mka en de juiste maat - RePub - Erasmus Universiteit Rotterdam
mka en de juiste maat - RePub - Erasmus Universiteit Rotterdam
mka en de juiste maat - RePub - Erasmus Universiteit Rotterdam
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
a a a a a<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong><br />
prof. dr. e.b. wolvius<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong>
Oplage 1000<br />
Omslagfoto Levi<strong>en</strong> Willemse, <strong>Rotterdam</strong><br />
Ontwerp Ontwerpwerk, D<strong>en</strong> Haag<br />
Drukwerk Océ-Ne<strong>de</strong>rland B.V., <strong>Rotterdam</strong><br />
ISBN 978-90-779-0691-0<br />
© Prof. dr. E.B. Wolvius, oratiereeks <strong>Erasmus</strong> MC<br />
9 september 2011<br />
Alle recht<strong>en</strong> voorbehoud<strong>en</strong>. Niets uit <strong>de</strong>ze uitgave mag word<strong>en</strong> verveelvoudigd zon<strong>de</strong>r voorafgaan<strong>de</strong> toestemming<br />
van <strong>de</strong> auteur.<br />
Voorzover het mak<strong>en</strong> van kopieën uit <strong>de</strong>ze uitgave is toegestaan op grond van art. 16h t/m 16m Auteurswet 1912 j 0 .<br />
Besluit van 27 november 2002, Stb. 575, di<strong>en</strong>t m<strong>en</strong> <strong>de</strong> daarvoor wettelijk verschuldig<strong>de</strong> vergoeding te voldo<strong>en</strong> aan <strong>de</strong><br />
Stichting Reprorecht te Hoofddorp (Postbus 3060, 2130 KB).
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong><br />
re<strong>de</strong><br />
Uitgesprok<strong>en</strong> bij <strong>de</strong> aanvaarding van<br />
hetambt van hoogleraar in <strong>de</strong> Mondziekt<strong>en</strong>,<br />
Kaak- <strong>en</strong> Aangezichtschirurgie<br />
<strong>en</strong> Bijzon<strong>de</strong>re Tandheelkun<strong>de</strong><br />
aan het <strong>Erasmus</strong> MC, faculteit van <strong>de</strong><br />
<strong>Erasmus</strong> <strong>Universiteit</strong> <strong>Rotterdam</strong><br />
op 9 september 2011<br />
door<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Mijnheer <strong>de</strong> Rector Magnificus,<br />
Led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> Raad van Bestuur,<br />
Lieve familie <strong>en</strong> vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong>, zeer gewaar<strong>de</strong>er<strong>de</strong> collega’s,<br />
Inleiding<br />
Ik b<strong>en</strong> werkelijk zeer vereerd om vandaag voor u te mog<strong>en</strong> staan in <strong>de</strong>ze nieuwe positie.<br />
Ik realiseer mij dat bij <strong>de</strong> aanvaarding van dit ambt er e<strong>en</strong> verantwoor<strong>de</strong>lijke taak<br />
op mijn schou<strong>de</strong>rs rust. In <strong>de</strong> kom<strong>en</strong><strong>de</strong> drie kwartier laat ik u zi<strong>en</strong> waar ik binn<strong>en</strong> het<br />
<strong>Erasmus</strong> MC voor sta. Hoe <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling Mondziekt<strong>en</strong>, Kaak- <strong>en</strong> Aangezichtschirurgie <strong>en</strong><br />
Bijzon<strong>de</strong>re Tandheelkun<strong>de</strong>, ver<strong>de</strong>r afgekort als MKA/BT, er voor staat <strong>en</strong> ik ontvouw <strong>de</strong><br />
plann<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> kom<strong>en</strong><strong>de</strong> jar<strong>en</strong>. Lat<strong>en</strong> we er niet omhe<strong>en</strong> draai<strong>en</strong>: binn<strong>en</strong> het <strong>Erasmus</strong><br />
MC is <strong>de</strong> MKA e<strong>en</strong> apart specialisme: in teg<strong>en</strong>stelling tot alle medische specialism<strong>en</strong> is<br />
<strong>de</strong> MKA e<strong>en</strong> tandheelkundig specialisme met e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r verwijspatroon <strong>en</strong> achterban,<br />
wat betreft opleiding e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r programma met e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r reglem<strong>en</strong>t. Voor sommig<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> buit<strong>en</strong>sporig lange vooropleiding met steeds <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> vraag vanuit medische kant<br />
waarom niet medisch, waarom zo nodig tandheelkundig? Ik geef daar straks antwoord<br />
op. Ons specialisme is niet georganiseerd via <strong>de</strong> Koninklijke Ne<strong>de</strong>rlandse Maatschappij<br />
ter bevor<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> G<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong> maar via <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Maatschappij ter<br />
bevor<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> Tandheelkun<strong>de</strong>, afgekort NMT, met ook e<strong>en</strong> geheel an<strong>de</strong>re<br />
besturing, organisatie <strong>en</strong> financiering. Dat <strong>de</strong> NMT niet koninklijk is wil niet bepaald<br />
zegg<strong>en</strong> dat we ge<strong>en</strong> Koninklijke inhoud van werk hebb<strong>en</strong>. Het teg<strong>en</strong><strong>de</strong>el wordt u in<br />
<strong>de</strong>ze op<strong>en</strong>bare les dui<strong>de</strong>lijk.
E<strong>en</strong> historisch besef: algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>Rotterdam</strong> specifiek<br />
Eerst e<strong>en</strong> historisch besef: ons specialisme is niet oud, al helemaal niet hier in<br />
<strong>Rotterdam</strong>. Enkele maand<strong>en</strong> terug begon <strong>de</strong> anatoom Gert-Jan Klein R<strong>en</strong>sink zijn<br />
oratie met e<strong>en</strong> historisch overzicht in <strong>de</strong> 17e eeuw. Ik begin in <strong>de</strong> 20e eeuw.<br />
In 1955 vestig<strong>de</strong> Hans Tolmeijer zich in <strong>Rotterdam</strong> uitsluit<strong>en</strong>d voor “tandheelkundige<br />
chirurgie <strong>en</strong> chirurgische prothese”. Aanvankelijk war<strong>en</strong> zijn werkzaamhed<strong>en</strong><br />
geconc<strong>en</strong>treerd in twee zelfgekochte <strong>en</strong> verbouw<strong>de</strong> woonflats aan <strong>de</strong> Schiedamse Vest.<br />
Kort daarna op<strong>en</strong><strong>de</strong> het Eudokia ziek<strong>en</strong>huis aan <strong>de</strong> Bergweg haar <strong>de</strong>ur<strong>en</strong> voor hem.<br />
(afbeelding 1). Dat doet mij <strong>de</strong>ugd omdat toevallig mijn eig<strong>en</strong> grootva<strong>de</strong>r <strong>de</strong>stijds<br />
directeur-g<strong>en</strong>eesheer van dit ziek<strong>en</strong>huis was. In 1966 startte Tolmeijer e<strong>en</strong> polikliniek<br />
in het Aca<strong>de</strong>misch Ziek<strong>en</strong>huis <strong>Rotterdam</strong> (afbeelding 2) <strong>en</strong> werd hij b<strong>en</strong>oemd tot<br />
af<strong>de</strong>lingshoofd. E<strong>en</strong> stap van <strong>de</strong> periferie naar <strong>de</strong> aca<strong>de</strong>mie.<br />
De af<strong>de</strong>ling participeer<strong>de</strong> in <strong>de</strong> multidisciplinaire behan<strong>de</strong>ling van schisis- <strong>en</strong><br />
oncologie patiënt<strong>en</strong>. In het zelf<strong>de</strong> jaar richtte hij met collega <strong>de</strong> Jong <strong>en</strong> van An<strong>de</strong>l<br />
<strong>de</strong> Maxillo-faciaal werkgroep op, later g<strong>en</strong>oemd <strong>de</strong> <strong>Rotterdam</strong>se Werkgroep Hoofd-<br />
Halstumor<strong>en</strong>. In 1978 trad Tolmeijer terug als lector <strong>en</strong> af<strong>de</strong>lingshoofd. Kommer <strong>de</strong><br />
Man volg<strong>de</strong> hem op <strong>en</strong> bleef dit tot 1999. Na e<strong>en</strong> perio<strong>de</strong> van twee jaar met Isaäc van<br />
<strong>de</strong>r Waal als af<strong>de</strong>lingshoofd ad interim, nam Karel van <strong>de</strong>r Wal het stokje over. Met <strong>de</strong><br />
komst van mijn voorganger is e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme impuls aan <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling gegev<strong>en</strong>: selecter<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> uitbouw<strong>en</strong> van <strong>de</strong> staf, start van <strong>de</strong> opleiding, het structurer<strong>en</strong> van <strong>de</strong> aca<strong>de</strong>mische<br />
Afbeelding 1: Eudokia ziek<strong>en</strong>huis <strong>Rotterdam</strong>, rond 1920 Afbeelding 2: Dijkzicht ziek<strong>en</strong>huis, 1960<br />
tak<strong>en</strong>. Ik kom straks te sprek<strong>en</strong> waar onze af<strong>de</strong>ling nu staat, met nadruk op ons, want<br />
het is <strong>en</strong> voelt niet als mijn af<strong>de</strong>ling, het is e<strong>en</strong> af<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong> staf, van <strong>de</strong> AIOS <strong>en</strong><br />
van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoekers, van <strong>de</strong> polikliniek-me<strong>de</strong>werkers, <strong>en</strong> ook van het managem<strong>en</strong>t.<br />
Om nou te zegg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hele familie bij elkaar gaat wat ver, maar het werk<strong>en</strong> op onze<br />
af<strong>de</strong>ling wordt alom gewaar<strong>de</strong>erd <strong>en</strong> dat moet<strong>en</strong> we zo houd<strong>en</strong>! Ik b<strong>en</strong> ervan overtuigd<br />
dat <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> keuze van je directe mat<strong>en</strong> om je he<strong>en</strong>, <strong>de</strong> sfeer van <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling bepaalt <strong>en</strong><br />
daarmee bijdraagt aan <strong>de</strong> kwaliteit van <strong>de</strong> gelever<strong>de</strong> zorg.<br />
6<br />
prof. dr. e.b. wolvius
MKA <strong>en</strong> <strong>de</strong> Juiste Maat<br />
Laat ik uitlegg<strong>en</strong> wat ik bedoel met MKA <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong>. Traditioneel zijn <strong>de</strong><br />
specialism<strong>en</strong> werkzaam in het Hoofd/Hals gebied grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els gescheid<strong>en</strong> wat betreft<br />
zorg, opleiding, on<strong>de</strong>rwijs <strong>en</strong> on<strong>de</strong>rzoek. Maar ook gescheid<strong>en</strong> wat betreft organisatie/<br />
bestuur/wet<strong>en</strong>schappelijke ver<strong>en</strong>iging, wijze van financiering <strong>en</strong> verzekering. Hoewel<br />
zeker pati<strong>en</strong>t<strong>en</strong> naar ons kom<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> specifiek MKA of bijvoorbeeld specifiek KNO<br />
probleem, <strong>en</strong> <strong>de</strong>ze problem<strong>en</strong> per discipline het beste kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ld, zijn<br />
er tegelijk talloze patiënt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> multidisciplinair probleem. Meer<strong>de</strong>re specialism<strong>en</strong><br />
zijn nodig om e<strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ling te kunn<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>. Tegelijk is er e<strong>en</strong> overlap tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
specialism<strong>en</strong> wat betreft diagnostiek <strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> ziekt<strong>en</strong>/afwijking<strong>en</strong>:<br />
uitein<strong>de</strong>lijk word<strong>en</strong> <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> ingrep<strong>en</strong> door meer<strong>de</strong>re specialism<strong>en</strong> uitgevoerd, hetge<strong>en</strong><br />
voor patiënt<strong>en</strong> rommelig is. Naar wie moet <strong>de</strong> patiënt? Wie is <strong>de</strong> beste dokter?<br />
Als af<strong>de</strong>ling participer<strong>en</strong> wij in diverse multidisciplinaire spreekur<strong>en</strong>, ik noem<br />
bijvoorbeeld <strong>de</strong> <strong>Rotterdam</strong>se Werkgroep voor Hoofd/Hals tumor<strong>en</strong>, schisiswerkgroep,<br />
het Craniofaciaal C<strong>en</strong>trum Ne<strong>de</strong>rland, het orbita-team <strong>en</strong> het OSAS-team.<br />
De actualiteit is dat toegewij<strong>de</strong> professionals vanuit e<strong>en</strong> aantal moe<strong>de</strong>rspecialism<strong>en</strong><br />
werkzaam zijn in e<strong>en</strong> werkgroep om zo bijvoorbeeld <strong>de</strong> oncologie- of <strong>de</strong> schisis patiënt<br />
optimaal te behan<strong>de</strong>l<strong>en</strong>. Maar er zijn teg<strong>en</strong>strijdige af<strong>de</strong>lingsbelang<strong>en</strong> die mak<strong>en</strong> dat<br />
<strong>de</strong> professionals soms in e<strong>en</strong> spagaat gerak<strong>en</strong>; het is niet alle<strong>en</strong> zorg maar ook voor <strong>de</strong><br />
an<strong>de</strong>re tak<strong>en</strong> word<strong>en</strong> resultaatsverplichting<strong>en</strong> aangegaan. Het af<strong>de</strong>lingshoofd w<strong>en</strong>st<br />
dat zijn stafled<strong>en</strong> publicer<strong>en</strong>, dat zij on<strong>de</strong>rzoekers begeleid<strong>en</strong>, dat zij managem<strong>en</strong>t- <strong>en</strong><br />
on<strong>de</strong>rwijstak<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat zij spreekuur do<strong>en</strong> voor <strong>de</strong>r<strong>de</strong>lijns complexe zorg.<br />
Helaas <strong>de</strong> ur<strong>en</strong> zijn beperkt. Ik zie voor <strong>de</strong> toekomst e<strong>en</strong> situatie ontstaan waarbij <strong>de</strong><br />
specialist vanuit het moe<strong>de</strong>rspecialisme voor e<strong>en</strong> <strong>de</strong>el wordt geplaatst bij één van<br />
<strong>de</strong>ze werkgroep<strong>en</strong>, dus met fte, budget <strong>en</strong> mandaat. Het is mijn overtuiging dat je<br />
alle<strong>en</strong> dan <strong>de</strong> top behaalt. Uitein<strong>de</strong>lijk gaat het om <strong>de</strong> patiënt die niet naar <strong>de</strong> MKAchirurg<br />
gaat, maar <strong>de</strong> patiënt gaat naar e<strong>en</strong> Hoofd/Halschirurg of e<strong>en</strong> schisis-chirurg.<br />
Voor <strong>de</strong> patiënt is dit veel dui<strong>de</strong>lijker, min<strong>de</strong>r rommelig: <strong>de</strong> schisis-chirurg doet schisis<br />
<strong>en</strong> daar b<strong>en</strong> ik dus aan het goe<strong>de</strong> schisis-loket. Deze toekomstige <strong>maat</strong>voering heeft<br />
consequ<strong>en</strong>ties voor <strong>de</strong> wijze waarop <strong>de</strong>elgebied<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ingevuld. Daarmee<br />
komt <strong>de</strong> zorgvraag van <strong>de</strong> patiënt c<strong>en</strong>traal te staan <strong>en</strong> niet <strong>de</strong> belang<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
<strong>de</strong>elspecialist<strong>en</strong>.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 7
Herk<strong>en</strong>ning van MKA/BT in het mateloos grote <strong>Erasmus</strong> MC<br />
Als on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el van <strong>de</strong> <strong>Erasmus</strong> MC strategische visie Koers 013 is onze af<strong>de</strong>ling<br />
van Cluster 8 naar het Thema Hers<strong>en</strong><strong>en</strong>/zintuig<strong>en</strong> verhuisd. In dit thema is onze<br />
af<strong>de</strong>ling gepositioneerd bij <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong>: KNO, oogheelkun<strong>de</strong>, neurologie, neurochirurgie,<br />
psychiatrie <strong>en</strong> pijnbehan<strong>de</strong>lc<strong>en</strong>trum. Door <strong>de</strong>ze opzet wordt <strong>de</strong> m<strong>en</strong>selijke<br />
<strong>maat</strong> behoud<strong>en</strong> in het grote UMC-gebouw. Met e<strong>en</strong> voor ons zeer gastvrij ontvangst<br />
<strong>en</strong> uitstek<strong>en</strong><strong>de</strong> collegiale verhouding<strong>en</strong> zie ik e<strong>en</strong> rooskleurige toekomst. De gekoz<strong>en</strong><br />
<strong>maat</strong> van ons thema lijkt e<strong>en</strong> handzame <strong>maat</strong> van reger<strong>en</strong> <strong>en</strong> bestur<strong>en</strong>, <strong>en</strong> daarmee<br />
ook van onze af<strong>de</strong>ling. Juist voor e<strong>en</strong> relatief kleine af<strong>de</strong>ling MKA/BT is e<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>bare<br />
id<strong>en</strong>titeit in het mateloos grote <strong>Erasmus</strong> MC ess<strong>en</strong>tieel (afbeelding 3).<br />
Afbeelding 3: Herk<strong>en</strong>ning van het MKA/BT in het mateloos grote <strong>Erasmus</strong> MC<br />
8<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Patiënt<strong>en</strong>zorg<br />
Ons werk moet gespitst zijn op het optimaliser<strong>en</strong> van zorg voor <strong>de</strong> patiënt. De patiënt<br />
wil snel <strong>en</strong> a<strong>de</strong>quaat word<strong>en</strong> geholp<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> MKA-chirurg die uitstek<strong>en</strong>d<br />
is opgeleid om <strong>de</strong> voor <strong>de</strong> patiënt bedoel<strong>de</strong> ingreep professioneel uit te voer<strong>en</strong>. Hij is<br />
aardig <strong>en</strong> communicatief, toont empathie, geeft e<strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijke <strong>en</strong> complete uitleg over<br />
<strong>de</strong> te volg<strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ling, informeert over mogelijke complicaties in het algeme<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
zoals hij die zelf heeft gescoord in het bijzon<strong>de</strong>r. Ik zeg hij maar <strong>de</strong> MKA-chirurg zal<br />
in <strong>de</strong> toekomst steeds vaker e<strong>en</strong> zij zijn (afbeelding 4). Zij analyseert haar ingrep<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> op <strong>de</strong> zwakke punt<strong>en</strong> treedt zij corriger<strong>en</strong>d op. Zij volgt nascholingsactiviteit<strong>en</strong>. Zij<br />
zorgt dat haar spreekuur op tijd loopt, <strong>en</strong> zorgt ook dat <strong>de</strong> collega’s waarmee zij werkt,<br />
<strong>de</strong> polikliniek me<strong>de</strong>werkers aardig <strong>en</strong> a<strong>de</strong>quaat zijn. Ik bespreek bij het on<strong>de</strong>rwerp<br />
opleiding hoe e<strong>en</strong> MKA-chirurg kan word<strong>en</strong> geschoold tot dit profiel.<br />
Grosso modo zijn er op onze af<strong>de</strong>ling drie belangrijke strom<strong>en</strong> patiënt<strong>en</strong> te on<strong>de</strong>rscheid<strong>en</strong>:<br />
H/H oncologie, trauma <strong>en</strong> aangebor<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong>. Dit betreft grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els<br />
<strong>de</strong>r<strong>de</strong>lijns zorg. Naast <strong>de</strong>r<strong>de</strong>lijns zorg is het dui<strong>de</strong>lijk <strong>de</strong> ambitie <strong>de</strong> twee<strong>de</strong>lijns zorg op<br />
onze af<strong>de</strong>ling te optimaliser<strong>en</strong> <strong>en</strong> goe<strong>de</strong> relaties met onze verwijzers in <strong>de</strong> eerste lijn,<br />
tandarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> huisarts<strong>en</strong>, te on<strong>de</strong>rhoud<strong>en</strong>. Deze sfeer is belangrijk omdat vooral <strong>de</strong><br />
AIOS moet<strong>en</strong> begrijp<strong>en</strong> dat zij in <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> lijn e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el vorm<strong>en</strong> van <strong>de</strong> ket<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
niet operer<strong>en</strong> vanuit <strong>de</strong> ivor<strong>en</strong> tor<strong>en</strong>. Ook dat is <strong>maat</strong>voering: wet<strong>en</strong> waar je plaats is in<br />
<strong>de</strong> ket<strong>en</strong>, <strong>de</strong> gehele ket<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> overzi<strong>en</strong> <strong>en</strong> wet<strong>en</strong> welke behoeft<strong>en</strong> er bestaan bij <strong>de</strong><br />
patiënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> je directe collega’s of mat<strong>en</strong>.<br />
Afbeelding 4<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 9
Financiering van pati<strong>en</strong>t<strong>en</strong>zorg<br />
Maar eerst <strong>de</strong> financiering van <strong>de</strong> zorg. De belang<strong>en</strong> van <strong>de</strong> MKA-chirurg<strong>en</strong> zijn<br />
geregeld via <strong>de</strong> NMT, specifieker <strong>de</strong> specialist<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rhan<strong>de</strong>lingscommissie voor <strong>de</strong><br />
kaakchirurgie. Door constructief dialoog met overheidsinstelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> zorgverzekeraars,<br />
stemt <strong>de</strong>ze commissie haar beleid af. Actuele thema’s zijn e<strong>en</strong> kost<strong>en</strong><strong>de</strong>kk<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
financiering van <strong>de</strong> Hoofd/Hals oncologie, e<strong>en</strong> <strong>juiste</strong> registratie <strong>en</strong> interpretatie van<br />
alle zorgactiviteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> lan<strong>de</strong>lijk veran<strong>de</strong>r<strong>en</strong><strong>de</strong> financieringstructuur van <strong>de</strong> zorg<br />
per 1 januari 2012, waarbij het huidige systeem zou moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verbeterd. Vooral<br />
<strong>de</strong> exacte toerek<strong>en</strong>ing van allerlei kost<strong>en</strong> aan bepaal<strong>de</strong> verrichting<strong>en</strong> is voor <strong>de</strong><br />
ziek<strong>en</strong>huisorganisaties e<strong>en</strong> hele uitdaging geblek<strong>en</strong>. Dat is van belang om e<strong>en</strong> eerlijk<br />
<strong>en</strong> transparant systeem te krijg<strong>en</strong>. Uitein<strong>de</strong>lijk zou <strong>de</strong> zorg meer per verrichting, lees<br />
zorgactiviteit, moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> betaald <strong>en</strong> <strong>de</strong> financiering van <strong>de</strong> zorg min<strong>de</strong>r in vaste<br />
budgett<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>.<br />
Zo versche<strong>en</strong> in het “Medisch Contact” van februari dit jaar e<strong>en</strong> artikel van Bas<br />
Leerink, lid Raad van Bestuur M<strong>en</strong>zis Zorgverzekeraar getiteld: “Weg met <strong>de</strong> budgett<strong>en</strong><br />
in <strong>de</strong> zorg”. In dit artikel pleit e<strong>en</strong> belangrijke verzekeraar voor meer marktwerking<br />
in <strong>de</strong> zorg. Door budgettering, dat wil zegg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> vast bedrag per tijdse<strong>en</strong>heid zon<strong>de</strong>r<br />
prikkel, krijg<strong>en</strong> nieuwe initiatiev<strong>en</strong> in <strong>de</strong> zorg ge<strong>en</strong> kans. Hij stelt dat al die budgett<strong>en</strong><br />
in <strong>de</strong> zorg niet bijdrag<strong>en</strong> aan kost<strong>en</strong>beheersing. We staan aan <strong>de</strong> vooravond om <strong>de</strong><br />
zorgactiviteit<strong>en</strong> van alle MKA-chirurg<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> overheidsinstelling aan te lever<strong>en</strong>.<br />
Zo krijg<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> goed beeld wat er in MKA land gebeurt. De NMT is ook e<strong>en</strong> groot<br />
voorstan<strong>de</strong>r betaald te word<strong>en</strong> voor gelever<strong>de</strong> zorgprestatie, dus ge<strong>en</strong> vastomlijn<strong>de</strong><br />
budgett<strong>en</strong> maar productfinanciering, maar wel met e<strong>en</strong> eerlijke <strong>en</strong> volledige registratie<br />
van gegev<strong>en</strong>s. Datg<strong>en</strong>e wat je doet wordt afgerek<strong>en</strong>d. Historisch tot stand gekom<strong>en</strong><br />
budgett<strong>en</strong> staan nieuwe technische <strong>en</strong> beleidsmatige ontwikkeling<strong>en</strong>, vooral in <strong>de</strong><br />
aca<strong>de</strong>mische wereld met 3 e lijns complexe zorg, mateloos in <strong>de</strong> weg.<br />
10<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Deelgebied<strong>en</strong> van <strong>de</strong> MKA<br />
Met plezier vertel ik over mijn vak; ik verwijs daarbij naar het overzicht van <strong>de</strong><br />
lan<strong>de</strong>lijke ontwikkelgroep on<strong>de</strong>r aanvoering van Lambert <strong>de</strong> Bont. Deze groep<br />
werkt mom<strong>en</strong>teel hard aan <strong>de</strong> bouw van e<strong>en</strong> nieuw programma <strong>en</strong> vorm van opleid<strong>en</strong><br />
tot <strong>de</strong> MKA-chirurg. Het werkgebied wordt met 17 thema’s vorm gegev<strong>en</strong> (Tabel 1).<br />
Onmogelijk kan ik alle thema’s hier nu besprek<strong>en</strong>, ik zal op e<strong>en</strong> paar ingaan zon<strong>de</strong>r die<br />
thema’s die ik ge<strong>en</strong> aandacht geef, min<strong>de</strong>r belangrijk te acht<strong>en</strong>.<br />
Thema’s<br />
1 Diagnostiek<br />
2.1 Mondziekt<strong>en</strong>: Oral Medicine, inclusief speekselklierpathologie<br />
2.2 Mondziekt<strong>en</strong>: Orale Pathologie<br />
3 Peri-operatieve zorg<br />
4 Anesthesiologie <strong>en</strong> Int<strong>en</strong>sive Care<br />
5 Pijn <strong>en</strong> pijnbestrijding<br />
6 D<strong>en</strong>to-alveolaire chirurgie<br />
7 Ontsteking<strong>en</strong> <strong>en</strong> Infecties<br />
8 Goedaardige gezwell<strong>en</strong> <strong>en</strong> cyst<strong>en</strong><br />
9 Traumatologie<br />
10 Orthognatische chirurgie<br />
11 Preprothetische chirurgie <strong>en</strong> Implantologie<br />
12 Kaakgewricht<strong>en</strong><br />
13 Oncologie<br />
14 Reconstructieve chirurgie<br />
15 Schisis <strong>en</strong> craniofaciale aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
16 Dermatochirurgie <strong>en</strong> esthetische chirurgie<br />
17 Wet<strong>en</strong>schappelijke vorming<br />
Tabel 1: Alle thema’s van het specialisme MKA.<br />
Diagnostiek<br />
De MKA-chirurg is in staat vrijwel alle afwijking<strong>en</strong> van ons werkterrein te<br />
diagnosticer<strong>en</strong> door mid<strong>de</strong>l van fysische diagnostiek (zeg maar alle<strong>en</strong> kijk<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
voel<strong>en</strong>) <strong>en</strong> röntg<strong>en</strong>on<strong>de</strong>rzoek. De mogelijkhed<strong>en</strong> met CT, MRI, <strong>en</strong> ver<strong>de</strong>r <strong>de</strong> diagnostiek<br />
met histopathologisch, microbiologisch <strong>en</strong> laboratoriumon<strong>de</strong>rzoek zijn gigantisch.<br />
Meer diagnostiek wil niet zegg<strong>en</strong> dat <strong>de</strong> patiënt daar direct beter van wordt! Houdt<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 11
Afbeelding 5: Diagnostiek Afbeelding 6: Bov<strong>en</strong>: Cone beam CT, zitt<strong>en</strong>d. On<strong>de</strong>r:<br />
Conv<strong>en</strong>tionele CT, ligg<strong>en</strong>d<br />
e<strong>en</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> met het klakkeloos aanvrag<strong>en</strong> van on<strong>de</strong>rzoek. Ev<strong>en</strong> terug naar <strong>de</strong><br />
fysische diagnostiek: meer dan e<strong>en</strong> lamp, e<strong>en</strong> hout<strong>en</strong> spatel, e<strong>en</strong> paar handscho<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> 20 second<strong>en</strong> is niet nodig om goed mondon<strong>de</strong>rzoek uit te voer<strong>en</strong> (afbeelding 5). Dat<br />
leer<strong>de</strong> ik al als tandheelkun<strong>de</strong> stud<strong>en</strong>t in het twee<strong>de</strong> jaar van Prof Egyedi in Utrecht.<br />
Hij vervloekte <strong>de</strong>g<strong>en</strong>e die niet <strong>de</strong> moeite nam om bij <strong>de</strong> patiënt <strong>de</strong> gebitsprothese uit te<br />
nem<strong>en</strong> om <strong>de</strong> slijmvliez<strong>en</strong> goed te inspecter<strong>en</strong>. Sommige colleges staan op je netvlies.<br />
Met betrekking tot <strong>de</strong> aanvull<strong>en</strong><strong>de</strong> radiodiagnostiek zijn <strong>de</strong> ontwikkeling<strong>en</strong> rond<br />
<strong>de</strong> Conebeam CT stormachtig (afbeelding 6). Met e<strong>en</strong> Conebeam CT wordt e<strong>en</strong> lagere<br />
stralingsdosis gebruikt dan met e<strong>en</strong> conv<strong>en</strong>tionele CT. De Conebeam CT opname wordt<br />
12<br />
prof. dr. e.b. wolvius
zitt<strong>en</strong>d gemaakt; bij <strong>de</strong> conv<strong>en</strong>tionele CT ligt <strong>de</strong> patiënt. De conv<strong>en</strong>tionele CT ’s staan<br />
op <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling radiologie, terwijl veel MKA af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> inmid<strong>de</strong>ls e<strong>en</strong> Conebeam CT<br />
apparaat op <strong>de</strong> eig<strong>en</strong> polikliniek hebb<strong>en</strong> staan.<br />
Het ligt voor <strong>de</strong> hand dat <strong>de</strong> beschikbaarheid van CT faciliteit<strong>en</strong> op <strong>de</strong> eig<strong>en</strong><br />
af<strong>de</strong>ling vooral praktisch is voor patiënt<strong>en</strong>zorg. Tegelijk is e<strong>en</strong> kritische houding<br />
gew<strong>en</strong>st t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van <strong>de</strong> toepassing van Conebeam CT. Helaas ontbreekt het veelal<br />
nog aan wet<strong>en</strong>schappelijk bewijs dat <strong>de</strong> patiënt er echt beter van wordt als voor <strong>de</strong><br />
ingreep <strong>de</strong> aanvull<strong>en</strong><strong>de</strong> Conebeam CT is vervaardigd. Meer on<strong>de</strong>rzoek is nodig om<br />
dit te on<strong>de</strong>rbouw<strong>en</strong>. Ik b<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groot voorstan<strong>de</strong>r van meer scholing <strong>en</strong> ervaring<br />
voor het verantwoord toepass<strong>en</strong> van <strong>de</strong> Conebeam CT. Het <strong>de</strong>skundigheidsniveau <strong>en</strong><br />
het gezam<strong>en</strong>lijk optrekk<strong>en</strong> met <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling radiologie/klinische fysica zijn logische<br />
randvoorwaard<strong>en</strong>.<br />
D<strong>en</strong>toalveolaire chirurgie inclusief het focuson<strong>de</strong>rzoek<br />
De d<strong>en</strong>to-alveolaire chirurgie bestaat uit <strong>de</strong> diagnostiek <strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ling van<br />
geimpacteer<strong>de</strong> of geretineer<strong>de</strong> gebitselem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, behan<strong>de</strong>ling van ontsteking<strong>en</strong>,<br />
beperkte voornamelijk poliklinische ingrep<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> weke <strong>de</strong>l<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond <strong>de</strong><br />
mondholte, eig<strong>en</strong>lijk <strong>de</strong> kleine MKA-chirurgie (afbeelding 7). Maar vergis u niet.<br />
Minor surgery is not only for the minor. Dit is <strong>de</strong> basis voor ons specialisme. E<strong>en</strong><br />
gemid<strong>de</strong>l<strong>de</strong> MKA praktijk bestaat voor e<strong>en</strong> belangrijk <strong>de</strong>el hier uit <strong>en</strong> <strong>de</strong>rhalve di<strong>en</strong>t <strong>de</strong><br />
opleiding daarop te zijn afgestemd.<br />
Afbeelding 7: U kijkt hier in <strong>de</strong> mond bij e<strong>en</strong> patiënt die sinds e<strong>en</strong> paar wek<strong>en</strong> pijn heeft omdat het slijmvlies<br />
rondom <strong>de</strong> verstandskies ontstok<strong>en</strong> is; <strong>de</strong> verstandskies ligt half on<strong>de</strong>r het slijmvlies <strong>en</strong> omdat <strong>de</strong> patiënt <strong>de</strong><br />
ruimte niet goed kan reinig<strong>en</strong> ontstaat er e<strong>en</strong> ontsteking. Met e<strong>en</strong> poliklinische behan<strong>de</strong>ling wordt <strong>de</strong> kies<br />
chirurgisch verwij<strong>de</strong>rd. Dit soort behan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> onze beroepsgroep nogal e<strong>en</strong>s niet <strong>de</strong> allerbeste pers,<br />
maar an<strong>de</strong>rsom als patiënt<strong>en</strong> hiermee van <strong>de</strong> pijn word<strong>en</strong> verlost, dan zijn ze wel <strong>de</strong>gelijk dankbaar.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 13
Het focuson<strong>de</strong>rzoek sluit nauw aan bij <strong>de</strong> d<strong>en</strong>to-alveolaire chirurgie. E<strong>en</strong> d<strong>en</strong>toge<strong>en</strong><br />
focus kan omschrev<strong>en</strong> word<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> ontstekingshaard in het gebit, <strong>de</strong> kak<strong>en</strong> of<br />
van <strong>de</strong> slijmvliez<strong>en</strong>. Deze ontsteking<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot problem<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond<br />
<strong>de</strong> mond of leid<strong>en</strong> tot lichamelijk ziekt<strong>en</strong>. Dit on<strong>de</strong>rzoek vindt plaats bij patiënt<strong>en</strong><br />
waarvan <strong>de</strong> gebitssituatie van belang wordt geacht voor <strong>de</strong> nog uit te voer<strong>en</strong> medische<br />
behan<strong>de</strong>ling, bijvoorbeeld bij patiënt<strong>en</strong> die word<strong>en</strong> voorbereid op e<strong>en</strong> transplantatie<br />
<strong>en</strong> bij patiënt<strong>en</strong> die in aanmerking kom<strong>en</strong> voor radiotherapie in het Hoofd/Hals<br />
gebied. Met dit on<strong>de</strong>rzoek word<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tuele afwijking<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontsteking<strong>en</strong> vastgesteld<br />
<strong>en</strong> verwij<strong>de</strong>rd, alvor<strong>en</strong>s <strong>de</strong> patiënt <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> fase ingaat.<br />
E<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re groep patiënt<strong>en</strong> die consequ<strong>en</strong>t op d<strong>en</strong>tog<strong>en</strong>e foci zou moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong><br />
gescre<strong>en</strong>d is <strong>de</strong> groep die bepaal<strong>de</strong> bisfosfonat<strong>en</strong> krijgt. Bisfosfonat<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong><br />
ter voorkoming van botontkalking <strong>en</strong> bij <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling van ziekte van Kahler,<br />
zog<strong>en</strong>aam<strong>de</strong> kwaadaardige ziekte van plasmacell<strong>en</strong>. Maar langdurig gebruik van<br />
bepaal<strong>de</strong> bisfosfonat<strong>en</strong> in hoge dosering verhoogt <strong>de</strong> kans op het ontwikkel<strong>en</strong> van<br />
necrose (afsterv<strong>en</strong>) van het kaakbot (afbeelding 8). De botnecrose treedt vooral op<br />
bij sluimer<strong>en</strong><strong>de</strong> ontsteking<strong>en</strong> van het gebit <strong>en</strong> bijvoorbeeld bij drukplaats<strong>en</strong> van e<strong>en</strong><br />
gebitsprothese. Inmid<strong>de</strong>ls hebb<strong>en</strong> we contact gelegd met <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling Hematologie om<br />
bepaal<strong>de</strong> patiënt<strong>en</strong> te gaan scre<strong>en</strong><strong>en</strong> op d<strong>en</strong>tog<strong>en</strong>e foci. Met <strong>de</strong>ze scre<strong>en</strong>ing zal naar<br />
verwachting het aantal complicaties gaan dal<strong>en</strong>.<br />
Afbeelding 8: Necrotisch kaakbot in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak rechts bij gebruik van bisfosfonat<strong>en</strong>. U kijkt hier naar<br />
e<strong>en</strong> blootligg<strong>en</strong>d <strong>de</strong>el necrotisch kaakbot in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak rechts bij e<strong>en</strong> patiënt die al jar<strong>en</strong> bisfosfonat<strong>en</strong><br />
gebruikte. De behan<strong>de</strong>ling bestaat uit het verwij<strong>de</strong>r<strong>en</strong> van het betreff<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong>el kaak. Hierna g<strong>en</strong>eest het<br />
slijmvlies weer.<br />
14<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Traumatologie inclusief <strong>de</strong> orbitachirurgie<br />
Ne<strong>de</strong>rland k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> uitgebreid traumazorg netwerk. Elf ziek<strong>en</strong>huiz<strong>en</strong> verspreid door<br />
Ne<strong>de</strong>rland hebb<strong>en</strong> ie<strong>de</strong>r e<strong>en</strong> traumac<strong>en</strong>trum, waaron<strong>de</strong>r het Traumac<strong>en</strong>trum Zuid<br />
West Ne<strong>de</strong>rland hier in het <strong>Erasmus</strong> MC. Bij e<strong>en</strong> gelaatstrauma kunn<strong>en</strong> letsels ontstaan<br />
van het gebit, <strong>de</strong> weke <strong>de</strong>l<strong>en</strong>, <strong>en</strong> <strong>de</strong>l<strong>en</strong> van het aangezichtsskelet. De diagnostiek <strong>en</strong><br />
behan<strong>de</strong>ling van e<strong>en</strong> patiënt met e<strong>en</strong> uitgebreid gelaatstrauma is multidisciplinair.<br />
De traumatologie van het gezicht is door <strong>de</strong> MKA-chirurg vooral ontwikkeld vanwege<br />
<strong>de</strong> tandheelkundige achtergrond. De Bijzon<strong>de</strong>re Tandheelkun<strong>de</strong> vormt e<strong>en</strong> wez<strong>en</strong>lijk<br />
on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el in het herstel van traumatisch beschadigd gebit.<br />
Afbeelding 9: E<strong>en</strong> 24-jarige voetballer krijgt stoot van elleboog. Daarbij is <strong>de</strong> kaak op aan <strong>de</strong> rechter zij<strong>de</strong><br />
gebrok<strong>en</strong>. Als gevolg pass<strong>en</strong> <strong>de</strong> tand<strong>en</strong> <strong>en</strong> keiz<strong>en</strong> niet meer op elkaar, <strong>en</strong> kan hij niet meer goed kauw<strong>en</strong>. Door<br />
mid<strong>de</strong>l van kleine titaniumplaatjes word<strong>en</strong> <strong>de</strong> bot<strong>de</strong>l<strong>en</strong> weer aan elkaar vastgemaakt. Snel na <strong>de</strong> operatie<br />
kan <strong>de</strong> patiënt weer functioner<strong>en</strong>: <strong>de</strong> mond gaat op<strong>en</strong> <strong>en</strong> matig kauw<strong>en</strong> is geoorloofd. Het gedur<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong>kele<br />
wek<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> op elkaar zett<strong>en</strong> met ijzerdraad is echt verled<strong>en</strong> tijd.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 15
Hier in <strong>Rotterdam</strong> is al jar<strong>en</strong> veel expertise op het gebied van <strong>de</strong> traumatologie van <strong>de</strong><br />
orbita, <strong>de</strong> oogkas, me<strong>de</strong> dankzij <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rligg<strong>en</strong><strong>de</strong> constructieve sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong> oogarts<strong>en</strong> van het Oogziek<strong>en</strong>huis <strong>Rotterdam</strong> <strong>en</strong> die van het <strong>Erasmus</strong>MC <strong>en</strong> onze<br />
af<strong>de</strong>ling. Die expertise bevat ook <strong>de</strong> behan<strong>de</strong>ling van an<strong>de</strong>re ziekt<strong>en</strong>/aando<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><br />
van <strong>de</strong> “Orbita”. Met het inmid<strong>de</strong>ls opgerichte “Orbitac<strong>en</strong>trum <strong>Rotterdam</strong>” wordt <strong>de</strong><br />
bestaan<strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werking voor verwijzers <strong>en</strong> patiënt<strong>en</strong> zichtbaar. Het doel van dit<br />
C<strong>en</strong>trum is het int<strong>en</strong>siver<strong>en</strong> <strong>en</strong> optimaliser<strong>en</strong> van klinische sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
betrokk<strong>en</strong> specialism<strong>en</strong>. Ik zie veel mogelijkhed<strong>en</strong>, nationaal <strong>en</strong> internationaal, voor<br />
<strong>de</strong>ze <strong>en</strong>thousiaste groep specialist<strong>en</strong>.<br />
Afbeelding 10: Orbita chirurgie. U ziet hier e<strong>en</strong> 12-jarige patiënt met breuk in <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m van <strong>de</strong> oogkas rechts.<br />
Als gevolg van inklemming van kleine spier<strong>en</strong> waarmee <strong>de</strong> oogbol wordt bewog<strong>en</strong> kan het rechter oog niet<br />
meebeweg<strong>en</strong> <strong>en</strong> tred<strong>en</strong> dubbelbeeld<strong>en</strong> op. U ziet dat het linker oog wel normaal kan beweg<strong>en</strong>. Door mid<strong>de</strong>l<br />
van e<strong>en</strong> operatie kan het spiertje word<strong>en</strong> bevrijd <strong>en</strong> <strong>de</strong> bo<strong>de</strong>m met lichaamseig<strong>en</strong> bot van bijvoorbeeld <strong>de</strong><br />
bekk<strong>en</strong>kam word<strong>en</strong> hersteld.<br />
Orthognatische chirurgie<br />
De orthognatische chirurgie is, letterlijk uit Grieks vertaald, <strong>de</strong> chirurgie van <strong>de</strong><br />
rechte kaak. Wanneer e<strong>en</strong> kaak niet recht is <strong>en</strong> er e<strong>en</strong> dui<strong>de</strong>lijke behan<strong>de</strong>lw<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />
medische indicatie is, dan is <strong>de</strong> orthodontische - chirurgische behan<strong>de</strong>ling erop gericht<br />
om dit te corriger<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werking met <strong>de</strong> orthodontist is e<strong>en</strong> voorwaar<strong>de</strong><br />
voor het slag<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze behan<strong>de</strong>ling.<br />
16<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Afbeelding 11: U ziet hier e<strong>en</strong> 18-jarige patiënte waarbij sprake was van e<strong>en</strong> overbeet, <strong>de</strong> orthodontist zet met<br />
e<strong>en</strong> beugelbehan<strong>de</strong>ling <strong>de</strong> tand<strong>en</strong> <strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> fraai op e<strong>en</strong> lijn, waarna met chirurgie <strong>de</strong> kaak wordt verl<strong>en</strong>gd. Bij<br />
<strong>de</strong>ze patiënte is tegelijk <strong>de</strong> kin verl<strong>en</strong>gd, waardoor e<strong>en</strong> beter profiel is ontstaan.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 17
Met <strong>de</strong> rec<strong>en</strong>t op onze af<strong>de</strong>ling operationeel geword<strong>en</strong> toepassing van software<br />
om dit soort operaties voorspelbaar te plann<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> we wat betreft opleiding <strong>en</strong><br />
on<strong>de</strong>rzoek e<strong>en</strong> aansluiting vind<strong>en</strong> bij an<strong>de</strong>re c<strong>en</strong>tra, die hierin echt ver<strong>de</strong>r zijn dan<br />
wij. Ik kijk naar onze collega Stefaan Berge, die dit voortreffelijk in Nijmeg<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
grond heeft gekreg<strong>en</strong>. Maar tegelijk is er binn<strong>en</strong> onze af<strong>de</strong>ling in m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> mid<strong>de</strong>l<strong>en</strong><br />
geïnvesteerd om <strong>de</strong>ze kwaliteitsslag te mak<strong>en</strong>. In <strong>de</strong> rec<strong>en</strong>te jar<strong>en</strong> is sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong><br />
af<strong>de</strong>ling radiologie al uitstek<strong>en</strong>d on<strong>de</strong>rzoek opgezet met door onszelf ontwikkel<strong>de</strong><br />
software. Ik kijk met plezier terug op het proefschrift van Erik Nout.<br />
De pre-prothetische chirurgie <strong>en</strong> implantologie<br />
Bij verlies van e<strong>en</strong> tand <strong>en</strong>/of kies kan e<strong>en</strong> tandheelkundig implantaat, oftewel<br />
kunstwortel, word<strong>en</strong> geplaatst ter vervanging van dit gebitselem<strong>en</strong>t. Bij verlies van<br />
het gehele gebit kan <strong>de</strong> loszitt<strong>en</strong><strong>de</strong> prothese word<strong>en</strong> verankerd met implantat<strong>en</strong>.<br />
De pre-implantologische chirurgie richt zich op het verkrijg<strong>en</strong> van voldo<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
botmassa t<strong>en</strong>ein<strong>de</strong> <strong>de</strong> implantat<strong>en</strong> i<strong>de</strong>aal te kunn<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong>. De ontwikkeling<br />
van implantaatproduct<strong>en</strong>, kroon- <strong>en</strong> opbouwmaterial<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> ontwikkeling van<br />
chirurgische product<strong>en</strong> gericht op meer botmassa mag gerust stormachtig word<strong>en</strong><br />
g<strong>en</strong>oemd.<br />
Afbeelding 12: Bone level implant positie 12. Bij <strong>de</strong>ze patiënt is het resultaat van e<strong>en</strong> kunstkroon op e<strong>en</strong><br />
implantaat tand nummer 12 zodanig dat voor zelfs e<strong>en</strong> geoef<strong>en</strong><strong>de</strong> oog e<strong>en</strong> kunst- van natuurlijke tand niet<br />
meer is te on<strong>de</strong>rscheid<strong>en</strong>.<br />
E<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re implantologische uitdaging is <strong>de</strong> groep van oligodont<strong>en</strong>: dit zijn <strong>de</strong><br />
patiënt<strong>en</strong> waarbij 6 of meer gebitselem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> niet zijn aangelegd. Deze stoornis gaat<br />
vaak gepaard met e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rontwikkeling van <strong>de</strong> kak<strong>en</strong>; bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geregeld<br />
nog bijkom<strong>en</strong><strong>de</strong> aangebor<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong> geconstateerd.<br />
18<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Afbeelding 13: Hier ziet u e<strong>en</strong> 22-jarige patiënt met het syndroom van Rieger met oogafwijking<strong>en</strong> <strong>en</strong> het<br />
niet aangelegd zijn van vele blijv<strong>en</strong><strong>de</strong> gebitselem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in combinatie met sterke on<strong>de</strong>rontwikkeling van <strong>de</strong><br />
bov<strong>en</strong>kaak. Door gecombineer<strong>de</strong> orthodontische-chirurgische behan<strong>de</strong>ling is <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>kaak inclusief het gebit<br />
sterk naar vor<strong>en</strong> in <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> stand gezet. U ziet het effect van <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>kaak verplaatsing op het profiel. Hierna<br />
volgt e<strong>en</strong> traject van botopbouw, implantat<strong>en</strong> <strong>en</strong> kron<strong>en</strong>.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 19
De Hoofd/Hals-oncologie<br />
Van alle <strong>de</strong>elgebied<strong>en</strong> loopt <strong>de</strong> Hoofd/hals oncologie in Ne<strong>de</strong>rland voorop op<br />
het gebied van conc<strong>en</strong>tratie van zorg met als doel om complexe ziekt<strong>en</strong> door<br />
super gespecialiseer<strong>de</strong> teams te lat<strong>en</strong> behan<strong>de</strong>l<strong>en</strong>. Deze zorg vindt plaats volg<strong>en</strong>s<br />
wet<strong>en</strong>schappelijk tot stand gekom<strong>en</strong> richtlijn<strong>en</strong>. De Ne<strong>de</strong>rlandse Werkgroep voor<br />
Hoofd/Hals tumor<strong>en</strong> is op het terrein van richtlijnontwikkeling <strong>en</strong> implem<strong>en</strong>tatie ver.<br />
Dat hebb<strong>en</strong> ze uitstek<strong>en</strong>d gedaan. Hier in <strong>Rotterdam</strong> is “De <strong>Rotterdam</strong>se Werkgroep<br />
voor hoofd/Hals tumor<strong>en</strong>” (RWHHT) van grote omvang, bestaan<strong>de</strong> uit KNO-arts<strong>en</strong>,<br />
MKA-chirurg<strong>en</strong>, plastisch chirurg<strong>en</strong>, <strong>de</strong>rmatolog<strong>en</strong>, radiotherapeut<strong>en</strong>, radiodiagnost<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> internist oncolog<strong>en</strong>. Daarnaast wordt <strong>de</strong> werkgroep on<strong>de</strong>rsteund door tal van<br />
an<strong>de</strong>re disciplines <strong>en</strong> vanuit onze af<strong>de</strong>ling door MFP-tandarts<strong>en</strong> <strong>en</strong> techniekers <strong>en</strong><br />
mondhygiënist<strong>en</strong> E<strong>en</strong> paar kerncijfers: adher<strong>en</strong>tiegebied: 3,5 miljo<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, jaarlijks<br />
ongeveer 550 nieuwe gevall<strong>en</strong>. Dat g<strong>en</strong>ereert veel werk.<br />
Afbeelding 14: Hier ziet u bij e<strong>en</strong> 53-jarige man e<strong>en</strong> kwaadaardig gezwel van <strong>de</strong> kaakwal in <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak<br />
voorin. Na diagnostiek waarbij naar uitzaaiing<strong>en</strong> wordt gezocht, wordt in <strong>de</strong> werkgroep besprok<strong>en</strong> welke<br />
behan<strong>de</strong>ling voor <strong>de</strong>ze patiënt wordt gekoz<strong>en</strong>: vaak is dit e<strong>en</strong> combinatie van e<strong>en</strong> operatie <strong>en</strong> bestraling. Met<br />
e<strong>en</strong> ingrijp<strong>en</strong><strong>de</strong> operatie wordt het gezwel (inclusief kaak<strong>de</strong>el <strong>en</strong> tand<strong>en</strong>) <strong>en</strong> <strong>de</strong> lokale uitzaaiing<strong>en</strong> verwij<strong>de</strong>rd.<br />
Na reconstructie kunn<strong>en</strong> in <strong>de</strong> nieuwe kaak implantat<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geplaatst voor houvast van e<strong>en</strong> brug. Op <strong>de</strong>ze<br />
wijze wordt e<strong>en</strong> functioneel <strong>en</strong> esthetisch goed resultaat behaald.<br />
20<br />
prof. dr. e.b. wolvius
De reconstructieve chirurgie<br />
Als gevolg van tumoroperaties of aangezichtsletsels kunn<strong>en</strong> er afwijking<strong>en</strong> in het<br />
gezicht inclusief <strong>de</strong> mond <strong>en</strong> <strong>de</strong> kak<strong>en</strong> optred<strong>en</strong>. Door reconstructieve ingrep<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong><br />
<strong>de</strong> <strong>de</strong>fect<strong>en</strong> word<strong>en</strong> opgevuld <strong>en</strong> zo mogelijk wordt <strong>de</strong> functie hersteld. Dit gebeurt<br />
met bot- <strong>en</strong> huidtransplantaties, <strong>en</strong> met implantat<strong>en</strong> in kaak- <strong>en</strong> aangezichtsbot voor<br />
houvast van gebits- <strong>en</strong> gelaatsprotheses. Onze af<strong>de</strong>ling werkt in <strong>de</strong> reconstructieve<br />
chirurgie sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> collega’s van <strong>de</strong> KNO, Neurochirurgie, Plastische Chirurgie <strong>en</strong><br />
Oogheelkun<strong>de</strong>.<br />
Afbeelding 15: Sommige patiënt<strong>en</strong> miss<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> tumoroperatie of e<strong>en</strong> ongeval e<strong>en</strong> <strong>de</strong>el van het<br />
sche<strong>de</strong>ldakbot. Bij <strong>de</strong>ze patiënt<strong>en</strong> kan e<strong>en</strong> Titanium sche<strong>de</strong>limplantaat als e<strong>en</strong> vervang<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong>ksel over<br />
het brein word<strong>en</strong> aangebracht. Dit sche<strong>de</strong>limplantaat is speciaal met behulp van e<strong>en</strong> CT-scan <strong>en</strong> computer<br />
planningsprogramma vervaardigd.<br />
Deze 41-jarige vrouw heeft e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>ingeoom ter plaatse van het voorhoofd, dit is e<strong>en</strong><br />
goedaardige tumor van het hers<strong>en</strong>vlies, waarbij in dit geval het bot van het voorhoofd<br />
grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els is aangetast. Bij <strong>de</strong> operatie wordt <strong>de</strong> tumor inclusief aangetaste bot<br />
verwij<strong>de</strong>rd. Door mid<strong>de</strong>l van CT analyse is e<strong>en</strong> virtuele reconstructieplaat gemaakt, die<br />
vervolg<strong>en</strong>s 1 op 1 wordt vertaald naar <strong>de</strong> kliniek. Door mid<strong>de</strong>l van e<strong>en</strong> boormal kon <strong>de</strong><br />
begr<strong>en</strong>zing van <strong>de</strong> tumoroperatie dui<strong>de</strong>lijk word<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong>. De voor <strong>de</strong> operatie<br />
gemaakte titaniumplaat paste perfect.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 21
Schisis <strong>en</strong> craniofaciale zorg<br />
De meest voorkom<strong>en</strong><strong>de</strong> aangebor<strong>en</strong> afwijking van het gezicht is schisis, in <strong>de</strong><br />
volksmond hazelip. De zwangerschapsecho bij 20 wek<strong>en</strong> kan <strong>de</strong> <strong>en</strong>kel- of dubbelzijdige<br />
spleet van <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>lip in beeld br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Afbeelding 16: Hier ziet u e<strong>en</strong> 3D echo bij 20 wek<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> <strong>en</strong>kelzijdige schisis rechts <strong>en</strong> hetzelf<strong>de</strong> kindje vlak<br />
na <strong>de</strong> geboorte. Er zijn ou<strong>de</strong>rs die op grond van <strong>de</strong>ze 2e termijn echo met e<strong>en</strong> gevisualiseer<strong>de</strong> schisis besluit<strong>en</strong><br />
tot het afbrek<strong>en</strong> van <strong>de</strong> zwangerschap. Mom<strong>en</strong>teel vindt er on<strong>de</strong>rzoek plaats of dit in Ne<strong>de</strong>rland <strong>de</strong> verklaring<br />
is voor <strong>de</strong> al <strong>en</strong>ige jar<strong>en</strong> vertoon<strong>de</strong> daling van schisis.<br />
Afbeelding 17<br />
22<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Er ligt e<strong>en</strong> <strong>en</strong>orme uitdaging voor <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> schisisteams om aan ou<strong>de</strong>rs met<br />
positieve echo uitslag voor schisis uit te legg<strong>en</strong> dat <strong>de</strong>ze afwijking heel goed met het<br />
lev<strong>en</strong> ver<strong>en</strong>igbaar is (afbeelding 17). Beleidsmatig zal <strong>de</strong> daling van <strong>de</strong> incid<strong>en</strong>tie schisis<br />
in Ne<strong>de</strong>rland al in <strong>de</strong> nabije toekomst consequ<strong>en</strong>ties hebb<strong>en</strong> voor hoe <strong>de</strong> zorg moet<br />
word<strong>en</strong> ingericht. Het kan niet zo zijn dat <strong>de</strong> 15 schisisc<strong>en</strong>tra blijv<strong>en</strong> bestaan. Er zijn nu al<br />
te weinig patiënt<strong>en</strong> om binn<strong>en</strong> elk c<strong>en</strong>trum e<strong>en</strong> bepaald quotum te hal<strong>en</strong>. Al jar<strong>en</strong> wordt<br />
er geroep<strong>en</strong> dat <strong>de</strong> <strong>maat</strong>voering van <strong>de</strong>ze zorg an<strong>de</strong>rs moet, maar specialist<strong>en</strong> beweg<strong>en</strong><br />
maar mondjes<strong>maat</strong> of liever niet. De Inspectie voor <strong>de</strong> Gezondheidszorg gaat ervan uit dat<br />
bij hoogcomplexe <strong>en</strong> laagfrequ<strong>en</strong>te zorg e<strong>en</strong> minimum aantal van 20 ingrep<strong>en</strong> per chirurg<br />
per jaar wordt gehaald. Dat minimum aantal is belangrijk om resultat<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong><br />
evaluer<strong>en</strong>, om chirurg<strong>en</strong> ervaring te gev<strong>en</strong> <strong>en</strong> zo <strong>de</strong> complicaties te minimaliser<strong>en</strong>.<br />
Dat is e<strong>en</strong> <strong>maat</strong>voering die consequ<strong>en</strong>t naar an<strong>de</strong>re typ<strong>en</strong> diagnoses <strong>en</strong> ingrep<strong>en</strong> kunt<br />
extrapoler<strong>en</strong> met hetzelf<strong>de</strong> karakter van hoogcomplex <strong>en</strong> laag frequ<strong>en</strong>t. Maar het is<br />
evid<strong>en</strong>t dat <strong>de</strong> zorgverl<strong>en</strong>ers zelf het initiatief moet<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> met conc<strong>en</strong>tratie van zorg<br />
<strong>en</strong> niet moet<strong>en</strong> wacht<strong>en</strong> totdat <strong>de</strong> overheid of zorgverzekeraar h<strong>en</strong> hiertoe dwingt.<br />
De overige aangebor<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong> van <strong>de</strong> sche<strong>de</strong>l <strong>en</strong> het aangezicht word<strong>en</strong> geduid<br />
als craniofaciale afwijking<strong>en</strong>. Dit is eig<strong>en</strong>lijk e<strong>en</strong> bonte verzameling van zeldzame<br />
afwijking<strong>en</strong>, <strong>de</strong>els e<strong>en</strong>voudig van aard maar <strong>de</strong>els ook zeer complex van aard. Al<br />
vroeg na <strong>de</strong> geboorte kunn<strong>en</strong> ernstige functionele afwijking<strong>en</strong> ontstaan <strong>en</strong> is vroege<br />
medische interv<strong>en</strong>tie noodzakelijk. Zo kan e<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rontwikkeling van kak<strong>en</strong> inclusief<br />
oogkass<strong>en</strong> on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el zijn van e<strong>en</strong> complexe aangebor<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong>.<br />
Ik geef twee voorbeeld<strong>en</strong>:<br />
Afbeelding 18: e<strong>en</strong> 15-jarige patiënt met on<strong>de</strong>rontwikkeling van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak links waardoor ook e<strong>en</strong><br />
groeiachterstand optrad van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak aan <strong>de</strong> rechter zij<strong>de</strong> <strong>en</strong> van <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>kaak. Hierdoor ontstaat e<strong>en</strong><br />
scheef gezicht. Door mid<strong>de</strong>l van e<strong>en</strong> operatie <strong>en</strong> distractie (het gelei<strong>de</strong>lijk uit elkaar trekk<strong>en</strong> van <strong>de</strong> twee<br />
bot<strong>de</strong>l<strong>en</strong>) kan <strong>de</strong> grote afstand word<strong>en</strong> overbrugd <strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>de</strong> kak<strong>en</strong> <strong>en</strong> het gebit in <strong>de</strong> goe<strong>de</strong> stand gezet.<br />
Het gezicht wordt meer symmetrisch.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 23
Afbeelding 19: E<strong>en</strong> 21-jarige patiënt heeft het syndroom van Apert met on<strong>de</strong>rontwikkeling van het<br />
midd<strong>en</strong>gezicht, ver uit elkaar staan<strong>de</strong> oogkass<strong>en</strong> <strong>en</strong> vroege sluiting van <strong>de</strong> sche<strong>de</strong>lnad<strong>en</strong> met als gevolg e<strong>en</strong> te<br />
kleine ruimte voor het brein. Bij hem is e<strong>en</strong> facial bipartition distraction door team van MKA chirurg, plastisch<br />
chirurg <strong>en</strong> neurochirurg uitgevoerd. Eerst wordt door <strong>de</strong> neurochirurg het voorste <strong>de</strong>el van het sche<strong>de</strong>ldak<br />
(voorhoofd) verwij<strong>de</strong>rd. Zo wordt toegang tot het bov<strong>en</strong>ste <strong>de</strong>el van <strong>de</strong> oogkass<strong>en</strong> <strong>en</strong> neus verkreg<strong>en</strong>. Het<br />
hele blok bestaan<strong>de</strong> uit oogkass<strong>en</strong>, jukbe<strong>en</strong><strong>de</strong>r<strong>en</strong>, neus <strong>en</strong> bov<strong>en</strong>kaak wordt losgemaakt. E<strong>en</strong> wig tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
oogkass<strong>en</strong> wordt verwij<strong>de</strong>rd, <strong>de</strong> oogkass<strong>en</strong> word<strong>en</strong> naar elkaar toe gezet, het voorhoofd wordt teruggeplaatst<br />
<strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> het midd<strong>en</strong>gezicht inclusief oogkass<strong>en</strong> <strong>en</strong> voorhoofd gelei<strong>de</strong>lijk naar vor<strong>en</strong> getrokk<strong>en</strong>.<br />
U ziet het frame aan <strong>de</strong> buit<strong>en</strong>zij<strong>de</strong> van het hoofd waarmee wordt getrokk<strong>en</strong>, tegelijk ziet u interne<br />
schroefmechanisme waarmee wordt geduwd. Dit soort operaties geeft doorgaans forse veran<strong>de</strong>ring<strong>en</strong> van<br />
het gezicht. In dit geval veran<strong>de</strong>rt het gezicht van hoog <strong>en</strong> hol naar relatief breed <strong>en</strong> bol, u ziet het effect van<br />
<strong>de</strong> botverplaatsing op <strong>de</strong> veran<strong>de</strong>ring van <strong>de</strong> weke <strong>de</strong>l<strong>en</strong> <strong>en</strong> dus <strong>de</strong> contour<strong>en</strong> van het gezicht.<br />
24<br />
prof. dr. e.b. wolvius
MKA: tandheelkundig of medisch?<br />
Voor inschrijving in het MKA register zijn bei<strong>de</strong> vooropleiding<strong>en</strong> tandheelkun<strong>de</strong><br />
<strong>en</strong> g<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong> noodzakelijk, maar <strong>de</strong> MKA blijft e<strong>en</strong> tandheelkundig specialisme.<br />
Waarom?<br />
1) Patiënt<strong>en</strong> voor <strong>de</strong> MKA- chirurg word<strong>en</strong> grot<strong>en</strong><strong>de</strong>els verwez<strong>en</strong> door <strong>de</strong> tandarts<br />
in <strong>de</strong> eerste lijn. Immers <strong>de</strong> ziekteprocess<strong>en</strong> <strong>en</strong> te behan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> afwijking<strong>en</strong> zijn vaak<br />
aan het gebit <strong>en</strong> <strong>de</strong> slijmvliez<strong>en</strong> gerelateerd <strong>en</strong> door <strong>de</strong> tandarts als regisseur in <strong>de</strong><br />
mondzorg vastgesteld. Gelukkig wordt al wel bij huisarts<strong>en</strong> meer <strong>en</strong> meer dui<strong>de</strong>lijk<br />
welke patiënt<strong>en</strong> naar ons kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verwez<strong>en</strong>. 2) De organisatie <strong>en</strong> het bestuur,<br />
kijk<strong>en</strong>d naar <strong>de</strong> beroepsbelang<strong>en</strong> van <strong>de</strong> MKA zijn geregeld via <strong>de</strong> NMT <strong>en</strong> niet via <strong>de</strong><br />
medische teg<strong>en</strong>hanger. 3) De tariefstructuur van <strong>de</strong> MKA is an<strong>de</strong>rs dan <strong>de</strong> medische;<br />
ge<strong>en</strong> DBC’s, ge<strong>en</strong> bom<strong>en</strong> of DOT’s maar e<strong>en</strong> an<strong>de</strong>r systeem, 4) Het on<strong>de</strong>rzoek <strong>en</strong><br />
on<strong>de</strong>rwijs in <strong>de</strong> MKA zijn wet<strong>en</strong>schappelijk gezi<strong>en</strong> vaak geënt op tandheelkundige<br />
thema’s. Binn<strong>en</strong> het on<strong>de</strong>rwijs van <strong>de</strong> tandheelkun<strong>de</strong> opleiding is er structureel<br />
aandacht voor <strong>de</strong> MKA. 5) Terwijl in e<strong>en</strong> aantal Europese land<strong>en</strong> <strong>de</strong> beroepsgroep is<br />
gesplitst in e<strong>en</strong> <strong>de</strong>el dichtbij <strong>de</strong> tandheelkun<strong>de</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> <strong>de</strong>el dichtbij <strong>de</strong> g<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong>, is<br />
dit onw<strong>en</strong>selijk voor ons kleine land met e<strong>en</strong> beperkt aantal MKA-chirurg<strong>en</strong>. Splitsing<br />
br<strong>en</strong>gt <strong>de</strong> gehele groep niet ver<strong>de</strong>r.<br />
Inmid<strong>de</strong>ls is na e<strong>en</strong> uitvoerige interne discussie in <strong>de</strong> afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> het standpunt<br />
van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse ver<strong>en</strong>iging van MKA (NVMKA) glashel<strong>de</strong>r: <strong>de</strong> verankering is in<br />
<strong>de</strong> tandheelkun<strong>de</strong>. Als oplei<strong>de</strong>rs zull<strong>en</strong> we sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> led<strong>en</strong> <strong>en</strong> het bestuur van<br />
<strong>de</strong> NVMKA <strong>de</strong> hand<strong>en</strong> ine<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> slaan om <strong>de</strong> rec<strong>en</strong>te ontwikkeling<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t<br />
moeizame financiering van e<strong>en</strong> twee<strong>de</strong> Bachelors/Masters te overwinn<strong>en</strong>; lat<strong>en</strong> we<br />
optred<strong>en</strong> als mat<strong>en</strong>. Dit mag ge<strong>en</strong> bedreiging voor ons specialisme vorm<strong>en</strong>.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 25
Opleiding<br />
Op onze af<strong>de</strong>ling zijn er vijf typ<strong>en</strong> opleiding<strong>en</strong>: 1) <strong>de</strong> Assist<strong>en</strong>t in opleiding tot<br />
Specialist (AIOS), 2) <strong>de</strong> opleiding tot kaakchirurg-oncoloog, 3) <strong>de</strong> opleiding tot<br />
maxillofaciaal prothetist 4) <strong>de</strong> opleiding tot maxillofaciaal technieker, <strong>en</strong> sinds kort 5)<br />
<strong>de</strong> opleiding van polikliniek-assister<strong>en</strong><strong>de</strong> tot assister<strong>en</strong><strong>de</strong> op <strong>de</strong> OK.<br />
1. Dit najaar zal <strong>de</strong> opleiding tot maxillofaciaal prothetist voor het eerst hier<br />
in <strong>Rotterdam</strong> van start gegaan. Door e<strong>en</strong> constructieve sam<strong>en</strong>werking met het<br />
C<strong>en</strong>trum Bijzon<strong>de</strong>re Tandheelkun<strong>de</strong> Rijnmond is dit gezam<strong>en</strong>lijke i<strong>de</strong>e tot e<strong>en</strong> op<br />
<strong>maat</strong> gesned<strong>en</strong> opleiding gegroeid. De MFP tandarts is van grote waar<strong>de</strong> bij <strong>de</strong><br />
tandheelkundige behan<strong>de</strong>ling van <strong>de</strong> oncologie/schisis/trauma patiënt. In haar kielzog<br />
is e<strong>en</strong> opleidingstraject voor Joan Saridin uitgezet; zij volgt <strong>de</strong> opleiding Maxillofaciale<br />
techniek via e<strong>en</strong> modulair systeem aan het King’s College D<strong>en</strong>tal School London. Om<br />
e<strong>en</strong> i<strong>de</strong>e te krijg<strong>en</strong> wat zij doet:<br />
26<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Afbeelding 20 <strong>en</strong> 21: E<strong>en</strong> 45 jarige vrouw met e<strong>en</strong> niet ontwikkel<strong>de</strong> kaak <strong>en</strong> oor links. Al 20 jaar terug heeft<br />
zij e<strong>en</strong> reconstructie van <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak links on<strong>de</strong>rgaan <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> weke <strong>de</strong>l<strong>en</strong> opbouw met weefsel van <strong>de</strong><br />
buik uitgevoerd. Alsnog w<strong>en</strong>st zij e<strong>en</strong> kunstoor links. Overig<strong>en</strong>s is zij kaal vanwege e<strong>en</strong> bijwerking van e<strong>en</strong><br />
medicijn in het verled<strong>en</strong>. U ziet dat het rechter oor wordt gespiegeld naar links <strong>en</strong> met planningsoftware<br />
wordt gekek<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> i<strong>de</strong>ale positie van <strong>de</strong> implantat<strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met <strong>de</strong> beschikbaarheid van bot<br />
om dat implantaat in te kunn<strong>en</strong> plaats<strong>en</strong>. Uitein<strong>de</strong>lijk wordt door <strong>de</strong> MFP technieker e<strong>en</strong> boormal gemaakt <strong>en</strong><br />
gepast; terwijl <strong>de</strong> patiënte in narcose is word<strong>en</strong> <strong>de</strong> korte implantat<strong>en</strong> door <strong>de</strong> chirurg geplaatst. Tegelijk vindt<br />
er correctie van teveel weefsel van <strong>de</strong> wang plaats <strong>en</strong> wordt zij tandheelkundig gerehabiliteerd.<br />
De AIOS MKA<br />
Onze af<strong>de</strong>ling verzorgt <strong>de</strong> opleiding van zes AIOS MKA <strong>en</strong> gaat per 2013 naar in<br />
totaal 7 AIOS. Ik wil uitein<strong>de</strong>lijk doorgroei<strong>en</strong> naar 8 AIOS. Er moet op onze af<strong>de</strong>ling e<strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong>wichtige ver<strong>de</strong>ling zijn tuss<strong>en</strong> exposure aan patiënt<strong>en</strong>zorg, beschikbare staf <strong>en</strong><br />
faciliteit<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> AIOS heeft er niets aan erg<strong>en</strong>s in opleiding te zijn zon<strong>de</strong>r exposure <strong>en</strong><br />
matige of ge<strong>en</strong> begeleiding, overig<strong>en</strong>s laat straks het nieuwe opleidingsplan dit ook<br />
niet toe. Traditioneel loopt <strong>de</strong> wijze, het programma <strong>en</strong> <strong>de</strong> structuur van <strong>de</strong> MKA AIOS<br />
achter op dat van <strong>de</strong> medische AIOS. Dat is op zich niet erg, omdat wij ook van hun<br />
pionierswerk kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> ler<strong>en</strong>. In <strong>de</strong> MKA-chirurgie wordt mom<strong>en</strong>teel gewerkt<br />
aan het nieuwe opleidingsplan. Dit wordt e<strong>en</strong> plan gericht op alle 7 compet<strong>en</strong>ties, ofwel<br />
bekwaamhed<strong>en</strong>, die voor alle aandachtsgebied<strong>en</strong> zijn beschrev<strong>en</strong>. Deze compet<strong>en</strong>ties<br />
zijn: medisch han<strong>de</strong>l<strong>en</strong>, communicatie, sam<strong>en</strong>werking, organisatie, <strong>maat</strong>schappelijk<br />
han<strong>de</strong>l<strong>en</strong>, k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> wet<strong>en</strong>schap, <strong>en</strong> professionaliteit. Al die compet<strong>en</strong>ties per<br />
aandachtsgebied moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> getraind <strong>en</strong> getoetst. Elk jaar wordt e<strong>en</strong> aantal<br />
verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> feedback- <strong>en</strong> toetsingsformulier<strong>en</strong> verzameld waardoor e<strong>en</strong> veelzijdig <strong>en</strong><br />
volledig beeld van <strong>de</strong> AIOS wordt geschetst.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 27
De consequ<strong>en</strong>tie van <strong>de</strong>ze nieuwe manier van opleid<strong>en</strong> kan leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> forse<br />
administratieve rompslomp. In 2010 versche<strong>en</strong> in het Medisch Contact e<strong>en</strong> artikel van<br />
Robert-Jan Stolker, getiteld: ”Compet<strong>en</strong>ties moet je ler<strong>en</strong>, niet afvink<strong>en</strong>”. Hier wordt<br />
gesteld dat bij <strong>de</strong> invoering van het compet<strong>en</strong>tiegericht opleid<strong>en</strong> dit kan uitmond<strong>en</strong><br />
in het overmatig ge<strong>de</strong>tailleerd structurer<strong>en</strong> van <strong>de</strong> opleiding met e<strong>en</strong> onw<strong>en</strong>selijke<br />
<strong>en</strong> onnodige bureaucratisering tot gevolg. Daarmee wordt het doel, namelijk e<strong>en</strong> AIOS<br />
goed opleid<strong>en</strong>, verlor<strong>en</strong>. De opleidingseis<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> voldo<strong>en</strong><strong>de</strong> globaal zijn maar het<br />
portfolio slank. Ook daarin wordt <strong>maat</strong>werk geleverd. De opleidingswerkvloer moet<br />
eerst maar e<strong>en</strong>s wat ervaring opdo<strong>en</strong> met <strong>de</strong> straks gereedgekom<strong>en</strong> opleidingsplann<strong>en</strong>.<br />
Er zijn nog twee opleiding<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> onze af<strong>de</strong>ling.<br />
Opleiding tot Kaakchirurg-oncoloog. Na <strong>de</strong> opleiding tot MKA-chirurg kan <strong>de</strong>ze in<br />
e<strong>en</strong> twee jarig traject word<strong>en</strong> geschoold tot specialist in <strong>de</strong> Hoofd/Hals oncologie. Onze<br />
af<strong>de</strong>ling trekt natuurlijk hierin nauw op met <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong><strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
Hoofd/Hals oncologie.<br />
Opleiding tot OK-assister<strong>en</strong><strong>de</strong>. Onze af<strong>de</strong>ling is gestart met <strong>de</strong> aanvull<strong>en</strong><strong>de</strong> opleiding<br />
van polikliniekassist<strong>en</strong>te tot assister<strong>en</strong><strong>de</strong> voor <strong>de</strong> operatiekamer. Verantwoor<strong>de</strong><br />
substitutie is naar mijn stellige overtuiging het antwoord op schaarste aan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
in <strong>de</strong> zorg. Er is e<strong>en</strong> groot tekort aan OK-verpleegkundig<strong>en</strong>. Dat betek<strong>en</strong>t niet<br />
dat hoog opgelei<strong>de</strong> OK-verpleegkundig<strong>en</strong> niet meer nodig zijn. Nee, juist <strong>de</strong>ze<br />
professionals moet<strong>en</strong> zich conc<strong>en</strong>trer<strong>en</strong> op hoogwaardige operaties. Dit is win-win: <strong>de</strong><br />
polikliniekassister<strong>en</strong>d<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meer veelzijdige baan met afwisseling van poli <strong>en</strong><br />
OK. OK- verpleegkundig<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> meer inhoud van het werk. En t<strong>en</strong>slotte, wij kunn<strong>en</strong><br />
wachtlijst-patiënt<strong>en</strong> sneller behan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> door meer beschikbare OK-tijd.<br />
28<br />
prof. dr. e.b. wolvius
On<strong>de</strong>rwijs<br />
Het on<strong>de</strong>rwijs van <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling MKA/BT betreft <strong>de</strong> volg<strong>en</strong><strong>de</strong> groep<strong>en</strong>: g<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong><br />
stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van <strong>Erasmus</strong> MC, tandheelkun<strong>de</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van <strong>de</strong> ACTA Amsterdam<br />
<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rwijs in <strong>de</strong> vorm van nascholingsactiviteit<strong>en</strong> voor specialist<strong>en</strong>.<br />
Dit jaar wordt voor het twee<strong>de</strong> op één volg<strong>en</strong><strong>de</strong> jaar het Minor Hoofdzak<strong>en</strong> van het<br />
Hoofd/Hals gebied georganiseerd. De organisatie vindt plaats door <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
disciplines in het Hoofd/Hals gebied. Dit on<strong>de</strong>rwijs behelst e<strong>en</strong> keuzeon<strong>de</strong>rwijs<br />
van 10 wek<strong>en</strong> aan <strong>de</strong>r<strong>de</strong>jaars Bachelors stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Voor veel stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>de</strong> eerste<br />
k<strong>en</strong>nismaking met chirurgische vakk<strong>en</strong> <strong>en</strong> met het bre<strong>de</strong> spectrum van pathologie in<br />
het complexe Hoofd/Hals gebied. Dit is e<strong>en</strong> uitgelez<strong>en</strong> eerste kans voor <strong>de</strong>ze stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
om met ons MKA-specialisme k<strong>en</strong>nis te mak<strong>en</strong>.<br />
Sinds begin dit jaar volg<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> continue nieuwe stroom ook stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
Tandheelkun<strong>de</strong> van <strong>de</strong> ACTA het Masters on<strong>de</strong>rwijs MKA bij ons in <strong>Rotterdam</strong>.<br />
E<strong>en</strong> geweldige kruisbestuiving tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> groep<strong>en</strong> Tandheelkun<strong>de</strong> <strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong><br />
G<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong> an<strong>de</strong>rzijds. Als goe<strong>de</strong> mat<strong>en</strong> wordt van elkaar geleerd.<br />
Sam<strong>en</strong> met Jan <strong>de</strong> Lange van het AMC geef ik sinds 2008 nieuw <strong>en</strong>ergie aan<br />
<strong>de</strong> AO-CMF activiteit<strong>en</strong> hier in Ne<strong>de</strong>rland. AO staat voor Arbeitsgemeinschaft für<br />
Osteosynthesefrag<strong>en</strong>, het staat voor het grootste wereldwij<strong>de</strong> netwerk van breed scala<br />
aan chirurg<strong>en</strong> dat zich toelegt op vraagstukk<strong>en</strong> van botg<strong>en</strong>ezing <strong>en</strong> behan<strong>de</strong>ling van<br />
botbreuk<strong>en</strong>. Deze van oorsprong Zwitsers organisatie bestaat al sinds ongeveer <strong>de</strong><br />
jar<strong>en</strong> ’50 van <strong>de</strong> vorige eeuw <strong>en</strong> ik b<strong>en</strong> vereerd dat Chris van <strong>de</strong>r Werk<strong>en</strong>, past presid<strong>en</strong>t<br />
AO, hier aanwezig is. Het on<strong>de</strong>r<strong>de</strong>el AO-CMF richt zich op <strong>de</strong> educatie rondom trauma<br />
<strong>en</strong> reconstructie in het hoofd/hals gebied <strong>en</strong> is in die zin ook multidisciplinair. In<br />
januari jl. organiseerd<strong>en</strong> we in het Skills-lab van ons <strong>Erasmus</strong>MC e<strong>en</strong> AO hands-on<br />
cadaver cursus waar met hulp van industriële partners e<strong>en</strong> internationale cursus kon<br />
word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t trauma van <strong>de</strong> oogkas <strong>en</strong> <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak. Ook voor 2012 staat<br />
<strong>de</strong>ze cursus weer op het programma.<br />
E<strong>en</strong> belangrijk an<strong>de</strong>r netwerk is dat van <strong>de</strong> ITI, International team of Oral<br />
Implantology. Ook weer e<strong>en</strong> indrukwekk<strong>en</strong><strong>de</strong> wereldwij<strong>de</strong> organisatie met e<strong>en</strong><br />
Ne<strong>de</strong>rlandse <strong>de</strong>legatie on<strong>de</strong>r aanvoering van Chris T<strong>en</strong> Bruggekate. Via <strong>de</strong>ze<br />
organisatie word<strong>en</strong> vele nascholingsactiviteit<strong>en</strong> georganiseerd. Ook met <strong>de</strong> ITI start<strong>en</strong><br />
we binn<strong>en</strong>kort hier in het <strong>Erasmus</strong> met e<strong>en</strong> hands-on cadaver pre-implantologische<br />
cursus.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 29
On<strong>de</strong>rzoek<br />
Klinisch. Het klinisch on<strong>de</strong>rzoek van onze af<strong>de</strong>ling richt zich op <strong>de</strong> drie al eer<strong>de</strong>r<br />
g<strong>en</strong>oem<strong>de</strong> grote patiënt<strong>en</strong> strom<strong>en</strong>:<br />
30<br />
1) schisis <strong>en</strong> craniofaciale afwijking<strong>en</strong>,<br />
2) trauma van het aangezicht, <strong>en</strong><br />
3) Hoofd/Hals tumor<strong>en</strong>.<br />
Mom<strong>en</strong>teel loopt <strong>de</strong> lijn van <strong>de</strong> eerste categorie voorop kijk<strong>en</strong>d naar het absoluut<br />
aantal promoties dat is opgestart. Onze af<strong>de</strong>ling werkt op het terrein van <strong>de</strong><br />
craniofaciale afwijking<strong>en</strong> nauw sam<strong>en</strong> met <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling PLCH, vooral dankzij Ir<strong>en</strong>e<br />
Mathijss<strong>en</strong>; zij heeft in <strong>de</strong> afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> hard aan het CF on<strong>de</strong>rzoek getrokk<strong>en</strong>.<br />
OSAS heeft hierin e<strong>en</strong> vaste plaats gekreg<strong>en</strong> me<strong>de</strong> dankzij Ko<strong>en</strong> Joost<strong>en</strong>, kin<strong>de</strong>rartsint<strong>en</strong>sivist<br />
<strong>en</strong> Hans Hoeve/ R<strong>en</strong>e Poublon van <strong>de</strong> KNO. Wij, ik bedoel Maart<strong>en</strong><br />
Koudstaal, <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoekers <strong>en</strong> ik, trekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> duw<strong>en</strong> hard mee aan <strong>de</strong>ze kar. Dit jaar<br />
start<strong>en</strong> we <strong>de</strong>ze twee project<strong>en</strong>:<br />
1) het Obstructief Slaap Apneu syndroom bij patiënt<strong>en</strong> met Pierre Robin sequ<strong>en</strong>tie.<br />
Afbeelding 22: U ziet pasgebor<strong>en</strong><strong>en</strong> met alle korte on<strong>de</strong>rkaak, vastzitt<strong>en</strong><strong>de</strong> tong <strong>en</strong> bemoeilijkte bov<strong>en</strong>ste<br />
a<strong>de</strong>mweg; doordat <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak naar achter<strong>en</strong> ligt tred<strong>en</strong> er problem<strong>en</strong> op met <strong>de</strong> a<strong>de</strong>mweg. Sommig<strong>en</strong><br />
kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> zelfs e<strong>en</strong> canule nodig om <strong>de</strong> a<strong>de</strong>mweg zeker te stell<strong>en</strong>. In dit on<strong>de</strong>rzoek hop<strong>en</strong> we<br />
dui<strong>de</strong>lijker te krijg<strong>en</strong> welke patiënt<strong>en</strong> e<strong>en</strong> soort inhaal groei van <strong>de</strong> kaak verton<strong>en</strong>, waardoor <strong>de</strong> bov<strong>en</strong>ste<br />
luchtweg problem<strong>en</strong> spontaan verdwijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke patiënt<strong>en</strong> wel di<strong>en</strong><strong>en</strong> te word<strong>en</strong> geopereerd.<br />
2) het twee<strong>de</strong> project is “OSAS bij patiënt<strong>en</strong> met hemifaciale microsomie”. Bij <strong>de</strong>ze<br />
patiënt<strong>en</strong> kan <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rkaak on<strong>de</strong>rontwikkeld zijn. Het is ondui<strong>de</strong>lijk in hoeverre hier<br />
problem<strong>en</strong> met bov<strong>en</strong>ste luchtwegobstructies optred<strong>en</strong>. In e<strong>en</strong> prospectieve studie<br />
zull<strong>en</strong> slaapstudies word<strong>en</strong> uitgevoerd om dit f<strong>en</strong>ome<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> objectiver<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
ev<strong>en</strong>tuele noodzaak van vroege behan<strong>de</strong>ling te on<strong>de</strong>rbouw<strong>en</strong>.<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Preklinisch<br />
Het preklinische on<strong>de</strong>rzoek richt zich op 1) het ontwikkel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> mo<strong>de</strong>l om <strong>de</strong><br />
kwaliteit van <strong>de</strong> orale weefsels na radiotherapie te met<strong>en</strong>, 2) op het evaluer<strong>en</strong> van het<br />
effect van hyperbare zuurstoftherapie op <strong>de</strong> bestraal<strong>de</strong> weefsels, <strong>en</strong> 3) on<strong>de</strong>rzoek<strong>en</strong> van<br />
<strong>de</strong> effect<strong>en</strong> van hyperbare zuurstof therapie op tumorgroei. Van hyperbare zuurstof<br />
therapie wordt veron<strong>de</strong>rsteld dat het in staat is stralingsgeïnduceer<strong>de</strong> weefselscha<strong>de</strong><br />
ge<strong>de</strong>eltelijk of zelfs geheel te reducer<strong>en</strong>, maar het bewijs daarvoor is nog niet heel sterk.<br />
Voor dit preklinische on<strong>de</strong>rzoek is specifiek e<strong>en</strong> hyperbare zuurstoftank ontwikkeld.<br />
Dit on<strong>de</strong>rzoek heeft natuurlijk lijn<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> bek<strong>en</strong><strong>de</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong><strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling<strong>en</strong><br />
binn<strong>en</strong> <strong>de</strong> Hoofd/Hals oncologie. Maar ik kijk tegelijk ver<strong>de</strong>r uit naar sam<strong>en</strong>werking<br />
met collega’s van Molecular Radiation Biology, ik noem specifiek Roland Kanaar,<br />
waar topon<strong>de</strong>rzoek plaatsvindt op terrein van irradiatiescha<strong>de</strong> <strong>en</strong> DNA, <strong>en</strong> ik kijk uit<br />
naar sam<strong>en</strong>werking met collega’s van <strong>de</strong> Raman spectrosopie, waar topon<strong>de</strong>rzoek<br />
plaatsvindt met <strong>de</strong>ze non-invasieve optische techniek om <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>stelling van cell<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> weefsels te kunn<strong>en</strong> analyser<strong>en</strong>. Deze initiatiev<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> nieuwe<br />
impuls voor ons on<strong>de</strong>rzoek.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 31
Tot besluit<br />
M ijnheer <strong>de</strong> Rector, dames <strong>en</strong> her<strong>en</strong>, MKA <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> Maat betek<strong>en</strong>t voor mij:<br />
1. dat onze af<strong>de</strong>ling tot <strong>de</strong> meest aantrekkelijke opleidingskliniek<strong>en</strong> behoort,<br />
2. dat <strong>de</strong> specifieke zorg voor e<strong>en</strong> <strong>de</strong>elgebied in <strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> lijn meer focus krijgt <strong>en</strong> dus<br />
losser staat van <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>rspecialism<strong>en</strong>,<br />
3. <strong>en</strong> dat het uitgezette klinische <strong>en</strong> preklinische on<strong>de</strong>rzoek is geïntegreerd binn<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
bestaan<strong>de</strong> lijn<strong>en</strong> van het <strong>Erasmus</strong>MC,<br />
maar alles in <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> <strong>en</strong> met <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> mat<strong>en</strong>.<br />
32<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Finale<br />
Aan het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong>ze re<strong>de</strong> wil ik <strong>en</strong>kele person<strong>en</strong> nadrukkelijk dank<strong>en</strong> <strong>en</strong> stilstaan<br />
bij dieg<strong>en</strong><strong>en</strong> die hebb<strong>en</strong> bijgedrag<strong>en</strong> aan mijn professionele ontwikkeling. Ik kijk<br />
terug naar <strong>de</strong> mooie tijd van mijn opleiding in <strong>de</strong> VU Amsterdam. Eerst bij Wim van <strong>de</strong>r<br />
Kwast, later bij Isaäc van <strong>de</strong>r Waal. Ik zie zijn onuitputtelijke <strong>en</strong> tegelijk inspirer<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
<strong>en</strong>ergie om betrokk<strong>en</strong> te blijv<strong>en</strong>. Ik kijk ook terug naar e<strong>en</strong> opleidingstijd met Roy<br />
Martina met wie e<strong>en</strong> waar<strong>de</strong>volle vri<strong>en</strong>dschap ontstond. Ik b<strong>en</strong> Harrie Kerst<strong>en</strong>s <strong>en</strong><br />
Klaas <strong>de</strong> Vries dankbaar, mijn collega’s uit het Brabantse. Ik dank alle collega’s van het<br />
St. Annaziek<strong>en</strong>huis die <strong>de</strong> moeite hebb<strong>en</strong> g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> om vandaag hierhe<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong>.<br />
Wat e<strong>en</strong> geweldig ziek<strong>en</strong>huis om in te werk<strong>en</strong>: juist zorg in <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong>.<br />
Karel van <strong>de</strong>r Wal, dank voor je expertise <strong>en</strong> <strong>en</strong>orme inzet van <strong>de</strong> afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong>. Het<br />
is e<strong>en</strong> eer om als twee<strong>de</strong> hoogleraar hier in <strong>Rotterdam</strong> in jouw voetspor<strong>en</strong> te mog<strong>en</strong><br />
tred<strong>en</strong>. Ik dank ook <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> Staf: Ton Dumans, Ivo t<strong>en</strong> Hove, Maart<strong>en</strong><br />
Koudstaal, Katinka Vervoorn, Tjeerd <strong>de</strong> Boor<strong>de</strong>r, José van Elswijk, Nico Fokk<strong>en</strong>s, Regi<strong>en</strong><br />
Terwind, Emeline te Veldhuis. Ik dank <strong>de</strong> on<strong>de</strong>rzoekers <strong>en</strong> <strong>de</strong> AIOS groep die mij scherp<br />
<strong>en</strong> fris houd<strong>en</strong>. Tegelijk dank ik <strong>de</strong> polikliniekme<strong>de</strong>werkers voor hun bijdrage aan <strong>de</strong><br />
positieve sfeer op <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling, ik dank Rioke <strong>de</strong> Kort als unithoofd <strong>en</strong> Sandra Janss<strong>en</strong>s,<br />
zon<strong>de</strong>r wie ik wel heel weinig binn<strong>en</strong> <strong>Erasmus</strong> MC kan. Ik dank <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van het<br />
THEMA bestuur Hers<strong>en</strong><strong>en</strong>/Zintuig<strong>en</strong>, met name Peter Sillievis Smit, Piet Wesseling <strong>en</strong><br />
Karin ter Meul<strong>en</strong> Boer. Ik kan nog veel van jullie ler<strong>en</strong>.<br />
Led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> B<strong>en</strong>oemingsadviescommissie Huib Pols, Riel van Rij, Robert-Jan Stolker,<br />
Stev<strong>en</strong> Hovius, Lambert <strong>de</strong> Bont, Rob Baat<strong>en</strong>burg <strong>de</strong> Jongh, Mieke Hazes, Clem<strong>en</strong>s<br />
Fest<strong>en</strong>; all<strong>en</strong> dank ik voor het in mij gestel<strong>de</strong> vertrouw<strong>en</strong>.<br />
Onze af<strong>de</strong>ling heeft al lang e<strong>en</strong> goe<strong>de</strong> relatie met <strong>de</strong> orthodontist<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
polikliniek orthodontie van het Sophia kin<strong>de</strong>rziek<strong>en</strong>huis Edwin Ongkosuwito, Inge<br />
Balk-Leurs, <strong>en</strong> Geer van d<strong>en</strong> Dung<strong>en</strong>, maar ook met die van <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling orthodontie<br />
van <strong>de</strong> ACTA Amsterdam, Charlotte Prahl, <strong>en</strong> natuurlijk met <strong>de</strong> orthodontist<strong>en</strong> uit <strong>de</strong><br />
regio <strong>Rotterdam</strong>/Rijnmond: dit gaan we continuer<strong>en</strong>.<br />
Ik dank <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van het Craniofaciaal team: er is heel veel bereikt in <strong>de</strong> afgelop<strong>en</strong><br />
jar<strong>en</strong> <strong>en</strong> we zull<strong>en</strong> nog veel gaan bereik<strong>en</strong>. Ik dank <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> stuurgroep van <strong>de</strong><br />
<strong>Rotterdam</strong>se Werkgroep voor H/H tumor<strong>en</strong>. Ik heb gezi<strong>en</strong> dat al veel goed werk voor <strong>de</strong><br />
H/H oncologie hier in <strong>Rotterdam</strong> is verzet.<br />
Ik dank <strong>de</strong> led<strong>en</strong> van <strong>de</strong> SOC-kaakchirurgie; al heel lang e<strong>en</strong> geweldig draai<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong><br />
vooral inspirer<strong>en</strong><strong>de</strong> commissie met nu ook universitaire belang<strong>en</strong>!<br />
Ik dank het bestuur AO-Ne<strong>de</strong>rland <strong>en</strong> ITI Dutch Section; bijna <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> organisaties<br />
met e<strong>en</strong> geweldige missie: educatie.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 33
Ver<strong>de</strong>r dank ik Marius Buiting die mij heeft geholp<strong>en</strong> met <strong>de</strong> voorbereiding<strong>en</strong> van<br />
<strong>de</strong>ze dag. Joan Saridin, bedankt voor <strong>de</strong> vlekkeloze beeldvorming. Ik dank <strong>de</strong> DAC<br />
voor <strong>de</strong> sportiviteit <strong>en</strong> <strong>de</strong> vri<strong>en</strong>dschap voor het lev<strong>en</strong>. Ik zal wel nooit e<strong>en</strong> echt goe<strong>de</strong><br />
voetballer word<strong>en</strong>, maar ik kan wel verdomd hard achter <strong>de</strong> bal aanlop<strong>en</strong>.<br />
Ik b<strong>en</strong> opgevoed in e<strong>en</strong> arts<strong>en</strong>gezin. Tot mijn achtti<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>de</strong>ed ik alles wat mijn<br />
grote broer Rein ook had gedaan; naar <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> schol<strong>en</strong>, <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> vakk<strong>en</strong>, <strong>de</strong>zelf<strong>de</strong><br />
sport<strong>en</strong>. Op mijn 18 koos ik echter voor tandheelkun<strong>de</strong> waar hij eer<strong>de</strong>r had gekoz<strong>en</strong><br />
voor g<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong>, voor mij al e<strong>en</strong> spectaculaire veran<strong>de</strong>ring. Later b<strong>en</strong> ik alsnog<br />
g<strong>en</strong>eeskun<strong>de</strong> gaan do<strong>en</strong>. Mijn an<strong>de</strong>re broer Johannes was dui<strong>de</strong>lijk uit an<strong>de</strong>r hout<br />
gesned<strong>en</strong> <strong>en</strong> maakte in zijn hele lev<strong>en</strong> hele an<strong>de</strong>re keuzes, waarschijnlijk veel<br />
slimmere. Ik kijk terug op e<strong>en</strong> prachtige opvoeding van mijn bei<strong>de</strong> ou<strong>de</strong>rs, <strong>en</strong> dank<br />
mijn moe<strong>de</strong>r die hier gelukkig aanwezig is. Helaas, mijn va<strong>de</strong>r is er niet meer, maar hij<br />
zou apetrots zijn geweest.<br />
Afbeelding 23: Morg<strong>en</strong> vier<strong>en</strong> we met het gezin <strong>de</strong> verjaardag van Martijn, onze mid<strong>de</strong>lste zoon die 10 jaar<br />
wordt. Joost is bijna 12 <strong>en</strong> Bart is net 8. Her<strong>en</strong>, straks drink<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> borrel!<br />
34<br />
Monique, je b<strong>en</strong>t mijn beste <strong>maat</strong>je! MKA staat voor Mooi, Kwaliteit <strong>en</strong> Aandacht.<br />
Ik heb gezegd.<br />
prof. dr. e.b. wolvius
Literatuurverwijzing<strong>en</strong><br />
| 1<br />
| 2<br />
| 3<br />
| 4<br />
Leerink B. Weg met <strong>de</strong> budgett<strong>en</strong> in <strong>de</strong> zorg. Medisch contact 2011, 66: 347-349.<br />
Driess<strong>en</strong> E, Boor K, Scheele F, Stolker RJ. Compet<strong>en</strong>ties moet je ler<strong>en</strong>, niet afvink<strong>en</strong>.<br />
Medisch contact 2010; 65, 1522-24.<br />
Haeseker B. Dr. J.F.S. Esser and his influ<strong>en</strong>ce on the <strong>de</strong>velopm<strong>en</strong>t of plastic and reconstructive surgery.<br />
<strong>Rotterdam</strong>: <strong>Erasmus</strong> <strong>Universiteit</strong>, 1983. Aca<strong>de</strong>misch proefschrift<br />
Stoelinga PJW. De Ne<strong>de</strong>rlandse geschied<strong>en</strong>is van <strong>de</strong> kaakchirurgie. In: Stoelinga PJW (red). Vijftig jaar aan<br />
<strong>de</strong> kaak gesteld. Het aanzicht van <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandse Kaakchirurgie opgetek<strong>en</strong>d uit <strong>de</strong> mond van <strong>de</strong> led<strong>en</strong>.<br />
Lelystad: Ne<strong>de</strong>rlandse Ver<strong>en</strong>iging voor Mondziekt<strong>en</strong>, Kaak- <strong>en</strong> Aangezichtschirurgie, 2006.<br />
<strong>mka</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>juiste</strong> <strong>maat</strong> 35
36<br />
prof. dr. e.b. wolvius
a a a a a a a a a a a a a a a a a a<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a<br />
Deze publicatie betreft e<strong>en</strong> oratie aan<br />
<strong>de</strong> <strong>Erasmus</strong> <strong>Universiteit</strong> <strong>Rotterdam</strong><br />
ISBN 978-90-779-0691-0<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a<br />
a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a a