2 464 464 38 38 1. 1 1<br />
3 — — ____ ___ ____ —<br />
1 2 2 464 464 38 38 1 1 1<br />
—<br />
1 9 1) Eksplosjon attål<br />
1 427 427 38 38 1 1- elektr.<br />
— 1 1 1 37 37 — 1 1 — 2) Hestevandring.<br />
1 2 2 136 136 40 40 1 1 _____ 1) Ekspl. attåt elektr,<br />
— — --<br />
1 2 2 136 136 40 40 1 1 —<br />
1 1 1 133 133 40 40 1 1 —<br />
— — 1 1 3 3 — — — --<br />
_. 110 1.10 14 - 14 — — 1 Ekspl. attiit elektr<br />
— — —<br />
— --- — 110 110 14 14 _____ _ _<br />
--<br />
— — — —<br />
. -- 109 109 13 13 — —<br />
— — 1 1 1 1 — —
254<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
(i. Tolet p(i brukyt. Uppyivor unz<br />
1 2 3 4 5 6 7 1 8 9<br />
Eigarar I Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Lutlag<br />
(als)<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Samyrkeslag<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Einskildmann<br />
Andre<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk I Bruk Bruk<br />
7. Telemark i alt . 466 4<br />
My!nor . .. 1<br />
Kvernar . . 465 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 256<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 196 4<br />
\,ndre <strong>kvernar</strong> . 13<br />
1<br />
1<br />
73<br />
72<br />
59<br />
11<br />
2<br />
387<br />
387<br />
195<br />
181<br />
11<br />
li 270<br />
1 270<br />
1 256<br />
10<br />
4<br />
33<br />
1<br />
32<br />
25<br />
7<br />
8. Aust-Agder i alt . 304<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar 304<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 259<br />
(4.oype<strong>kvernar</strong> 38<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 7<br />
3<br />
3 1<br />
1<br />
53<br />
53<br />
47<br />
6<br />
247<br />
263<br />
17<br />
247 - 263 17<br />
211<br />
29<br />
7<br />
259<br />
- 4 13<br />
4<br />
9. Vest-Agder i alt . 605 2<br />
<strong>Mylnor</strong> . . _<br />
Kvernar 605 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 566<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 19 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 20 —<br />
148<br />
148<br />
144<br />
2<br />
2<br />
455<br />
455<br />
422<br />
15<br />
18<br />
567<br />
- 567<br />
- 566<br />
- I 1<br />
27<br />
27<br />
7<br />
20<br />
10. R<strong>og</strong>aland i alt . 743 6<br />
My'nor . . • 3<br />
Kvernar 740 6<br />
lialI<strong>kvernar</strong> 591<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 125 6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 24 —<br />
2<br />
2<br />
2<br />
130<br />
1<br />
129<br />
115<br />
12<br />
2<br />
605<br />
2<br />
603<br />
474<br />
107<br />
22<br />
599<br />
3<br />
596<br />
591<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1<br />
1<br />
B. Hordaland i alt 792 2<br />
<strong>Mylnor</strong> 2<br />
Kvernar 790 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 761 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 19 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 10<br />
2<br />
2<br />
2<br />
287<br />
287<br />
285<br />
1<br />
1<br />
499<br />
2<br />
497<br />
475<br />
13<br />
9<br />
2 770<br />
- 2<br />
2 768<br />
- 761<br />
2 4<br />
- 3<br />
7<br />
7<br />
5<br />
2<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane i alt 1617 1<br />
<strong>Mylnor</strong> 4<br />
Kvernar. . 1613 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 1545 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 30 —<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 33<br />
340<br />
340<br />
332<br />
3<br />
5<br />
1276<br />
4<br />
1272<br />
1212<br />
27<br />
33<br />
1569<br />
4.<br />
1565<br />
1545<br />
6<br />
11<br />
18<br />
18<br />
7<br />
11
, ,<br />
,<br />
255<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eigedomstilhore <strong>og</strong> urn krernhus.<br />
10 11 12<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i<br />
13 14 15 16 17 18 19<br />
Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
' (Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
I ymse<br />
jordbrukshus<br />
Bruk<br />
Under l0—l9<br />
10 år hr<br />
(Bygt (Bygt<br />
<strong>etter</strong> 1909—<br />
1918) 1918)<br />
Bruk Bruk<br />
20 — 49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879—<br />
1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829—<br />
1878)<br />
Bruk<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729—<br />
1828)<br />
Bruk<br />
200 at<strong>og</strong><br />
yver<br />
det<br />
(Bygt<br />
fyr e<br />
1729)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
upP<br />
Bruk<br />
Medels--<br />
alder<br />
Ar<br />
Merknader<br />
2 160 26 18 69 118 16 3 20 51<br />
— _<br />
3 160 26 18 69 118 16 3 20 51<br />
22 18 68 117 16 3 12 52<br />
3 158 2 — 8 7<br />
2 2 — 1 1 _ — 18<br />
24 17 20 44 71 47 35 29 82<br />
_ 24 17 20 44 71 47 35 29 82<br />
I<br />
— 16 18 41 71 47 35 28 83<br />
21 1 2 — 1 13<br />
3 — — —<br />
— 11 42 53 183 198 43 1 47 I 46<br />
11 42 53 183 198 43 1 47 46<br />
42 53 183 198 43 1 46 46<br />
11 — — 1<br />
1<br />
' 6 137 30 35 161 214 74 7 78 57<br />
2 1 _ — 34<br />
6 137 30 35 159 213 74 7 78 57<br />
— — 29 35 158 213 74 7 75 58<br />
1 121 — — — 3 —<br />
5 16 1 1 16<br />
4 11 27 36 189 321 130 12 55 64<br />
_ 1 1 — _ _ — 30<br />
4 11 27 35 188 321 130 12 55 64<br />
— 21 34 188 321 130 12 52 61<br />
2 8 1 1 _ 2 10<br />
2 3 2 — — 1 7<br />
5 25 104 172 562 504 127 29 71 50<br />
— 3 1 16<br />
5 25 104 169 561 504 127 29 71 50<br />
98 162 560 502 127 29 67 50<br />
1 16 2 1 — — 3 9<br />
4 9 4 6 1 2 1 18
256<br />
1 2 I 3 4 I 5 6 I 7<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft) I I<br />
Fylke.<br />
Vass-<br />
Elektrisitet<br />
Eksplo<br />
sjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
b, Di-ii-kraft<br />
8 9 10 I 11 12<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Driv-<br />
Vasskraft<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Bruk I Hjul<br />
7. Telemark i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar<br />
Kallkverner . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
275 155<br />
1<br />
274 155<br />
256<br />
12 151<br />
6 4<br />
36<br />
36<br />
33<br />
3<br />
*254 272<br />
254 272<br />
253 270<br />
-^<br />
1 2<br />
5 5<br />
5 5<br />
3 3<br />
1 1<br />
1 1<br />
13<br />
13<br />
_-<br />
10<br />
13<br />
13<br />
10<br />
3<br />
267 8. Aust-Agder i alt<br />
32<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar 267 32<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . . 259<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
5 29<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 3 3<br />
5<br />
5<br />
4<br />
232<br />
232<br />
231<br />
233 28<br />
233 28<br />
232 28<br />
li<br />
28<br />
28<br />
28<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
3<br />
2<br />
1<br />
588 9. Vest-Agder i alt<br />
17<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
566 576 43 13 11 12<br />
11 Kvernar<br />
588 17<br />
566 576 13 13<br />
12<br />
3 Kal 1 <strong>kvernar</strong> . . 566<br />
561 571 6 6<br />
3<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 4 15<br />
3 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 18 2<br />
5 5<br />
7 5 6<br />
96 10. R<strong>og</strong>aland i alt . 602 137 4<br />
590 678 6 7<br />
96<br />
3<strong>Mylnor</strong><br />
3<br />
3<br />
93 Kvernar . . 599 137 4<br />
590 678 6 7<br />
93<br />
Kallk remar . 591<br />
588 676 5 6 89<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 3 118 4<br />
1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5 19<br />
2 2 1<br />
3 3<br />
10 773 11. Hordaland i alt<br />
12 7<br />
678 686 89 93<br />
10<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
2<br />
1 1<br />
Kvernar<br />
771 12 7<br />
678 686 89 93 9 9<br />
6756 Kall<strong>kvernar</strong> . 761<br />
683 87 91 6<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
5 7 7<br />
1 1 1 1 2 2<br />
2 Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5 5<br />
2 1<br />
1 1<br />
12. S<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Fjordane<br />
1560 i alt ..... .<br />
41 6<br />
2 1388 1398 168 168<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
4<br />
Kvernar .<br />
1565 41 6 12 1388 1398 168 168<br />
1379 Kal l<strong>kvernar</strong> . . 1545 11389 166 166<br />
Grø vpe<strong>kvernar</strong> .<br />
5 `..q)<br />
1 1 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 15 21<br />
8 1 1<br />
1 1 2 )<br />
7<br />
1 1<br />
6 6<br />
1 1<br />
4 4<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
257<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
o drivrerk.<br />
verk<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
Av hjula var<br />
Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervass<br />
-<br />
hjul<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Eimverk Anna verk i Merknader<br />
Bruk<br />
hjul Turbin 1 Elektromotor Ekspolosjonsmotor<br />
Turbinar<br />
Motorar<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
8 5 3 3 1_55 155 37 37 _<br />
- 1 1 - - - - - --<br />
8 5 2 2 155 155 37 37 — - -<br />
- -<br />
_<br />
6 4 1 1 151 151 34 34 — — — 1) Ekspl. attåt elektr.<br />
2 1 1 1 4 4 3 3 -<br />
2 1 4 4 32 32 5 5 -<br />
- - - - -<br />
_<br />
-<br />
_<br />
- -<br />
2 1 4 4 32 32 5 5 - - - -<br />
1 1.<br />
- -<br />
3 29 29 4 4 — — —<br />
1 — 1 1 3 3 1 1 -<br />
5 7 2 2 17 17 - -<br />
5 7 2 2 17 17 - - - - - —<br />
3 — -7 -- - - - —<br />
2 1 1 1 15 15 — _ — —<br />
3 3 1 1 2 2 — —<br />
96 3 3 137 139 4 4 - - -<br />
3 ____ -_ _ - - - -<br />
93 _ 3 3 137 139 4 4 -1 - - --<br />
89 — — — — — — — — — —<br />
1 — 2 2 118 119 4 4 — — —<br />
3 1 1 19 20 — -<br />
.<br />
6 4 3 3 12 12 7 7 - - . -<br />
1 1 1 — - -- - - - - -<br />
5 4 2 2 12 12 7 7 - - -- —<br />
3 3 — — _ _ — _ —<br />
_ _<br />
1 1 1 1 7 7 7 7 — -- — —<br />
1 — 1 1 5 5 — _ — — — -<br />
4 3 8 8 41 41 6 6 1 1 1 1 1) 1) Vindhjul.<br />
1 - 33 — - --. - - - - -<br />
3 3 5 5 41 41 6 6 1 1 1 1<br />
1 2 2 20 20 5 5 1 1 — — 1) Eimkr. attåt vatn.<br />
2 2 3 3 21 21 1 1 - - 1 1 2) Vasskr. attåtelektr.<br />
17
258<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet pa bral,.a. Uppgavor<br />
1 2 3 4 5 6 7 8 9<br />
Eigarar I Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Fylke.<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke, Lutlag<br />
korn- (a/s)<br />
mune<br />
Bruk Bruk<br />
Sam -<br />
yrkeslag<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(Sameiga)<br />
Bruk<br />
Ein -<br />
skildmann<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk Bruk<br />
13. More i alt 1760 4<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Kvernar 1760 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 1670 3<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> . 46 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 44<br />
3<br />
3<br />
560<br />
560<br />
551.<br />
5<br />
4<br />
1193<br />
1193<br />
1116<br />
37<br />
40<br />
1684<br />
1684<br />
1670<br />
6<br />
25<br />
25<br />
10<br />
15<br />
14. Sør-Trøndelag i alt 340 6<br />
<strong>Mylnor</strong> . 1<br />
Kvernar 339 6<br />
Nall<strong>kvernar</strong> 142<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> . 182 6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 15<br />
4 2<br />
21 55<br />
35<br />
4 2 19<br />
273<br />
1<br />
272<br />
107<br />
151<br />
14<br />
165<br />
164<br />
142<br />
20<br />
2<br />
24<br />
24<br />
19<br />
5<br />
15. Nord -Trøndelag i alt . 419 4<br />
<strong>Mylnor</strong> 2<br />
Kvernar 417 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 65<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 318 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> • 3 4.<br />
2 4<br />
2 4<br />
1 4<br />
70<br />
70<br />
22<br />
42<br />
6<br />
337<br />
2<br />
335<br />
265<br />
28<br />
2 112<br />
2<br />
2 110<br />
65<br />
2 35<br />
10<br />
43<br />
43<br />
37<br />
6<br />
16. Nordland i alt 489 6<br />
<strong>Mylnor</strong> 7 —<br />
Kvernar 482 6<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 437 5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 27 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 18<br />
1 1<br />
1 1<br />
1<br />
93<br />
92<br />
89<br />
3<br />
386<br />
5<br />
381<br />
343<br />
20<br />
18<br />
2 455<br />
1 7<br />
1 448<br />
437<br />
1 7<br />
4<br />
16<br />
16<br />
10<br />
6<br />
17, Troms i alt 47 2<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kvernar 47 2<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 39<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 7 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
10<br />
10<br />
9<br />
1<br />
35<br />
35<br />
30<br />
4<br />
1<br />
40<br />
40<br />
39<br />
1<br />
5<br />
5<br />
'4<br />
1<br />
18. Finnmark i alt 2 2<br />
Kvernar 2 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 2 2<br />
2<br />
2<br />
2
259<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
(4ga/0/n86i/tore ofj nm krernbus.<br />
10 11 11 12 13 14 15 16 17 18<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> rnylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne- eller kvernhus)<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
I ymse<br />
jordbrukshus<br />
Under<br />
10 år<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1918)<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909—<br />
1918)<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879—<br />
1908)<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829 —<br />
1878)<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729—<br />
1828)<br />
år<br />
o 200 g yver<br />
det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
19<br />
Alder<br />
ikkje Medels -<br />
gjeven alder<br />
Opp<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Brisk Bruk Bruk Brul; År<br />
Merknader<br />
10 41 110 187 713 502 103 14 55 44<br />
10 41 110 187 713 502 103 14 55 44<br />
— 101 184 712 502 103 11 51 44<br />
7 23 3 2 1 10<br />
3 1H 6 1 1 10<br />
7 144 17 18 54 34 16 1 25 43<br />
1 — — — 14<br />
7 144 , 17 17 54 34 16 1 25 43<br />
14 16 54 34 16 1 7 44<br />
6 137 2 1 — -- 17 6<br />
1 7s 1 — — 1 9<br />
5 259 13 23 27 13 4 1 31 33<br />
_ 2 _ _ _ _ _ 16<br />
5 259 13 21 27 13 4 1 31 34<br />
4 15 26 13 4 1 2 40<br />
5 241 4 3 1 — — 27 10<br />
18 5 3 — 2 8<br />
1 17 31 68 124 150 50 1 31 48<br />
— 1 4 2 — _ _ 34<br />
1 17 30 68 120 148 50 1 31 48<br />
28 64 119 148 50 1 27 49<br />
1 9 2 2 1 — 2 12<br />
8 2 2 10<br />
2 2 5 8 18 6 _ 1 52<br />
— — — — — —<br />
— 2 2 5 8 18 6 _ 1 52<br />
— 2 5 8 18 6 — — 52<br />
2 — — — — — 1 —<br />
— — — — — —<br />
— — 2 _ — 11<br />
_ _ 2 — _ _ 11<br />
— — — 2 — — -- 11
Fylke.<br />
1 2 3 4 5<br />
Drivkraft (Hovuddrivkrafl<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplo-<br />
Eimsjons-<br />
kraft<br />
kraft<br />
_<br />
6<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
8 9 10 11 12<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Kallar<br />
Driv-<br />
Bruk<br />
Turbinkall Vass-<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Hjul<br />
1700 545 13. Møre i alt .<br />
39549 20<br />
3 1136 1141<br />
7<br />
My!nor . .<br />
545 Kvernar<br />
1703 39549 20 1 3 1136 1141<br />
7<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
An dro <strong>kvernar</strong><br />
1 1)<br />
540 514<br />
22 3<br />
1670<br />
1 16 19<br />
19 23 1 1<br />
2<br />
1130<br />
1<br />
5<br />
1135<br />
1<br />
5<br />
4<br />
7<br />
7<br />
4<br />
32 14. Sør-Trøndelag i alt 153 144 43<br />
113 118 33<br />
<strong>Mylnor</strong> .<br />
Kvernar<br />
1<br />
153 143 43<br />
113 118 32 33<br />
:32 Kall<strong>kvernar</strong> . . 142<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
111<br />
2<br />
116<br />
33<br />
6 133<br />
5 10<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
15. Nord - Trøndelag<br />
78 3 alt 305 35<br />
1 3 66 67<br />
4 8<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
2 -<br />
Kvernar<br />
76 305 35<br />
1 66 67 3 4 8<br />
3 Kall<strong>kvernar</strong><br />
65<br />
64 65<br />
4<br />
1<br />
31)<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
275 34<br />
30<br />
2<br />
8<br />
8<br />
4-<br />
2<br />
2<br />
456 16. Nordland i alt .<br />
17 12<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
7<br />
Kvernar<br />
449 17 12<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
437<br />
4 8<br />
9<br />
441 446<br />
441 446<br />
437 442<br />
4 4<br />
12<br />
7<br />
5<br />
2<br />
3<br />
12<br />
7<br />
5<br />
2<br />
17. Troms i alt . .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Kvernar .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
39<br />
9<br />
5<br />
39 3 5<br />
39<br />
4<br />
1<br />
39<br />
39<br />
39<br />
39<br />
39<br />
39<br />
18. Finnmark i alt .<br />
Kvernar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
2<br />
2<br />
-^<br />
*) Elektrisitet attått vatn nar ikkje anna er sagt.
261<br />
(<strong>og</strong> gardsmyinor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
oy rer14.<br />
verk<br />
13 I 14 15 16 17 18 19 20 21 I 22 23 j 24<br />
hjul Turbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Av hjula var<br />
Yver- Undervass-<br />
vasshjul<br />
hjul<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Turbinar<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Eimverk<br />
Bruk Ma -<br />
skinor<br />
Anna verk<br />
Bruk Drivverk<br />
Merknader<br />
1 12 12<br />
41 42 21<br />
21<br />
1<br />
_<br />
6<br />
1 12 12<br />
41<br />
42 21<br />
21<br />
_<br />
3<br />
3<br />
1<br />
5<br />
7<br />
5<br />
7<br />
1(;<br />
16 19<br />
26 1<br />
19<br />
1<br />
1<br />
1) 1 eksplosjon<br />
attåt vatn.<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
7<br />
7 7<br />
144<br />
1<br />
143<br />
144 43 43<br />
1<br />
143 43 43<br />
5 5 133<br />
2 1 2 10<br />
1<br />
i i<br />
133 43<br />
10<br />
—<br />
2<br />
2<br />
7<br />
2<br />
6 5<br />
7 305 300 : 38 , 381<br />
2 -- —I<br />
5 305 306 38 38 .<br />
1 1<br />
1 11)<br />
Hestevandring.<br />
1<br />
4<br />
5 275 276 37 37<br />
____ 30 30 1 1<br />
1<br />
1) 2 eksplosion attåt<br />
elektr.., 1 eksplosjon<br />
attått vatn.<br />
7<br />
5<br />
2<br />
5<br />
2<br />
3<br />
17 17 12 12<br />
3 3 17 17 12<br />
12<br />
4 4<br />
4 4<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
'<br />
8<br />
9<br />
12<br />
12<br />
3 31)<br />
1.)<br />
1) i vindhjul <strong>og</strong> 2<br />
hestevandring.<br />
1) 1 vindhjul.<br />
3<br />
3 5<br />
5<br />
3<br />
3 5<br />
5<br />
-^<br />
3 9 4<br />
1<br />
4<br />
1<br />
2 2<br />
2 2<br />
2
-<br />
262<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet backer. Uppr rot- um<br />
2 3 4 5 6 7<br />
i I 9<br />
Eigarar<br />
Kvern-<br />
Kverna (chief<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk<br />
Lut<br />
lag<br />
(a/s)<br />
Bruk<br />
Sam -<br />
yrkes<br />
lag<br />
-<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Einskildmann<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Bruk<br />
Sag-.<br />
brukshus<br />
Bruk<br />
Landskap:<br />
275<br />
i. Rakkestad i alt 323 3<br />
2 43<br />
6 3<br />
<strong>Mylnor</strong> ...<br />
1.<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 1<br />
1<br />
1<br />
272 Groype<strong>kvernar</strong> 319 3<br />
2 42<br />
4 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 2<br />
2<br />
84 2. Idd <strong>og</strong> Marker i alt . 104 I<br />
— 2 2 16<br />
9 4<br />
3 <strong>Mylnor</strong> 3<br />
3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .. i<br />
1<br />
79 Groype<strong>kvernar</strong> . 99 —I 2 2 16<br />
5<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
i _<br />
1<br />
67 3. Moss i alt 75 3<br />
2<br />
1<strong>Mylnor</strong> 1 —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 74 3<br />
5 66<br />
1<br />
4. Follo i alt 39 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 39 1<br />
6<br />
6<br />
32<br />
32<br />
17 5. Aker i alt 22 4<br />
1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 22 4<br />
17 1<br />
6. Nedre Romerike i alt. 117 1<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong> 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 112 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 2<br />
5<br />
1<br />
111 4 3<br />
1<br />
2 2<br />
4 107 1 1<br />
2 2<br />
161 7. Ovre Romerike i alt . 185 1<br />
23<br />
7 2<br />
1<strong>Mylnor</strong><br />
1 _<br />
1<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
160184 i<br />
6 2<br />
169 8. Hedmark i alt . 187 3 3 1 11<br />
25 5<br />
168 Groype<strong>kvernar</strong> . . 186 3 3 1 11<br />
25 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 1<br />
1<br />
51 9. Vinger <strong>og</strong> Odal i alt . . 59 2<br />
6<br />
4 5<br />
<strong>Mylnor</strong> .... 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 56 1 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
6<br />
1<br />
1<br />
48 2 4<br />
1 1
1<br />
I<br />
263<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnoo i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eigeolomstilhore oy rum krernhus.<br />
10 11 12 13 14<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
Bruk<br />
15 16 17 1 8 19<br />
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
I,<br />
,, Under<br />
10 år<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1918)<br />
Bruk<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909<br />
—1918)<br />
Bruk<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879<br />
—1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
år<br />
(Bygt<br />
1829<br />
—1878)<br />
Bruk<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729<br />
—1828)<br />
Bruk<br />
200 år<br />
<strong>og</strong><br />
yver det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
upp<br />
Bruk<br />
I ymse<br />
jord- 1<br />
brukshus<br />
Medelsalder<br />
År<br />
Merknader<br />
•<br />
— _ 1 _ _ 4 52<br />
2 3l2 _<br />
— _ ", 1 __ _ i • _ _ — 23<br />
____ — — — 1 — — — 81<br />
1 311 — — — 4<br />
1 1 — — — — — — --<br />
1 901<br />
i<br />
2 2 —<br />
1 _ 4 38<br />
— _ i 1 1 — 1 — . 57<br />
—<br />
— 1 •<br />
1 ___ ___ .__ ____. ._. 13<br />
1 OOH• 1 — — — — 4 4<br />
— 1 11 .<br />
72 — __ 1 __ _ ___ 1 40<br />
__ _ _ _ 1 — _ __ — 40<br />
1 72 _____ _ ____ _ ____ _ i —<br />
3 36' _ __ — _ — _ — —<br />
3 36 — — — — — — —<br />
— 21 — — — — — -<br />
_ 21 — — — — — —<br />
_____<br />
— 110 _ 1 2 — — 1 58<br />
_ _ __ i _ -- — — 49<br />
— — — 2 — — — 02<br />
— 110 __ ____ __ ___ _ __ -"---<br />
— — — — — — •— — —<br />
— 176 — _ 1 _ _ _ 6 25<br />
_ _ _ _ 1 _ __ _ _ 2 5<br />
— 176 — —_ . — — — — 6 —<br />
— 157 — — - — _ 25 _<br />
_ 157 — — — — -- 25 --<br />
— — — — — — — — —<br />
-- 50 _ _ 1 1 _ _ 2 45<br />
_ _ _ _ i __ _ _ _ 41<br />
— — — — — 1 — — . -- 50<br />
— 50 — — — — — — 2 —<br />
,<br />
—
264<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drirrkraft<br />
1 2 3 4 5<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Driv-<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
6<br />
7 8 9 10 11 I 12<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Vass-<br />
Hjul<br />
Landskap:<br />
I. Rakkestad i alt .<br />
Myinor<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3<br />
1<br />
309<br />
308<br />
10<br />
10<br />
1<br />
1<br />
1 1)<br />
2 2<br />
1 1<br />
1 1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
2. Idd <strong>og</strong> Marker i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5<br />
3<br />
1<br />
83<br />
83<br />
16<br />
16<br />
11)<br />
1 2<br />
1 2<br />
2<br />
2<br />
3 4<br />
2 3<br />
—<br />
—<br />
1 1<br />
3. Moss i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
roype<strong>kvernar</strong> .<br />
69<br />
69<br />
3<br />
3<br />
2<br />
1<br />
1 1)<br />
-^<br />
4. Follo i alt .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
38<br />
38<br />
1<br />
5. Aker i alt<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
1 20 1<br />
1 20 1<br />
6. Nedre Romerike<br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5 104<br />
2<br />
104<br />
2<br />
7<br />
7<br />
2 3<br />
2<br />
3<br />
7. Øvre Romerike i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Gi:•oype<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
1<br />
174<br />
174<br />
7<br />
7<br />
s-<br />
8. Hedmark i alt .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
185<br />
181<br />
1<br />
9. Vinger <strong>og</strong> Odal i alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
2<br />
39<br />
13<br />
39 13<br />
2<br />
3<br />
31)<br />
1<br />
1<br />
2<br />
1 2<br />
') Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt
265<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnoo i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
oy 1. iv re)* .<br />
verk<br />
13 14 15 I 16 17 I 18 19 1 20 H 21 221 23 24<br />
Av hjula var<br />
Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Bruk<br />
hjul Turbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Turbinar<br />
Motorar<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
Merknader<br />
1 1 1 309 309 10 10 2 2 -- --<br />
1<br />
308 308 10 10 2 2 1) Eirnkraft attåt<br />
1 i , 1 1 __ elektrisitet.<br />
4 1 1 83 84 16 16 --<br />
3 1 1 -<br />
83 84 16 16 - -- 1) Vasskraft (til tut<br />
1 ___ ka) attåt ekspla<br />
sjon.<br />
1 ` (19 (19 3 3 3<br />
e,<br />
1 - I -<br />
69 69 3 3 3 3 _____ 1) Eimkraft attåt<br />
elektrisitet.<br />
38 38 1 I. -<br />
38 38 1 1<br />
1 1 20 20 il 1<br />
1 1 20 20 1 1<br />
3 3 1041.04<br />
8 8 1 1 --<br />
1 1 --<br />
2 2<br />
104 104 8 8 1 1 1) Eksplosjon attåt<br />
elektr.<br />
2 2 174 174 7 7 2 2<br />
1 1<br />
— 1 1 174 171 7 7 2 2<br />
1 1 . 185 185 1 1 1 I<br />
1 1 184 181 1 1 1 1 --- Eimkraft attåt<br />
elektrisitet.<br />
1 1<br />
1 1 2 2 39 39 15 15 4 4<br />
1<br />
1) 2 eksplosjon<br />
2 2 39 39 15 15<br />
attSt<br />
3 3 --<br />
elektr. <strong>og</strong> ein ein<br />
1 1 - - kraft attåt elekti
266<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet bru/'a. Uppreor nne<br />
23451 67 8 1 9<br />
Eigarar Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Landskap<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
ikiim_e.<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Fleire<br />
!sahni op_<br />
eiga)<br />
Samyrkeslag<br />
Ein- LA<br />
skildmann<br />
Andre<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
10. Sokol- i alt 511 1 2 3 45 5 5<br />
<strong>Mylnor</strong> 2 — — 2 2 —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 47 1 2 — 3 41 2 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 2 — — — 2 1 1<br />
11. Sor-Osterdal i alt . . . . 37 1 1 1 3 31 6 7<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . . . . . . 2 — 2 — 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 32 1 1 1 3 26 -- 4 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . . . 3 _ _ 3 — — 3<br />
12. Nord -Østerdal i alt . . 24 2 1 1 5 15 8 4<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 7 1 4 2 7<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 16 1 1 1 1 12 1 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 1 ___. 1 — — 1<br />
13. Nord-Gudbrandsdal i alt 225 _ 3 34 188 __ 168<br />
,<br />
1<br />
Kali<strong>kvernar</strong> 135 24 111 — 135<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 73 — 2 10 61 28 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . , . . 17 — 1 — 16 5<br />
14. Sor-Gudbrandsdal i alt. 162 1 1 9 151 _ 33 7<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 13 1 12 13<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 144 1 1 8 134 19 6<br />
Andre kvcrnar 5 — — 5 — 1 1<br />
15. Toten i alt 149 1 1 1 22 124 29 6<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . . . . . . 142 1 1 1 20 119 — 28 5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 7 2 5 — 1 1<br />
16. Hadeland i alt . . . . . 64 5 59 _ 13 2<br />
<strong>Mylnor</strong> ...... . . . 1 — ____ 1. — 1 —<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . ..... . 5 — — -- 1 4 5<br />
Grøype<strong>kvernar</strong> 50 — 1 49 — 6<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 8 _ ___ — 3 5 — 1 2<br />
17. Land i alt . ..... . 39 1 _ 2 36 _ 2 1<br />
<strong>Mylnor</strong> 2 — — — 2 2 —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 37 i — __ 2 34 — 1<br />
•<br />
18. Valdres i alt 471 -_ _ 1 2 44 _ 26 7<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 25 I — 2 23 — 25<br />
Grøype<strong>kvernar</strong> 181 — — 1 — 17 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . . . . . 4 — — — — 4 1 3
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Bruk<br />
bruks- <strong>etter</strong> 1909<br />
hus 1918) —1918)<br />
Bruk I Bruk Bruk<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879<br />
—1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
hr<br />
(Bygt<br />
1829<br />
—1878)<br />
Bruk<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729<br />
—1828)<br />
Bruk<br />
200 år<br />
<strong>og</strong><br />
yver det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
uPP<br />
Bruk<br />
Verkstad,<br />
I ymse I 10 år år<br />
Under 10-19<br />
jord- fabrikk,<br />
(Bygt (Bygt<br />
ljosverk<br />
Medelsalder<br />
Ar<br />
Merknader<br />
41<br />
41<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3`)<br />
53<br />
7<br />
17<br />
24 2<br />
21 2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
27<br />
47<br />
12<br />
12<br />
-^<br />
2<br />
2 1<br />
2 1<br />
77<br />
81<br />
50<br />
3<br />
2<br />
1<br />
53<br />
42<br />
li<br />
23<br />
14<br />
5<br />
4<br />
6<br />
6<br />
33<br />
33<br />
40<br />
40<br />
34 2<br />
34 2<br />
30<br />
6<br />
23<br />
60<br />
64<br />
5<br />
5<br />
1<br />
121<br />
118<br />
3<br />
21<br />
19<br />
1<br />
57<br />
57<br />
114<br />
109<br />
5<br />
1 6<br />
6<br />
22<br />
21<br />
1<br />
10<br />
10<br />
49<br />
44<br />
5<br />
4 2<br />
1 1<br />
2 1<br />
1<br />
1<br />
9<br />
3<br />
3<br />
25<br />
48<br />
35<br />
9<br />
7<br />
1<br />
35<br />
35<br />
-^<br />
1<br />
1<br />
-^<br />
1<br />
50<br />
50<br />
14<br />
14<br />
2<br />
2<br />
3<br />
'<br />
1<br />
11<br />
11<br />
7<br />
7<br />
2<br />
2<br />
1<br />
50<br />
52 I<br />
10
Landskap.<br />
1 1 2 3 I 4 I 5<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eimkraft<br />
Eksplosjonskraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
7 1 8 I 9 10 I 11 12<br />
Driv.<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Kvernkall Turbinkall Vass-<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
10. Sofor i alt .<br />
My'nor . . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
-Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3 40<br />
2<br />
39<br />
1 1<br />
6<br />
2<br />
2<br />
3 4<br />
2 3<br />
1 1<br />
11. Sor-østerdal i alt.<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
4 28<br />
1 27<br />
1 1<br />
4<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2 2<br />
1 1<br />
1 1<br />
10 512. Nord-Osterdal i alt 7 5<br />
2<br />
5<br />
5 Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
7<br />
5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
5<br />
2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . .<br />
13. Nord - Gudbrandsdal<br />
i alt<br />
78 135<br />
135 Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
12<br />
135 142<br />
142<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
_.-k,ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
61<br />
17<br />
12<br />
2<br />
2<br />
2 1 1<br />
2<br />
1 1<br />
14. Sør-Gudbrandsdal<br />
alt 14 135<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . . 13<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 131<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
12<br />
12<br />
2<br />
43 13<br />
13<br />
13<br />
15. Toten i alt . . 146<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 140<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 6<br />
2<br />
2<br />
16. Hadeland i alt . 6 56<br />
MvInor 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 5<br />
( roype<strong>kvernar</strong> . 48<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 8<br />
2<br />
2<br />
1 1)<br />
4)<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
1 1<br />
1 1<br />
17. Land ialt 2 35<br />
MyInor . . . . 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 35<br />
2<br />
2 2<br />
2 2<br />
18. Valdres i alt . 29 13<br />
Kali<strong>kvernar</strong> . . 25<br />
(.resype<strong>kvernar</strong> . 2 11<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 2 2<br />
5<br />
5<br />
25<br />
23<br />
1<br />
1<br />
26<br />
23<br />
1<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
.<br />
269<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
oy driccerk.<br />
verk<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
hjul Turbin Elektromotor<br />
Av hjula var<br />
Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Bruk<br />
Turbinar<br />
Bruk rar<br />
Moto-<br />
Bruk<br />
Eksplosjonsmotor<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
Merknader<br />
3 1 40 40 6 6 2 2 -<br />
:i --- — — — — —<br />
39 39 6 6 2 2 — -<br />
1 — 1 1 -- — — —<br />
2 — 98 28 4 4 1 1 — --<br />
.1 — --- 27-.2 i 3 3 1 1 — —<br />
1 — 1 1 1 1 — .— —<br />
1 2 2 7 7 ' 5 5 - - 2 2 1) 1) Vindhjul.<br />
— -- 2 2<br />
,<br />
7 5 5 9 2<br />
-- -- 78 78 12 12 - -- _<br />
-- - 61 61 12 12 — -- — —<br />
— 17 17 -- — — — — --<br />
1 1 135 135 14 14 - - 1 1<br />
- - 131 131 14 14 — -- 1 12) 1) Båe ekspl. attål<br />
elektrisitet.<br />
1 1 4 4 — -- 1 — -- 2) Hestevandring.<br />
-<br />
- 146 146 2<br />
2 1 1 -- - •<br />
140 140 2 2 —<br />
6 6 — — 1 1 -<br />
I -- - 56 56 3 3<br />
—<br />
-- ______ ______ ___. 48 48 3 3 ' ----- -- — — 1 Ekspl. attått elek<br />
—<br />
______ — 8 8 __ - -- ____ ___ trisitet.<br />
2 35 35 2 2 — - --<br />
2 — — -- — — — --<br />
— 35 35 9<br />
1 1 1 14 14 5 5 --- - -<br />
- 1 1 12 12 5 5 -- -- -- —<br />
1 — — 2 2 — — -- -- — —
270<br />
6. tabellen.. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet bruke. Upporor<br />
2 3 I 4 1 5 6177<br />
Eigarar<br />
8 1 9<br />
It vern-<br />
Kverna (eller<br />
Landskap.<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
Andre mylneeller<br />
kvernhus<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
Sam - i hop<br />
yrkes- (samlag<br />
eiga)<br />
Bruk Bruk<br />
Einskildmann<br />
Bruk<br />
Bruk I Bruk<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
19. Ringerike i alt 74<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 2<br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1<br />
1<br />
1<br />
7<br />
65<br />
2<br />
62<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
20. Hallingdal i alt . 61 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 41<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 20 1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
58<br />
40<br />
18<br />
43<br />
41<br />
2<br />
4<br />
4<br />
21. Buskerud i alt 73 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 5<br />
(ro ypekvemer 64 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 4<br />
1<br />
1<br />
9<br />
9<br />
60<br />
5<br />
51<br />
4<br />
7<br />
5<br />
1<br />
1<br />
4<br />
2<br />
2<br />
22. Numedal i alt 34<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 14 —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 20<br />
1<br />
6<br />
3<br />
3<br />
27 ____ 17<br />
iii 14<br />
16 — 3<br />
3<br />
3<br />
23. Jarlsberg i alt . 82 2<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 80 2<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1<br />
1<br />
9<br />
9<br />
70<br />
1<br />
68<br />
1<br />
6<br />
4<br />
4<br />
24. Larvik i alt. . 43<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 1<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 41<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1<br />
1<br />
7<br />
1<br />
6<br />
35<br />
34<br />
1<br />
3<br />
1<br />
1<br />
1<br />
4<br />
4<br />
25. Bamble i alt 103<br />
<strong>Mylnor</strong> . 1<br />
Ktill<strong>kvernar</strong> . . 19<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . SO<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 3<br />
5<br />
5<br />
91<br />
14<br />
74<br />
3<br />
25<br />
19<br />
5<br />
1<br />
6<br />
1<br />
4<br />
1<br />
26. Nedre Telemark i alt. 88 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 9<br />
Grøype<strong>kvernar</strong> 76 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 3<br />
9<br />
1<br />
6<br />
2<br />
76<br />
8<br />
67<br />
1<br />
15<br />
9<br />
1<br />
10<br />
9<br />
27. Ovre Telemark i alt . 275<br />
Kan<strong>kvernar</strong> 228<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 40<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 7<br />
1<br />
53<br />
53<br />
220<br />
173<br />
40<br />
7<br />
1 1) 230<br />
1 228<br />
2<br />
t7<br />
12<br />
5
I'<br />
271<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eigedomstilhore orJ um kvernhus.<br />
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk used serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Verkstad,<br />
200 år<br />
Under 10-19 20-49 50-99 100-199 <strong>og</strong><br />
I ymse 10 år år år dr år yver det Alder<br />
fabrikk, jord- (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt ikkje Medels -<br />
ljos- bruks- <strong>etter</strong> 1909 1879 1829 1729 gjeven alder<br />
fyre<br />
verk bus —1918) —1918) —1908) , —1878) —1828)<br />
Bruk<br />
1729) 1-19P<br />
Bruk<br />
,<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk År<br />
Merknader<br />
— 68 i — — 1 _ _ 2 25<br />
— — — 1 — — — 1 25<br />
— 68 ) — — — — — 1 —<br />
1 , — — — — — ___<br />
_ 14 11 i<br />
2 3 18 11 3 _ 6 44<br />
— ____I , 2 3 18 11 3 — 4 44<br />
141 — _ _ _ _ — 2 —<br />
1<br />
— 62 — 2 2 2 — _ 36<br />
— !<br />
H — 1 2 2 — — — 42<br />
___ 61 ____ __ __ ___ __ ___ 1 —<br />
_. i _ 1 _ ___ — — — 10<br />
1 13 _ — 5 4 3 _ 5 66<br />
_ — — — 5 4 3 — 2 66<br />
1 13 — — — — — — 3 —<br />
1 71 1<br />
1 _ _ —<br />
II<br />
4 16<br />
___ _ _<br />
1 _ _ _<br />
— 25<br />
1 711<br />
— 1<br />
1 — — — — — 3 8<br />
— — — — — ___ __ — 1 _<br />
— 36 2 1 - — — — — 11<br />
__ _ _ i _ — — — — 18<br />
— 36 1 — — — — — — 8<br />
— — 1 — — — — — — 8<br />
2 70 5 2 9 3 2 — 4 37<br />
— — 3 2 9 3 2 — — 41<br />
2 69 1 — — — — — 4 6<br />
— 1 1 — — — _ — — 1<br />
— 63 1 3 3 2 2 — 4 45<br />
_ _ _ 3 " 3 1. 2 — — 47<br />
— 62 1 — — — — — 4 7<br />
— 1 — — — 1 — — — 50<br />
1 27 20 13 57 113 12 3 12 53<br />
_ __ 19 13 56 113 12 3 12 5311) Sparebank.<br />
_____<br />
27 — — — — — — — — 1<br />
__ 1 ___ 1 _ — — — 121
I<br />
Landskap.<br />
Bruk<br />
• med<br />
Ei rn- _,A 11" a- hjelpekraft*)<br />
kraft unv -<br />
kraft<br />
Elektrisitet<br />
Eks-<br />
Dlosjonskraft<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Vasskraft<br />
Vass-<br />
Kailar<br />
Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
19. Ringerike i alt . . 3 63 8<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 2 I —<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 63 s<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
2<br />
1 1<br />
20. Hallingdal i alt . 41<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 41<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 5<br />
14 I 40 43<br />
40 43<br />
14 1<br />
1<br />
521. Buskerud i alt . 6 58 9<br />
5<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 5<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 55 9<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 1 3<br />
14 22. Numedal i alt . 16 I 10 S<br />
14<br />
11 Kall<strong>kvernar</strong> . 14 -<br />
14<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 2 10 8<br />
1<br />
23. Jarlsberg i alt 1 71 10<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(rovpe<strong>kvernar</strong> . 71 9<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
0<br />
24. Larvik i alt . . 1 39 3<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 38 3<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 1—<br />
1<br />
2<br />
2<br />
25. Bamble i alt . 23 72 8<br />
Mylnoi i —<br />
1611<strong>kvernar</strong> . . 19<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 2 71 7<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1 i)<br />
18<br />
17<br />
1<br />
22 9<br />
20 2<br />
2<br />
2<br />
1 1<br />
1 1<br />
26. Nedre Telemark i<br />
alt 13 52 23<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 9<br />
(roype<strong>kvernar</strong> . 3 52 21<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 1 2<br />
-^<br />
9<br />
9<br />
15 1 1<br />
15<br />
1 1<br />
2 2<br />
2 2<br />
27. Ovre Telemark i alt 239 31 5<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . . 228<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 7 28 5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 4 3<br />
227<br />
227<br />
235<br />
235<br />
2 2 10 1 0<br />
1 1<br />
7 7<br />
1 1 3 3<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
273<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
(),(/ (fri/?C/*.<br />
verk<br />
13 1,1 15 16 17 18<br />
hjul Turbin Elektromotor<br />
Av hjula var<br />
Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Bruk<br />
Eksplosjonsmotor<br />
Turbinar<br />
Bruk rar<br />
Moto<br />
Bruk<br />
19 20 21 22 23 24<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Bruk<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
Merknader<br />
- - - 63 63 9 9 - -<br />
- - - -<br />
-<br />
63 63 9 9 ---- -- -<br />
---<br />
1) Ekspl. atiat elektr.<br />
-- -- -- -- 5 5 14 14 1 1 __ -<br />
- - -- - - - - -<br />
— — — — 5 5 14 14 1 1<br />
- 1. 1. 58 58 9 9 - -<br />
......<br />
—<br />
55 55 9 9 ____ ____<br />
1 1 3 3 — — — -- —<br />
.1. 1. 1, 10 10 8 8 — -- — —<br />
— 1 1. 1 10 10 8 8 - - —<br />
71 71 1.0 10 -- -- __ ____<br />
71 71 9 9 _____ —<br />
1 1<br />
- - 39 39 4 4 -- —<br />
38 38 4 il -- ___ ___<br />
- 1 1<br />
Ekspl. attdt elektr.<br />
- .1 2 2 72 72 9 9 -- - --<br />
1 1 -<br />
1 t 1 71 71 8 S — — --<br />
— — 1. 1 1 1 -- —<br />
Ekspl. attåt elektr.<br />
.<br />
, 1<br />
1. .1 1. 1 52 52 23 23<br />
1. 1 52 52 21 21<br />
..<br />
1 1 2 2<br />
_<br />
7 3 31 31 5 5<br />
- - - . --<br />
5 2 — — 28 28 5 5 -- —<br />
2 1 - 3 3 — — -- --<br />
18
274<br />
L., a n d s k a p<br />
Bruk<br />
i alt<br />
2 I 3 1 4 1 5 1 6 I 7 8 I 9<br />
Stat,<br />
fyike,<br />
ko rn -<br />
mune<br />
Lutlag<br />
(als)<br />
Sans-<br />
yrkes-<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
------ - -<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Talet pi bruka. Uppyaror um<br />
Eigarar Kvern -<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sans-<br />
,,go<br />
Bruk<br />
Einskildmann<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Kverna (eller<br />
Serskilt<br />
hiemeYaer<br />
kvernhas<br />
Sagbrukshus<br />
I<br />
28. Nede nes i alt . . . . . 991 — 3 46 80 66 10<br />
Ka' Il<strong>kvernar</strong> . . . . . 63 — 1 10 52 63 —<br />
Gr( ) ype<strong>kvernar</strong> . , . . . 32 2 6 24 3 9<br />
Andro <strong>kvernar</strong> . . . . 4 — — 4 1<br />
Bruk<br />
<strong>29.</strong> Setes dal i alt 205 -__ 1 37 167 197 7<br />
Il<strong>kvernar</strong> . . . . . . 196 _ -- 37 159 196 —<br />
Gr( iype<strong>kvernar</strong> . . . . 6 -_ 1 5 1 4<br />
Alidro <strong>kvernar</strong> . , . . . 3 _ 3 -- 3<br />
30. Man al i alt 174 2 46 126 148 IS<br />
NaIl<strong>kvernar</strong> 1 48 45 103 113 --<br />
Gr( )ype<strong>kvernar</strong> 12 2 10 4<br />
Andie <strong>kvernar</strong> , . . . 14 ____ — 1 13 -- 14<br />
31. Liste ' i alt ..... . 431 102 329 419 9<br />
Ka Il<strong>kvernar</strong> 418 99 319 418<br />
Gr( )ype<strong>kvernar</strong> . . . 7 — - 2 5 1 3<br />
Andro <strong>kvernar</strong> . . . . . 6 — — — 1 5 — 6<br />
32. Dala le i alt 210 _ 31 179 193<br />
'Ener 2 1 1 2<br />
Ka IlkNernar . . . .. . . 191 _ __ __ 28 163 191<br />
Gr( ) y pekver ti ar . . . . . 11 _ _ _____ i 10 —<br />
A n dro <strong>kvernar</strong> . . . . . 6 1 5<br />
33. Jæren i alt 165 5 23 137 51 —<br />
Ka Il<strong>kvernar</strong> 48 13 35 48<br />
Gr ) ype<strong>kvernar</strong> . . . . . 103 5 _ 9 89 2 -<br />
Andro kvein ar 14 — 1 13 i.<br />
34. Ryfyl ke ialt 368 1 2 _ 76 289 355 1<br />
Inor 1 — ___ 1 i. —<br />
Na Illvernar 352 — 2 74 276 352 —<br />
Gr lype<strong>kvernar</strong> .- . . . . Ii 1 -- 2 8 1 --<br />
Andro <strong>kvernar</strong> . . . . . 4 — — — 4 1 1<br />
-<br />
35. Sunn Fiordland i alt . . . 215 _ _ ___ 64 151 _ I 214 1<br />
Kai[!<strong>kvernar</strong> 213 — — 63 150 --- I 213 —<br />
Gr( ,vpe<strong>kvernar</strong> 2 -- -- 1 1 — 1 1 1
275<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eiyolomstilhore oy um kvernitus.<br />
10 11 1; 12 13 14 15 /16 17 I 18 19<br />
bus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
nylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1925<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
Bruk<br />
I ymse<br />
jordbruksbus<br />
Bruk<br />
Under<br />
10 ar<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1918)<br />
Bruk<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909<br />
--1918)<br />
Bruk<br />
20-49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879<br />
—1908)<br />
Bruk<br />
50-99<br />
ar<br />
(Bygt<br />
1829<br />
—1878)<br />
Bruk<br />
100-199<br />
år<br />
(Bygt<br />
1729<br />
—1828)<br />
Br uk<br />
200 år<br />
<strong>og</strong><br />
yver det<br />
(Bygt<br />
fyre<br />
1729)<br />
Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
upp<br />
Bruk<br />
1\ edels-<br />
' rider<br />
Ar<br />
Mer.knader<br />
_<br />
—<br />
23<br />
—<br />
5<br />
4<br />
4<br />
2<br />
1.7<br />
17<br />
22<br />
22<br />
10<br />
10 —<br />
8<br />
8<br />
54<br />
57<br />
— 20 1 2 — — 13<br />
— 3 — — — — --<br />
— 1 1 2 1.6 27 49 37 35 21. 92<br />
_ _ 12 16 27 49 37 35 20 92<br />
— i — — - --- — I _<br />
8 13 44 57 1.3 — 15 49<br />
— 6 13 44 57 13 — 15 49<br />
8<br />
— 3 36 40 139 141 30 1 32 45<br />
— — 36 40 139 141 30 1 31 45<br />
3 — — 1<br />
— _ — — —<br />
3 14 7 13 49 72 21. 1 30 57<br />
-- 1 1 — --- — 40<br />
7 13 48 71 21 1 30 57<br />
11 1 —<br />
,...__.<br />
_<br />
-- --<br />
3 3<br />
_._<br />
--<br />
____ — — --<br />
2 112 3 1 17 13 7 10 56<br />
— 2 1 17 13 7 — ‘ 8 57<br />
1 100 -- — — -- 2<br />
1 12 1 — ___ — — I.<br />
1 11 20 21 95 129 46 6 38 58<br />
-- — 1 — 22<br />
_____ 20 21 93 129 46 6 37 58<br />
— 10 — — — — 1 --<br />
1 1 -- 1 — 30<br />
— 7 3 67 90 33 3 1.1. 63<br />
— — 6 3 67 90 33 3 11 63<br />
— — i — — — - „_ — 7
,<br />
276<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drirfraft<br />
Lan dskap.<br />
!<br />
,<br />
1 1 2 3 1 4 1 5 6 7 8 1 9 f 10 11 1 12<br />
Kvernkall Turbinkall Vass-<br />
Vassh.„f<br />
t<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft) D r iv -<br />
Ficktrisitet<br />
Eks-<br />
1)10- losjonskraft<br />
Eintkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Bruk<br />
nied<br />
hi i elgicra"<br />
,<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Bruk Hjul<br />
28. Nedenes i alt . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
(roypek vernal. .<br />
(ire <strong>kvernar</strong><br />
<strong>29.</strong> Setesdal i alt .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
(4roype<strong>kvernar</strong> .<br />
'‘._nd re <strong>kvernar</strong> .<br />
66 29 4 — - -- 59 59 4 4 2 2<br />
63 - -- -- - -- 59 59 4 4<br />
2 27 3 --- 1. 1<br />
1 2 1 - - - 1 1<br />
201 3 1 — - 173 174 24 24 1 1<br />
196 - - - - -- 172 173 24 24<br />
3 2 1 - - 1 1<br />
2 1 - - - 1 1<br />
30. Mandal i alt .<br />
Kalil: vernal. . .<br />
Groyp ek vernal- .<br />
Andre 1,- vernal. .<br />
163 1,1 -- — - 1.48 150 8 8 7 7<br />
148 -- - -- - -- 145 147 3 3 2 2<br />
2 10 - - - - - 1 1<br />
13 1 - - - 3 3 5 5 4 4<br />
31. Lista i alt .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Gre vpek vern ar .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
425 6 — — - — 41.8 426 5 5 4 5<br />
418 - - --- - --- 416 424 3 3 1 1<br />
2 5 -- - - - 2 2<br />
5 1 - -- 2 2 2 2 1 2<br />
32. Dalane i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
KitIlk \Truax .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
195 15 — — --- 193 196 — 50 5(<br />
2 -- - - - - -- - 2 2<br />
191 - - - - 191 191 47 47<br />
- 11 - - - - - - - - - --<br />
2 4 - - --- 2 2 - 1 1<br />
33. Jæren i alt . .<br />
Kalllivernar .<br />
(4(,sype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
34. Ryfylke i alt .<br />
My1nor .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
35. Sunnhordland i alt<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
53 111 1 _ _ --- 48 50 -- — 24 29<br />
48 - - - - 48 50 - 22 22<br />
3 99 1 - - - - - - - 1. 1<br />
2 .12 - - - - - -- - 1 1<br />
354 11 3 — — -- 349 432 6 7 22 2`..;<br />
1 _____ _____ ____ ______ _____ 1 1<br />
352 - - -- - -- 349 432 5 6 20 . 2(<br />
8 3<br />
1 3 - -- - - 1 1 1 1<br />
214 1 200 - 204 14 14 -- -<br />
213 - . 203 204 13 13 - -<br />
1 ____ 1 - - - 1 1 -- -<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
277<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
<strong>og</strong> drivverk.<br />
verk<br />
hjul<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 I 24<br />
Av hjula var<br />
Yver- Undervass-<br />
vasshjul<br />
hjul<br />
Bruk<br />
Turbin<br />
Elektromotor<br />
Bruk<br />
Bruk Drivverk<br />
'Motorar<br />
Eksplosjonsmotor<br />
Bruk<br />
Moto<br />
rar<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Turbinar<br />
Maskinor<br />
Anna verk<br />
Merknader<br />
2<br />
1<br />
29 29<br />
4<br />
4<br />
1<br />
1<br />
1 1<br />
27 27<br />
2 2<br />
3<br />
1<br />
3<br />
1<br />
1 3 3<br />
3<br />
1<br />
-■<br />
1 2 2<br />
1<br />
2 2<br />
1 1<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
5 2 2<br />
2<br />
1 1 1<br />
2 1 1<br />
11 11<br />
10 10<br />
1 1<br />
2<br />
1<br />
2<br />
1<br />
1<br />
6 6<br />
5 5<br />
1 1<br />
50<br />
2<br />
47<br />
1<br />
15 15<br />
11 11<br />
4 4<br />
24<br />
22<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
3<br />
2<br />
1<br />
111 112<br />
99 99<br />
12 13<br />
22<br />
11 12<br />
20<br />
1<br />
8 9<br />
3 3
Eigarar<br />
Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Landskap<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk<br />
Einskildmann<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Bruk<br />
Samyrkeslag<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Bruk<br />
Sagbulkshus<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Bruk<br />
36. Nordhordland i alt<br />
Mvinor . . .<br />
Kai i<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
347<br />
2<br />
327<br />
il<br />
7<br />
2<br />
1<br />
1<br />
2<br />
2<br />
186<br />
185<br />
1<br />
156<br />
2<br />
141<br />
7<br />
6<br />
1<br />
- 333<br />
2<br />
3 2 7<br />
2<br />
2<br />
3<br />
2<br />
37. Hardanger i alt. .<br />
1(.a1lkvernal-<br />
(roype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
159<br />
155<br />
3<br />
32<br />
32<br />
127<br />
123<br />
3<br />
1<br />
150<br />
155<br />
1<br />
38. Voss i alt<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
(;rroypek ernar .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
71<br />
66<br />
3<br />
2<br />
5<br />
65<br />
61<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1 1<br />
67<br />
66<br />
2<br />
39. S<strong>og</strong>n i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
hall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
395<br />
374<br />
11<br />
9<br />
1<br />
131<br />
128<br />
1<br />
2<br />
203<br />
1<br />
245<br />
10<br />
7<br />
378<br />
37.1<br />
2<br />
2<br />
3<br />
40. Sunnfjord i alt .<br />
Alvinor<br />
Kalftvernar .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
489<br />
2<br />
472<br />
4<br />
11<br />
01<br />
60<br />
428<br />
2<br />
412<br />
4<br />
10<br />
480<br />
2<br />
472<br />
1<br />
(i<br />
3<br />
41. Nordfjord i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
GrOype<strong>kvernar</strong> .<br />
.Jrk_ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
733<br />
699<br />
15<br />
18<br />
148<br />
144<br />
2<br />
2<br />
585<br />
555<br />
13<br />
16<br />
711<br />
1<br />
699<br />
4<br />
7<br />
7<br />
2<br />
5<br />
42. Sunnmøre i alt . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
Groype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
1 186<br />
1 157<br />
13<br />
1<br />
1<br />
450<br />
445<br />
3<br />
2<br />
735<br />
712<br />
9<br />
14<br />
1 163<br />
1 157<br />
2<br />
2<br />
1<br />
1<br />
43. Romsdal i alt<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groypelivernar .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
243<br />
226<br />
12<br />
5<br />
2<br />
1<br />
1<br />
55<br />
55<br />
186<br />
170<br />
11<br />
5<br />
227<br />
226<br />
1<br />
5<br />
3
- 1<br />
279<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
eigedonistilhore fJ Ion A./Tod/11s.<br />
10 11<br />
hus (o g<br />
12 13 14 15 16 17 18 19<br />
in y 1 it e b ii s)<br />
rnylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Medelsalder<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
Ijosverk<br />
Bruk<br />
200 år<br />
Under 10-19 20 - 49 50-99 100-199 <strong>og</strong><br />
1 ymse 10 år år år år år yver det Alder<br />
jord-<br />
(Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt ikkje<br />
bruks-<br />
hus 1918) —1918) —1908) -1878) -1828) 1729) upp<br />
<strong>etter</strong> 1909 1879 1829 1729 fyre gjeven<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk<br />
År<br />
Merknader<br />
4<br />
2<br />
2<br />
7<br />
5<br />
2<br />
14<br />
13<br />
23<br />
1<br />
85<br />
84<br />
132<br />
132<br />
52<br />
52<br />
5<br />
5<br />
20<br />
18<br />
1<br />
59<br />
30<br />
60<br />
13<br />
5<br />
1) Planteskule (til<br />
Sk<strong>og</strong>selskapet).<br />
2<br />
3<br />
3<br />
3<br />
21<br />
21<br />
74<br />
74<br />
37<br />
37<br />
3<br />
3<br />
15<br />
14<br />
76<br />
76<br />
1<br />
2 3<br />
2 I<br />
1<br />
5<br />
16<br />
16<br />
25<br />
25<br />
8<br />
9<br />
9<br />
67<br />
59<br />
lielseheim (hoyrer<br />
8 til eit legat).<br />
28<br />
27<br />
8<br />
3 1<br />
9<br />
48<br />
127<br />
1:?,6<br />
402<br />
102<br />
37<br />
37<br />
12<br />
12<br />
23<br />
22<br />
24<br />
53<br />
7<br />
1<br />
40'<br />
39<br />
2 1<br />
46<br />
2<br />
1<br />
197<br />
190<br />
1<br />
139<br />
138<br />
28<br />
28<br />
2<br />
2<br />
28<br />
27<br />
43<br />
:1 4<br />
14<br />
26<br />
3<br />
12<br />
8<br />
36<br />
32<br />
2<br />
2<br />
77<br />
1<br />
72<br />
4<br />
238<br />
238<br />
263<br />
262<br />
1<br />
62<br />
62 15<br />
20<br />
18<br />
2<br />
53<br />
10<br />
54<br />
7<br />
17<br />
9<br />
3<br />
IM<br />
7<br />
11<br />
64 126<br />
60 125<br />
1<br />
i)<br />
540<br />
539<br />
340<br />
340<br />
501 5<br />
501 5<br />
38<br />
38<br />
42<br />
42<br />
12<br />
12<br />
8<br />
18<br />
- 17<br />
7<br />
1<br />
32<br />
32<br />
75<br />
75<br />
61<br />
61<br />
25<br />
25<br />
10<br />
10<br />
47<br />
47
280<br />
Landskap.<br />
1 2 3 415<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Kallar<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eksplosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
6<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Dr i ckra ft<br />
7 8 9 10 11 I 12<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Vass-<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
D r i v -<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Hjul<br />
272 36. Nordhordland i alt 335273 7 5<br />
58 62<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
2<br />
270 Kall<strong>kvernar</strong> . . 327<br />
271 57 61<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
4<br />
4<br />
3<br />
5<br />
1 1<br />
1 1 1 1<br />
37. Hardanger i alt. .<br />
157 2<br />
140 142 16 16<br />
140 Kall<strong>kvernar</strong> . . 155142 16 16<br />
Groypekvcrnar .<br />
2 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3 3<br />
1 1<br />
1 1<br />
1 1<br />
7 7<br />
6 6<br />
1 1<br />
66 38. Voss i alt<br />
67 3<br />
67 1 1<br />
65 Kall<strong>kvernar</strong> . . 66<br />
66 1 1<br />
G røyp e<strong>kvernar</strong> .<br />
2 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1 1<br />
1 1<br />
39. S<strong>og</strong>n i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
380<br />
1<br />
10 4<br />
1 286 289 89 89<br />
285 Kall<strong>kvernar</strong> . 374288 89 89<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
1 6 4<br />
1 Andre <strong>kvernar</strong> . 4 4<br />
1<br />
40. Sunnfjord i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
481<br />
2<br />
7 1<br />
441 443 35 35<br />
438 Kall<strong>kvernar</strong> . . 472440 34 34<br />
Gro yp ekv ern ar .<br />
2 2<br />
1 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
5 5 1<br />
3 3<br />
41. Nordfjord i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
708<br />
1<br />
24<br />
661 666 44 44<br />
656 Kall<strong>kvernar</strong> . . 699661 43 43<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> .<br />
2 12 1<br />
1 1<br />
4 Andre <strong>kvernar</strong> . 6 12<br />
4 1 1 -<br />
4 4<br />
1 1<br />
3 3<br />
2 2<br />
1 1<br />
1 1<br />
1<br />
1<br />
42. Sunnmøre i alt.<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
A ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
1159<br />
1157<br />
2<br />
21<br />
5<br />
16<br />
6<br />
743 746 414 414<br />
743 746 414 411<br />
43. Romsdal i alt . •<br />
Ka llk vernar . .<br />
233<br />
226<br />
8 1<br />
127 128 100 104<br />
126 127 100 104<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 4 7 1<br />
1 Andre <strong>kvernar</strong><br />
3 1<br />
1<br />
1<br />
5<br />
3 3<br />
2 2<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkie anna er sart.
281<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) 1<strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
o,y (/rircerk.<br />
verk<br />
hjul<br />
13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
Av hjula var<br />
Drivverk<br />
Yvervasshjul<br />
Undervasshjul<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
- Anna verk<br />
Bruk<br />
Turbin Elektrotnotor Eksplosjonsmotor<br />
Turbinar<br />
Motorar<br />
Motorar<br />
Maskinor<br />
Merknader<br />
3 2 2 7 7 5 5 — —<br />
1 1 1 — —<br />
— —<br />
1 — 4 4 5 5 -- •— — —<br />
1 1 1 3<br />
,<br />
— — — —<br />
3 4 1 1 2<br />
4<br />
— — —<br />
3 3<br />
-- 1 1 1 1 --<br />
— 1 i — -- — -- —<br />
3 3 1 1<br />
2 2 1 1<br />
1 — —<br />
2 2 1 1 10 10 4 4 1 1 1 i<br />
i —<br />
1 1 6 6 4 4 1 1 1) Einikr. (lokomo-<br />
1 2 — 4 4<br />
1 ii. bil) attåt vatn.<br />
, 1) Vindhjul.<br />
1 1 3 3 7 7 1 1 — --<br />
2 2<br />
1 2 2<br />
1 1 1 5 5 1 1 — --<br />
, 1 4 4 24 24 _I 1 — -<br />
1 1<br />
1 ._<br />
1 1 12 12 1 1 --<br />
— 2 2 12 12 —<br />
1 Vasskraft til lurka<br />
attåt elektr.<br />
2 2 21 22 7 7 — --<br />
1 1 1) Eksplosjon atlat<br />
vatn.<br />
2 2 5 5 6 6 -- —<br />
16 17, — —<br />
5 1 1 9 9 1 1 1 1<br />
3 1 1 7 7 1 1 -- —<br />
2 2 2 — 1 1
282<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
a. Tale p ( t) cig.a. I »Ay( UM<br />
2<br />
4 5<br />
Eigarar<br />
6 7<br />
8 9<br />
Kvern-<br />
Kverna (eller<br />
Landskap<br />
Bruk<br />
i all<br />
Bruk<br />
Sam.<br />
yrkes-<br />
lag<br />
Bruk<br />
Littlaa/s<br />
Bruk<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
kommune<br />
Bruk<br />
Fleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Einskildmann<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
44. Nordmøre i alt I 331<br />
Kallkverilar . 287<br />
GrOype<strong>kvernar</strong> . 21<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 23<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
55<br />
51<br />
2<br />
2<br />
272<br />
231<br />
17<br />
21<br />
294 15<br />
287<br />
4<br />
3<br />
4<br />
11<br />
45. Fosen i alt . .<br />
h:Al<strong>kvernar</strong><br />
Grovpe<strong>kvernar</strong> .<br />
.Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
68<br />
52<br />
15<br />
1<br />
1 2<br />
2<br />
18<br />
16<br />
1<br />
1<br />
47<br />
36<br />
11<br />
54 2<br />
52<br />
2 1<br />
1<br />
46. Orkdal i alt .<br />
MyInor<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
138<br />
1<br />
66<br />
.61<br />
10<br />
3<br />
3<br />
24<br />
17<br />
7<br />
111<br />
49<br />
51<br />
10<br />
72 5<br />
1<br />
66<br />
1<br />
4<br />
47. Gauldal i alt .<br />
Kali<strong>kvernar</strong><br />
y pe<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
57<br />
7<br />
49<br />
1<br />
1<br />
10<br />
10<br />
46<br />
7<br />
38<br />
1<br />
16<br />
7<br />
9<br />
5<br />
1<br />
48. Strinda <strong>og</strong> Selbu i alt .<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
GrOype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong><br />
77<br />
17<br />
57<br />
3<br />
5<br />
5<br />
3<br />
2<br />
1<br />
69<br />
15<br />
51<br />
3<br />
23<br />
17<br />
5<br />
12<br />
10<br />
2<br />
49. Stjørdal i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> . . .<br />
Ka'llkvernnr .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
435<br />
1<br />
13<br />
114<br />
7<br />
1 2<br />
1 2<br />
7<br />
2<br />
5<br />
125<br />
1<br />
11<br />
106<br />
7<br />
32<br />
1<br />
13<br />
16<br />
2<br />
43<br />
13<br />
50. Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal i alt .<br />
Kall <strong>kvernar</strong> . .<br />
G 1- 0 ype<strong>kvernar</strong> .<br />
..\ ud re <strong>kvernar</strong><br />
72<br />
1<br />
68<br />
3<br />
3<br />
3<br />
15<br />
13<br />
2<br />
54<br />
52<br />
1<br />
9<br />
5<br />
3<br />
4<br />
1-<br />
4<br />
51. Inderoy i alt<br />
MAInor . .<br />
Ka. lI<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
_'■ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
113<br />
1<br />
1<br />
9<br />
851 1<br />
18<br />
2<br />
2<br />
18<br />
2<br />
14<br />
9<br />
91 I 20<br />
1<br />
1<br />
7<br />
9<br />
67 1 1) 7<br />
16<br />
3<br />
10<br />
2
,<br />
283<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
eiyedmostilhore 1,7.erithus.<br />
it) 11 12 13 14 15 16 18 19<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> mylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Under 10-19 20-49 50-99 100-199 <strong>og</strong><br />
I ymse 10 år år år år år<br />
Alder<br />
yver det<br />
jordbruks-<br />
i <strong>etter</strong> 1909 1879 1829 1729 (BYO gjeven<br />
(Bygt (Bygt (Bygt (Bygt (Bygt<br />
ikkje<br />
fy re<br />
hus 1918) —1918) —1908) —1878) —1828) 1729)<br />
001)<br />
Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Bruk Ar<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
ljosverk<br />
200 at<br />
Medelsalder<br />
Merknader<br />
7 15 28 29 98 101 28 3 7 49<br />
— -- 24 27 98 101 28 3 6 49<br />
4 9 2 1 — — _ 1 9<br />
3 6 2 1 — — ___ — — 8<br />
1 1.1. 0 12 25 8 1 2 28<br />
--- 6 11 25 8 1 — 1 29<br />
1 11 1 — __ — 1 12<br />
2 59 II 4 21 21 9 -- 6 46<br />
-- — I — — .14<br />
— 8 3 21 21 9 — 4 4.9<br />
1 0 2 2 — _ ...._ 2 4<br />
1 7 1. 9<br />
— — — --<br />
• •<br />
30 — .1_ 1 4 1 9 104<br />
— — 1 1 4 1 — 101<br />
36 -- — -- __ — 9 —<br />
---- — ___<br />
— —<br />
,<br />
4 38 _ 2 7 4 2 — 8 49<br />
— --<br />
2<br />
7 1 2 2 49<br />
4 38<br />
—<br />
— — 5<br />
--<br />
__ --<br />
_____<br />
____ 1<br />
1 89 2 5 6 2 2 — 15 35<br />
____ i ____<br />
____ 15<br />
— -- —<br />
1 i 6 2 2 — 1 45<br />
1 84 1 1 -- — 14 8<br />
5 2 — — — — 10<br />
3 56 3 I I<br />
- - 4 10<br />
— 1 — — — -- 10<br />
o 56 — 1 ____ ____ ___ 4 20 .<br />
_ 3 _ ___ ____<br />
6<br />
-- —<br />
1 80 3 5 2 2 1 _____ 7 30<br />
— — i — — - — — 16<br />
-- -- 1 3 2 2 1 — — 39<br />
1. 67 2 — — — — 5 5 1 Sparebank.<br />
— 13 -- i ----- _ — 2 16
284<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Dr irlow [1<br />
L a udskap.<br />
1 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12<br />
Drivkraft (Hovuddrivkraft)<br />
Driv-<br />
Vass-<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
Eks,<br />
plosjonskraft<br />
Eimkraft<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
ined<br />
hjelpekraft*)<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Kallar<br />
Bruk<br />
Hjul<br />
44. Nordmøre i alt . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
308<br />
287<br />
5<br />
16<br />
10<br />
4<br />
6<br />
13 1 266<br />
261<br />
12 1<br />
1 1<br />
267<br />
262<br />
1<br />
4<br />
31<br />
26<br />
2<br />
3<br />
31<br />
26<br />
2<br />
3<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
45. Fosen i alt . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
53<br />
52<br />
1<br />
2<br />
2<br />
13 28<br />
13<br />
27<br />
31<br />
30<br />
1<br />
26<br />
26<br />
27<br />
27<br />
46. Orkdal i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
'Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
68<br />
66<br />
1<br />
1<br />
67<br />
57<br />
9<br />
3 63<br />
3<br />
63<br />
65<br />
65<br />
3<br />
3<br />
3<br />
3<br />
1<br />
47. Gauldal i alt .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Gro .ype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
10<br />
7<br />
2<br />
42<br />
42<br />
5<br />
7<br />
7<br />
7<br />
7<br />
48. Strinda <strong>og</strong> Selbu i<br />
alt<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
22<br />
17<br />
3<br />
2<br />
33<br />
32<br />
1<br />
22 15<br />
22 •<br />
14<br />
15<br />
1<br />
3 3<br />
3 3<br />
49. Stjørdal i alt .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
19<br />
1<br />
13<br />
5<br />
105<br />
98<br />
7<br />
11 13<br />
11<br />
13<br />
13<br />
13<br />
1<br />
50. Sk<strong>og</strong>n <strong>og</strong> Verdal i<br />
alt . . . . . . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
1<br />
69<br />
66<br />
3<br />
1 1<br />
1 1<br />
51. Inderøy i alt . 12<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
KalI<strong>kvernar</strong> . 9<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
.Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
91<br />
74<br />
17<br />
10 8<br />
10<br />
8 2 3<br />
2<br />
3 3<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
285<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong> 19<strong>29.</strong><br />
oy verk.<br />
verk<br />
13 14 15 I 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
hjul Turbin Elektromotor Eksplosjonsmotor<br />
Av hjula var<br />
Yver- Undervass-<br />
vasshjul<br />
hjul<br />
Bruk<br />
Maskinor<br />
Turbinar<br />
Moto- Moto-<br />
Bruk Bruk<br />
rar rar<br />
Bruk<br />
Eimverk<br />
Anna verk<br />
Bruk Drivverk<br />
Merknader<br />
1 1<br />
1<br />
9 9<br />
2 2<br />
7 7<br />
11 11 13 13<br />
4 4 12 12<br />
7 7 1 1<br />
1<br />
1<br />
2 2 13 13<br />
2 2 13 13<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
3<br />
67 67 3 3<br />
1 1<br />
57 57 3 3<br />
9 9<br />
42 42 5 5<br />
2 2<br />
1 1<br />
42 42 5 5<br />
1<br />
1<br />
3 3<br />
3 3<br />
33 33 22 22<br />
32 32 22 22<br />
5 5<br />
1 1<br />
105 106 12 12<br />
4 4<br />
98 99 12 12<br />
7 7<br />
Eksplosjon atiåt<br />
elektr.<br />
69 69 2 2<br />
66 66 2 2<br />
3 3<br />
1<br />
1 2)<br />
1) Ekspl. attå elektr.<br />
2) Hestevandring.<br />
1 1<br />
1 1<br />
91 91 11 11<br />
1<br />
74 74 11 it<br />
17 17<br />
Eksplosjon attåt<br />
vatn.
286<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
Piet Jilt bruka. Upppicor<br />
2 3 4 5 6 7<br />
Eigarar<br />
8 9<br />
v e r<br />
Kverna (eller<br />
L a n cl skap<br />
Bruk<br />
i alt<br />
Stat,<br />
fylke,<br />
konini<br />
ti ne<br />
Bruk<br />
Lutlag<br />
(a/s)<br />
Samyrkeslag<br />
Vleire<br />
i hop<br />
(sameiga)<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Ein -<br />
-<br />
mann<br />
Bruk<br />
Andre<br />
Bruk<br />
Bruk<br />
Serskilt<br />
mylneeller<br />
kvernhus<br />
Sagbrukshus<br />
Bruk<br />
52. Namdal i alt 99<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . 42<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 51<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 6<br />
1<br />
30<br />
18<br />
10<br />
2<br />
67<br />
23<br />
40<br />
4<br />
1.<br />
51<br />
42<br />
7<br />
2<br />
14<br />
10<br />
53. Sør-Helgeland i alt . . 1.93 4<br />
Myinor . 3<br />
KillI<strong>kvernar</strong> 177 4<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . 10<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 3<br />
1<br />
47<br />
17<br />
170<br />
2<br />
156<br />
9<br />
3<br />
1 1 )<br />
182<br />
3<br />
177<br />
2<br />
5<br />
3<br />
2<br />
54. Nord -Helgeland i alt . 106<br />
My!nor 4<br />
KaII <strong>kvernar</strong> . 84<br />
ype<strong>kvernar</strong> . 8<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 10<br />
8<br />
6<br />
1<br />
98<br />
78<br />
7<br />
10<br />
94<br />
4<br />
2<br />
4<br />
6<br />
5<br />
1<br />
55. Salta i alt 183 1<br />
Kaii<strong>kvernar</strong> . 169<br />
Grovpokverner . 9 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> 5<br />
1<br />
66<br />
61<br />
2<br />
114<br />
105<br />
4<br />
5<br />
172<br />
169<br />
3<br />
5<br />
2<br />
3<br />
56. Lofoten <strong>og</strong> Vesterålen ị<br />
alt ... 7 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 7 1<br />
2<br />
2<br />
4<br />
4<br />
57. Senja i alt 35 1<br />
Kall<strong>kvernar</strong><br />
29 ____<br />
Groype<strong>kvernar</strong> 6 1<br />
7<br />
1<br />
27<br />
23<br />
4<br />
30<br />
29<br />
1<br />
4<br />
4<br />
58. Troms alt . 12<br />
Kall<strong>kvernar</strong> 10<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . i 1<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
3<br />
8<br />
7<br />
-7-<br />
10<br />
10<br />
1<br />
59. Vestfinnmark i alt .<br />
G n iypek v ernar .<br />
60. Austfinnmark i alt . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . .<br />
1
287<br />
(<strong>og</strong> garcismyInor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
edoinstilhore o(J &embus.<br />
10 11 11 12 13 14 15 16 17 18 j 19<br />
hus (<strong>og</strong> mylnehus)<br />
mylneverket) var i Alderen på kvernhusa (<strong>og</strong> rnylnehusa) rekna til 1928<br />
(Gjeld berre bruk med serskilt mylne — eller kvernhus)<br />
Medelsalder<br />
Verkstad,<br />
fabrikk,<br />
Ijosverk<br />
Bruk<br />
I ymse<br />
jord-.<br />
brukshus<br />
Bruk<br />
Under<br />
10 år<br />
(Bygt<br />
<strong>etter</strong><br />
1018)<br />
Bruk<br />
10-19<br />
år<br />
(Bygt<br />
1909<br />
—1918)<br />
Bruk<br />
20--49<br />
år<br />
(Bygt<br />
1879<br />
—1908)<br />
Bruk<br />
200 år<br />
50-99 100-199 <strong>og</strong><br />
år Sr yver det<br />
(Bygt (Bygt (Bygt<br />
1829 1729 fyre<br />
—1878) —1828) 1729)<br />
Bruk Bruk Bruk<br />
Alder<br />
ikkje<br />
gjeven<br />
imp<br />
Bruk<br />
Ar<br />
Merknader<br />
34<br />
34<br />
2<br />
2<br />
1_2<br />
10<br />
2<br />
18<br />
18<br />
0<br />
9<br />
1<br />
1<br />
1<br />
4<br />
36<br />
39<br />
it 1 ) Sparebank.<br />
6<br />
-t<br />
5<br />
4<br />
1<br />
8<br />
1<br />
6<br />
1<br />
26<br />
26<br />
44<br />
39<br />
72<br />
71<br />
29<br />
29<br />
5<br />
5<br />
56<br />
28<br />
57<br />
13<br />
1) Ungdomsskule.<br />
6<br />
1<br />
5<br />
7<br />
7<br />
15<br />
13<br />
2<br />
17<br />
3<br />
14<br />
37<br />
36<br />
3<br />
15<br />
11<br />
2<br />
2<br />
42<br />
38<br />
43<br />
10<br />
6 16<br />
15<br />
23<br />
2<br />
64<br />
64<br />
40<br />
40<br />
16<br />
16<br />
11<br />
11<br />
42<br />
42<br />
12 Sparebank.<br />
2<br />
2<br />
2<br />
2<br />
1<br />
2<br />
2<br />
50<br />
1<br />
2<br />
2<br />
7<br />
7<br />
13<br />
13<br />
6<br />
6<br />
1<br />
59<br />
59<br />
3<br />
3<br />
1 5<br />
34<br />
34<br />
1<br />
11<br />
11<br />
_a<br />
41<br />
11
288<br />
6. tabellen. Gards<strong>kvernar</strong><br />
b. Drivkraft<br />
La n d skap<br />
1 I 2 3 I 4 5 6<br />
0 10 1 11 12<br />
Drivkraft (Flovuddrivkraft)<br />
Vass-<br />
Vasskraft<br />
Elektrisitet<br />
56. Lofoten <strong>og</strong> Vester-<br />
7 Alen i alt . . . . 7<br />
8<br />
7 Kali<strong>kvernar</strong> .<br />
7<br />
8<br />
Eks-<br />
1)10- Einsjons-<br />
kraft<br />
kraft<br />
Bruk<br />
med<br />
hjelpekraft*)<br />
Kvernkall<br />
Bruk<br />
Turbinkall<br />
Bruk<br />
Anna<br />
drivkraft<br />
Kallar<br />
Kallar<br />
Driv-<br />
Bruk Hjul<br />
52. Namdal i alt . 46 40 13<br />
44 45<br />
42 Kalil( ernar . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> •<br />
42<br />
2<br />
2<br />
37<br />
3<br />
12<br />
43<br />
1 1<br />
1 1<br />
53. Sm. - Helgeland i<br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong><br />
185<br />
3<br />
3 4<br />
180 181<br />
177 Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
178<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2 3 4<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 3<br />
3 3<br />
54. Nord - Helgeland i<br />
alt<br />
Mvfilor . . .<br />
81 Ka'll<strong>kvernar</strong> .<br />
90<br />
4<br />
84<br />
11<br />
2 84 85<br />
85<br />
(4roype<strong>kvernar</strong> .<br />
3 3<br />
2<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
2 8<br />
55. Salta i alt . 174 3 5<br />
1 170 172<br />
169 Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
171<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2<br />
5<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 3 1<br />
1 1<br />
4 4<br />
3<br />
1 1<br />
4 4<br />
3 3<br />
1 1<br />
6 6<br />
4 4<br />
2 2<br />
2 2<br />
1 1<br />
29 57. Senja i alt . .<br />
2<br />
29<br />
29 Kall<strong>kvernar</strong><br />
29<br />
29<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
2 4<br />
10 58. Troms i alt . .<br />
Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
10<br />
10 10<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
1<br />
59. Vestfinnmark i alt<br />
Groype<strong>kvernar</strong> . .<br />
60. Austfinnmark i alt<br />
Groypelivernar .<br />
1<br />
1<br />
1<br />
1<br />
*) Elektrisitet attåt vatn når ikkje anna er sagt.
289<br />
(<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>--19<strong>29.</strong><br />
(/rivverk.<br />
verk<br />
hjul<br />
13 14 1. 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24<br />
Av hjula var<br />
Yvervass.<br />
hjul<br />
Bruk<br />
Turbin<br />
Elektromotor<br />
Bruk<br />
*Undervasshjul<br />
Turbinar<br />
Eksplosjonsmotor<br />
Eimverk Anna verk<br />
Motorar<br />
Bruk Ma-<br />
Motorar<br />
Bruk skinor Bruk Drivverk<br />
Merknader<br />
40 1 3<br />
1 1<br />
40 13 13<br />
371<br />
37 12 12<br />
3 3 1 1<br />
32 2 1 1<br />
3 4 4<br />
2<br />
3 1 1<br />
3 4 4<br />
11) 1) Vindhjul.<br />
4 2<br />
3<br />
11 11 3 3<br />
2<br />
3 3 3 3<br />
8 8<br />
Hestevandr ing.<br />
31<br />
2 2<br />
3 5 5<br />
2 2 5 5<br />
i 1<br />
i<br />
1 1) 1) Vindhjul.<br />
2 2 4 4<br />
2 2 4 4<br />
1 1 1 1<br />
1 1<br />
1 1<br />
1<br />
1 1<br />
1<br />
1 1<br />
19
290<br />
Tilleggstabell urn gards<strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
Utrekna hestekraft for heile landet oy for landsholkane.<br />
Turbinkall<br />
Yver-<br />
Hestekraft<br />
Kvernkall<br />
Hestekraft<br />
Undervasshjul<br />
Turbin<br />
Heste- Hestekraft<br />
kraft<br />
Elektromotor<br />
Hestekraft<br />
Eksplcesjonsmotor<br />
Anna<br />
verk<br />
V3 SShjul<br />
Hestekraft<br />
Hestekraft<br />
Elmverk<br />
Hestekraft<br />
Nestekraft<br />
Hestek<br />
raft<br />
i alt<br />
Heile landet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt 31 546 6 678 898 174 1 427 23 175<br />
<strong>Mylnor</strong> . . 17 258 18 293 17<br />
Vals,emylnor . . _ 15 90<br />
Andre mylnor . 17 — 243 18 203 17<br />
Kvernar . 31 529 6 678 640 156 1 134 23 158<br />
3t 271 Kan<strong>kvernar</strong> 6 . . 504 232 22<br />
Groypekverilar . 31 47 167 68 656 21 586<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 227 127 241 66 478 1 512<br />
2 600<br />
2 600<br />
5<br />
2 513<br />
82<br />
275 49 66 792<br />
603<br />
105<br />
498<br />
275 19 66 189<br />
38 034<br />
2201 13 25 301<br />
55 6 2 854<br />
Landsbolkar:<br />
I. Austlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt . _ 479<br />
<strong>Mylnor</strong> 17<br />
Valsemylnor . .<br />
mvInor . 17<br />
Kvernar 462<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 454<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . 8<br />
81<br />
81<br />
73<br />
8<br />
77<br />
57<br />
57<br />
20<br />
20<br />
7<br />
7<br />
7j 70<br />
90<br />
308 8 691<br />
148<br />
90<br />
58<br />
160 8 691<br />
8 624<br />
67<br />
751<br />
751<br />
743<br />
150<br />
-^<br />
150<br />
150<br />
10 544<br />
222<br />
90<br />
132<br />
10 322<br />
527<br />
9 602<br />
193<br />
Upplanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt 1 152<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar 1 152<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . . 1 134<br />
GroTe<strong>kvernar</strong> . 7<br />
Andre <strong>kvernar</strong> . ti<br />
56<br />
56<br />
140<br />
104<br />
36<br />
12<br />
24<br />
47<br />
2<br />
15<br />
145<br />
145<br />
125<br />
15 20<br />
7 354<br />
7 354<br />
6 869<br />
485<br />
498<br />
498<br />
490<br />
100 7<br />
100 7<br />
60 7<br />
40<br />
9 469<br />
106<br />
9 363<br />
1 190<br />
7 570<br />
603<br />
Ill. Sørlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar . .<br />
I■ail<strong>kvernar</strong> . .<br />
GrO/Te<strong>kvernar</strong> .<br />
k -ndre <strong>kvernar</strong> .<br />
6 077<br />
6 077<br />
6 022<br />
55<br />
341<br />
341<br />
262<br />
7<br />
72<br />
158<br />
158<br />
95<br />
63<br />
62 176<br />
35<br />
62 141<br />
6<br />
33<br />
23<br />
70<br />
71<br />
1 242<br />
1 242<br />
1 170<br />
72<br />
301<br />
301<br />
266<br />
35<br />
8 357<br />
35<br />
8 322<br />
6 290<br />
1 641<br />
391
291<br />
Tilleggstabell urn gards<strong>kvernar</strong> (<strong>og</strong> gardsmylnor) i <strong>1927</strong>-19<strong>29.</strong><br />
Utrekna hestekl-aft for h&c tandet oy for landsholkane.<br />
. Yver- Under- Elek- Eks-<br />
Kvern- Turbm- vass- vass- Turbin tro- plo- Eim- Anna<br />
kall kall hjul hjul motor sjons- verk verk<br />
motor<br />
Heste- Heste- fleste- Heste- Heste- Heste- Heste- Heste- Hestekraft<br />
kraft kraft kraft kratt kraft kraft kraft kraft<br />
Hestekraft<br />
i alt<br />
IV. Vestlandet<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
i alt . . . .<br />
<strong>Mylnor</strong> . .<br />
Valsem ylnor . .<br />
Andre inylnor .<br />
Kvernar .<br />
EallkverEar . .<br />
GrOype<strong>kvernar</strong><br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
V. Trøndelag<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
alt<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar . .<br />
.Kall<strong>kvernar</strong> .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
VI. Nordlanda<br />
<strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong><br />
alt . .....<br />
<strong>Mylnor</strong> (andre) .<br />
Kvernar<br />
Kall<strong>kvernar</strong> . .<br />
Groype<strong>kvernar</strong> .<br />
Andre <strong>kvernar</strong> .<br />
802() 4828 341 26 252 1 324 150 10 3 2495d<br />
47 75 __ 122<br />
15 if<br />
32 75 -- 101<br />
8 020 4 828 294 26 177 1 324 150 10 3 24 832<br />
.7 937 4 791 232 6 5 -- 22 971<br />
11 14 20 16 100 951 139 10 -- 1 25<br />
72 23 42 . 10 77 373 6 3 60€<br />
3 479 1 372 112 33 491 4 438 76.1. 15 1. 1070k<br />
— 35 17 --<br />
52<br />
3479 1 372 112 33 456 4 421 761 15 1 1065(<br />
3 409 1 322 10 — — — — 4 741<br />
13 18 40 10 256 3 906 744 — 1 4 98,<br />
57 32 72 13 200 515 17 15 -- 921<br />
2 339 70 29 55 126 139 8 276€<br />
— 50 16 6(<br />
2 339 20 13 55 126 139 8 2 70C<br />
2 315 — — 2311<br />
— S 35 66 131 5 211<br />
24 20 5 20 60 S 3 14(
Norges Offisielle Stati , rek<br />
tatistique Officielle de la Norvége, série<br />
Rekke IX. Trykt 1933 (forts. suite):<br />
Nr. 1. Norges industri 1931. (Statistique industrielle de la Norvke)<br />
- 2. Sundhetstilstanden <strong>og</strong> inedisinalforholdene 1930. (Rapport sur Petal sanitaire<br />
et medical.)<br />
- 3. Norges jernbaner 1931-1932. (Chemins de fer norvégiens.)<br />
- 4. Det civile veterinærvesen 1931. (Service vétérinaire civil)<br />
- 5. Norges handel 1931. (Commerce.)<br />
- 6. Meieribruket i Norge 1931. (L'industrie lailit)re de la Norvége en 1931.)<br />
- 7. Norges kommunale finanser 1930-31. (Finances des communes.)<br />
- 8. Sjømannstrygden 1930. Fiskertrygden 1930. (Assurances de VÉtat contre les<br />
accidents des marins. Assurances de l'Etat contre les accidents des marins<br />
pécheurs)<br />
9. Norges telegrafvesen 1931-32. (Tele'graphes et téléphones de ?Eta)<br />
- 10. Norges postvesen 1932. (Statistique postale.)<br />
11. Industriarbeidertrygden. Ulykkestrygden 1930. (Assurances de l'Etat contre les<br />
accidents du travail.)<br />
- 12. Norges handel 1932. (Commerce.)<br />
- 13. Norges fiskerier 1931. (Grandes péches maritimes)<br />
14. Norges private aktiebanker <strong>og</strong> sparebanker 1932. (Statistique des banques<br />
privees par adions et des caisses d'épargne pour 1' annee 1932.)<br />
15 Norges bergverksdrift 1932. (Mines et usines)<br />
- 16. Landbruksareal <strong>og</strong> husdyrhold 1933. Representativ telling. (Superficies agricoles<br />
et élevage du bétail de rannée 1933. Recensement representatif)<br />
- 17. Folketellingen 1 desember 1930: IV. Samer <strong>og</strong> Kvener. Andre lands statsborgere.<br />
- Blinde, døvstumme, åndssvake <strong>og</strong> sinnssyke. (Recensement du ler<br />
décembre 1930: IV. Lapons et Quaines. - Sujets etrangers. - Aveugles,<br />
sourds-muets, idiots et alignes)<br />
18. Gårdbrukernes <strong>og</strong> småbrukernes formue <strong>og</strong> gjeld. Efter skatteligningen for<br />
1932 -33. (Fortunes et dettes des proprietaires et des petits propriétaires<br />
revaluation conznzunale des revenus et des fortunes 1932-33)<br />
19. Norges industri 1932. (Statistique industrielle de la Norvege)<br />
- 20. Sundhetstilstanden <strong>og</strong> medisinalforholdene 1931. (Rapport sur I' état sanitaire<br />
et médical)<br />
- 21. Forsikringsselskaper 1932. (Sociétés d'assurances)<br />
- 22. Syketrygden 1932. (Assurance-maladie.)<br />
- 23. Rekruttering 1928. (Recrutement.)<br />
Trykt 1934:<br />
Nr. 24. Folketellingen 1 desember 1930: V. Folkemengden fordelt efter kjønn, alder<br />
<strong>og</strong> ekteskapelig stilling. (Recensement du ler decembre 1930: V. Population<br />
reparti par le sexe, rage et Petal civil.)<br />
- 25. Norges jernbaner 1932-1933. (Chemins de fer norvégiens)<br />
- 26. Stortingsvalget 1933. (Elections en 1930 pour le „Storting")<br />
- 27. Norges kommunale finanser 1931-32. (Finances des communes.)<br />
- 28. Meieribruket i Norge i 1932. (L'industrie laitiére de la Norvke en 1932.)<br />
<strong>29.</strong> Telegrafverket 1932-1933. (relegraphes et telephones de l'État.)<br />
- 30. Sjomannstrygden 1931. Fiskertrygden 1931. (Assurances de l'État contre les accidents<br />
des matins. Assurances de I 'Etat contre les accidents des marins pécheurs)
' Norges Offisielle Statistikk, rekke IX.<br />
atistique Officielle de la Norvége, série I<br />
'..Rekke IX. Trykt 1934 (forts. suite):<br />
Nr. 31. Norges postverk 1933. (Statistiyue postale.)<br />
-- 32. Kriminalstatistikk 1931 <strong>og</strong> 1932. (Statistique de la criminalité pour<br />
1931 et 1932.)<br />
33. <strong>Mylnor</strong> <strong>og</strong> <strong>kvernar</strong> i <strong>Noreg</strong>. Etter <strong>uppteljingar</strong> i <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> 1. bolken. (Moulins<br />
en Norvége. D'aprés recensements dar:s les anntres <strong>1927</strong>-<strong>29.</strong> 1.)<br />
Det Statistiske Centralbyrå har dessuten bl. a. utgitt følgende verker:<br />
Statistisk Årbok for kongeriket Norge. Senest utkommet: 52de årgang 1933. Oslo 1933.<br />
(Annuaire statistique de la Norvége)<br />
Statistiske Meddelelser. Senest utkommet: 5Ide bind 1933. Oslo 1934.<br />
(Bulletin mensuel du Bureau Cenh-al tie Statistique)<br />
Månedsopgaver over vareomsetningen riled utlandet 1933. En<strong>og</strong>tyvende hind. Oslo 1934.<br />
(Bulletin mensuel du commerce erMrlImir en 1933. (VinArt el llnième année)<br />
:Fortegnelse over Norges Offisielle Statistikk m. v. 1828-31 desember 1920. Kristiania<br />
1889, 1913 <strong>og</strong> 1922. (Catal<strong>og</strong>ue de la Statistique officielle)<br />
Statistiske Oversigter 1914. Kristiania 1914. Statiitiske Omsikter 1926. Oslo 1926.<br />
(Résumé rétrospectif 1914 et 1926)<br />
Samtlige verker er til salgs hos H. Asch eh oug & Co., Oslo.<br />
Av ,,Norges handel", årgangene 1911, 1912, 1913, 1915 <strong>og</strong> 1921 er Byråds beholdning<br />
meget knapp, hvorfor man vilde være takknemlig for å få overlatt eksemplarer<br />
av disse Arganger.<br />
28 mai 1934.<br />
s trykkeri, Ilalde.