You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Gedichten<br />
Paul van Ostaijen<br />
Editie Gaston Burssens<br />
bron<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten (ed. Gaston Burssens). De Sikkel, Antwerpen 1935 (2de druk)<br />
Zie voor verantwoording: http://www.dbnl.org/tekst/osta002gedi02_01/colofon.php<br />
© 2012 dbnl / erven Gaston Burssens
Inleiding<br />
5<br />
Om de met Music-Hall (1914-15) en Het Signaal (1916-18) niet bekende lezer<br />
enigszins vertrouwd te maken (men neme in aanmerking dat noch de eerste bundel,<br />
door Paul van Ostaijen zelf veroordeeld als jongelingspoëzie, noch de tweede, als<br />
behorende tot de poëzie van een overwonnen standpunt, naar alle waarschijnlijkheid<br />
ooit zullen worden herdrukt, zo tenminste had van Ostaijen bij leven besloten); doch<br />
vooral om de lezer een volledig overzicht te geven op 's dichters evolutie in de<br />
literatuur, gaan hier vooraf acht gedichten uit Music-Hall en twaalf gedichten uit<br />
Het Signaal. De Feesten van Angst en Pijn, die erop volgen, behoren tot een ander<br />
standpunt, maar vermits totnogtoe onuitgegeven, verschijnen zij hier als<br />
verbindings-teken tussen Het Signaal en het Eerste Boek van Schmoll. Deze Feesten<br />
van Angst en Pijn vervangen als het ware Bezette Stad, waarvan de opname<br />
ongewenst was, aangezien Bezette Stad op zich zelf een niet te verbrokkelen monument<br />
vormt, waaruit geen enkel gedicht zou kunnen worden overgenomen zonder uit het<br />
kader zijner localisering te worden gerukt; en waar de veren de vogel maken, leek<br />
het niet nodig de staart van de pauw te ontsieren met enkele veren op een hoed te<br />
steken, die hierdoor als gedemodeerd een pover aspect bieden zou. Het manuscript<br />
van De Feesten van Angst en Pijn werd ons bereidwillig ter copiëring afgestaan<br />
door Oskar Jespers, aan wie van Ostaijen het had geschonken. Dit manuscript is een<br />
curiositeit op zich zelf, het is op Japans papier in verschillende kleuren uitgevoerd<br />
en zou er bij een eventuele druk naar het origineel, minstens even grillig uitzien als<br />
Bezette Stad. (Evenwel is er het van Ostaijense tijdsnihilisme niet als in Bezette Stad<br />
tot de uiterste konsekwentie doorgedreven). Het is natuurlijk jammer dat we ons hier<br />
hebben moeten bepalen tot een droge weergave van dit zo frisse handschrift - aan<br />
de schikking van den dichter hebben we echter niets veranderd - maar wij menen<br />
dat de grondwaarde van een gedicht toch minder besloten ligt in een soort<br />
rhythmische typografie, die tevens is een typografisch désordre (artistique), hoe ook<br />
dit désordre de zinnen streelt. Raffinement of perversiteit? Misschien allebei, maar<br />
dan een raffinement en een perversiteit zoals die te pas komen bij het tactilisme van<br />
Marinetti. Paul van<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
6<br />
Ostaijen wilde of kon zich literair niet meer steunen op wat van hem totnogtoe<br />
verschenen was; over Music-Hall was hij zelf in het geheel niet meer te spreken en<br />
hij dacht er soms aan zoveel exemplaren mogelijk terug te kopen om ze te verbranden.<br />
Het Signaal beschouwde hij, zoals hoger gezegd, als een eerste overwonnen standpunt.<br />
Van Ostaijen had, zeide men, zijn geloof in de mensheid verloren, in werkelijkheid<br />
had hij dit geloof gescheiden van zijn literaire productiviteit, want het wezen der<br />
wereld verandert men niet met een gedicht en een gedicht mag niet ondergeschikt<br />
worden gemaakt aan een actie die om het even welk doel beoogt. Het gedicht is zich<br />
zelf doel. Het geloof in de mensheid is geen steunpilaar waarop gedichten worden<br />
gebouwd. Aldus getuigt van Ostaijen in zijn Self-Defense: ‘Bezette Stad was een<br />
vergif als tegengif gebruikt. Het nihilisme van Bezette Stad cureerde mij van een<br />
oneerlijkheid, die ik eerlijkhied waande, en van een buiten-lyrische hogeborst-zetterij.<br />
Daarna werd ik een gewoon dichter, die gedichtjes maakte voor zijn plezier. Ik maak<br />
geen aanspraak op de medalje van burgerdeugd...’<br />
Blijft aldus nog het Eerste Boek van Schmoll, hetwelk de in portefeuille liggende<br />
en in tijdschrift verspreide gedichten der vijf laatste jaren moest bevatten, en welke<br />
de dichter onder deze titel zich voornam te publiceren. Echter waren wij bij de keuze<br />
van de in portefeuille nagelaten gedichten aan ons zelf overgelaten. Het was ons niet<br />
mogelijk uit te maken in hoeverre een gedicht voor Paul van Ostaijen zijn waarde<br />
verloren had, omdat - hoe goed het op zich zelf ook geweest mocht zijn - een ander<br />
gedicht wellicht voor zijn gevoel het zich gestelde probleem beter en met eenvoudiger<br />
middelen had opgelost. (Want dit toch was zijn streven: de factuur van het gedicht<br />
herleiden tot de meest simpele, soms simplistische expressie, - en toch, deze uiterste<br />
simplificatie was een uiterst raffinement). Kortom we hebben ons verplicht gezien<br />
alle verspreide en onuitgegeven nagelaten verzen op te nemen, op gevaar af de<br />
bedoelingen van den dichter te verraden. Waar we echter weten dat enerzijds van<br />
Ostaijen geen gedichten liet verschijnen dan die welke minstens zes maanden aan<br />
eigen kritiek konden weerstaan, anderzijds dat hij in portefeuille geen gedichten<br />
behield die hem minderwaardig schenen, en ten slotte dat hij de laatste zes maanden<br />
welke hij te bed doorbracht, weinig of niets heeft geschreven, zo hebben<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
7<br />
we niet te veel scrupules over de, van 's dichters standpunt uit, inferioriteit der hier<br />
verschijnende gedichten uit het Eerste Boek van Sehmoll. Om nochtans op dit punt<br />
de schroef nog meer aan te draaien hebben we in het Appendix van deze bundel die<br />
gedichten afgezonderd, welke ons nog te dicht bij Bezette Stad en te ver van 's dichters<br />
jongst ingenomen standpunt bleken te staan. Ook de enkele groteske gedichten, welke<br />
van Ostaijen schreef, hebben we onder deze rubriek opgenomen Het Eerste Boek<br />
van Schmoll zou zijn eerste definitieve bundel zijn geweest, het boek der ‘zuivere<br />
lyriek’ zoals hij deze in zijn vele kritische opstellen heeft voorgesteld. Uit een zijner<br />
brieven halen wij aan: ‘Ik probeer bijna zuiver rhythmisch-muzikaal te zijn d.w.z.<br />
dat ik probeer de opvatting alleen door rhythme te doen spreken (b.v. de oneindige<br />
moeheid wordt in Melopee niet uitgesproken, niet geavoueerd; zij klinkt er alleen<br />
in)...’ En verder: ‘Ik heb de hoop nog niet opgegeven eenmaal ergens professor in<br />
lyriek te worden!...’<br />
Met deze laatste zin kan de nuchterinleidende uiteenzetting gesloten worden. Van<br />
Ostaijen schreef dat in December 1927, een paar maanden dus vóór zijn dood. Het<br />
subliem-waanzinnige van deze hoop bij een stervende ! Is dit niet de ‘derde waanzin’<br />
die men ook in zijn gedichten treft, de waanzin die van de Muzen komt? Want wie<br />
buiten de waanzin der Muzen om tot de poorten der poëzie gaat met het geloof dat<br />
hij op grond van zijn kunstvaardigheid een groot dichter zal zijn, die blijft zelf<br />
oningewijd, en zijn werk, het werk van de bezonnene, wordt door het oeuvre der<br />
waanzinnigen in het duister gesteld. Dit toch zei Plato. Geachte lezer, mag ik U nog<br />
toevertrouwen wat Paul van Ostaijen U tijdens zijn leven niet meer heeft kunnen<br />
zeggen, maar wat hij opschreef voor twee vrienden: ‘Het is goed te weten dat ons<br />
geval in de Nederlandse letteren hopeloos is. Dat wil niet zeggen troosteloos. En<br />
moest het nochtans nodig zijn ergens een troost te zoeken, laat ons dan niet vergeten<br />
dat de volgende stelling aan een wetmatigheid in de Nederlandse literatuur<br />
beantwoordt: De Pastorij van Mastland haalt het steeds bij ons op Woutertje Pieterse.<br />
Daarom, indien dit ons welkom is onze lof zwart op wit te lezen, laat ons elkaar<br />
loven, want het is nutteloos op andere lof te wachten...’<br />
Dit maar om te zeggen dat Uw lof wat laat zal komen.<br />
Gaston BURSSENS.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Bij de tweede druk<br />
8<br />
Het is nu eenmaal het lot van ieder ‘goed’ dichter met het stof van de reputatie te<br />
worden bedekt dat de tijd op allen en alles - ook op de hersenen - laat neerkomen.<br />
Dat deze tweede druk noodzakelijk werd geacht, bewijst dat de reputatie van Paul<br />
van Ostaijen thans ‘gevestigd’ is. Laat ons dit feit verheugend noemen, of onverschillig<br />
er aan voorbijgaan, of het met een weemoedige glimlach vaststellen, 2×2 = 4, ook<br />
voor hen voor wie 5 een juistere uitkomst is.<br />
G.B.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Music-Hall<br />
9<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Herfst<br />
11<br />
Zij die vóór mij kwamen en dichters waren,<br />
zij hebben hun droefenis, in de Herfst, uitgesproken<br />
en eenheid gevoeld tussen hun gebroken<br />
leven, met het vaarwel aan de drommen hunner dromen,<br />
en het sterven der zonneblaren aan de dorre bomen.<br />
Zij hebben gezegd: de Herfst was 't schoonste getij,<br />
al was hij dan ook droefeniszwaar en de baar van de zomer blij,<br />
zij wisten zich een groot geluk, toen hun leed<br />
met het getij één was en sterk kompleet.<br />
Maar zó kan ik de Herfst niet voelen, zó is hij niet in mij:<br />
het gulden doodgaan in rijk-trillend getij.<br />
Zó was het misschien vroeger; nu mijn droefenis inniger is,<br />
nu voel ik van de Herfst enkel d'onvolmaakte vunzige treurenis.<br />
Nu voel ik hoe een sterrevende zonneschijn<br />
vermeerdert van dit treurende getij de werkelijke pijn;<br />
vermoeid of niet, - wie kan het weten? - draagt als een stramme vrouw<br />
de Herfst zijn lustloze dagen, zonder warmte, zonder kou.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vergelding<br />
12<br />
Ik ben gelukkig wijl ik mezelf 'n anders mens heb gevonden<br />
die mij tot nog toe als een onbekende was;<br />
hij heeft geleefd ver weg en komt nu ongeschonden<br />
te voren in de Herfst, die voor mij als de schoonste Lente is.<br />
Niet lang geleden<br />
was een volmaakt sceptisch man te worden, mijn ideaal;<br />
alle hartstocht vergeten,<br />
het leven kalmpjes wegen en meten,<br />
zijn enkel cerebraal,<br />
en als een oud man, geheel bewust,<br />
doden elke woeste levenslust.<br />
Dikwijls heb ik tot mezelf gezegd:<br />
Paul, je weet, het leven is niet goed, het is niet slecht,<br />
het is slechts gewoon, gewoon door en door,<br />
als het werk op je kantoor.<br />
Je moet niet veel van het leven verwachten,<br />
je moet ook niet naar dood-zijn trachten,<br />
heel gewoon, zonder slag of stoot,<br />
zonder dat je geleefd hebt, komt de dood.<br />
Maar het leven heeft als 'n moeder, goed,<br />
een hoorn van ik-weet-niet-wat-overvloed<br />
over het hart van den verloren zoon<br />
gestrooid, - zijn ondankbaarheid ten loon.<br />
Ik ben zó blij, ik weet niet wat ik doen moet,<br />
het is Herfst, en 't is mij of ik slechts kende<br />
het eerste stralen van een nieuwe Lente<br />
in een tere, gele gloed.<br />
Ik zou willen lopen en elk mens<br />
die voorbijkomt, door de lens<br />
van mijn geluk doen kijken.<br />
Ik ben zó blij, wijl het leven<br />
mij ook gegeven<br />
heeft de korte angst van 't pijnlijk wachten<br />
op de welbeminde. En dag op dag<br />
die 'k vroeger vlieden zag<br />
in dorre eentonigheid, wordt tot een schaterlach:<br />
zonnebundels van geluk.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
13<br />
Ik sta nu eenmaal voorbij de grens<br />
Ik sta nu eenmaal voorbij de grens<br />
aan dewelke ieder normaal mens<br />
moet stilstand houden.<br />
Een vriend heeft me onlangs verweten,<br />
dat ik buiten het normale - volgens hem het goede - ben getreden.<br />
Maar het lot - of wie? - heeft het zó gewild,<br />
want het heeft mij het ongewone voorbehouden.<br />
Niet ik ben ongewoon, maar wel mijn levenslot.<br />
Bij mijn vrienden heb ik steeds het grootste verlangen gekend<br />
om een schone liefde, in de nieuwe Lente.<br />
Maar mijn liefde ontstond<br />
op een Herfstavond,<br />
mijn grote liefde, even buiten de stad,<br />
in het wijde park, toen het door de mensen - de gewone dan? - gans verlaten was.<br />
Mijn liefde groeide sterk in de koude Winter, -<br />
enkele zeer mooie bloemen groeien dan.<br />
Daarom is mijn liefde dan ook oneindig schoon,<br />
al is zij, - 't spijt mijn vriend misschien, - wat ongewoon.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Wederzien<br />
14<br />
Nu je, onverwacht, gekomen bent,<br />
voel ik me weer een zwak man<br />
en hoe ik m'ook overtuigen wil dat je liegt,<br />
ik kan<br />
het niet, en weer is het mijn hart dat mij bedriegt.<br />
Je hebt een zakdoek, die naar Eau de Cologne russe ruikt;<br />
nu ben ik niet meer overtuigd,<br />
ik wankel weer en kan geen woorden vinden;<br />
ik ben zó'n arme boeteling<br />
en laat me graag de handen binden<br />
door je heerlijke, oneerlijke lach.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Plakkage (Nr. 2)<br />
Ja, so geht es in der Welt<br />
Alles fühlt man sich entgleiten<br />
Jahre, Haare, Liebe, Geld<br />
Und die grosse Trunkenheiten,<br />
KLABUND.<br />
Waar kraait nu weer de haan?<br />
Want 't is de tweedemaal<br />
dat ik door de welbeminde werd verraân.<br />
15<br />
Nu zal mijn levenshardheid harder worden,<br />
als ooit te voren; mijn arm hart, - ik wil niet wenen, -<br />
zal tot een harde diamant verstenen.<br />
En elk hart dat tot mij komt: - moeder, vriend of lief, -<br />
zal ik sluiten binnen de ronde, harde wand<br />
van dit hard hart van diamant.<br />
Elk hongerig hart dat in die toren om liefde vraagt<br />
zal alles moeten derven<br />
en, zonder een ogenblik geluk, verhongerd moeten sterven.<br />
Ik zal zijn een rijk, wijdgeducht landheer<br />
met landerijen, goud en nog veel meer;<br />
maar de weelde van mijn hart te schenken<br />
aan die mij minnen, zal ik niet meer kennen.<br />
En ik zal ook vergeten dat eens mijn hart was<br />
als een zeer fijn, kristallijnen champagneglas.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Jonge lente<br />
In de jonge Lente, -<br />
ach, hoe dwaas,<br />
'k ben mezelf niet meer baas, -<br />
in de jonge Lente<br />
hebben twee jodinnetjes,<br />
twee trouwe vriendinnetjes,<br />
mijn hart verleid<br />
en tot een kort geluk geleid.<br />
Nu dwaal ik zonder centen, -<br />
wij zijn ook in de jonge Lente! -<br />
alleen langsheen de grote straten,<br />
mijn portemonnaie is gans verlaten,<br />
gelijk de schatkist van de edele Staten<br />
op verkiezingen-plakkaten.<br />
Terwijl ik zó langs de straten dwaal,<br />
heb ik mijn heel kapitaal, -<br />
ach, welk een pret, -<br />
in de hemelse dauw gezet<br />
in de hoop dat hij, in de jonge Lente,<br />
me bezorgen mag talrijke renten,<br />
zwaar door de grote percenten.<br />
16<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Aan mijn vriend Rene Victor<br />
Op een plein, -<br />
een fris, wijd-open<br />
plein, - waar kinderen stoeien<br />
en om hun spel verheugd zijn<br />
en waar blije meisjes voorbij komen<br />
met knappe stap, -<br />
daar staat een boom die immer bloeien<br />
zal, door Winter en door wind:<br />
de sterke, hoge boom<br />
van onze vriendschap,<br />
groot en vroom.<br />
17<br />
Door de tijden van onze primula-veris,<br />
als d'eerste bloesems bloeiden,<br />
is onze vriendschap ons bijgebleven<br />
en tot een sterke boom vlug opgegroeid:<br />
een boom die niet meer buigen zal of beven.<br />
Wij beiden voelen ons zeker<br />
zó sterk als een leger,<br />
want vaster en trouwer dan de wacht aan de Rijn<br />
zal onze vriendschap zijn.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Valavond<br />
Nu is van Californisch goud de tijd;<br />
de sterrevende zon vergaart<br />
haar krachten voor een laatste vaart,<br />
de laatste van die dag, ter aardewaart.<br />
Daar heeft de zon een laatste maal<br />
haar stervensweeë gouden praal<br />
verzameld in een glazen tremportaal.<br />
18<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Het signaal<br />
19<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Het stille lied<br />
21<br />
Voor de zoveelste maal heb ik Botticelli over het land zien gaan,<br />
die bloemen zaait.<br />
En weer strekken de bomen hun geweldig bottende takken,<br />
levensdrift die de Japanezen begrepen.<br />
De avond weerhoudt zich te vallen, de mensen haasten zich in dit jong getij,<br />
arme schelpvissers met de wilde hoop:<br />
thans zal de vloed hun rijkdom zijn.<br />
De huizenvlakten en toonprojecties, die zijn de afstand tussen hen en mij,<br />
verdringen mij naar 't diepst van mijn geweten.<br />
Doch niet meer een roes is thans de Lente die van mij gaat,<br />
niet meer het zwak geloof: dit is zich geven.<br />
Mocht het mij thans worden het bruidsgetij der wijze maagden;<br />
God in mij moet wekken, - Jezus en Lazarus tevens, -<br />
moesten ook mijn nagels in mijn vlees de vreselijkste beproeving enten:<br />
de snik, het ‘alles is volbracht’ en de drie-dagen-dood.<br />
Nog niet heb ik het leed, het grote godsgeschenk begrepen.<br />
Nog sta ik dwaas vóór al de wonderen en ben nog steeds mijn eigen deemoed zoekend,<br />
die mij de sleutel geven moet.<br />
Thans zal ik enkel daarvoor zorgen:<br />
olie te hebben ten allen tijde, want wanneer de bruidegom komt weet geen.<br />
Een ieder hoeft gereed te zijn,<br />
want plots kunnen lichten de schaduwen van de bomen doen zinken,<br />
dan is de bruidegom dichtbij.<br />
Hij die de bruidegom van het Leven vóór de poort laat staan,<br />
zal blijven onbevrucht een ganse leven.<br />
Doch hij, - o mocht ik reeds een ver Hosannah horen! -<br />
die olie had, de bruidegom zal in hem de lichten omzetten<br />
en hij zal zijn hooglied mogen zingen, de klare stem van God.<br />
Dit lied dat staan zal in de werkelijkheid der dingen<br />
als de gebeurtenis van een ruimere Lente, na de hopeloze wentelingen van een lange jarereeks.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Wiegeliedje voor de geliefde<br />
Dat trage zich toevouwen je oogleden,<br />
te dragen het loom fluweel van onze nacht.<br />
22<br />
Onze dag is geweest als bange blanke vazen, die waren blij<br />
de bloemen van ons liefdespel te scharen rij aan rij.<br />
Nu zal je slapen, mijn teergeliefde kind,<br />
want morgen moet je de ogen openen: een zeer fris blad dat beeft in de morgenwind.<br />
Nu zal je slapen, mijn zachte kind, in de kuil van je haren;<br />
straks is het dag, dan moeten wij weer tuilen lezen gaan.<br />
Morgen zal er uit het Oosten een koning komen, met nieuwe bruidskleren voor ons beiden;<br />
hem zullen wij, arm in arm, als kinderen in het woud, verbeiden.<br />
Knijp nu je ogen dicht, mijn luie luipaard,<br />
en strek je heupen naar je lust. Ach, du... du.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Lied voor mezelf<br />
23<br />
Mijn Heer, mijn schip is op de zee.<br />
Ik vraag U niet: laat kalm zijn de baren nu.<br />
Wie klaagt, draagt hij niet met zich mee<br />
bestendig een poel die eens zich sluiten zal over zijn hoofd?<br />
Mijn schip zal niet liggen blijven aan de ree,<br />
te luisteren naar het spelemeien van der tijen eb en vloed,<br />
niet onder morose regenzege, noch onder zonnevree,<br />
mijn schip moet in de storm mee op zee.<br />
Ik heb betrouwen in mijn boot, doch de baren slaan zo hoog,<br />
reeds over de voorsteven, reeds over de achtersteven.<br />
Als weer de zee vol vrede en rust is, zal dan het wrak van mijn boot<br />
niet mededrijven naar de ree?<br />
Met mijn boot moet ik op zee.<br />
Of ik de rijke haven vinden zal weet geen; de sterren niet.<br />
Doch steeds zingen de baren: Kom met ons mee, kom met ons mee!<br />
Is het de lokstem van de Loreley?<br />
Ik ben een koen kind dat niets weet van de kloof<br />
die ligt tussen dood en leven.<br />
Kan een boot, mijn Heer, vergaan<br />
die niets draagt dan het licht gewicht van mijn blauwe ziel?<br />
En zo mijn boot nochtans vergaat, mijn Heer,<br />
kan ik dan zondigen nog?<br />
Neen... neen... Al de stemmen zingen mij: Ga mee op zee,<br />
met de baren van Kristus, met de baren van de Loreley.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
24<br />
Gulden sporen negentienhonderd zestien<br />
In dertienhonderd en twee<br />
beken naar de stroom, stromen naar de zee,<br />
zó de verdedigers van het vlaamse gemeente-systeem, sterk in de strijd,<br />
wal, tegen de aanval van de franse leenroerigheid;<br />
zee-wal, pal, als de Rode Zee ten tijde van de Exode<br />
was, tocht van godsvolk naar Kanaän, tocht der Joden.<br />
Maar negentienhonderd zestien<br />
zal, zij aan zij,<br />
pal, rij aan rij,<br />
het actieve leger groeien zien,<br />
tot een wil en tot een daad,<br />
gekromd de rug en vuist gebald, die de vijand slaat<br />
en de nacht; breekt de dag door dageraad.<br />
Negentienhonderd zestien, jaar dat woord werd,<br />
woord dat vlees werd,<br />
leger van ons land,<br />
wachtersdaad bij wachterswoord en -hand<br />
Vastberaân, wij staan<br />
in kamp. Wij staan.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Koffiehuis<br />
25<br />
Razend gedwarrel van stemmen, tot één geraas vergroeid.<br />
Hoge klarinetklanken. Saxophoon-geluiden en wat rest<br />
daar tussen: Geweldig koperen orkest.<br />
De buffetjuffrouw dromend. Heimwee of verlangen?<br />
Alles is hier een open raadsel. De oplossing echter vindt geen.<br />
Zacht autoritair de waard. Symbool van toekomst en verleên.<br />
En 't eeuwig spel van spelers schijn en wezen,<br />
vast het gelaat, niet te doorlezen;<br />
behoedzaam defensief, maar de sterkte van hen die niet vrezen.<br />
Solidariteit der spel-geruchten,<br />
van de tragisch-ernstige domino's, fatum-zwart,<br />
tot der biljartballen rood-wit luchtig vluchten.<br />
Geblaseerde rasta's; daarnaast huiselijke dikbuiken, -<br />
alles weerom schijn, - dames die eeuwig goedig toeluiken:<br />
allen Babel-bouwers van dezelfde gebazel-innigheid.<br />
Gebannen is de innigheid uit de straat,<br />
achtervolgde faun, binnen de koffiehuizen gedreven.<br />
De sterke muren zijn de sterke dam tussen dood en leven.<br />
Bij 't even openen der deur klinkt wat daarbuiten is, de trem,<br />
of 't geroep van een venter, als een onheimlijke stem,<br />
heel even. Dan herneemt 't orkest zijn razende galop.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Koorts<br />
Aan Paul Verbruggen:<br />
26<br />
In mijn hoofd is een dwaze molenaar geklouterd,<br />
die één na één en langzaam, om zijn daad bewust te zijn,<br />
zijn zakken koren uitstort. Een fijne, zachte schijn<br />
van dof stof dwarrelt in de zon; dat geeft oneindig pijn.<br />
Niemand weet hoezeer mijn hoofd brandt<br />
en mijn even roos-gekleurde handen verraden geen leed;<br />
als twee honden, die voor een hofdeur uitgestrekt liggen,<br />
slank het hoofd op de poten te rusten.<br />
Op mijn hoofd weegt de realiteit der dingen.<br />
Getik van dactilografen, krantejochies draven,<br />
een martelende vlucht der sekonden, een zich steeds verbredende wonde,<br />
al die dingen die zo gewoon zijn, mijn pijn willen begraven.<br />
Ik weet: er is iets meer dan dit hopeloze leven,<br />
het reële mysterie boven het onbegrijpelijke van dit zinloos zijn.<br />
Ik zoek nu naar het onbewust genieten, dat zich niet bieden wil.<br />
Slechts de straten zonder betekenis, de huizeweedom van het zelfvoldaan bestaan.<br />
Ach, kon, in de aanwezigheid van het mysterie-weten,<br />
de onwezenlijke tastbaarheid van het geluk zich ontvouwen.<br />
Maar het goddeloos bewuste, het vreselijk onschrikbarende houdt<br />
mij neergedrukt. Een murmel die door zijn vader op het hoofd getreden wordt.<br />
Uren, uren zonder hoop in mijn zwak hoofd,<br />
geen bloem zal haar blaren vallen laten<br />
op de tranen die ik thans niet ween.<br />
Het razende bewuste is een kerkercel:<br />
de man die moest getroffen worden heeft haar zo juist verlaten.<br />
De cel heeft tot haar doel gediend, de man is terechtgesteld.<br />
En toch leeft alles rond den man en is de cel gestorven.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Februari<br />
Dat is het eerste van de lente in de havenstad: een volle bries van de stroom,<br />
zo vol als het gelaat van een boerejongen die in een mondharmonika blaast<br />
een bries die over de stad vaart en even onvermoeid is als die dorpsmuzikant.<br />
De wind die de eerste maal dit jaar een zelfstandige vreugde heeft gevonden.<br />
Enkel wind te zijn, tomeloos, mateloos, ongebonden.<br />
Wind te zijn, te waaien in de boom,<br />
in al de bomen. Geen enkele vertoont groen<br />
en toch is geen enkele nog winterdood. Tijd van blijde boodschap,<br />
zelfstandige tijd die een eigen leven scheppen gaat:<br />
een eigen geboorte, een eigen leven, oogst en dood.<br />
Wind te zijn: de kerktorens, de oude heksen, te buigen, te dwingen tot kinderspel.<br />
27<br />
Wind te zijn, even dwaas tegenover de jonkvrouwelijke kathedraal.<br />
En zó'n goddelijk genot met de ernst te zwetsen:<br />
de hoed van een parlementslid vijftig meter ver te dragen<br />
of legendarisch akelig te doen achter schilden en uithangborden.<br />
Een grote dag die de kristelijke liefde bezingt in een nog heidense roes.<br />
Als gister misschien schijnen bomen even dood. Maar de lucht is de millionnaire trilling van<br />
leven daarrond.<br />
Geen winteravond meer, doch elk gerucht vergaat in vreugde-echo.<br />
Zo'n dwaas geluk kent een knaap die plots te zwemmen gevat heeft, of fiets te rijden.<br />
Er is nog niets tastbaars veranderd. Dat is juist het grote van het genot.<br />
Gister: alexandrijnen over wintermajesteit. En nu:<br />
de lach van een volksjongen die van een vlondertje het water invalt, het goede, warme water,<br />
-<br />
en daarom lacht.<br />
Nergens is er één detailbewijs van de nakende lente. Enkel de algemene adem.<br />
De jongen die blaast in een mondharmonika! De wind van de stroom.<br />
Over de stad, het land in. De kleine dorpen schommelend. Over de bergen!<br />
Broedergroet aan het volk van over de grenzen<br />
De wind van onze haven die al de volkeren verfrist.<br />
De muziek van de wind: de bassen onderlijnen door een Internationale!<br />
Morgen zullen de mannelijke cello's het lied hervatten.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Marcel schwob<br />
28<br />
Ik wil de wonderlijke wonden van uw voeten zoenen,<br />
ik, de boetende, en gij die reeds gekruisigd werd.<br />
Ik weet ook gij werd aan het kruis gekromd,<br />
mijn stille kruistochtkind.<br />
Gij zijt de stem van de Doper,<br />
doch ik ben niet de Tetrarch. Gij zijt het gans gebeuren.<br />
U tegenover zal ik niet zondigen,<br />
want uwe wonde ken ik, zonder dat mijn hand hare kilte voelt.<br />
Van uwe lippen wil ik de liefde drinken,<br />
was ook uw lijf nog slechts een vreselijk offer, - de melaatse kluizenaar in de woestijn.<br />
Mijn handen zijn nog niet doorwond,<br />
de koorden snijden enkel het vlees van mijn arme armen.<br />
Doch zeg slechts een woord, gekruisigde, en de lichten in mij zullen zich omzetten<br />
tot de kaarsen van het paradijs.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Francis jammes<br />
29<br />
Zo goed zijt gij als Jozef, gelukkig om het voedstervaderschap;<br />
toen schiepen de eenvoudigste liederen stemmen hen te zingen.<br />
D'Assisen ging tot de vogelen, d'eenvoudigste wijze van geloof.<br />
Dauw van de helderste morgen was hun beider kinderlijke woord.<br />
Jammes heeft een dorp gemaakt met nieuwe burgers:<br />
de steen, de ezel en de hond van den kantonnier. Dit is het dorp van Francis Jammes.<br />
In zijn lichte woning is hij een huis met veel meer licht;<br />
de helderheid van de beek en de diepte van de leeuwerikwijs.<br />
De avond is de eenvoud van een gelukkige glimworm,<br />
de avond van Francis Jammes; gemme, warm juweel van God.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vreugde<br />
30<br />
Onder de gloedende zoen van mijn levenscheppende vreugde ligt de stad;<br />
vreugde in mij, niet om welke oorzaak ook, maar om zichzelf:<br />
zo is elke grote liefde. Mijn vreugde is een absolute liefde.<br />
Dat weet ik: ik ben een schepper die een warme golf over de stad laat varen.<br />
Op schaliedaken ligt maanlicht dol in vreugde, goud-gelukkig.<br />
Ik weet: moest de verzoeking mij op een hoogte brengen<br />
van al de schaliedaken zou ik maanlicht stromen zien:<br />
een ziedende zee van zilveren golven uit licht lopend goud.<br />
Veni Creator van het leven: Vreugde om de vreugde!<br />
Voel ik nu niet rusten de lippen van mijn geliefde op mijn mond?<br />
Alles stroomt naar mij toe, - gelijk het maanlicht schept een zee: haar eigen leven, -<br />
nu ben ik een beeld der volle vreugde.<br />
Mijn moeder heeft mij thans bekeken met haar warmste ogen;<br />
nooit was de handdruk van mijn vriend echter als deze, al is mijn vriend ook ver,<br />
en nooit zoende mij zó een geliefde als deze die ik niet ken.<br />
Van de avondlijke bomen valt licht vol schittering.<br />
Een koets zou over mijn lichaam kunnen heenrijden,<br />
dit zou mijn vreugde niet even kwetsen.<br />
Mijn vreugde zou gaan en het klingelen der sukkel-belletjes<br />
door het geschal van bazuinen vertalen.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Babel<br />
Gloedend bloed dat van mijn nagels valt<br />
en vult de spalt<br />
tussen twee tranen,<br />
die als dauw op druiven beven.<br />
Rijp stil leven<br />
maar bevrucht.<br />
Waarom vallen als schelpen<br />
bloemen van de booglampen<br />
en ligt het licht<br />
zo genadig op de scharlaken schicht<br />
van mijn bloed?<br />
In het danshuis bekleedt<br />
licht leed,<br />
dat ligt buiten droefenis<br />
de man die mij een monnik is.<br />
Waarom zijn de lampen der stad<br />
de lichten van al mijn zonden?<br />
En de stappen der danseres<br />
schreden op het hart van de wereld?<br />
31<br />
Mijn zonden zijn gewijd,<br />
bedreven in het bloedig Godsverlangen.<br />
Zoeken naar het Godswezen: bang overspel<br />
van mijn arm lichaam pijn.<br />
Zalig zal zijn de derde dag.<br />
De klanken van bazuinen<br />
in de wind een vlag,<br />
die mij welkom heet<br />
om zoveel hellelichte zonden,<br />
die enkel beproeving waren.<br />
O mijn broos lijf<br />
ik heb u vaak geofferd<br />
mijn zielewelzijn.<br />
Mijn lijf beproeven de lampen,<br />
want één dag zal het moeten ontbloot zijn<br />
van het naakt verlangen,<br />
van de zonde en van het vlees.<br />
Pijnig mij, hondsblik-zachte lampen, schrille bloemen,<br />
wellust: zomerfestoenen, witte waanzin van het winterwoud,<br />
liedjes, gigolo's. De zonde is de straat<br />
die leidt naar een wit, maar ongedacht gelaat.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
James ensor<br />
32<br />
Tentaculaire stad. Het overaardse. Geheim en wezen saam.<br />
Waarom kunnen wij niet aan de roep van deze stad weerstaan?<br />
Waarom willen wij met?<br />
Als vreemde kluizenaars, - het hart vol verzoeking,<br />
geest die bezocht wordt door de pijn-zijde lijven van koninginnen,<br />
vrange smaad der hees verlangde vlees-beloningen<br />
om 't Godsverraad, - dwalen wij rond in de stad.<br />
Witte wegen naar het wijde wezen van het Zijn.<br />
Godstad die ons leidt tot zonde en berouw.<br />
Zonde is onze geest enkel bevonden, om het ongeschonden leven<br />
van berouw.<br />
Waarom schouwen in dit berouw<br />
uw masker dieper dan het diepste masker van de dood?<br />
O meer dan een stil vermoeden valt uit de kou<br />
van hun oogholten.<br />
O begeren in de mateloze doodschrik,<br />
maskers die wegvallen. Aangrijpende angst van het IK,<br />
maar groter het verlangen.<br />
Over de baren gaat Kristus.<br />
Bang zijn de verslagen maskers der mensen.<br />
Ontzet weer. Alle gaan,<br />
maar geen van alle weet waarheen.<br />
Als kinderen ter kruistocht,<br />
wier stappen machteloos vervallen in het woud,<br />
zijn wij die de stem volgen, de aarzelende of de rotsvaste.<br />
Dauw valt soms van de takken<br />
Als lafenis ons op de ogen.<br />
Maar de dageraadstranen verdrogen<br />
op onze hete oogleden, branden van verlangen.<br />
Weten: stad in de ongrijpbare verte opgebouwd,<br />
opdat wij al de wegen zouden kunnen gaan: u te vinden.<br />
U te vinden! Maar dit: het wanhopig zoeken.<br />
Ahasver te zijn! Nooit rustende geest.<br />
Elke rustplaats is leugen.<br />
Zelfs over de baren gaat zoekend Kristus<br />
en zijn handen vallen in de witte mist.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Golgotha<br />
33<br />
Indien de waarheid daar is<br />
waar mijn broeder ze mij toonde,<br />
wijlen mijn broeder Pieter-Floris; -<br />
(hij was student in de theologie<br />
aan een rooms-katholiek seminarie) -<br />
Indien het Godszoon is die ging ter Golgotha<br />
en zijn goddelijke droefenis<br />
was de menselijke bevrijdenis,<br />
dan is het Vlaamse Volk Gods uitverkoren<br />
volk, omdat het ging als de goddelijke vrucht uit David's huis geboren<br />
zijn steile Golgotha, gekruisigd<br />
werd en in de dood behuizigd.<br />
Maar God was in zijn zoon de goddelijkheid<br />
van de herrijzenis;<br />
zó zal ook God zijn in onze strijd<br />
tot de bevrijdenis.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
35<br />
De feesten van angst en pijn<br />
Oskar Jespers opgedragen.<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
De moordenaars<br />
ZIJN rustig onrustig tussen pet en neus<br />
de ogen<br />
vergaart schaduw het gelaat<br />
wisselt schaduw wisselt het gelaat<br />
schaduw<br />
gordijn die zij zelf bewegen<br />
door het rad van hun voet<br />
de kuip van hun lijf<br />
EEN<br />
is wijkkermis<br />
lippen roerloos<br />
daaronder beweegt een stille stroom<br />
opgewekt door 't getij van 't geschuifel<br />
VOETEN<br />
geven mede de maat volksziel is melodie<br />
De mensen zijn zo<br />
je zet je ogen daarop<br />
je ziet telt een minuut<br />
telt twee minuten<br />
wat ze waard zijn<br />
37<br />
PAS OP<br />
de roest van je ogen<br />
lacht schokkend de vergissing een zatte hoerewaardin<br />
dan leg je er een tegen de lantaarn<br />
het licht is feuilletonvaal gas-groen-grijs<br />
en naast twee bloedblaren uit zijn buik<br />
vallen<br />
slechts schamele stuivers uit zijn buidel<br />
AVOND wordt koud en<br />
kouder de NACHT<br />
het koudst de hand die zich vergist<br />
walgelijke wassebeelden<br />
verkeerde moord<br />
WAAR een gouden ketting is is meer<br />
steek gil bloed baart goud<br />
de gil is bang goud noten van de rijksbank<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
38<br />
Best treft het mes een beschonken heer<br />
hij voelt de wonde<br />
de laatste snik van een viool<br />
Niet boos is bij dat hem het leven wordt genomen<br />
Zo is het leven<br />
muziek<br />
sekt<br />
mes<br />
scherzo<br />
Hij is humaan<br />
een beschonken heer begrijpt het leven<br />
en dat moordenaars ook leven moeten<br />
vóór hij sterft<br />
zinkt zijn oog in vergiffenis<br />
zegt<br />
moest je niet leven<br />
zou je geen moordenaar zijn<br />
gillen<br />
teefjesdieren hoeren<br />
het MES hoeft slechts te glinsteren<br />
dan baren zij<br />
als je waardig bent geen<br />
betere buit<br />
allegretto<br />
flikkert het mes<br />
zij kennen de waarden van 't leven<br />
Een schabletter mag niet gevreesd zijn<br />
Krachtdadig zal je toeslaan<br />
wil hevigheid twijfelloos<br />
Fortissimo een schabletter valt in trouwe ambtbetrachting<br />
GEVAAR is zó<br />
geschuivel<br />
doordringt je zachte zweepslag doch dieper<br />
grijpt kracht<br />
moed<br />
wil organiseert vastberadenheid<br />
Angst onmiddellijk tegengif<br />
bewustzijn het gaat er om<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
39<br />
straat omsingeld<br />
hoofd in de nek<br />
zit je das goed<br />
en je pet<br />
O<br />
o op! Los<br />
een schabletter is een lamme beest<br />
de maag is de meest kwetsbare plaats van de huisvader<br />
schoenen met ijzers zijn solied<br />
vaste knal op de buik<br />
los<br />
los<br />
Los<br />
zucht<br />
zakt zacht<br />
zijgt de wacht<br />
door het eerste gevaar Is er nog een nieuwe uitgave<br />
zijn er nog veel ik<br />
Ik moet er door<br />
ik wil<br />
De ene valt ik wil<br />
arm opgejaagd dier dom ben gevallen<br />
hebben me gehad Honden<br />
maar zo het is zo hoort het ook<br />
dat is de wereldorde<br />
De maat is er door zijn hart weer slagnormaal<br />
zijn pet zet hij recht<br />
normaal hart<br />
rechte pet<br />
hij is er door<br />
Harmonika<br />
Orkestrion<br />
la chaloupée<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Maskers<br />
40<br />
Blijft nauwelijks kracht de witte o witte november<br />
arme huizen te baren wit is de vloed<br />
sneeuw van het barensbloed<br />
Bleekblauw zijn de kinderen en rood hun hoofd<br />
in gesnikte sneeuw doffe tranen van de nacht<br />
werden pasgeborenen gewassen<br />
Licht gaf de maan die nog dom daarom lacht<br />
In de novembermiddag sterven kinderen<br />
worden gelegd in zwakke zerk van wit<br />
gratis geeft de zon het arme menselicht dat zijn moet<br />
bij zulke dwaze dodestoet<br />
worden begraven de arme huizen zonder spoed<br />
éen na éen Als alle begraven zijn dan is<br />
het om vijf reeds duisternis<br />
In de novembernacht is het Sabbat<br />
Sabbat van al deze witte kindertjes<br />
Geraamten knarsen en breken het krijt<br />
hebben hun schamele schaduw op huizen neergeleid<br />
Geraamten van witte o zo'n witte kindertjes<br />
dragen grote RODE MASKERS knikken en lachen<br />
knikken en lachen door de zieke schachten van zwakke maneschijn<br />
Geruisloze bevruchting viel op de witte sneeuw<br />
kindertjes geboren dragen masker een oude eeuw<br />
zonder geluid was hun geboorte en zo is hun dans<br />
gedragen op de golven van de lichtende stad fosforescente kadans<br />
hun stappen zijn witte voeten op wittende sneeuw daartussen het<br />
blauwe licht<br />
zijn allen bedronken en tuimelen allen van dak tot<br />
dak<br />
op hun hoofd<br />
als er éen bloedt is het wit net als er een weent<br />
maar allen danselen voort<br />
Eén die moeder werd heeft haar even schreiend leven in sneeuw gesmoord<br />
de volgende stak zijn vader een gloedend mes in het oog<br />
dat voort sprong op het waanzinwitte dak<br />
maar de vader lacht getroost om zulke burleske moord<br />
De laatste van de bende sleept Kristus bij de voeten<br />
die naakt op de sneeuw zal moeten boeten<br />
dan lachen de kindertjes nemen morfium en spelen baccarat<br />
tot hun sneeuwwitte WITHEID in de kinderblanke sneeuw vergaat<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
De marsch van de hete zomer<br />
BLOED<br />
kersen<br />
vallen<br />
kinderlippen kersen knallen<br />
rode kersen rode maandstonden van de Zon<br />
witte kersen<br />
vrouwebuiken<br />
vrouweborsten<br />
blinken blaken temidden RODE<br />
klaprozen<br />
witte vlam rode brand<br />
witte vlammen dansen<br />
O de wiegende vrouweheupen<br />
BAM!! bloed<br />
borsten breken<br />
buiken botsen<br />
buiken dansen<br />
borsten dansen<br />
BLOED danst<br />
danst bam<br />
Bloed begeren<br />
vrouw in maandstonden begeren<br />
PIOENEN begeren de ZON<br />
in<br />
maandstonden<br />
bottende pioenen<br />
mannelijke bloemen<br />
Hijgende fallus<br />
appels barsten zaad valt droog<br />
stampers stampen alleen<br />
doelloze rijpheid<br />
oorzaakloos schokkend<br />
ruwe liefde<br />
hinniken merries<br />
nieuwe klokken<br />
BLINKEND<br />
dorp<br />
41<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
42<br />
hol<br />
vol<br />
bollen ballen<br />
boerejongenswangen pronkappel<br />
falli zwepen het vrouwelijke lijf<br />
stijgt schaar van stof Gierende Gordijnen<br />
O lichtende gordijnen<br />
warme golf<br />
wassende golf stof schaar stijgt<br />
kudde grijze schapen<br />
verschroeien Sahara droog dor hees zijn<br />
moe zijn<br />
mat zijn<br />
de kamelen slachten<br />
om het water<br />
frisheid<br />
parels<br />
dauw<br />
oî oî o de o - asis<br />
frisse dadels van de bomen<br />
frisse vruchten<br />
de rosse regen<br />
stappen marscheren galopperen<br />
ras<br />
ras<br />
ras<br />
het leven ademen de brede regen<br />
goed fris water<br />
ik heb je lief<br />
blijheid dansende belletjes<br />
dans heel<br />
fijn<br />
je<br />
8menuet<br />
HERRIJZEN HAREN<br />
zwaar vol<br />
HERRIJZEN HUIZEN<br />
blank rillend rank<br />
en gelukkig met korte<br />
snikken<br />
van vreugde<br />
rilt nog het vrouwelijke vlees<br />
na de bevruchting<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
draagt zij nog lang in de rillende golven<br />
van haar lijf<br />
haar vreugde voort<br />
WASSEN WEELDERIG VRUCHTEN<br />
hangen vleesklokken<br />
rode bessetrossen<br />
openen de appelbomen<br />
hun ronde volle belofte<br />
een vrouw wast in de zomer<br />
de schoonste vrucht<br />
de jubelende<br />
knalt de vrucht in een schitterende lach<br />
haar platsende rijpheid<br />
JUBELENDE BOOM<br />
43<br />
schudt schouders<br />
de borsten appels<br />
wast een peer de benen<br />
tot de kroon van de dijen<br />
ligt de buik gespannen<br />
bal<br />
pool<br />
zon<br />
rond<br />
vol<br />
rondheid<br />
volheid<br />
ronde volle jubel<br />
bazuinen klawieteren gorgel<br />
orgel diepblauw<br />
rijst vox coelesta bergblauw<br />
helder<br />
klinkend<br />
zinkend<br />
leven<br />
Zing<br />
Zang<br />
Zege<br />
springt Veulen FONTEIN blijdschap van het ganse dorp<br />
kijkt de merrie en likt de jonge beest<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
44<br />
de gewoonste woorden zult gij herhalen<br />
zij hebben de diepte van zee<br />
en orgel<br />
springt een veulen arabesken die vergaan en eeuwig zijn<br />
tekening die niet vergaat<br />
Stort een arme man zijn stem die verschroeit<br />
in de brand van Zon en Zomer<br />
zijn stem<br />
oasis verdort in Sahara<br />
zijn stem<br />
hangt een uitgedroogde vrucht<br />
in een lucht<br />
te blauw en te onvruchtbaar<br />
Kobalt dodende overvloed<br />
dardende schichten van hard blauw gif<br />
zijn stem<br />
een dorre boom<br />
een dorre berk<br />
niet helgroen jubelen bladeren<br />
blaren vergaan in doodheid grijze schors<br />
Vallen<br />
woorden<br />
gebroken<br />
klokken<br />
op aarde zweven<br />
zijn woorden<br />
zonder<br />
richting<br />
eenzaam zonder eenzaamheid<br />
versmolten zonder versmelting<br />
zakt ten gronde<br />
het laatste geluid van<br />
de arme harmonika<br />
Gebroken boom zonder orkaan<br />
Sahara<br />
verschroeien<br />
stijgt<br />
schaar<br />
stof<br />
vruchten hangen<br />
uitgeperste droge<br />
vaginae liefdeleeg<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
45<br />
een hond weerloos licht zijn lillende vlees<br />
zijn hijgende lijf<br />
zijn dorstige tong in de zon<br />
De zon spuwt rood op de roze tong<br />
Mager rijst<br />
de Toren<br />
zijn kracht verzwetend in een dikke pij<br />
loden schaliekleur<br />
gebed<br />
koorden<br />
boete<br />
ligt zijn schaduw te zwaar<br />
een zwarte wonde diep<br />
op de verdorde tongen die de<br />
wegen zijn<br />
elk huis wordt apart omsingeld door<br />
hitte en verbrandt<br />
Snel schichten stijgen de huizen van de stad<br />
snel en wit<br />
grote vlekken kalkend in gespannen hemelpapier<br />
omgedraaide blauwkuip<br />
zonder dat één druppel ons laaft<br />
pijnigt priem<br />
het lopen van het kind het ganse park<br />
dat zijn hoepel niet breekt onder het branden van de zon<br />
steeds even dun zijn zwakke rondheid draait<br />
RODE BAKSTENEN PLATSEN<br />
het aangezicht vol<br />
BLOED<br />
aders<br />
springen<br />
zon toe hijgen kubische kolen fonkelgoudogen<br />
onder tarwezakken zakkende last zijn zij buildragers<br />
kruipgekromd<br />
loodrecht de zon boven<br />
de merg-blote kathedraal<br />
straten dragen de loodrechten<br />
van zon en kathedraal<br />
hoger grijpen hoger grijpen metalen wimpels tot de zon<br />
alles metaal en scherpe hoeken<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
46<br />
HARDE GEOMETRIE<br />
alles loodrechten<br />
en waterpasrechten<br />
Snijden segmenten schichten koorden<br />
gespannen<br />
barsten<br />
bogen<br />
en zijn weer barstgespand<br />
Spits doorbreken driehoekbenen kringen<br />
paralellen<br />
zon kletst een heptagoon tot scherven<br />
duizelklirt de ruit<br />
schuine stralen spelen<br />
even is het leven<br />
vlinder met schitterende nikkelscherven<br />
scherpe driehoeken<br />
het gewelf steekt in tongen<br />
platst ovenrood en anilinregen<br />
het krijt waanzinwit wrijven<br />
krijt-wrijven in karmijnrood<br />
altijd zo glinsteren en vermoeien<br />
afgematte hengstjakker<br />
helletocht om 3 uur namiddag<br />
in kringen springen huizen<br />
dansend wild en wit<br />
tombak en messing en geklir van dunst porselein<br />
de mensen hebben geen bloed meer<br />
zuigen<br />
zuigen<br />
tot de mensen wit zijn<br />
krijt krijt krijt<br />
kinderen krijsen<br />
niet bevredigend geslacht huilt huilt merrieluid<br />
klinkt niet<br />
alleen messing klinkt<br />
tombak klinkt tin giert<br />
zinken daken branden<br />
giet God<br />
warme zink op mijn dorstdorre lippen<br />
schreeuwen krijsen klinken<br />
klawietert hoger luide huilen<br />
gieren<br />
krijtwit krijst hijgwil<br />
KRISTUS zijn die om 3 uur ten hemel stijgt<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Straathok spichtig<br />
leeft het gillen<br />
van een<br />
blinde<br />
L'eau et le parfum c'est pour rien<br />
mon marquis<br />
Sous les ponts de Paris<br />
hoepels van de parkstraat vrouwekleren<br />
spuwt zon violet met<br />
goud in kruin van golving<br />
spuwt krijt witte hoeden<br />
spuwt benen die te bijten zijn<br />
opdat de tanden rusten<br />
vrouwen<br />
zijn zij bloot in zomer<br />
zo warm bloed<br />
gloed goed naakt<br />
zee ruist kleren<br />
hun VLEES is nog<br />
een frisheid de gebroken lijven die wij zijn<br />
hoog<br />
rank<br />
slank<br />
omhoog<br />
ijlen<br />
Stropijlen<br />
grenadine zo goed rood<br />
waar ik me in baden<br />
wil<br />
in de diepte zit kwartet<br />
tonen kwirrelen<br />
niet in diepte<br />
blijven<br />
plots verdaan<br />
linden stom<br />
zonder geur<br />
onbemerkt einde van<br />
muziek<br />
bazelt voort dor gezoef<br />
krekels<br />
kriewelen de mensen<br />
in de<br />
stad<br />
47<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
48<br />
FIJN en ONBEDUIDEND<br />
iris<br />
doet<br />
een fontein<br />
alles iris en opaal<br />
kristallen cylinders kristallen die door elkander gaan<br />
cylinder wit kleed gaat dwars wit huis<br />
van ver<br />
schiet<br />
rechthoektrem in de diepere rechthoekstraat<br />
ster<br />
plets<br />
vele triangels muziek en geometrie<br />
aan een troley<br />
davert glas auto's trems zon zilverruiten<br />
zwetend asfalt<br />
vormen elkaar steken hoeken maken<br />
kaleïdoskoop analogieën<br />
kontrasten<br />
nieuw beeld<br />
ander beeld<br />
duizend beelden<br />
immer cylinders hoeken kegels prismen<br />
schema<br />
loodrecht zon pasrecht aarde<br />
balkon ziet<br />
mieren<br />
krekels<br />
speelgoed<br />
fontein<br />
karretjes<br />
autopuf<br />
naïef mechanisme<br />
AVOND<br />
huizen zinken indigo op blauw<br />
kontrapunt daartussen<br />
rechte vlakken schalielood waar licht op ruist<br />
muziek<br />
levend naar het toppunt van<br />
BLAUW<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
49<br />
indigo is dicht bij<br />
blauw<br />
valt de onmetelijkheid<br />
Ruimte weg<br />
één groot plan met huizen<br />
hemel sterren<br />
naast een toren<br />
valt een ster<br />
waarom geruisloos vuurwerk<br />
lichten dansen<br />
duizelig diamanten<br />
flitsen flikkeren<br />
schichten<br />
klokken bollen zwart in blauwe avond<br />
zwart indigo safiergeglinster<br />
donkerte van een circus<br />
ruimte lichten clowns<br />
en fijne équyères<br />
toet-toet crève coeur<br />
in de avond<br />
raapt<br />
een krantevrouw<br />
de scherven<br />
van een barsthart<br />
dat<br />
viel<br />
uit een auto<br />
KRUISSTRAAT LICHT IMMER<br />
LICHT<br />
SOTER VERLOSSER<br />
KRUISWEG PINKT OLIELAMP<br />
VALT<br />
SCHADUW OP KRISTUS'HART<br />
dansen<br />
groen-blauw blauw-groen<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
50<br />
over het land over het water<br />
glimwormen<br />
liefdespel spel van liefde<br />
trekt de blauwe avond saam naar het kleine vlak<br />
glimworm<br />
glimworm klein vlak avond groot vlak<br />
licht blauw<br />
duister blauw<br />
groeiend prisma<br />
volle vlakken<br />
goede slaap beesten en tarwe<br />
maar<br />
zang van nachtgalen en padden<br />
waarde tegenwaarde<br />
bassen en hobo's<br />
HUIS<br />
SNIJDT<br />
MAAN<br />
ZACHT HOLLANDSE KAAS<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Barbaarse dans<br />
51<br />
Holoho holoho<br />
tata<br />
tata tatata<br />
holoho<br />
holoho<br />
Bam<br />
Slingeren slangen door de Stilte<br />
wuiven bomen dwars door de blauwe avond<br />
Speelt<br />
maan<br />
panteren<br />
op de weide<br />
holoho holoho<br />
Slingeren<br />
Slangen<br />
Stilte<br />
groene<br />
cobra ogen<br />
bOren<br />
Vallen<br />
Slangen<br />
bladeren<br />
van de<br />
bomen<br />
hypnose<br />
dromen zeven honderd dagen dromen<br />
duiven<br />
wuiven<br />
in dromen<br />
de openligende dromen<br />
de WERELDZIJNDE<br />
Slangenogen<br />
de rillende Vrees van het<br />
Verlangende lijf<br />
HET DOODVERLANGENDE LIJF<br />
Gierig<br />
Sissen<br />
Slangen<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
verlangen van<br />
duiven wuift<br />
MOND<br />
gierende<br />
sissende<br />
mond<br />
holoho<br />
52<br />
Zwarte sluiers bliksemen stenen uit donkerte<br />
ligt schaduw einde dood goede dood donkerte<br />
stilte golf breder golf<br />
schaduw<br />
zuig<br />
mensen<br />
in uw geheimenis<br />
rillend schaduw fluweel spinnerag<br />
flikkert staf duizend facetten<br />
vrouw<br />
licht<br />
spinneweefsel<br />
trillende stenen waterklaar beschrijven geslacht<br />
Slang<br />
en zo<br />
slank<br />
Vrouw laat uw geslacht dansen<br />
laat uw geslacht wiegen zijn zielespel<br />
uw heupen zijn de slankste bouw<br />
Ivoren Toren<br />
uw lijf de schoonste tempel<br />
frisse boomgaard<br />
Hesperiedehof zichzelf een Eden<br />
Al de vruchten van de wouden wassen uit de schaduw<br />
in uw lijf<br />
al de dromen danst gij uit<br />
leven<br />
droom en dood<br />
Slang en duiven samen<br />
alles hebt gij weggedanst<br />
in de stille stappen van je dappere dans<br />
lichte<br />
dood en donker<br />
leven<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
53<br />
OP het blanke rillen van mijn armen<br />
werp ik<br />
de schijn<br />
van mijn<br />
ogen<br />
en<br />
de diepte daarvan<br />
Nu worden mijn ogen koud gekust<br />
op mijn oogleden rust de avond zwaar en licht<br />
in de donkerte branden<br />
geen fakkels<br />
Mijn lijf is zichzelf een licht en een duisternis<br />
mijn voeten zijn andere gestalten die ik spelen doe<br />
naar de wet van mijzelf<br />
zo zijn<br />
mijn<br />
armen<br />
mijn buik die zichzelf uitdaagt<br />
Ik die schouw het lief dat danst<br />
en dat ben ik<br />
die danst hem die schouwt<br />
en dat ben ik<br />
LUISTERT<br />
gij allen die éen en veel zijt voeten vingers buik<br />
naar de wet die is en niet spreekt<br />
zo is het zijn<br />
zo hoort het zijn<br />
te zijn<br />
EN ZIET<br />
denken mijn voeten die dansen<br />
en mijn buik die danst<br />
want dat is het spel<br />
van het Zijn<br />
in<br />
de wereld<br />
priesteressen die uit mij komen<br />
absolute licht<br />
absolute schaduw<br />
zij zijn alleen<br />
naar de wet van<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
MIJN ZIJN<br />
IK zal niet kijken naar de silhout<br />
duisternis op duisternis<br />
licht<br />
IS<br />
54<br />
enkel wat is rein<br />
rein zijn enkel mijn stappen<br />
buiten is duisternis<br />
en de echo van mijn stappen op de wand is duisternis<br />
duisternis op duisternis<br />
Rode bloeddruppel op Witte duiveveren licht<br />
wat is däär meer dan ruimte<br />
en mijn handen die volgen de golven van mijn lijf<br />
wat is dààr meer dan tijd<br />
Moet alles niet zó gespannen zijn<br />
als de aarde<br />
die zwaar is en<br />
toch breekt<br />
onder de lichtheid van mijn tenen<br />
NIEMAND<br />
verstaat mij<br />
mijn spel is zó eenvoudig<br />
niemand kan het raden<br />
mijn handen voelen<br />
al mijn voelen dat zij nooit wisten<br />
en mijn borsten<br />
sidderen<br />
om de streling die komen moet<br />
geen wet<br />
maar<br />
LOT<br />
Ik LACH<br />
ik lach niemand<br />
zelfs niet mijzelf<br />
mijn lach is zó<br />
ik lach<br />
ik ben gelukkig<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
55<br />
het wonder mijn lach niet te begrijpen<br />
ik ben zo heel alleen in dans en niet eenzaam<br />
een eiland ben ik<br />
daarop wast<br />
een boom<br />
en die ben ik ook<br />
alles is warm en fris rond mij<br />
omdat ik naakt ben warm en fris<br />
deze dolk is fris<br />
en dan weer warm<br />
of<br />
is mijn lijf warm<br />
en dan weer fris<br />
Ik lief de lieve dolk<br />
want hij glinstert mijn tanden<br />
of sterker<br />
het is wonderlijk<br />
hoe<br />
elk wonder<br />
zo<br />
dicht<br />
is<br />
bij ons<br />
schelpen zijn wonderlijk<br />
wonderen zijn schelpen te rapen<br />
Ik steek de dolk tussen<br />
mijn borsten<br />
in mijn lijf<br />
dat is Geen wonder<br />
en toch<br />
NU<br />
sterf ik<br />
omdat<br />
mijn dans<br />
Vergis ik mij niet<br />
sterft<br />
bij dit laatste doen<br />
draag mij weg zolang<br />
mijn lijf warm is<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Fatalistisch liedje<br />
Karmijnrood<br />
schrift<br />
door geen hand gesteld<br />
ik weet u<br />
oorzaakloos<br />
MANE THEKEL<br />
fonograaf van de havenkant parodieer<br />
vox coelesta<br />
uitgemergeld land<br />
uitgemergelde mensen<br />
wij zwalpen<br />
op zee<br />
wrak<br />
drijvend wrak<br />
is er dan geen asiel voor zwakke mensen<br />
Wrak drijven zee ziedende<br />
zee<br />
loeien doemen<br />
Schoon was het eens<br />
iemand speelde BACH in<br />
de buurkamer<br />
Blies de wind het wrak weer in<br />
zee<br />
lied van het wrak<br />
schommelend lied<br />
ik en gij<br />
ebbe en vloed<br />
leven en doodgaan<br />
schommelend liedje<br />
schommel de stilte<br />
VREES<br />
van mijn wrakzijn<br />
mijn stem<br />
klinkt slechts ver<br />
niet mijzelf<br />
56<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
IK voel steeds de wijs<br />
van het schommelend liedje<br />
van het wrak<br />
Baren die knagen<br />
knaagdieren<br />
KNaagTanden<br />
in mijn Vlees<br />
in mijn zwakke<br />
lenden<br />
baren knagen<br />
mijn krachten bloot<br />
IK worstel<br />
zo worstelt een wrak naar de kust<br />
IK worstel<br />
mij dood<br />
schommelend liedje<br />
over het dode<br />
WRAK<br />
57<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Priere impromptue 1<br />
58<br />
Mijn huis staat in de vlakte en zonder schut<br />
het is koud in mijn huis<br />
de wind blaast het licht van de lamp dood<br />
en de sneeuw dwarrelt een nog kouder lied<br />
in mijn huis<br />
vlakte in de vlakte<br />
kind zoek ik te schuilen er is geen hoek<br />
waar ik goed huiveren kan<br />
Het is naakt<br />
KELK zal ik nemen godsgeschenk<br />
gelijk een groot geluk<br />
ook de kelk van leed -<br />
hij die is de poort op wat niet door een poort begrensd is -<br />
neem ik van mijn lippen<br />
en valt uit mijn kinderhanden<br />
gebroken<br />
Zo is de blootheid van mijn huis<br />
zonder leed of vreugde<br />
het is onbegrensd wel<br />
niet oneindig<br />
zo ben ik een bal in het spel van de boze<br />
klaagdieren die hopeloos zijn<br />
omdat de weg naar God God zelf is<br />
OVERAL ZIE IK DE HAND VAN GOD<br />
die de verhouding zet<br />
en mij maakt tot een stille bidder<br />
vóór de stomme zee en het gehuil van dingen die<br />
geluidloos zijn<br />
BIDDEN GOD te geven de kelk die niet te<br />
weigeren is<br />
hij valt uit mijn handen<br />
angstig ben ik en vreemd mij dit ongekend<br />
gebeuren<br />
Nog is het leed niet zo dat ik het grijp begrippeloos<br />
in 't onverstaan van leed en vreugde<br />
Nog vlucht ik van de eenheid naar de tweeheid<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
59<br />
Zo kan de sneeuw dwarrelen een nog kouder lied<br />
in mijn huis dat geen huis is<br />
omdat het nog MIJN huis is<br />
Zo giert de wind in de kleine vlakte<br />
te midden van de vlakte<br />
Ik weet deze woorden zijn klaar begrip<br />
mijzelf<br />
en zij die zonder schutting zijn en zoekend<br />
Zo is dit stil gestamel dan een scherpe steen<br />
uit scherpe stenen worden malse broden wanneer<br />
HET WONDER IS<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers<br />
Als de schreden van de danseres<br />
vallen op het hart<br />
op het hart<br />
het krimpt een vod<br />
het is zo goed het leed<br />
van witte witte voeten<br />
voelen<br />
onbewuste schreden<br />
vanzelfsprekend leed<br />
60<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers 2<br />
Aftobben<br />
uitmergelen<br />
wat blijft<br />
wat vergaat<br />
rhythme van kamp en fletszijn<br />
ben ik ten einde van deze worsteling<br />
ik weet zo is 't begin<br />
mijn God zijt Gij een Heer<br />
ben ik een Heer<br />
61<br />
de bar dansen homo's tot leven<br />
lesbisch lui-zijn blootheid van mijn borst<br />
koets rijdt<br />
dwars<br />
door mij<br />
vrouw lachen<br />
de wondere geilheid van haar canaque-zijde<br />
knieën<br />
het wilde snijden van haar sikkelbeen<br />
in mijn begeerte<br />
Destinée<br />
hésitation<br />
valse<br />
is dit het rhythme van mijn ganse gaan<br />
en plots verstard staan daarin<br />
de homo's dansen flets gebaar<br />
drift<br />
doorheen mijn flauwe dagen<br />
canaque-zijde sikkelbeen<br />
Als epitafe een gramofoon<br />
Destinée<br />
hésitation<br />
valse<br />
te midden zwakke blaren<br />
Laat mij<br />
huiswaarts gaan<br />
in zwakke wroeging<br />
dat ik u liet gaan<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Metaphysische jazz<br />
Stuckenberg opgedragen.<br />
Brak<br />
violen<br />
dans<br />
muziek van latten<br />
ge bro ken violen<br />
wij steppers incognito<br />
en avant<br />
The Lord is my Life<br />
immer dat<br />
met<br />
banjo's<br />
The Lord is my Life<br />
autosirenen<br />
trommels<br />
paardenklingelen<br />
Bois de Boulogne<br />
Tiergarten<br />
Made in Germany<br />
Ghettogeluid<br />
The Lord is my Life<br />
gallicische jood jazzband<br />
opdat<br />
de poorten van Zion<br />
vallen<br />
de roos van Jericho<br />
The Lord<br />
banjo's whisky Jazz<br />
62<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Priere impromptue 2<br />
Ik leg<br />
al het dragen van valse juwelen af<br />
Nog schittert geen licht dat hechter is<br />
Ik leg de schone kleren af<br />
besef het valse sieraad<br />
maar<br />
naakt heb ik kou<br />
het licht van God<br />
omhult mij<br />
nog niet<br />
hij heeft warm die de hitte<br />
uitstraalt<br />
uit de gloed<br />
van zijn opgeloste begeerte<br />
Ik weet de weg<br />
en nog<br />
is alles een poel<br />
63<br />
Vóór mij is het licht<br />
of<br />
een afgrond<br />
dan moet ik gaan Het licht zal ik bereiken<br />
waar ik vergeet dat duisternis ligt<br />
op dezelfde plaats van licht<br />
Daar is het LICHT<br />
waar ik het vat<br />
aan het einde van mijn begeren<br />
waar mijn begeren zonder geluid en zonder begeerte<br />
in het licht vergaat<br />
IK weet de weg<br />
de tekens zijn<br />
apocalyptisch-klaar<br />
maar ik aarzel over het water te gaan<br />
dat slechts duister is<br />
voor wie<br />
het licht niet ziet<br />
Vast veertig dagen<br />
in de woestijn<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
64<br />
in krijtwaanzin komt de verzoeking laatste dag<br />
edelstenen bieden<br />
de kluizenaars balsemen de melaatsen<br />
hun lijf<br />
vervalt<br />
een rotte regen van het vlees<br />
maar hun metaphysisch Zijn schittert<br />
Verlost boven de woestijn<br />
Kristus en Dionyzos staan hier en daar<br />
ik word gekaatst<br />
waarom speelt Kristus nu ook al<br />
met de kaatsbal<br />
Kristus zit bij het meer van Galilea<br />
en laat Dionyzos met druivetrossen tot mij komen<br />
de woestijn begint te schitteren<br />
de krengen van hyenas verspreiden een doffe stank<br />
daarover is onze vaderstad<br />
40 40 40 dagen voeden voeden<br />
ah veertig dagen<br />
met de lucht van de ontbinding<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
65<br />
In Memoriam Herman van den Reeck<br />
BLOESEMS BLOEIEN BLOEMEN<br />
zij worden geknakt<br />
mensen staan het slagveld<br />
zij worden gebroken<br />
lenden knakken<br />
kinderen staan de straat<br />
zij spreiden armen open<br />
zij vangen het schot<br />
en vallen<br />
Uit de huizen lopen kinderen de straat<br />
Marathondravers hun verlangen<br />
zij storten thope een zware zak<br />
langs gasthuisgrijsheid vlucht<br />
nog flets begeren<br />
wakkelende kaars<br />
de ziel in het<br />
ONBLUSBARE LICHT<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers 3<br />
Verzen Vallen<br />
Vuisten op<br />
Venstervlak<br />
knak-knak<br />
en nog<br />
rits rinkelen<br />
flits uit fletse flakkeren<br />
hoog<br />
hinnikend<br />
ROOD<br />
zozo<br />
vliegt vlucht van vlam hoog<br />
en nog laag<br />
vóór de<br />
VLAM<br />
Ik hou van de marktschreier<br />
zielen op toonbank<br />
schreien<br />
tot schreien<br />
de straat<br />
vol is van<br />
geschrei<br />
alles schreit<br />
witte huizen<br />
schreien<br />
krijt ei ei<br />
marktschreier mijn man<br />
Sper Maria en Carmen in mijn kamer<br />
neergehurkt<br />
springt<br />
veer<br />
Carmen<br />
heilige Maria<br />
heilige Maria<br />
bang angst<br />
alles in mij<br />
aan stukken rijten<br />
tot het<br />
lijf in<br />
lompen hangt<br />
IK NAAKTHEID HET GEBEUREN<br />
66<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers 4<br />
Lalla<br />
lallen<br />
Lalla<br />
lallen<br />
lillen<br />
lil<br />
huilen<br />
vuist<br />
vechten vuisten vechten vuisten<br />
bal<br />
ballen<br />
vuisten ballen<br />
vrouw van vroeger komt<br />
postzegels gaf ik den jongen van vier hoog<br />
vier hoog<br />
valt een mens<br />
van<br />
vier<br />
hoog<br />
spanning<br />
kuiten spannen<br />
springen<br />
sprong<br />
val<br />
vallen<br />
vuisten leiden lijden buiten<br />
vuisten vatten lijden<br />
wringen vuisten lijden<br />
wringen vuisten<br />
vod<br />
rijten<br />
snijden<br />
snit<br />
snik<br />
sikkelbeen<br />
een twee<br />
jij<br />
een twee<br />
67<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
jij<br />
sikkelbeen<br />
een man<br />
een lawine<br />
storten storten storten<br />
stort in mij<br />
de jongen van vier hoog lacht<br />
lachen<br />
lillen<br />
vuist<br />
vod<br />
in de man zijn<br />
in de jongen zijn<br />
sikkelbeen door dwarst mij<br />
het<br />
Snijdt -<br />
snij - DEN<br />
ik<br />
gil<br />
gillen<br />
gulpen<br />
lallen<br />
vallen<br />
val<br />
spannen<br />
ik word gespannen<br />
jij jij jij<br />
wie is jij<br />
een man<br />
een lawine storten storten storten<br />
Wat<br />
ik wil ademen<br />
een<br />
wil<br />
ik<br />
zijn<br />
vis<br />
WILLEN<br />
68<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers 5<br />
Ik zou willen een jazz op de melodie van<br />
Frère Jacques<br />
ik vind het jammer dat ik niet meer<br />
triktrak<br />
kan spelen in mijn geboortedorp<br />
69<br />
moeder hier<br />
zit<br />
de veelbelovende knaap<br />
te midden protestanse feldwebels en professoren<br />
ik<br />
de laatste katholiek<br />
de laatste gnostieker<br />
HALT! HIER IS TE ZIEN DE LAATSTE KATHOLIEK<br />
de laatste heresiark<br />
van de leer der immanens<br />
zoon geboren uit Montanus en Maximilla<br />
dochter uit Katarina Emmerich en Meister Eckehardt<br />
Sainte Madame Jeanne Marie Bouvières de la<br />
Mothe Guyon<br />
priez pour moi<br />
professoren hier is de laatste gnostieker<br />
hij rookt een sigaret terwijl hij nuttigt<br />
de Eucharistie<br />
en toch<br />
en toch<br />
Ik zou willen naakt zijn<br />
een bittere smaak is mijn tong<br />
misschien is het gif<br />
ben ik een zoon<br />
ik ben een dochter<br />
ik ben bang<br />
en ik zou willen een jazz op de melodie van<br />
FRÈRE JACQUES<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vers 6<br />
Ik kan geen postzegels verzamelen<br />
ik kan geen vrouwefoto's verzamelen<br />
ik kan geen amourette's collectioneren<br />
en geen wijsheid<br />
ik kan niets meer<br />
ik kan niets meer<br />
Waarom doof ik de lamp niet<br />
en ga ik niet te bed<br />
Ik wil beproeven<br />
naakt te zijn<br />
bloot wie weet wel gevroren purper<br />
en bleekheid<br />
Is zo niet het gans beginnende begin<br />
70<br />
Ik wil niets weten<br />
Ik wil niet vragen<br />
waarom<br />
ik niet werd een postzegelcollectioneur<br />
Ik zal beginnen mijn débacle te geven<br />
Ik zal beginnen mijn failiet te geven<br />
ik zal mij geven een stukgereten arme grond<br />
een vertrapte grond<br />
een heidegrond<br />
een bezette stad<br />
Ik wil bloot zijn<br />
en beginnen<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Priere impromptue 3<br />
God<br />
nu kom ik op de hoogvlakte<br />
van de hoogvlakte ziet men<br />
Uw LICHT<br />
dat het licht in mij aansteekt<br />
ik zie de krachten van mij neergaan<br />
dezelfde KRACHT<br />
als de krachten van opgaan<br />
er is geen VAL<br />
Gij zijt neergang<br />
zoals Gij<br />
opgang<br />
zijt<br />
Gij zijt WAARDELOOS<br />
nog sta ik gesnoerd aan de<br />
71<br />
BOOM VAN GOED EN KWAAD<br />
en ben<br />
slechts waardeloos omdat ik nog waarden ken<br />
GIJ ZIJT<br />
oppervlakkig in oppervlakte<br />
diep in diepte<br />
opgaan in opgang<br />
val in val<br />
WAAROM opgaan zoeken in val<br />
waarom is stijgen goed<br />
en vallen kwaad<br />
de oppervlakte is zo oppervlakte<br />
als de diepte diepte<br />
OP DE HOOGVLAKTE<br />
IS<br />
GEEN WAARDE MEER<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Twee landelijke gedichten voor Heinrich Campendonck<br />
Land Avond<br />
Toeslaande Tuinslot<br />
gulpen van lampelicht legt<br />
toversteden op vlakke weide<br />
Inkasteden Rocky Mountains<br />
lichtcult van het kristalgebergte<br />
lamp licht stad zonnecult op vlakke weide<br />
Toeslaande Tuinslot<br />
en<br />
blaffende hond<br />
rinkel ketting tingelen<br />
springende hond<br />
dansende hond<br />
Spring Dansende Hond<br />
Dans van Hond vóór Maan<br />
van maan bezeten hond<br />
in maan Hoger Honddansen<br />
HONDDANSEN<br />
vóór maan dansende boom<br />
in wortels worstelende boom<br />
in takken knarsende boom<br />
van zwart naar WIT dansende boom<br />
in maan vergaande aarde<br />
hondsvod<br />
vallen van maan<br />
bezeten hond<br />
maan minuten meten<br />
nachtmetriek<br />
72<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Land Rust<br />
Avond rilt freel in zinken<br />
vanzelfsprekend wonder<br />
gebeuren zonder gebeurtenis<br />
al maar vallen<br />
zinken<br />
geluidloos worden van geluiden<br />
afgegrensd zijn<br />
van zich zijn<br />
en zinken<br />
vallen<br />
kleine kring kleinere kring<br />
midden en omtrek kleinste kring<br />
73<br />
Telegraafpaal bepaalt landelijkheid van landschap<br />
verhouding geeft telegraafpaal<br />
zwaluwen drukte de hoogste draad<br />
koorddanseresroutine charme en evenwicht<br />
en<br />
duidelijkst feit van het princiep<br />
verhouding<br />
rood gloeien van lakschild<br />
wassende concentriek van avondlijke kleurigheid<br />
niet bont<br />
maar hier alles wat daarrond<br />
verwaast<br />
opgelost opaal<br />
Liggen bergen één lijn<br />
slaan de kikkers één slag<br />
slaat de dorpsklok mee<br />
even mee<br />
STRAM STaat huis<br />
spannen bergen één lijn<br />
spannen bergen rein<br />
één lijn<br />
HUIS rust in Stram-Wit STaan<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Angst<br />
Een dans<br />
Thans<br />
is de dans<br />
van het wezen<br />
uit de donkerte schicht<br />
vóór de glans<br />
van het wezen<br />
in licht<br />
Dansen bevrucht zijn<br />
zwanger zijn<br />
bangenis<br />
van het woord<br />
Angst werd<br />
dansen is<br />
volle buik zijn<br />
van het zaad<br />
van het woord<br />
ANGST<br />
Vormen liggen wit geboorte<br />
zullen zwart zijn<br />
dood<br />
daartussen<br />
stappen stappen angst dans<br />
dansen is<br />
naar dood geboorte dragen<br />
VOL ANGST ZIJN<br />
WET<br />
alle worden wordt ontworden<br />
in het Zijnde Woord<br />
zijn<br />
alle kloven schijn in worden<br />
schijn ontworden<br />
duisternis en Licht<br />
alle verschijnselen willen zijn gedragen<br />
van geboorte licht<br />
naar<br />
duisternis<br />
en dood<br />
74<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
75<br />
ZO<br />
grjipt<br />
mijn dansende lijf<br />
mijn voor angst en voor het woord bange lijf<br />
mijn in angst dansende lijf<br />
maar toch dienaar van het Zijn<br />
heer in schijn dienaar in Zijn<br />
grijpt<br />
mijn dans lijf liggende vormen in de geboorte buik<br />
draagt ontvangenis<br />
in bangenis<br />
in bleke schijn<br />
naar het bescheiden-zijn<br />
Wat<br />
geboren<br />
is<br />
dood in eeuwigheid<br />
alle vormen worden gedragen<br />
van naar<br />
het niet geworden WOORD<br />
en niet ontworden<br />
WAAR de geluiden geluidloos worden<br />
waar het geluidloze in ons zijn zoemt<br />
waar het aantal wordt het ENE GETAL<br />
waar de centrillioenen ophouden hun schijnbaan<br />
waar de verhouding staat en beweegt<br />
beweegt en staat<br />
waar wij HERKENNEN over de boom van kennis<br />
DAAR is het WOORD<br />
en dit herkennen is overal<br />
(zoals de éne eenheid immer is in dit verschijnsel<br />
van de gescheiden tweeheid)<br />
en dt herkennen is overal<br />
vleesgeworden LOGOS<br />
LOGOS<br />
Vorm<br />
Vormt<br />
vormen<br />
alle Vormen vormen de éne Vorm<br />
bang<br />
bang<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
76<br />
danst mijn angst sidderende blijheid<br />
vóór het herkennen<br />
de phenomenen grijpen mij<br />
dwarrelende huis rustende zee<br />
rustend huis<br />
de volste vorm is de vlakste vlakte<br />
het rennen van de verschijnselen<br />
is<br />
overal zijnde rust der dingen<br />
het ZIJN van alle dingen is streven Niet te Zijn<br />
te ZIJN IS NIET TE ZIJN<br />
Het herkennen is één<br />
slechts het HERKENNEN<br />
en alle veelvuldigheid schijn<br />
uit de veelvuldigheid dansen vormen<br />
naar het Zijn dat één is<br />
dansen zij in blijde angst naar het ontworden<br />
van het veelvuldige gewordene<br />
dansen zij uit de<br />
vallende<br />
materie<br />
dansen zij het WOORD toe<br />
zij zijn ontworden werkelijke dingen<br />
DING<br />
OERVORM<br />
WOORD<br />
Angst<br />
bang<br />
trillen verder rillen<br />
rollen ruimte<br />
PAPAVER<br />
PAPAVER<br />
Ogen liggen op vormen<br />
Ogen liggen op rust<br />
Wassen bange dingen uit rustende dingen<br />
rustende vorm<br />
door liggende ogen<br />
wordt wassende ANGST<br />
dansende papaver dansende papaver<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
eigenschaploze rust vormen worden<br />
ANGST<br />
77<br />
Zij zijn gedragen in ruimte en tijd<br />
het tijdeloze in tijd<br />
het vlakke ding in ruimte<br />
uit rust Slingert Sluipende Slang<br />
dans van het sidderend papaver<br />
sidderend papaver<br />
niet vatten het vliedende woord<br />
niet zijn in het woord<br />
niet zijn het woord<br />
en verlangen ZIJN HET WOORD<br />
verlangen en niet zijn<br />
Dààr danst de Angst<br />
niet gestapte stap<br />
han<br />
gen<br />
de<br />
Stap<br />
hijgend papaver<br />
Om de woordelijke schijn van het onwoordelijke weten<br />
immer nog met de schijnwonderlijkheid zweven<br />
immer vóór de ZIJNDE ONwonderlijkheid<br />
daarover weten<br />
en<br />
daarvóór zweven<br />
MET papaver mede<br />
danst mijn<br />
oog<br />
mijn lijf laait mee<br />
meelaaiend lijf en dansende ogen<br />
met de stappende papaver<br />
voel de bloem ontworden<br />
voel het lijf verfletsen<br />
niet lichtend lijf<br />
alle worden is ontworden<br />
Thans<br />
is de dans<br />
van het wezen<br />
uit de donkerte schicht<br />
vóór de glans<br />
van het wezen<br />
uit licht<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
78<br />
Uit het ding gaat de trillende veelvuldigheid<br />
de schijnen gaan<br />
uit<br />
het dingstaan<br />
zij dansen hun tegenpolen uit<br />
uit eenheid gaat de schijn van tweeheid<br />
Omega<br />
Omicron<br />
schijnbaar volledige zelfdingen<br />
en<br />
daaruit danst de vallende veelvuldigheid<br />
DoMMelDans van de schijndingen<br />
dansen polen<br />
dans van OMEGA<br />
dans van de Omicron<br />
rondedans van het vlakke vlak<br />
dans van de boze boom<br />
dennedans wurgt<br />
wurgen<br />
en nu danst mee ik de schijn<br />
de poledans<br />
mijn arme zijn werd rijke schijn<br />
mijn licht werd schemering<br />
mijn dageraad is deemstering<br />
een flikkering de volle glans<br />
mijn dans is vóór het wonder gaan<br />
niet in het wonder staan<br />
niet met het wonder zijn<br />
NIET HET WONDER ZIJN<br />
zo is mijn dans vol<br />
angst<br />
zo is mijn dans een<br />
volle angst<br />
ANGST<br />
IS<br />
de dans van de geworden dingen naar het<br />
Ontworden<br />
VLAMMENDE<br />
LOGOS<br />
Angst voor de Vlam<br />
EENHEID<br />
VLAM<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
79<br />
Eerste boek van Schmoll<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vorst<br />
Is vorst<br />
breken scherp en helder de stenen rijen<br />
wegen scheuren<br />
Schel schelt de schel<br />
van de trem in de duizelruimte<br />
hoge hoepel<br />
straalhemel staalhelm<br />
Naar klare spanbanen strammen stappen<br />
laarzen slaan de straat tot luide ruimte<br />
Is vorst<br />
breken stenen scherp<br />
slaan laarzen klaar<br />
schellen de schellen schel<br />
helder<br />
helder<br />
helder<br />
duizelruimte luidt<br />
81<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Nachtelijke optocht<br />
82<br />
Taptoe oe oe taptoe<br />
stapt al maar toe<br />
zwart van de nacht dat dik drukt de stijve straat<br />
breekt licht logge lucht<br />
en muziekgeschetter<br />
Licht van de laaiende lansen<br />
laaiende stap van de lichtende lansen<br />
lansen van laaiende licht<br />
dansende licht van de laaiende lansen<br />
dansend laaien van de lichtende lansen<br />
laaiende lanse-dans<br />
Lansgekletter<br />
muziekgeschetter<br />
lichtende kadans<br />
laaiende lansen<br />
laaiende kadans van lichtende lansen<br />
lichtende luchtkadans en dans van laaiende lansen<br />
kadans van laaiende lansedans<br />
kadans van dans<br />
Lichtende lampen<br />
laaiende lampen<br />
licht van laaiende lampen<br />
dans van laaiende lampen<br />
kadans van lichtende lampen<br />
kadans van laaiende lampen<br />
dans van de lucht in waaiende lampen<br />
waaiende dans van de lucht in laaiende lampen<br />
laaiende kadans in de waaiende lampedans<br />
kadans van lampedans<br />
licht van lampen<br />
Lansgekletter<br />
muziekgeschetter<br />
geschetter van klare klarinetten<br />
helder gekletter van klare klarinetten<br />
helder gekletter klarinettengeschetter<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Stappen op straat<br />
stappen breken de straat<br />
stramme stappen breken de straat<br />
horizontaal<br />
vertikaal<br />
vooral diagonaal<br />
lampen lichten kadans<br />
klare klarinetten dansen in de lansedans<br />
klarinetten lampen en lansedans<br />
transparant<br />
Taptoe<br />
oe oe<br />
taptoe<br />
83<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Verlangen<br />
Duizend duizelkussen tuimelen<br />
omarmen sluit knelgespand<br />
perst lenden<br />
84<br />
blikken trillen<br />
wimpers sluitstenen hangen brand verlangen<br />
geluiden fluiten huid suist<br />
cellen wereldvreemde werelden<br />
zoengloed hong goed dood<br />
over lijven<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Avond Winter Straten<br />
85<br />
Witte blinde autoógen<br />
zij schuift stom<br />
de straat als zij is wit en blind<br />
en zij is ver<br />
Haar vele verre lichten verscherpen sneeuw<br />
de sneeuw verscherpt haar vele verre lichten<br />
eenzaam en enkelvoudig ding<br />
van heugenis gescheiden zijn banken<br />
banken in sneeuw<br />
Doorzicht der allee<br />
schild scherp wit waarop het zwart hard staat<br />
voor wielrijders verboden weg<br />
een rode lucifer ligt<br />
hel een vlam tot d'éne sneeuw<br />
Schitteren chemisch-industrieel violet en groen<br />
in de winkel-kaats-klaarte<br />
bonbonhulzen<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Land Mei<br />
Regen valt bloesemvracht<br />
veelvuldig kaarst kastanjelaar<br />
Mei<br />
Mariamaand<br />
rustas staan seringestruiken<br />
ver ligt het vlondertje ding<br />
het vlondertje is<br />
Laat slaat meikever vensterruit<br />
wordend<br />
mij in rust<br />
geringe beweging<br />
kringetje<br />
kring<br />
Meikever legt zich<br />
verre zoeven<br />
rust<br />
86<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Avond Strand Orgel<br />
87<br />
Als het orgel draait 's avonds<br />
sterft het organdi<br />
In zijn oranjekleedje<br />
is de orang-oetan zeer net<br />
Waarom gaat de dromadaris nu niet om<br />
danst de dromadaris niet<br />
op het orgel op het orgel<br />
van de dijk<br />
Want alle dieren zijn getemd<br />
en de zee<br />
is ook getemd<br />
positief<br />
negatief<br />
positief is negatief<br />
negatief is toch niet positief<br />
Hoger slaat<br />
op de maat<br />
van de italiaanse maat<br />
mee de zee<br />
steeds iets witter<br />
zoals ijler steeds en blanker<br />
drijft een klank er<br />
bovenuit en bovenop<br />
witte broze<br />
meeuw<br />
Jammer dat de dromadaris daar niet is<br />
van alle heren danst-ie best one-step<br />
organdi crêpe marocaine<br />
tëte de nègre feuille morte<br />
prune<br />
marron<br />
Oker grijs en roze staat de ezel als een droom<br />
Lieve Mijnheer Boudewijn<br />
[en hij knikt<br />
knikt knikt]<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vlerken<br />
Nachtelijk vliegen vogels van<br />
de wilde wingerd weg<br />
Schrikbeladen klapperen vlerken<br />
dof<br />
in deemstering<br />
Knakgeluid van takken veelvuldig kort<br />
ontsluieren vlerken<br />
één ogenblik<br />
niet-herkenbare ruimten<br />
de ruimte is van knakkende<br />
vlerken<br />
vol<br />
Plotseling zijn vogels<br />
schrikgeschud<br />
tot-dingen-gestolde Angst<br />
88<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Feest<br />
89<br />
Schijnwerpers lichttorens vuurwerk<br />
het laatst kwam de acrobaat<br />
Wielrijder<br />
mensen O-monden<br />
Medalje-keerzijde<br />
over middernacht heen rillen soldaten<br />
(van de ruiterij kanariegeel)<br />
en bruine paarden<br />
Het is zeer moeilijk in de nacht bruin te zijn<br />
Wachten<br />
een vergeten kommando<br />
Memand zet een punt<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Vrolijk landschap<br />
Ochtend vroeg hemel klaar<br />
er zijn aëro's van alle zijden<br />
aëro en nog een aëro<br />
lieve lieve aëro<br />
puf puf<br />
blauw<br />
klaprozen in koren staan<br />
er zijn nog zovele bloemen<br />
blauwe vesten in de velden<br />
en er is een rooie rok<br />
rood op blauw en blauw op blauw<br />
aëropuf aëropuf<br />
Klaas en Klaartje<br />
Klaas en Klaartje<br />
Klaas en Klaartje<br />
Klaar is Kees<br />
90<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Steden<br />
En elke nieuwe stad<br />
bloem die welkt<br />
herfst vergeelt het blad<br />
zijn alle steden zo<br />
zijn zij alle zo<br />
zo zijn alle<br />
Overal<br />
overal en nergens<br />
overal en nergens<br />
overal<br />
dezelfde bonbons droef in glazen<br />
parelt drank er is geen dorst<br />
een liedje is overal van liefde en overspel<br />
zijn alle steden zo<br />
zijn zij alle zo<br />
zo zijn zij alle<br />
91<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
92<br />
Haar ogen of de goed gebruikte wensvorm<br />
Ogen wentelen lichten<br />
lichten laaien landen<br />
in de verte brandt een vuur<br />
mij<br />
vlamt een gloed<br />
mij<br />
en stil trilt het onbekende<br />
sterrewachten wachten mij<br />
dat ik reize<br />
Ik vat nooit de vlam van het vuur in de verte<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Marc groet 's morgens de dingen<br />
93<br />
Dag ventje met de fiets op de vaas met de bloem<br />
ploem ploem<br />
dag stoel naast de tafel<br />
dag brood op de tafel<br />
dag visserke-vis met de pet<br />
pet en pijp<br />
van het visserke-vis<br />
goeiendag<br />
DAA-AG VIS<br />
dag lieve vis<br />
dag klein visselijn mijn<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
94<br />
Rijke armoede van de trekharmonika<br />
Rodica en Dodica waren aan elkaar gebonden<br />
zo heeft de vroedvrouw ze gevonden<br />
Rodica en Dodica<br />
de ooievaar speelt trekharmonika<br />
Op de trekharmonika<br />
schilderde de schilder Rodica en Dodica<br />
Rodica was net zo groot as Dodica<br />
op die trekharmonika<br />
Op de trekharmonika<br />
speel het liedje van Rodica en Dodica<br />
Dodica had een vrijer lief en Rodica had er geen<br />
toch was Rodica net zo groot as Dodica<br />
Met een lange ruk is het liedje uit op de trekharmonika<br />
Van Rodica en Dodica<br />
Dodica is dood en Rodica is rood<br />
toch was Rodica net zo groot as Dodica<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
De weg<br />
Zo ook gaat de geliefde<br />
Mitri Karamasoff<br />
dood<br />
Ons op de schouders<br />
valt nu laat en schuin de schaduw<br />
des Iwan<br />
Om het lijden dankbaar worden<br />
en schijnbaar blijde<br />
het scherpe vechten van spin en bij<br />
verbeiden<br />
Soms reeds is schoon mijn hand gesloten<br />
alsof er geen verlangen<br />
over mijn vingers<br />
lag<br />
Het is een verre weg<br />
naar de passieloze berg<br />
van het blote schouwen<br />
Logos<br />
Tao<br />
95<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Winter<br />
De witte weg zucht<br />
venster een stil leven<br />
met de twee geranien<br />
achter de ruit<br />
waar ook leggen thans<br />
mijn ogen<br />
op de bloemen<br />
die zij schiepen<br />
dauw<br />
96<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Mythos<br />
97<br />
Een hoge hand steekt in de nacht<br />
en zij steekt vóór de nacht<br />
omdat de nacht alleen is gene blauwheid<br />
aan 't einde mijner ogen<br />
en voor de blauwe nacht schuift een witte duif<br />
Zo een witte haas schuift vóór uw ogen<br />
over de straat neem u in acht<br />
hij draagt uw leven over<br />
van d'ene schaal naar d'andere<br />
en gij weet niet<br />
wat dit beduidt<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Rozelaar<br />
Zon brandt de rozelaar<br />
zon brandt de glasscherve<br />
Kind<br />
geef acht<br />
hier liggen glasscherven<br />
98<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Lichtmis<br />
Is het lichtmis licht mist<br />
op het dorp keer om de kom<br />
99<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Het liedje van twee Sinten<br />
100<br />
Ik hou van Sint Niklaas<br />
ik hou van Sinte Martin<br />
ik hou van de ezel van Sint Niklaas<br />
ik hou van het zwaard van Sinte Martin<br />
ik hou van de ezel een oude wijs van wijze goedheid<br />
- zijn rug draagt rust door de straat onbewuste venster<br />
ik hou van het zwaard het klieft de eigen mantel<br />
- plotse scherpte van nieuwe ogen over de schijn der dingen -<br />
goed en wijs scherp en rustig<br />
ik hou van de ezel van Sint Niklaas<br />
ik hou van het zwaard van Sinte Martin<br />
ik hou van Sint Niklaas<br />
ik hou van Sinte Martin<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Gedichtje van Sint Niklaas<br />
101<br />
Sint Niklaas<br />
appelbaas<br />
uit het Land van Waas<br />
heilige Paus<br />
die ging lopen<br />
uit een deeg van speculaas<br />
kom ons toewaarts<br />
heilige Klaas<br />
wij die wachten op een heel klein beetje honing<br />
Zie ons lippen droog<br />
niet van 't bidden is het<br />
wel van heel veel kou<br />
lieve Paus lieve Paus<br />
Laad uw ezel laad uw neger laad uw knecht<br />
- appelbaas uit het land van Waas -<br />
met veel snoep en snoeperij<br />
Wij staan bij de bakkerij jou te wachten<br />
Breng de kleinen in hun schoentje<br />
marsepein en een citroentje<br />
(voor jouw ezel ligt het brood reeds klaar)<br />
Breng de groten - lieve Paus lieve Paus -<br />
zonder dat zij 't gissen<br />
laat het zachtjes door de schouw -<br />
een klein beetje moed<br />
en<br />
een zoen van jou<br />
en vooral<br />
geef Nonkel Jan<br />
nu zijn houten pijp<br />
dan krijg jij een zoen<br />
en jouw ezel ook jouw Boudewijn<br />
appelbaas<br />
uit 't land<br />
van Waas<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
102<br />
Wals van kwart voor middernacht<br />
Alsof zij iets zingen ging trilt de luit<br />
en de lieve luit achterna<br />
tinkepinkt de piano linkepoot linkepoot<br />
Ik denk niet dat de luit iets zeggen zal<br />
al trilt - zij trilt toch - de luit nu weer<br />
Eer de luit daarover heeft gedacht<br />
of zij zingen zal kwart vóór middernacht<br />
is het lang reeds kwart na middernacht<br />
Waarom trilt de luit dan zo<br />
klokjekwart vóór middernacht<br />
Wist maar iemand dat<br />
dat<br />
trillen van de luit<br />
Lieveke<br />
lieveke<br />
doderideine<br />
do en deinen<br />
de luit heeft zich bedacht<br />
en zwijgt<br />
Had ik het van dat trillen wel verwacht<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Polonaise<br />
103<br />
Ik zag Cecilia komen<br />
op een zomernacht<br />
twee oren om te horen<br />
twee ogen om te zien<br />
twee handen om te grijpen<br />
en verre vingers tien<br />
Ik zag Cecilia komen<br />
op een zomernacht<br />
aan haar rechterhand is Hansje<br />
aan haar linkerhand is Grietje<br />
Hansje heeft een rozekransje<br />
Grietje een vergeet-mij-nietje<br />
de menseëter heeft ze niet gegeten<br />
ik heb ze niet vergeten<br />
ei ei ik en gij<br />
de ezel speelt schalmei<br />
voor Hansje en voor Grietje<br />
Hansje met zijn rozekransje<br />
Grietje met haar vergeet-mij-nietje<br />
zijn langs de sterren gegaan<br />
Venus is van koper<br />
de andere zijn goedkoper<br />
de andere zijn van blik<br />
en van safraan<br />
is Janneke-maan<br />
Twee oren om te oren<br />
twee ogen om te zien<br />
Twee handen in het lege<br />
en verre vingers tien<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Zeer kleeve speeldoos<br />
Amarillis<br />
hier is<br />
in een zeepbel<br />
Iris<br />
hang de bel<br />
aan een ring<br />
en de ring<br />
aan je neus<br />
Amarillis<br />
Schudt je 't hoofd<br />
speelt het licht<br />
in de bel<br />
met Iris<br />
Schudt je fel<br />
breekt de bel<br />
Amarillis<br />
Waar is<br />
Iris<br />
Iris is hier geweest<br />
Amarillis<br />
aan een ring<br />
en de ring<br />
aan jouw neus<br />
Wijsneus<br />
Amarillis<br />
104<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Berceuse presque negre<br />
De chimpansee doet niet mee<br />
Waarom doet de chimpansee niet mee<br />
De chimpansee<br />
is<br />
ziek van de zee<br />
Er gaat zoveel water in de zee<br />
meent de chimpansee<br />
105<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Berceuse voor volwassenen<br />
Wanneer de zandman nog eens komt<br />
- maar hij komt niet meer -<br />
zullen wij slapen gaan en dromen<br />
van een droom<br />
die niet gedroomd werd<br />
Ach alle mensen slapen goed<br />
die de deur op grendel weten<br />
106<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Berceuse Nr. 2<br />
Slaap als een reus<br />
slaap als een roos<br />
slaap als een reus van een roos<br />
reuzeke<br />
rozeke<br />
zoetekoeksdozeke<br />
doe de deur dicht van de doos<br />
Ik slaap<br />
107<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Spleen pour rire<br />
Sophie-Fritz Stuckenberg zu eigen<br />
108<br />
Het meisje dat te Pampelune geboren thans te Honoloeloe woont<br />
en in een rode lakkooi gevangen houdt<br />
een kobaltblauwe papegaai<br />
- zij schilderde hem met Ripolinkoeleuren<br />
zoals gezeid de veren blauw<br />
de snavel en de poten geel -<br />
het meisje van Pampelune te Honoloeloe<br />
dat om haar hoge hals heeft een krans van purperen anemonen<br />
op haar opalen borst kleine barokkoralen<br />
en om haar dijen niets<br />
(Vogelveren dorsten haar dijen niet te dragen<br />
zo zeer zijn dun haar dunne dijen)<br />
dit pampeluner meisje dat te Honoloeloe woont<br />
ken ik niet<br />
Priez toujours pour le pauvre Gaspard<br />
Il n'est pas encore mort ce soir<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Herfstlandschap<br />
109<br />
In de mist is trage een os met een ossewagen<br />
stappend naast de mist nooit mist zijn maat<br />
De os van de ossewagen<br />
Uit de mist in de mist met de hortende wagen<br />
dut de wagenvoerder zich niet vast<br />
in een spoorloze slaap<br />
Achter aan de wagen drijft lantaarnlicht<br />
een geringe wig van klaarte in de donkerdiepstraat<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Landschap<br />
110<br />
Kristalwegen schept de volle maan<br />
in vorstnacht.<br />
In donkerte drijven straten wiggen van harde klaarten<br />
hoeken scheiden steenkantscherp<br />
kluisduisternis van duizellicht<br />
Maanbomen vergaren en dragen<br />
schaduwmythos<br />
Begerend alle klaarte<br />
verlangend alle maanstraalstraten<br />
is de vijver<br />
glad en eenzaam<br />
heldere drager van het veelvoudig éne<br />
van het éne veelvoudige<br />
licht<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Loreley<br />
111<br />
Kom aan mijn borst<br />
kom aan mijn borst<br />
daar rust gij aan een lijf<br />
dat eenzaam is een bedden van uw eenzaamheid<br />
en eenzaam spelen uwe vingers<br />
langs het ontwarren van lange wier<br />
Achter de spiegel die verdrijft<br />
de onbestendigheid der dingen<br />
valt van uw handen het verlangen<br />
aan mijn opalen huid verglijdend<br />
een wezenloze droom<br />
kom aan mijn borst<br />
bed in mijn eenzaam' armen<br />
uw eenzaam lijf<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
In gotieke letters<br />
Slank sloegen lelies<br />
Vlak voor de deurpost<br />
Toen Maria neerzonk<br />
Onder het loodrechte licht<br />
- Straleneinde schitterkrullen<br />
Schommelende eischoot<br />
Volmaakt ovaal<br />
Zoals de buik zijn moet<br />
Waar het Woord Vlees wordt -<br />
112<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Guido Gezelle<br />
113<br />
Plant<br />
fontein<br />
scheut die schiet<br />
straal die spat<br />
tempeest over alle diepten<br />
storm over alle vlakten<br />
wilde rozelaars waaien<br />
stemmen van elzekoningen bloot<br />
Diepste verte<br />
verste diepte<br />
boemekelk die schokt in de kelk van bei' mijn palmen<br />
en lief als de madelief<br />
Als de klaproos rood<br />
o wilde papaver mijn<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Mijn ogen<br />
Mijn ogen zijn omfloersde tamboerijnen<br />
al roert de hand daarbuiten luide de huid<br />
hun klank in zich gekeerd blijft dof<br />
Mijn ogen zijn omfloersde tamboerijnen<br />
maar heb daarmee geen medelijden<br />
114<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Het doffe lied<br />
Nog sloeg niet uw luie lijf<br />
het hardst verlangen<br />
Ver van vrede en bevrediging<br />
schuilt de lach - te luide en nog niet lui -<br />
in d'uiterlijkste kuilen van uw mond<br />
Uw ogen zinken niet<br />
in hunner kassen verten<br />
Nog slaan de neusvleugels niet<br />
van de binnengloed<br />
het doffe lied<br />
115<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
De vaas<br />
Snijd van de struik de seringen<br />
stel de bloemen in een aarden vaas<br />
116<br />
Zoals de aarden vaas draagt<br />
glad juweel van geworden kennis<br />
van zijn kleien oorsprong de herinnering<br />
sluit gij met het laatste doen van uw handen uw verlangen<br />
in de vereniging van de bloem met de aarden vaas<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Rust<br />
117<br />
Leg uw hoofd zo in mijn arm<br />
dat van uw voorhoofd naar uw mond mijn blik schuive<br />
over de kam van uw neus<br />
Leg uw hoofd zo<br />
ik leg op uw mond mijn hand<br />
wees rust<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Geologie<br />
118<br />
Diepe zeeën omringen het eiland<br />
diepe blauwe zeeën omringen het eiland<br />
gij weet niet<br />
of het eiland van de sterren is daarboven<br />
gij weet niet<br />
of het eiland aan de aardas is<br />
diepe zeeën<br />
diepe blauwe zeeën<br />
dat het lood zinkt<br />
dat het lood zoekt<br />
dat het zinkend zoekt<br />
en zinkt zoekend<br />
zoekend zijn eigen zoeken<br />
en al maar door<br />
zinkt<br />
en al maar door<br />
zoekt<br />
diepe zeeën<br />
blauwe zeeën<br />
diepe blauwe zeeën<br />
diepblauwe zeeën<br />
zinken<br />
zoeken<br />
naar de omgekeerde sterren<br />
tweemaal blauw<br />
en tweemaal bodemloos<br />
Wanneer vindt het blauwe lood<br />
in de blauwe zee<br />
de groene wier<br />
en de koraalrif<br />
Een dier dat door het leven jaagt naar een gedachte vrede<br />
- een wanen in duizend duizendjarige cellen -<br />
gelijk een dier dat jaagt en aan zijn blinde vingers vindt<br />
alleen het herhalen van het gedane doen<br />
gelijk een dier zo<br />
zo zinkt het lood<br />
des zeemans<br />
Moest dit zinken langs uw ogen zijgen gij kende niet<br />
een groter leegheid<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Facture baroque<br />
119<br />
Soms<br />
- wanneer de boten van hun zinnen sloegen<br />
aan de immer deinende rotswand<br />
van een reuk die openstaat<br />
op wonderlijke dieren<br />
en planten die<br />
koortsdoorschoten<br />
tussen de blauwheid van de zee en de blauwheid van de lucht<br />
slechts zijn een vergelijken -<br />
soms slaat het verlangen der mensen zo hoog uit<br />
dat zij takelen de nederige boot<br />
en ter zee gaan<br />
in de zeilen speelt de wind een waan<br />
een oude waan<br />
die over de kim gekelderd lag<br />
tot de wind de hulzen stuk woei<br />
en uit de scherven walmt de wijn van deze waan<br />
van deze oude waan<br />
Geen kent het S.O.S.-gesein geenzijds der zinnekim<br />
en dat aan de boôm van onze ziel er sprieten steken<br />
die alleen het trillen vatten<br />
van gene zijde<br />
Soms dringt de drang de droom tot een gestalte<br />
en wordt het lichaam droom<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Onbeduidende polka<br />
120<br />
Een Arlequin in watergroen<br />
versleten roze draagt Colombine<br />
de hof is groot de bomen hoog<br />
het roodste rood van de ahorn<br />
op 't diepste groen van dennen<br />
Wij stappen kleine stappen<br />
- hoe is de kiezel scherp aan uw satijnen schoen -<br />
het pak van Arlequin in watergroen<br />
opdat het passe bij 't versleten roze van uw rok<br />
en als de schaduw zij van uw assen haar<br />
wanneer de zon däärin<br />
kleine Colombine mijn stappen zijn nog kleiner<br />
nog kleiner<br />
dan<br />
jij<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Polderlandse arkadia<br />
121<br />
Over het bij vlekken zongeplengde dak<br />
hangt de beuk zijn loof van dieper rood<br />
Raamkozijnen glimmen groen en vatten<br />
terracotta bloemepotten<br />
daarin geraniën groeien van het esmeralden blad<br />
met doffe kring<br />
naar meekraplakken bloemen<br />
Op de dijkweide weidt zijn zwijnen<br />
een zwijneweider wijl hij op een schelp gebrande aarde<br />
ocarina speelt<br />
De klanken wuiven licht zo wuiven ook de beukeblaren<br />
alsof zij in hun wuiven roerloos waren<br />
Wie met een luit in het hart door 't land gaat<br />
en in het water van zijn ogen stuwt het worden van een zang<br />
perst hij niet op zijn lippen uw Amarillis-schone naam<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Het dorp<br />
122<br />
Een vleermuis aan de nacht<br />
hangt niet uw adem aan een vreemde adem<br />
zo gij dit beseft het dorp<br />
en de mensen nachtlij k huis aan huis<br />
één licht - wellicht bij den pastoor -<br />
en langs uw weg een late koe<br />
In de wig van weg en stroom<br />
is van de leegte zo het dorp<br />
alsof 't een boot was die maar voor korte tijd<br />
op anker ligt<br />
Om het staketsel kletst<br />
het donkere water<br />
gemeten<br />
en vreemder dan een moorden zonder gil<br />
Gij weet dat er geen gelaat is<br />
daar gij binnen kunt<br />
als in uw huis<br />
En gij stoot overal der dingen oppervlak<br />
een spiegel van uw eenzaamheid<br />
een teller van uw korte reis<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
De profundis<br />
123<br />
Wij zijn de overwonnenen<br />
op de zuiderstrook der lage landen langs de zee<br />
De zee was niet ons goed<br />
al schuren hare zoute waatren zuiver ons strand<br />
van bitterheid<br />
Soms is een plant ons goed nog<br />
en dieren<br />
Ik meen daarmee buiten de paarden<br />
schepershonden van Mechelen of Groenendaal<br />
die na de schilders de roem van Vlaanderen<br />
over de grenzen dragen<br />
Herkennen zij in ons hun maats<br />
der volle maat<br />
van slagen<br />
Zien paardenogen aan wier staren<br />
het denken om het leed verglijdt<br />
in de verte<br />
de ster die ons niet begeleidt<br />
Om de geraniën die aan de vensters onzer hoeven God roepen<br />
met haar meekraplakken stemmen<br />
schokt de stilte en het verstarren<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Avendgeluiden<br />
124<br />
Er moeten witte hoeven achter de zoom staan<br />
van de blauwe velden langs de maan<br />
's avonds hoort gij aan de verre steenwegen<br />
paardehoeven<br />
dan hoort gij alles stille waan<br />
Van verre maanfonteinen zijpelt plots water<br />
- gij hoort plots het zijpelen<br />
van avondlij k water -<br />
de paarden drinken haastig<br />
en hinniken<br />
dan hoort men weer hun draven stalwaarts<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Melopee<br />
Voor Gaston Burssens.<br />
125<br />
Onder de maan schuift de lange rivier<br />
Over de lange rivier schuift moede de maan<br />
Onder de maan op de lange rivier schuift de kano naar zee<br />
Langs het hoogriet<br />
langs de laagwei<br />
schuift de kano naar zee<br />
schuift met de schuivende maan de kano naar zee<br />
Zo zijn ze gezellen naar zee de kano de maan en de man<br />
Waarom schuiven de maan en de man getweeën gedwee naar de zee<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Stilleven<br />
126<br />
Van de fles met helder water tot de hals gevuld<br />
valt een éendre heldere schaduw<br />
op het helder bord<br />
dat op de witte tafel weegt<br />
Zo schuift over uw ogekim<br />
- een zeil aan d'einderboog -<br />
uw ziel naar een gewaand daarbuiten<br />
en schept zij de geschapen dingen<br />
naar eigenwijze wijze<br />
En mee over uw ogekim glijdt een mildheid<br />
met uw kennen mee<br />
als fijne micapoeder die met een blijde schittering<br />
de plaats der vraag bevult<br />
Zie door het heldere glas<br />
het heldere glas<br />
en door dees' held're dubbele wand<br />
de heldere ruit<br />
op deze blauwe nacht<br />
in deze heldere ruit<br />
die aan de nachtwand dun maar aanleunt<br />
zie het heldere glas<br />
en hoe uw oog een zielezeil<br />
op veel einders telkens schuift<br />
als op een touwestel vlak en eenvoudig<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Jong landschap<br />
127<br />
Zo staan beiden bijna roerloos in de weide<br />
het meisje dat loodrecht aan een touw des levens hangt<br />
legt hare lange hand op de lange rechte lijn der geit<br />
die aan haar dunne poten de aarde averechts draagt<br />
Tegen haar wit en zwart geruite schort<br />
houdt het meisje dat ik Ursula noem<br />
- in 't spelevaren met mijn eenzaamneid -<br />
een klaproos hoog<br />
Er zijn geen woorden die zo sierlijk zijn<br />
als ringen in zeboehorens<br />
en tijdgetaand zoals een zeboehuid -<br />
hun waarde bloot naar binnen schokken<br />
Zulke woorden las ik gaarne tot een garve<br />
voor het meisje met de geit<br />
Over de randen van mijn handen<br />
tasten mijn handen<br />
naar mijn andere handen<br />
onophoudelijk<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Onbewuste avond<br />
128<br />
Van 't lauwe kroes doorgeurd ligt om de vijver loom de lucht<br />
Op de vondel staat een late zwaan<br />
Zo eenzaam is niet éen van ons en roerloos<br />
Niet éen van ons laait zo hartstochtelijk een vlam<br />
zich toewaarts als dees' rode beuk<br />
Van 't gipsen beeld dat thans in de schaduw staat<br />
- alleen een gipsen garve gaart schuine scherven nog van 't schaarse licht -<br />
valt een kleine rust maar op het jonge paar dat gaat voorbij<br />
mij dinggesloten en vervreemd<br />
Zo nu de kiezel niet kraakte onder mijn treden<br />
was ik zonder verleden<br />
in de kom van deze stilte gegleden<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Oppervlakkige charleston<br />
129<br />
Als je van het meisje van Milwaukee houdt<br />
van het meisje houdt<br />
van het meisje van Milwaukee houdt<br />
- van de nacht vallen de sterren veel<br />
en blijven aan de huizen hangen<br />
Batschari Zigaretten Batschari Zigaretten<br />
Sarotti ist so süsz und schön -<br />
Als je van het meisje van Milwaukee houdt<br />
schaak ze in een ford schaak ze in een ford<br />
de vader die is dominee<br />
de broer woont te Chicago<br />
in Oklahoma woont de olieoom<br />
en je signaal een saxophoon<br />
schaak ze in een ford schaak ze in een ford<br />
de nergers hebben dikke lippen<br />
de negers hebben dikke rode lippen<br />
Je voert je bruid naar Texas heen<br />
in Texas woont een dominee<br />
in Texas woont een goeie dominee<br />
en je signaal een saxophoon<br />
in Texas woont een dominee<br />
Je voert je bruid naar Texas heen<br />
Je stuurt een telegram naar Chicago<br />
de nacht is klaar<br />
en morgen ben je millionnair<br />
dan vin-je de methode<br />
de maan als lichtreklaam<br />
Als je van het meisje van Milwaukee houdt<br />
schaak ze in een ford - rem niet rem niet -<br />
Je voert je bruid naar Texas heen<br />
de negers hebben dikke lippen<br />
de negers hebben dikke rode lippen<br />
en alle dominee's zijn goed<br />
Als je van het meisje van Milwaukee houdt<br />
van haar houdt<br />
ram rem de trem<br />
ram rem<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Alpejagerslied<br />
Voor E. du Perron.<br />
130<br />
Een heer die de straat afdaalt<br />
een heer die de straat opklimt<br />
twee heren die dalen en klimmen<br />
dat is de ene heer daalt<br />
en de andere heer klimt<br />
vlak vóór de winkel van Hinderickx en Winderickx<br />
vlak vóór de winkel van Hinderickx en Winderickx van de<br />
beroemde hoedemakers<br />
treffen zij elkaar<br />
de ene heer neemt zijn hoge hoed in de rechterhand<br />
de andere heer neemt zijn hoge hoed in de linkerhand<br />
dan gaan de ene en de andere heer<br />
de rechtse en de linkse de klimmende en de dalende<br />
de rechtse die daalt<br />
de linkse die klimt<br />
dan gaan beide heren<br />
elk met zijn hoge hoed zijn eigen hoge hoed zijn bloedeigen<br />
hoge hoed<br />
elkaar voorbij<br />
vlak vóór de deur<br />
van de winkel<br />
van Hinderickx en Winderickx<br />
van de beroemde hoedemakers<br />
dan zetten beide heren<br />
de rechtse en de linkse de klimmende en de dalende<br />
eenmaal elkaar voorbij<br />
hun hoge hoeden weer op het hoofd<br />
men versta mij wel<br />
elk zet zijn eigen hoed op het eigen hoofd<br />
dat is hun recht<br />
dat is het recht van deze beide heren<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Boere-charleston<br />
131<br />
Tulpebollen bolle tulpen tulpetuilen<br />
rozetuilen<br />
boererozen boerewangen boerelongen<br />
boerelongen ballen wangen<br />
ballen bolle bekkens<br />
bugel en basson - o hop!<br />
Marie-Katelijne Marie-Katerien<br />
wie heeft er de kleinen bugel gezien<br />
wie heeft er de groten bugel gezien<br />
en wie Gaston met zijnen basson<br />
want dit is geen pavane of geen sarabande meer<br />
dat is geen gigue of geen allemande meer<br />
en geen wals<br />
dat is 'nen charleston<br />
'nen boerecharleston<br />
van Gaston op zijnen basson<br />
En wie heeft er de kleinen bugel gezien<br />
en wie heeft er de groten bugel gezien<br />
en wie Gaston met zijnen basson<br />
De kleine bugel zit in 'nen rozetuil<br />
bij Rozalie<br />
de grote bugel zit in de sjees<br />
bij Melanie<br />
Marie-Katelijne Marie-Katerien<br />
En Gaston<br />
die zit ‘In de Ton’ ik vraag u pardon<br />
Bolle wangen ballen bekkens<br />
bugel en basson<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Zelfmoord des zeemans<br />
De zeeman<br />
hij hoort de stem der loreley<br />
hij ziet op zijn horloge<br />
en springt het water in<br />
132<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Souvenir<br />
133<br />
Schoon d'avond valt en tussen de beide grijze gevelrijen<br />
het donker zwaar hangt als een klos en overdadig<br />
ontsteekt geen hand het licht aan de lantaarnen<br />
Zó wentelt plots aan d'ogen u het wonder van een vreemde stad<br />
de grijze huizen van u dees' anders zo bekende stede<br />
De zonnestralen sloegen hard aan d'aarde over dag<br />
en uit het vuur van 't rosse loof persten zij de geur der aarde<br />
daarop ons' dulle zinnen de herfst toewaarts matelijk glijden<br />
Dees' overdaad van zinnelijke wonderen van lichten en van geuren<br />
is zó lauw en vol dat gij niet kunt begrijpen waarom<br />
aan 't einde van deze dag<br />
geen lach zich legt over uw brede mond<br />
zoals een ree languit en lui zich aan een rotswand legt<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Ogen<br />
134<br />
Zijn oog glijdt aan het vreemde oog dat haar oog is<br />
zoals een zeil aan d'einder schuift<br />
daarvan gij denkt nu schuift het om de einder om<br />
Maar lang zo glijdt het zijn glijden al maar door<br />
zodat het roerloos hangt aan d'einderkom<br />
of roerloos ligt in d'einderkuip<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
De oude man<br />
135<br />
Een oud man in de straat<br />
zijn klein verhaal aan de oude vrouw<br />
het is niets het klinkt als een ijl treurspel<br />
zijn stem is wit<br />
zij gelijkt een mes dat zolang werd aangezet<br />
tot het staal dun werd<br />
Gelijk een voorwerp buiten hem hangt deze stem<br />
boven de lange zwarte jas<br />
De oude magere man in zijn zwarte jas<br />
gelijkt een zwarte plant<br />
Ziet gij dit snokt de angst door uw mond<br />
het eerste smaken van een narcose<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Appendix<br />
137<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Aan Cendrars<br />
Man loopt straat<br />
luide stem tussen huizen<br />
hij roept<br />
klinkt klinker klaar<br />
Blaise Blaise BLAIS -<br />
se<br />
gij zijt het<br />
Cendrars<br />
139<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Banlieue<br />
140<br />
Zand<br />
overweg<br />
rachitisch hofje begonias baanwachtersdochter<br />
arme hand draaien<br />
een winkel ligt aan d'overzij<br />
met dorre dingen<br />
suiker<br />
En<br />
een herberg huwt bruideenzaam<br />
hoekhuisdroefheid<br />
IN DE VROEGE MORGEN<br />
Zand wordt<br />
avond zwalpen lauwte<br />
in orgeltonen ontraderen<br />
tijdswet<br />
Zand wordt avondruiken<br />
en milieu voor danstent<br />
grauw op grauw<br />
Valt dor suiker op zand<br />
late kinderen droef en zat<br />
Grand Caroussel galopant à vapeur<br />
Acetyleenlampen<br />
schitteren<br />
kleuren<br />
slap<br />
Orgel pauseert<br />
teringvreugde<br />
zweet bronst pijn<br />
Mond kust zandlippen<br />
droog<br />
Banlieue sterren glimmen klein en vuil<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
L<br />
A<br />
TR<br />
AV<br />
IA<br />
TA<br />
Moedermelk is welk<br />
141<br />
de borsten barstig<br />
de melkweg ligt dun in licht<br />
de kom is koud<br />
Schaduw bij slaap<br />
kuipleegte<br />
Rond middernacht een Tir Flobert<br />
schotvallen stilte<br />
einde knetteren<br />
kastanjetten<br />
van de<br />
aller<br />
laatste<br />
dans<br />
en<br />
hol<br />
toekomend jaar<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Gedicht<br />
142<br />
Pilules<br />
Pink<br />
pour<br />
personnes<br />
pâles<br />
Mais<br />
la mixture<br />
des trois Rois Mages<br />
soulage<br />
tous les maux<br />
de surménage<br />
Méningite<br />
antipode du cor de chasse aux fonds des bois<br />
Pilules<br />
Pink<br />
pour<br />
personnes<br />
pâles<br />
et pour les personnes qui sont blasées<br />
comme elles sont rasées<br />
tout à fait<br />
il ne reste que les colloques<br />
d'Antoinette Breloques<br />
la ventriloque<br />
sage<br />
sage comme un amour<br />
simple comme bonjour<br />
(Il faudrait plutôt sage comme une image mage)<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
143<br />
Floris Jespers schildert een haven<br />
Port Pour mon goose<br />
Port Pour rire<br />
Port ä la portée de tout le monde<br />
Port- Peinture<br />
Port Porte ouverte<br />
Sesam<br />
verbe mage<br />
Parmi les<br />
Pierres<br />
Précieuses la<br />
Poulpe pourpre<br />
Pense au<br />
Paradis<br />
Perdu<br />
O poulpe paresseuse<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Oude bekenden<br />
Rommelen rommelen in de pot<br />
waar is Klaas en waar is Zot<br />
Zot is in het stalleke<br />
in het stalleke van Bethleëm<br />
bij het kerstekind<br />
Rommelen rommelen in de pot<br />
waar is Klaas en waar is Zot<br />
Klaas zoekt naar het stalleke<br />
naar het stalleke van Bethleëm<br />
naar het kerstekind<br />
Rommelen rommelen in de pot<br />
wat doet Klaas en wat doet Zot<br />
op een zucht zet Zot de deur<br />
van het stalleke<br />
zo vindt Klaas zijn weg<br />
naar het stalleke<br />
naar het kerstekind<br />
Dank zij Zot<br />
zijn Klaas en Zot beiden in het stalleke<br />
bij het kerstekind<br />
rommelen rommelen in de pot<br />
144<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
Groteske gedichten<br />
I<br />
Toiletartikel<br />
Een mooi gezicht heeft de dagblad-postiche<br />
CREME LA NYMPHE<br />
145<br />
zij zou zeer mooi zijn indien<br />
zij geen sproeten had<br />
Hoe jammer wanneer een zo mooie vrouw sproeten heeft<br />
zomersproeten<br />
zoals bij deze postiche het geval is<br />
gebekt haar<br />
de boog van de wenkbrauwen<br />
en de lieve mond<br />
en de volle wangen<br />
en de kuiltjes<br />
doch zoals gezegd<br />
hoe jammer die zomersproeten<br />
Nochtans heb je<br />
CREME LA NYMPHE<br />
hoofdapotheek bijhuizen overal verkrijgbaar<br />
het jammer kan worden verwijderd<br />
dank zij de hoofdapotheek en de bijhuizen<br />
zijn er op de wereld geen sproeten meer<br />
en u<br />
allerschoonste met gekrulde haren en verlokkelijke lippen<br />
u<br />
die prijkt op de laatste bladzijde<br />
van het laatste nieuws<br />
kan ik beminnen<br />
omdat gij dank de nimfezalf<br />
voortaan zult zijn<br />
zonder sproeten<br />
of zomersproeten<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
II<br />
De droom van het weesje<br />
146<br />
Het weesje staart over zijn schapen heen<br />
- pluk de marguerite<br />
zal zij komen<br />
zijn moeder -<br />
Laat ons hopen denkt het weesje<br />
een limousine en een vrouw in bont<br />
zeer habillée<br />
zoals ik ze ken uit la Vie parisienne<br />
Hopelijk is mijn moeder zoals een vrouw<br />
uit la Vie parisienne<br />
of als de dame van Rix La Croix †<br />
- Zoniet welk nut verlaten te zijn voorlopig wees<br />
wanneer je moeder tot je komt zonder limousine<br />
zonder ford en zonder rode renard -<br />
Dan blijf je beter wees<br />
alles of niets<br />
Wanneer niet qui perd gagne<br />
waarom dan wees zijn<br />
en de klare hemel wordt blauwe limousine<br />
(in de verbeelding van het weesje)<br />
Ik zal haar omhelzen<br />
hoofdzaak dat ik mijn hoofd in haar bont kan leggen<br />
zeggen: mama, gebruik jij Houbigant<br />
(- of à la Bataille-Maeterlinck<br />
o ma petite maman Teindelys!)<br />
Mijn moeder zal mij zeggen: vergeet kleine dat ik je vergat<br />
doch nu is het weer select met je zoon - efeeb - te wandelen<br />
Ben je tevrêe<br />
Ik zal haar antwoorden: mama heb je ook een lieve soubrette<br />
en steelt zij jouw dessous<br />
- Mama geef haar van jouw Quelques Fleurs<br />
ik mag geen vrouw lijen zonder quelques fleurs -<br />
Wolken drijven Houbigant-reuk voorbij<br />
het dromende weesje<br />
Als een regenwolk de blauwe hemel overtrekt<br />
vertaalt het weesje in droom<br />
Ach mama je hebt slechts simili-zijden kousen<br />
waarom ben je gekomen mama<br />
je bent niet eens demi-monde en niet van la vie parisienne<br />
zo heeft het geen zin voorlopig weesje te wezen<br />
en te worden herkend<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
III<br />
Huldegedicht aan Singer<br />
147<br />
Slinger<br />
Singer<br />
Naaimasjien<br />
Hoort<br />
Hoort<br />
Floris Jespers heeft een Singernaaimasjien gekocht<br />
Wat<br />
Wat<br />
jawel<br />
Jespers Singer naaimasjien<br />
hoe zo<br />
jawel<br />
ik zeg het u<br />
Floris Jespers heeft een Singernaaimasjien gekocht<br />
Waarom<br />
waardoor<br />
wat wil hij<br />
jawel<br />
hij zal<br />
hoe zo<br />
Cireulez<br />
want<br />
SINGERS NAAIMASJIEN IS DE BESTE<br />
de beste<br />
waarom<br />
hoe kan dat<br />
wie weet<br />
alles is schijn<br />
Singer en Sint Augustinus<br />
Genoveva van Brabant<br />
bezit ook een Singer<br />
die Jungfrau von Orleans<br />
Een Singer<br />
jawel<br />
jawel jawel jawel ik zeg het u een Singer<br />
versta-je geen nederlands mijnheer<br />
Circulez<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
148<br />
Bitte auf Garderobe selbst zu achten<br />
ik wil een naaimasjien<br />
iedereen heeft recht op een naaimasjien<br />
ik wil een Singer<br />
iedereen een Singer<br />
Singer<br />
zanger<br />
meesterzanger<br />
Hans Sachs<br />
heeft Hans Sachs geen Singernaaimasjien<br />
waarom heeft Hans Sachs geen Singer<br />
Hans Sachs heeft recht op een Singer<br />
Hans Sachs moet een Singer hebben<br />
jawel<br />
dat is zijn recht<br />
Recht door zee<br />
Leve Hans Sachs<br />
Hans Sachs heeft gelijk<br />
hij heeft recht op<br />
SINGERS NAAIMASJIEN IS DE BESTE<br />
alle mensen zijn gelijk voor Singer<br />
Circulez<br />
een Singer<br />
Panem et Singerem<br />
Panem et Singerem Panem et Singerem Panem et Singerem<br />
et Singerem et Singerem<br />
Ik wil een Singer<br />
wij willen een Singer<br />
wij eisen een Singer<br />
wat wij willen is ons recht<br />
ein fester Burg ist unser Gott<br />
Panem et Singerem Panem et Singerem Panem et Singerem<br />
et Singerem et Singerem<br />
Waarom<br />
hoe zo<br />
wat wil hij<br />
wat zal hij<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten
Paul van Ostaijen, Gedichten
salvation army<br />
Bananas atque Panama<br />
de man heeft gelijk<br />
hij heeft gelijk<br />
gelijk heeft hij jawel<br />
jawel<br />
jawel waarom<br />
wie zegt dat<br />
waar is het bewijs<br />
jawel hij heeft gelijk<br />
149<br />
Panem et Singerem Panem et Singerem Panem et Singerem<br />
Singerem Singerem<br />
SINGERS NAAIMASJIEN IS DE BESTE<br />
Paul van Ostaijen, Gedichten