kystglimt - Kystverket
kystglimt - Kystverket
kystglimt - Kystverket
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Vraket ”Murmansk”<br />
• Den utrangerte russiske kryssaren ”Murmansk”<br />
sleit seg under eit slep frå Murmansk hamn til<br />
opphogging i India. Ferda endte i fjøre steinane<br />
utanfor Sørvær på Sørøya i Finnmark 24.<br />
desember 1994.<br />
• I 2008 avgjorde fiskeri- og kystministeren at<br />
vraket skal fjernast.<br />
• Våren 2009 inngikk <strong>Kystverket</strong> og AF Decom<br />
avtale om å fjerne vraket. Kontraktsummen er på<br />
om lag 240 millionar kroner (eks. mva.).<br />
• I prosjektet skal det ved hjelp av spunt etablerast<br />
ein tørrdokk der ”Murmansk” ligg. Det tørrlagte<br />
vraket skal så i 2011 rivast og fjernast. Sommaren<br />
2012 skal moloar som er oppretta for å verne<br />
vraket også vere borte.<br />
Rust-kjempen som snart er historie<br />
På finnmarkskysten pågår eit spektakulært kystverkprosjekt; fjerninga av vraket ”Murmansk”.<br />
Noregsopphaldet nærmar seg slutten for den raudbrune kjempen.<br />
Tekst/foto: Olav Helge Matvik<br />
– Pass på kvar du trakkar!<br />
Beskjeden frå anleggsleiar Trond Søberg er både klar og<br />
tydeleg før Kystglimt skal stige ombord på det raudbrune<br />
vraket av den russiske kryssaren ”Murmansk”.<br />
Utfordrande prosjekt<br />
Sidan julaftan 1994 har den russiske kjempen lege i<br />
fjøresteinane utanfor vesle Sørvær på Sørøya i Finnmark.<br />
Der ligg vraket på skrå, med Lopphavet som næraste<br />
nabo.<br />
No får den ikkje liggje stort lenger. Om vel eit år<br />
skal vraket vere borte. Sidan i fjor har AF Decom, på<br />
oppdrag frå <strong>Kystverket</strong>, arbeidd med fjerninga av vraket.<br />
Utfordringane har vore mange – og vêret den største.<br />
To moloar er bygd for å verne mot Lopphavets røffe<br />
på verknad, og arbeidet med å omringe vraket med spunt<br />
er godt i gong. Når spuntveggane er tette skal sjøvatnet<br />
pumpast ut slik at heile vraket blir tørrlagt. I denne tørrdokka<br />
skal så vraket plukkast frå kvarandre og fraktast<br />
vekk, bit for bit.<br />
Tørrlagt neste vår<br />
– Den store finalen er til våren, når vraket blir tørrlagt.<br />
Men grunnlaget for at det skal lukkast legg vi no i<br />
førekant, fortel Atle Barstad frå <strong>Kystverket</strong>s senter for<br />
utbygging. Han er etatens representant på anleggs-<br />
plassen, sjølv om prosjektet sorterar under beredskapsavdelinga<br />
sin vrakseksjon.<br />
– Dette er eit prosjekt der beredskapsavdelinga har vore<br />
heilt avhengige av den faglege bistanden og kompetansen<br />
vi har fått frå <strong>Kystverket</strong>s senter for utbygging, ved Atle<br />
Barstad, understrekar leiar for <strong>Kystverket</strong>s vrakseksjon,<br />
Hans Petter L. Mortensholm.<br />
Rust over alt<br />
Vel ombord skjønar vi raskt at åtvaringa frå Søberg<br />
er på sin plass. Vêr og vind på finnmarkskysten har<br />
gjennom 16–17 år gjort sitt beste for å bryte ned<br />
vraket av den 211 meter lange krigsmaskinen. Rust i<br />
alle farge nyansar mellom raudt og brunt dekkjer det ein<br />
gong så stolte fartyet, og rusthola er mange, både på<br />
dekk, veggar og tak – kort sagt er det rust og rusthol<br />
over alt. Ledningstumpar dinglar frå taket, trapper<br />
inne i vraket går rett ned i det mørkegrøne sjøvatnet,<br />
rekkverka er gjennom rusta og har fleire stadar losna frå<br />
festa sine. Ute på dekk står kanonstillingane med dei<br />
raudbrune kanonløpa formålslaust retta mot skyene.<br />
Dei har forlengst avfyrt sine siste salvar, rusten har<br />
nedkjempa dei.<br />
Forsiktig utforskar vi dei delane av kryssaren som er<br />
tilgjengelege og prøver å få med oss så mange inntrykk<br />
som mogleg, vel vitande om at dette sannsynlegvis er<br />
første og siste gong vi er ombord. Det er berre dei øvre<br />
dekka som ligg over vassflata. Det utgjer 5 prosent av<br />
det om lag 14 000 tonn tunge fartyet, får vi opplyst.<br />
Vi er innom fleire av romma. Alle, med eitt unntak, er<br />
sterkt prega av åra ved Sørvær. Unntaket er kommandosenteret.<br />
Som ein bunker med tjukke panserstålveggar<br />
ligg det i bakkant av styrhuset – dei som til ei kvar tid<br />
var der inne skulle tydelegvis klare seg gjennom dei<br />
fleste typar angrep. Då passar det godt at det er denne<br />
delen av fartyet som har klart seg desidert best gjennom<br />
rustangrepet under opphaldet ved Sørvær. Her er veggane<br />
framleis grå – ikkje rustbrune – og gjer at ein dannar seg<br />
eit inntrykk av korleis kryssaren ein gong har vore.<br />
Stolt av prosjektet<br />
– Eg har ein god følelse for dette prosjektet. Eg merkar at<br />
det herskar ei god stemning blant dei som arbeider med<br />
vraket. Arbeidarane er stolte over å vere med på dette,<br />
fortel Barstad. Det bekreftar også anleggsleiar Søberg.<br />
– Det er eit lærerikt prosjekt, men det spørs kor mykje av<br />
det vi lærer vi vil få bruk for seinare, for dette er eit unikt<br />
prosjekt. Det er ikkje sikkert fleire slike prosjekt blir gjort.<br />
Nettopp derfor er vi som arbeider med det stolte over å<br />
vere med på det, seier Søberg.<br />
At det er eit spektakulært prosjekt som vekkjer<br />
oppsikt også utanfor landegrensene vert underbygd<br />
av det faktum at National Geographic Channel vil vie<br />
ein episode av sin populære Break it down-serie på<br />
Murmansk -prosjektet. Då får heile verda eit innblikk i<br />
fartyet sin skjebne og måten det endar sine dagar.<br />
KYSTGLIMT 3 2010 I SIde 10 KYSTGLIMT 3 2010 I SIde 11