HERMENEUS jrg 64-1992 nummer 1 - Tresoar
HERMENEUS jrg 64-1992 nummer 1 - Tresoar
HERMENEUS jrg 64-1992 nummer 1 - Tresoar
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Misverstanden<br />
rond Homerus’<br />
bomen<br />
W.K. Kraak<br />
Sparren, dennen en zilversparren<br />
Sparren (genus Picea) ontbreken in de wereld van Homerus. Ook de beroemde plantkundige<br />
Theophrastus spreekt niet over deze boomsoort. Toch bestaat er een moderne<br />
theorie dat bacchanten een roes kregen uit een drank bereid uit de rossige schors en<br />
de hars van Picea abies, de fijnspar, een boom in de bergbossen van Noord- en Centraal-Europa<br />
met verspreiding tot in Albanië en Bulgarije. Een andere soort, Picea<br />
orientalis (de Kaukasische spar) groeit op de Kaukasus. Daar bereikt deze boom een<br />
maximale hoogte: tot 50 m! Deze spar komt ook voor in bergbossen van Klein-Azië;<br />
zelfs wordt hij vermeld voor de berg Ida in Troas.<br />
De Ida is een literaire beroemdheid geworden door Homerus (Ilias boek XIV) en de<br />
dichte naaldhoutbossen tot aan de kruin hebben plantkundigen in verrukking gebracht.<br />
Niet vanwege een enkele verspreid voorkomende Kaukasische spar maar wegens<br />
de dichte begroeiing met een speciaal soort zilverspar (genus Abies). Een fraaie<br />
wetenschappelijke naam was spoedig gevonden: Abies equi-trojani. Een lokale soort.<br />
Godin Hera verleidt haar echtgenoot Zeus tot het bedrijven van liefdesspel op een<br />
bloeiende alpenweide van de Ida. Het is haar bedoeling dat de slaapgod Hypnos hem<br />
terstond in diepe slaap zal laten verzinken. Hypnos stelt zich verdekt op - in de gestalte<br />
van een onschuldige vogel - in de kruin van een hoge zilverspar (elatè, Ilias XIV<br />
287) aan de rand van de weide.<br />
De vertaling “gezeten in een den” is dus niet juist, want het gaat hier kennelijk om<br />
de zilverspar. Voor den of ‘pijnboom’ gebruikt het Grieks de woorden ‘pitus’ en<br />
‘peukè’.<br />
Vruchtverliezende wilgen bij Homerus<br />
In de taal van Homerus zijn uitdrukkingen te vinden die weergeven wat de mensen<br />
opviel. Een epitheton zoals olesikarpos (�λεσίκαρπ�ς), “vruchtverliezend”, moet een<br />
in de natuur herkenbaar verschijnsel aanduiden: een woord uit de kringen van houthakkers,<br />
herders, jagers enz. Wanneer Homerus wilgen ‘vruchtveriiezend’ noemt, moeten<br />
we een seizoen lang wilgen bekijken.<br />
42