Kerkinformatie nr. 171, juni 2009 - Kerk in Actie
Kerkinformatie nr. 171, juni 2009 - Kerk in Actie
Kerkinformatie nr. 171, juni 2009 - Kerk in Actie
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Nummer <strong>171</strong><br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Peter Verhoeff synodepreses<br />
Katern over Startzondag<br />
Protestants <strong>in</strong> Doet<strong>in</strong>chem
Inhoud<br />
3 Oicocredit Een bank die goed loopt…<br />
4 Generale Synode Nieuwe synodepreses is predikant met hartstocht<br />
6 Kroniek<br />
7 Berichten<br />
8 Generale Synode Verslagen 23-25 april<br />
11 Berichten<br />
12 Vijf jaar Protestantse <strong>Kerk</strong> Doet<strong>in</strong>chem: een plek voor de lutherse eigenheid<br />
14 JOP Protestantse <strong>Kerk</strong> medeorganisator Xnoizz Flevo Festival<br />
15 Standplaats te… Friesland: Louis Bakker<br />
16 Interreligieuze dialoog Made <strong>in</strong> Zuidlaren: een seizoen ontmoet<strong>in</strong>gen<br />
18 Palestijnse christenen <strong>in</strong> Israël Jezus huilde om Jeruzalem<br />
19 Berichten<br />
20 Afscheid Ilona Fritz ’Ik zou vandaag opnieuw voor de kerkfusie stemmen’<br />
22 Berichten<br />
24 Bijzondere zorg hervormde gemeenten Commissie bijzondere zorg gaat door<br />
26 Predikantswissel<strong>in</strong>gen<br />
27 Bijbelteksten<br />
28 Advertenties<br />
Dit nummer bevat een uitneembaar katern over de Startzondag <strong>2009</strong>, tussen pag<strong>in</strong>a<br />
18 en 19.<br />
Bij de voorplaat:<br />
E<strong>in</strong>d april vergaderde de generale synode <strong>in</strong> Lunteren. Op de foto een deel van de zaal met<br />
Bij vergaderende de voorplaat: synodeleden. De IKON zond de vergader<strong>in</strong>gen rechtstreeks uit.<br />
Via www.ikon.nl/synodearchief zijn ze nog steeds te bekijken. Zie ook p. 4-5 en 8-10.<br />
(foto: fotobureau-exorientelux/Jan Kle<strong>in</strong>)<br />
Colofon<br />
Nummer <strong>171</strong> <strong>juni</strong> <strong>2009</strong><br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> verschijnt elf keer per jaar<br />
als officieel orgaan van de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland.<br />
Algemeen adres<br />
Dienstenorganisatie Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong><br />
Nederland, Joseph Haydnlaan 2a,<br />
3533 AE Utrecht,<br />
Postbus 8504, 3503 RM Utrecht,<br />
telefoon (030) 880 18 80,<br />
fax (030) 880 13 00.<br />
Abonnementenadm<strong>in</strong>istratie<br />
Abonnementsprijs € 17,50 per jaar; buitenland<br />
€ 24,-. Vanaf 35 ex.: € 15,- per jaar.<br />
U kunt zich als abonnee opgeven en afmelden<br />
bij de Abonnementen-adm<strong>in</strong>istratie<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong>, Postbus 8504,<br />
3503 RM Utrecht, telefoon (030) 880 17 25,<br />
abonnementen@pkn.nl.<br />
Dit blad is voor visueel gehandicapten <strong>in</strong><br />
aangepaste leesvorm verkrijgbaar. Voor<br />
nadere <strong>in</strong>formatie CBB, Postbus 131,<br />
3850 AC Ermelo, telefoon (0341) 56 54 99.<br />
Redactie-adres<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong>, Postbus 8504, 3503 RM<br />
Utrecht, telefoon (030) 880 14 17.<br />
Fax (030) 880 14 45.<br />
E-mail: f.rozemond@pkn.nl<br />
Advertenties:<br />
kerk<strong>in</strong>formatie.advertenties@pkn.nl<br />
tel. (030) 880 14 17.<br />
Redactie<br />
Janet van Dijk, Evert-Jan Hazeleger,<br />
Jan-Gerd Heetderks (hoofdredacteur),<br />
Michiel Nap, Marieke Raatgever en Frans<br />
Rozemond (e<strong>in</strong>dredactie).<br />
Basisvormgev<strong>in</strong>g<br />
Total Identity, Amsterdam<br />
Opmaak<br />
Interface Communicatie, Ede<br />
Druk<br />
Kon<strong>in</strong>klijke BDU, Barneveld<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> op <strong>in</strong>ternet<br />
www.pkn.nl>Tijdschriften/Nieuwsbrieven<br />
Overname van artikelen wordt op prijs<br />
gesteld, mits met bronvermeld<strong>in</strong>g.<br />
Overname van foto’s <strong>in</strong> overleg.<br />
ISSN 1380-460X
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Anders dan <strong>in</strong> de aandeelhouders-vergader<strong>in</strong>gen<br />
van veel andere banken treffen<br />
we hier geen boze gezichten, verontwaardigde<br />
aandeelhouders of verhitte discussies<br />
over hoge bonussen en verdampte<br />
vermogens. Integendeel, hier berichten<br />
over groei, toename van de kredietverlen<strong>in</strong>g<br />
aan de armen en het laagste risico<br />
van de portefeuille ooit. Goed nieuws voor<br />
de honderden gemeenten en diaconieën<br />
die <strong>in</strong> Oikocredit beleggen.<br />
En nog beter nieuws voor de miljoenen <strong>in</strong><br />
ontwikkel<strong>in</strong>g die dankzij het leenmodel<br />
hun toekomst kunnen verbeteren.<br />
Goede resultaten 2008<br />
In het afgelopen jaar werd voor € 182 miljoen<br />
aan nieuwe len<strong>in</strong>gen goedgekeurd.<br />
Dat is een groei van zo’n 13%. En het aantal<br />
daadwerkelijk uitgekeerde len<strong>in</strong>gen<br />
nam zelfs met 32% toe.<br />
Tegelijk daalde het risico <strong>in</strong> de portefeuille<br />
opnieuw tot 4,3%. Dat betekent dat niet<br />
meer dan 4 van de 100 projecten die een<br />
len<strong>in</strong>g van Oikocredit hebben een betal<strong>in</strong>gsachterstand<br />
vertonen.<br />
Puntje van zorg is dat de groei van het aantal<br />
len<strong>in</strong>gen niet wordt bijgebeend door de<br />
nieuwe <strong>in</strong>leg van aandeelhouders / de<br />
beleggers <strong>in</strong> Oikocredit.<br />
Waarom is Oikocredit immuun voor de<br />
crisis?<br />
Wat is het geheim achter de goede resultaten,<br />
die haaks lijken te staan op de<br />
malaise <strong>in</strong> de f<strong>in</strong>anciële en bankenwereld?<br />
Het bestuur van de oecumenische ontwikkel<strong>in</strong>gsbank<br />
noemt zelf drie redenen.<br />
In de eerste plaats de hechte relatie die zij<br />
met de projectpartners heeft. Het fijnmazige<br />
kantorennet, dicht bij de projecten<br />
<strong>in</strong> Midden- en Oost-Europa en <strong>in</strong> de ontwikkel<strong>in</strong>gslanden,<br />
staat borg voor het<br />
goed kunnen volgen van alles wat voor het<br />
welslagen van gef<strong>in</strong>ancierde projecten<br />
nodig is. Ten tweede een zorgvuldig cash<br />
management. Door niet voor een procentje<br />
meer <strong>in</strong> spaarproducten van een<br />
zwakke debiteur te gaan zitten. En tot slot,<br />
maar zeker niet <strong>in</strong> de laatste plaats, door<br />
een effectief risicobeheersysteem.<br />
OIcOKrEDIt<br />
Huub Lems<br />
Het risicomanagement waar de kranten nu<br />
vol van staan, is gaandeweg en tijdig <strong>in</strong><br />
alle geled<strong>in</strong>gen van de organisatie <strong>in</strong>gebed.<br />
En juist dat heeft zijn waarde <strong>in</strong> deze<br />
donkere tijden meer dan bewezen. Het is<br />
de verdienste van de audit commissie hier<br />
tijdig aan de bel te hebben getrokken.<br />
Extra geld<br />
Om aan extra gelden voor de grote<br />
behoefte aan krediet voor ontwikkel<strong>in</strong>g<br />
van grote groepen aan de rand van de<br />
samenlev<strong>in</strong>g te komen, is er naast de <strong>in</strong>leg<br />
van de aandeelhouders ook van andere<br />
f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>gs<strong>in</strong>strumenten gebruik<br />
gemaakt. Zo besloot het Pensioenfonds<br />
Predikanten € 10 miljoen op deze manier<br />
<strong>in</strong> het werk van Oikocredit te steken.<br />
Aandeelhouders vergaderen <strong>in</strong> Nederland<br />
De jaarlijkse algemene vergader<strong>in</strong>g v<strong>in</strong>dt<br />
dit jaar <strong>in</strong> Nederland plaats. Op Kontakt<br />
der Kont<strong>in</strong>enten <strong>in</strong> Soesterberg, niet ver<br />
van het hoofdkantoor van Oikocredit dat <strong>in</strong><br />
Amersfoort staat. Gezien de prima resultaten<br />
worden tevreden gezichten verwacht,<br />
maar zeker geen vergenoegzaamheid.<br />
Want als geen ander kent de<br />
organisatie de miljoenen verdrukten die <strong>in</strong><br />
haar werk centraal staan. Mensen die bij<br />
gewone banken niet als kredietwaardig te<br />
boek staan. Kle<strong>in</strong>e boeren, arme gez<strong>in</strong>nen<br />
3<br />
MEEr wEtEN?<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Een kalme aandeelhoudersvergader<strong>in</strong>g<br />
na een goed jaar!<br />
Beg<strong>in</strong> <strong>juni</strong> v<strong>in</strong>dt de jaarlijkse aandeelhoudersvergader<strong>in</strong>g van Oikocredit plaats. Dit keer is<br />
Soesterberg vlakbij Amersfoort de plaats van handel<strong>in</strong>g. Hier geen gemopper over bonussen of<br />
verdampte vermogens, maar goed nieuws over het succes van kredietverlen<strong>in</strong>g aan de armen.<br />
Vrouwengroep <strong>in</strong> Indiaas dorp die samen <strong>in</strong>staat voor krediet voor weefgetouwen. (foto: Oicokredit)<br />
met een kle<strong>in</strong> w<strong>in</strong>keltje aan huis voor aanvull<strong>in</strong>g<br />
van het gez<strong>in</strong>s<strong>in</strong>komen. Coöperatieve<br />
verbouwers van groenten, vruchten<br />
of specerijen. En noem maar op. Vaak zijn<br />
het de vrouwen die niet alleen de armoede<br />
moeten ondergaan maar ook vanwege de<br />
cultuur, het geloof of de adat met meer<br />
dan een dubbele handicap <strong>in</strong> het leven<br />
staan. Hierover wordt op 11 <strong>juni</strong> een sem<strong>in</strong>ar<br />
gehouden. Diakenen en ouderl<strong>in</strong>gkerkrentmeesters<br />
zijn hartelijk welkom.<br />
Meer belegg<strong>in</strong>gen nodig!<br />
De boodschap is duidelijk! Beleggen <strong>in</strong><br />
Oikocredit is veilig voor gemeenten, diaconieën<br />
en voor gemeenteleden. En het<br />
betekent een forse steun <strong>in</strong> de rug voor<br />
mensen die geholpen met krediet zich zelf<br />
willen ontwikkelen.<br />
Huub Lems is treasury-medewerker van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong>.<br />
Gemeenten en Diaconieën <strong>in</strong>vesteren <strong>in</strong> Oikocredit<br />
via de Protestantse <strong>Kerk</strong>: Mevrouw Voorbij (030)<br />
880 16 07.<br />
Gemeenteleden/particulieren: Oikocredit<br />
Nederland Fonds (ONF) - Oikocredit Nederland<br />
(030) 234 10 69. Zie ook: www.oikocreditnederlandfonds.nl
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> GENEraLE SyNODE<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Frans rozemond<br />
Nieuwe synodepreses is predikant met<br />
hartstocht<br />
E<strong>in</strong>d april koos de generale synode uit haar midden ds. Peter Verhoeff uit Alkmaar tot voorzitter.<br />
Een dom<strong>in</strong>ee uit het midden van de kerk. Hij waagt zich niet aan grote uitspraken, maar wil best<br />
iets vertellen over zichzelf. ‘Ik wil preses zijn voor de volle breedte van de kerk.’<br />
De nieuwe synodepreses is naar eigen<br />
zeggen ‘met veel hartstocht’ predikant.<br />
Verhoeff: ‘Mijn eerste gemeente was<br />
Halle, <strong>in</strong> de Achterhoek. Het was prachtig,<br />
ik heb daar veel geleerd en ben ontzettend<br />
blij dat ik mocht beg<strong>in</strong>nen <strong>in</strong> een<br />
gemeente die mij daarvoor ruimte en tijd<br />
wilde geven. De overgang naar Alkmaar <strong>in</strong><br />
2000 was groot. Onze wijkgemeente<br />
Noord was druk met overleven, ze was<br />
duidelijk toe aan een nieuwe impuls. Gaandeweg<br />
begon er <strong>in</strong> mij ook iets te veranderen.<br />
Ik merkte dat ik op zoek wilde naar<br />
mensen buiten de kerk. Ik ben er van overtuigd<br />
dat de kerk veel voor mensen kan<br />
betekenen. Op een gegeven moment las ik<br />
<strong>in</strong> <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> een artikel over kerkgroei<br />
<strong>in</strong> Engeland. Daar<strong>in</strong> werd ook de vraag<br />
gesteld: hoeveel tijd besteed jij als ambtsdrager<br />
aan mensen buiten de kerk?<br />
Die vraag liet me niet los. Ik wijdde mijn<br />
studieverlof aan ‘missionair gemeentezijn’<br />
en trok twee conclusies. In de eerste<br />
plaats: missionair werk moet je niet uitbesteden<br />
aan een werkgroep of commissie,<br />
maar moet kerke<strong>nr</strong>aadsbeleid worden. En<br />
twee: je hoeft als gemeente niet van identiteit<br />
te veranderen om toch missionair<br />
bezig te kunnen zijn. Een grote gemeente<br />
<strong>in</strong> de Randstad zit anders <strong>in</strong> elkaar dan een<br />
dorpsgemeente elders. Vrijz<strong>in</strong>nigen hoe-<br />
Ds. P. Verhoeff. (Foto: Protestanste <strong>Kerk</strong>)<br />
DS. PEtEr VErHOEFF<br />
Ds. Peter Verhoeff (1962) studeerde theologie <strong>in</strong><br />
Leiden en was predikant <strong>in</strong> Halle en is vanaf 2000<br />
predikant van de Protestantse Gemeente te Alkmaar.<br />
Hij is lid van de generale synode vanaf 2006 en lid van<br />
de kle<strong>in</strong>e synode vanaf 2008. Peter Verhoeff is lid van<br />
het breed moderamen van de classis Alkmaar en lid<br />
van het Regionaal College voor het Opzicht<br />
Noord-Holland. In het verleden vervulde hij<br />
verschillende bestuurlijke functies <strong>in</strong> de kerk en was<br />
hij voorzitter van de predikantenbeweg<strong>in</strong>g ‘Op Goed<br />
Gerucht’.<br />
ven geen heus geen evangelicale omslag<br />
te maken, andersom ook niet. Maar elke<br />
gemeente kan laten zien waar zij voor<br />
staat.<br />
Met deze noties zijn we <strong>in</strong> 2008 <strong>in</strong><br />
Alkmaar-Noord aan de slag gegaan. We<br />
communiceren bewuster naar buiten toe.<br />
We hebben laagdrempelige diensten<br />
gehouden en <strong>in</strong> december hebben we een<br />
flyer rondgedeeld op scholen en een fantastisch<br />
Kerstfeest gevierd met 150 k<strong>in</strong>deren<br />
en hun ouders, merendeels mensen<br />
die we nooit <strong>in</strong> de kerk zien. In maart van<br />
dit jaar zijn we gestart met <strong>Kerk</strong>ple<strong>in</strong> 60:<br />
tijdens de warenmarkt op het ple<strong>in</strong> voor<br />
onze kerk gaan de kerkdeuren open. Iedereen<br />
kan b<strong>in</strong>nenlopen voor een kop koffie,<br />
een bezoek aan het stiltecentrum of<br />
zomaar een praatje of toiletbezoek. Er is<br />
een speelhoek voor de k<strong>in</strong>deren. Gastvrije<br />
gemeente, als kérk open naar de samenlev<strong>in</strong>g.<br />
Het leuke is dat er spontaan mensen<br />
komen en zich erbij betrokken voelen. En<br />
ik zie onze eigen gemeenteleden enthousiast<br />
worden.’<br />
Groei<br />
Of dat tot gemeentegroei leidt? Ik las eens:<br />
overschat niet wat je <strong>in</strong> één jaar kunt doen,<br />
maar onderschat ook niet wat je <strong>in</strong> tien<br />
jaar kunt doen. Begrijp me goed, ik v<strong>in</strong>d<br />
groei geen vies woord. Maar het is niet het<br />
enige doel van missionair werk. Het kan<br />
ook roep<strong>in</strong>g zijn om iets van het Kon<strong>in</strong>krijk<br />
van God te laten zien <strong>in</strong> deze samenlev<strong>in</strong>g.<br />
4<br />
Laat dat een geruststell<strong>in</strong>g zijn voor iedereen<br />
die de kriebels krijgt van het woord<br />
missionair. Ik heb <strong>in</strong> Alkmaar gemerkt dat<br />
het woord soms meer opriep dan ik<br />
bedoelde. Mensen waren bang dat we het<br />
orgel uit de kerk zouden slopen. Daar is<br />
geen sprake van, maar we <strong>in</strong>troduceren<br />
daarnaast ook andere vormen van muziek.<br />
We zijn missionair, maar mogen onszelf<br />
blijven. Als kerkleden zien dat het werkt<br />
ontstaat er vertrouwen. Dat is eigenlijk het<br />
sleutelwoord’<br />
Man van het midden<br />
De vorige synodepreses was lid van de<br />
Gereformeerde Bond. Peter Verhoeff situeert<br />
zichzelf meer ‘<strong>in</strong> het midden’ van de<br />
kerk. Van 2001 tot 2005 was hij voorzitter<br />
van de predikantenbeweg<strong>in</strong>g Op Goed<br />
Gerucht. ‘Vogels van zeer diverse pluimage’,<br />
legt hij uit. ‘Ze zijn modalitair niet<br />
op een noemer te brengen, maar willen<br />
het midden van de kerk een stem geven.<br />
Mijn generatie werd predikant <strong>in</strong> een stroperige<br />
tijd, de laatste loodjes van het<br />
Samen op Weg-proces. Elk onderwerp<br />
kreeg <strong>in</strong> die jaren direct een kerkpolitieke<br />
lad<strong>in</strong>g en dat werkte verlammend.<br />
Namens Op Goed Gerucht heb ik daar wel<br />
eens pittig commentaar op gegeven. In de<br />
beeldvorm<strong>in</strong>g is dat blijven hangen. Dagblad<br />
Trouw schreef na mijn verkiez<strong>in</strong>g dat<br />
ik progressief ben. Het zegt me we<strong>in</strong>ig, ik<br />
houd niet van hokjesdenken. Maar ik ben<br />
mij sterk bewust dat onze kerk heel breed<br />
is. Ik wil preses zijn voor de hele kerk, met<br />
haar vrijz<strong>in</strong>nige en behoudende vleugels.<br />
Daar<strong>in</strong> zal ik mezelf ook meebrengen, dat<br />
is waar. Ik geloof niet dat ik hoef te verstoppen<br />
waar ik vandaan kom. Vanuit het<br />
midden sta ik open voor alle richt<strong>in</strong>gen.’<br />
Bestuurlijke ervar<strong>in</strong>g<br />
Ds. Verhoeff is al drie jaar lid van de generale<br />
synode. Hij was enige tijd voorzitter<br />
van de commissie van rapport voor algemene<br />
zaken, kwam vorig jaar <strong>in</strong> de Kle<strong>in</strong>e<br />
Synode en is lid van de commissie die de<br />
kerkorde gaat evalueren. Die laatste functie<br />
laat hij los nu hij preses is geworden. ‘Ik
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> Juni <strong>2009</strong><br />
‘Na de verkiez<strong>in</strong>g moet je direct de vergader<strong>in</strong>gen voorzitten.’ Moderamen generale synode 23 april <strong>2009</strong>.<br />
heb net nogal uitgeweid over missionair<br />
werk, maar het bestuurlijke werk boeit mij<br />
ook zeer. Bezig zijn met de kerkorde is<br />
hartstikke leuk! We zijn met 2,3 miljoen<br />
leden samen kerk: gemeenten, classes,<br />
synoden, dienstenorganisatie, allerlei<br />
andere verbanden. Dat moet goed geregeld<br />
worden en dat probeer je <strong>in</strong> de kerkorde.<br />
De kerkorde is <strong>in</strong> de jaren negentig<br />
opgesteld, toen de kerk veel groter was. Ik<br />
ben erg blij dat er momenteel vanuit de<br />
gemeenten via de evaluatie-enquête allerlei<br />
verbeterpunten worden aangedragen.<br />
Ik denk bijvoorbeeld aan bepal<strong>in</strong>gen over<br />
de verkiez<strong>in</strong>g van ambtsdragers en de<br />
samenstell<strong>in</strong>g van kerke<strong>nr</strong>aden. Zo’n evaluatie<br />
leidt er toe dat zaken straks soepeler<br />
zullen lopen. Het is mooi om daaraan een<br />
bijdrage te kunnen leveren.’<br />
Presesverkiez<strong>in</strong>g<br />
Verhoeff sluit niet uit dat ook de verkiez<strong>in</strong>g<br />
van de synodepreses ietsje anders geregeld<br />
zal worden. Die v<strong>in</strong>dt nu plaats <strong>in</strong> een<br />
besloten zitt<strong>in</strong>g, waarna de naam van de<br />
verkozene wordt bekendgemaakt. Verhoeff:<br />
‘Vaak wordt de preses gekozen uit<br />
het zittende moderamen, maar verplicht is<br />
dat niet. Zelf ben ik bijvoorbeeld als kandidaat<br />
voorgedragen door een aantal synodeleden.<br />
Toen ze mij kwamen polsen heb<br />
ik gezegd: akkoord, maar hou het netjes<br />
en zoek geen publiciteit. Die vertrouwelijkheid<br />
is immers <strong>in</strong>gesteld ter bescherm<strong>in</strong>g<br />
van de betrokken personen. Zij hielden<br />
zich aan de afspraak, maar toch stond mijn<br />
kandidaatstell<strong>in</strong>g al vóór de besloten verkiez<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> alle kranten, evenals de naam<br />
die het moderamen aanbeval. Waterdicht<br />
is het systeem dus niet en dat roept soms<br />
de vraag op of het allemaal zo geheim<br />
moet blijven. We zouden eens na kunnen<br />
denken of het ook anders kan.<br />
Een ander punt: ik werd op donderdagmorgen<br />
gekozen, het eerste agendapunt<br />
van een driedaagse synode. Dat grijpt <strong>in</strong>,<br />
je aanvaardt voor een paar jaar een andere<br />
fulltime functie. Je gemeente wordt er<br />
door overvallen, je gez<strong>in</strong>, maar evengoed<br />
het moderamen en het synodesecretariaat.<br />
Tijd om iets te regelen of door te spreken<br />
is er niet, want je moet direct na je verkiez<strong>in</strong>g<br />
de vergader<strong>in</strong>gen voorzitten.<br />
Gelukkig heeft vice-preses ds. Arenda<br />
Haasnoot de behandel<strong>in</strong>g van het Veerman-rapport<br />
geleid, zodat ik mij op de<br />
andere agendapunten kon voorbereiden.<br />
Maar ik zou me kunnen voorstellen dat de<br />
synode <strong>in</strong> april een preses kiest, die pas <strong>in</strong><br />
juli als zodanig aan de slag gaat. De zittende<br />
preses blijft dan iets langer <strong>in</strong> functie,<br />
het thuisfront krijgt even ruimte om<br />
5<br />
zaken op orde te brengen en de overdracht<br />
kan <strong>in</strong> alle rust plaatsv<strong>in</strong>den. Ik zou een<br />
nieuwe preses graag de hectische weken<br />
besparen die ik heb ondervonden. Maar<br />
nogmaals, we moeten maar eens bekijken<br />
of zoiets mogelijk is.’<br />
Verrijken<br />
In het Utrechtse dienstencentrum heeft<br />
Verhoeff zijn eigen kamer. ‘Ik kijk nog wat<br />
onwennig om me heen en weet nog niet<br />
precies wat hier allemaal wordt gedaan. Ik<br />
kan wel zeggen: als gemeentepredikant<br />
ben ik er altijd van overtuigd geweest dat<br />
de dienstenorganisatie bestaat uit mensen<br />
die met hart en ziel de plaatselijke<br />
gemeenten willen dienen. Als er gemeenten<br />
zijn die een kloof ervaren, dan zullen<br />
we als synode en dienstenorganisatie al<br />
het mogelijke doen om die afstand kle<strong>in</strong>er<br />
te maken. Wat dat betreft geeft de goede<br />
sfeer tijdens de synodevergader<strong>in</strong>gen <strong>in</strong><br />
de afgelopen jaren me het volste vertrouwen.<br />
Dat verlammende van vroeger is<br />
weg. Men luistert met respect naar elkaar<br />
en is bereid zich door de men<strong>in</strong>g van een<br />
ander te laten verrijken.’<br />
Frans rozemond is e<strong>in</strong>dredacteur van<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong>.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Als afsluit<strong>in</strong>g van de grote christelijke feesten staat<br />
op de kerkelijke agenda ‘zondag tr<strong>in</strong>itatis’ - zondag<br />
van de drie-eenheid, dit jaar op 7 <strong>juni</strong>. Na de feesten<br />
die over Christus gaan (Kerst, Pasen en Hemelvaart)<br />
en na het feest van de Geest (P<strong>in</strong>ksteren) is er een<br />
zondag die <strong>in</strong> het teken staat van God die we kennen<br />
als Vader, Zoon en heilige Geest.<br />
Niet iedereen zal daar met overgave aan meedoen.<br />
Alleen al het woord ‘drie-eenheid’, wat moet je daar<br />
mee? Wat voor onbegrijpelijke algebra is daar mee<br />
gemoeid? Bovendien: word je er een beter christen<br />
van? Wordt de wereld er beter van?<br />
Ik wil niemand oproepen tot theologische haarkloverij.<br />
Evenm<strong>in</strong> wil ik de term ‘drie-eenheid’ heilig<br />
verklaren. Toch ben ik blij dat we als Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> een belijdende kerk zijn, en dat we God belijden<br />
als Vader, Zoon en heilige Geest. Er zit zoveel<br />
meer muziek <strong>in</strong> dan alleen maar <strong>in</strong> ‘God’. We zouden<br />
maar een armetierig liedboek overhouden, als<br />
onze liederen alleen maar over God zouden gaan.<br />
De Engelse schrijver Chesterton noemde de drieenige<br />
God zo open als een Engels haardvuur. God<br />
staat als een Engelse haard open naar drie kanten<br />
en geeft zo warmte aan mensen <strong>in</strong> een koude<br />
wereld.<br />
Open<br />
God staat open naar drie zijden. Hij is de Vader uit<br />
wie een schepp<strong>in</strong>g is voortgegaan. Dat is een mysterie<br />
waar we nooit met het verstand bij zullen kunnen<br />
komen. Waarom is God zo opengegaan? Hoe?<br />
We weten dat deze wereld uit God is en dat Hij deze<br />
wereld draagt en koestert als zijn eigen k<strong>in</strong>d. Maar<br />
Hij knuffelt dit k<strong>in</strong>d niet dood. De schepp<strong>in</strong>g is wat<br />
anders dan de Schepper.<br />
God zit als Vader <strong>in</strong> de schepp<strong>in</strong>g, maar Hij valt er<br />
niet mee samen. Het mysterie wordt groter wanneer<br />
we het Johannes nazeggen: ‘Het Woord is<br />
vlees geworden’, of, zoals het is vertaald: God is<br />
mens geworden. God kan ook ín de huid van deze<br />
wereld kruipen. Hij doet dat, omdat Hij zich wil<br />
géven. ‘Dat zou Hij niet moeten doen’, zeggen mensen<br />
die de grens tussen God en de wereld willen<br />
KrONIEK<br />
arjan Plaisier<br />
Waarom zondag drie-eenheid?<br />
bewaken. Maar God heeft hier geen overleg over<br />
gevoerd. Hij is alleen te rade gegaan bij zijn eigen<br />
hart. ‘Dat zou Hij niet moeten doen’, zeggen mensen<br />
die denken: waar is dat nu goed voor? Maar<br />
mensen die halfdood langs de weg liggen en niet bij<br />
God kunnen komen, hoe hard ze ook hun best doen,<br />
zeggen: ‘geprezen zij de Heer’. Zij vieren met<br />
vreugde Kerstfeest en Paasfeest.<br />
Tenslotte is het P<strong>in</strong>ksteren. God heeft een gat geslagen,<br />
maar het is een gat ergens <strong>in</strong> Palest<strong>in</strong>a, <strong>in</strong> één<br />
mens, Jezus Christus. Het is een gat, zo breed als<br />
een kruis. Nu moet het uitgebreid worden over de<br />
hele wereld. Overal moet het deksel van het leven,<br />
overal moet het leven van God b<strong>in</strong>nenstromen. Daar<br />
is de Geest voor nodig. De Geest is de goddelijke<br />
macht die zich vermengt met mensen en culturen.<br />
Het is niet nodig naar Jeruzalem te gaan op bedevaart,<br />
of een sprong te maken naar de eerste eeuw.<br />
De Geest brengt Jezus naar ons toe. De Geest plant<br />
ons <strong>in</strong> het lichaam van Christus en impregneert ons<br />
met de liefde van Jezus.<br />
Z<strong>in</strong>vol<br />
De kerk viert van harte de feesten, van Kerst tot<br />
P<strong>in</strong>ksteren. Het is z<strong>in</strong>vol dat deze reeks afgesloten<br />
wordt met zondag tr<strong>in</strong>itatis. Niet om <strong>in</strong>eens moeilijk<br />
te gaan doen. Wel om te vieren dat God een overvloeiende<br />
fonte<strong>in</strong> van goedheid is. Het is te vergelijken<br />
met de kerkdienst. Nadat alles is gezegd en<br />
gedaan, volgt de zegen, die <strong>in</strong> zijn nieuwtestamentische<br />
vorm spreekt over ‘de genade van onze Heer,<br />
Jezus Christus, de liefde van God en de gemeenschap<br />
van de heilige Geest’.<br />
Met deze belijdenis van God als Vader, Zoon en heilige<br />
Geest weten we ons als Protestantse <strong>Kerk</strong> verbonden<br />
met de kerken van alle tijden en plaatsen.<br />
Het is deze belijdenis, die een ruimte schept waar<strong>in</strong><br />
plaats is voor broeders en zusters van zeer verschillende<br />
pluimage. Deze zondag zal bij ons nooit de<br />
status krijgen die de grote feesten hebben. Dat<br />
hoeft ook niet. Maar wat mij betreft mag dit slotakkoord<br />
niet ontbreken. Ik wens ieder dan ook een<br />
gezegende zondag tr<strong>in</strong>itatis toe.<br />
arjan Plaisier is scriba van de generale synode.<br />
6<br />
Juni <strong>2009</strong>
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BErIcHtEN Juni <strong>2009</strong><br />
Officiële mededel<strong>in</strong>g: wijzig<strong>in</strong>gen kerkordelijke regel<strong>in</strong>gen<br />
De generale synode heeft <strong>in</strong> de vergader<strong>in</strong>g<br />
van 11 april 2008 de volgende wijzig<strong>in</strong>gen<br />
van de kerkordelijke regel<strong>in</strong>gen<br />
vastgesteld:<br />
Nr. 1/2008 wijzig<strong>in</strong>g met betrekk<strong>in</strong>g<br />
tot het colloquium.<br />
Nr. 2/2008 wijzig<strong>in</strong>g van de verkiez<strong>in</strong>gsregel<strong>in</strong>g.<br />
De kle<strong>in</strong>e synode heeft, daartoe gemandateerd<br />
door de generale synode, <strong>in</strong> de vergader<strong>in</strong>g<br />
van 27 <strong>juni</strong> 2008 de volgende<br />
wijzig<strong>in</strong>gen van de kerkordelijke regel<strong>in</strong>gen<br />
vastgesteld:<br />
Nr. 3a/2008 wijzig<strong>in</strong>g van de generale<br />
regel<strong>in</strong>g predikantstraktementen<br />
<strong>in</strong> verband met het<br />
rapport Meetellen.<br />
Nr. 3b/2008 wijzig<strong>in</strong>g van de generale<br />
regel<strong>in</strong>g kerkelijke rechtspraak<br />
<strong>in</strong> verband met het<br />
rapport Meetellen.<br />
Nr. 4/2008 wijzig<strong>in</strong>g van de generale<br />
regel<strong>in</strong>g predikantstraktementen.<br />
Nr. 5/2008 wijzig<strong>in</strong>g van de generale<br />
regel<strong>in</strong>g predikantspensioenen.<br />
De generale synode heeft <strong>in</strong> de vergader<strong>in</strong>g<br />
van 7 november 2008 de volgende<br />
wijzig<strong>in</strong>gen van de kerkordelijke regel<strong>in</strong>gen<br />
vastgesteld:<br />
Nr. 6/2008 wijzig<strong>in</strong>g <strong>in</strong> verband met<br />
de wijzig<strong>in</strong>g van de samenstell<strong>in</strong>g<br />
van de evangelischlutherse<br />
synode<br />
De generale synode heeft <strong>in</strong> de vergader<strong>in</strong>g<br />
van 24 april <strong>2009</strong> de volgende wijzig<strong>in</strong>gen<br />
van de kerkordelijke regel<strong>in</strong>gen<br />
vastgesteld:<br />
Nr. 1/<strong>2009</strong> wijzig<strong>in</strong>g met betrekk<strong>in</strong>g<br />
tot de regel<strong>in</strong>g voor het verrichten<br />
van hulpdiensten<br />
door predikanten: ‘detacher<strong>in</strong>g’<br />
mèt of zonder tijdelijke<br />
uitbreid<strong>in</strong>g van de<br />
werktijd (ord<strong>in</strong>antie 3-24,<br />
3-27 en artikel 37 van de<br />
generale regel<strong>in</strong>g predikantstraktementen)<br />
Nr. 2/<strong>2009</strong> wijzig<strong>in</strong>g van de <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gsperiode<br />
van de commissies<br />
van bijzondere zorg<br />
(overgangsbepal<strong>in</strong>g 28)<br />
Nr. 3/<strong>2009</strong> wijzig<strong>in</strong>g van de aanstell<strong>in</strong>gsperiode<br />
van de regionaal<br />
adviseur classicale<br />
vergader<strong>in</strong>gen (overgangsbepal<strong>in</strong>g<br />
199)<br />
Nr. 4/<strong>2009</strong> wijzig<strong>in</strong>g van de periode<br />
van uitbreid<strong>in</strong>g van het<br />
moderamen generale<br />
synode (overgangsbepal<strong>in</strong>g<br />
202)<br />
Nr. 5/<strong>2009</strong> wijzig<strong>in</strong>g van art. 9 van de<br />
generale regel<strong>in</strong>g predikantstraktementen(verreken<strong>in</strong>g<br />
van de wettelijke<br />
uitker<strong>in</strong>g <strong>in</strong> verband met<br />
zwangerschap en bevall<strong>in</strong>g)<br />
De tekst van deze wijzig<strong>in</strong>gen zijn gepubliceerd<br />
op de website van de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong>: www.pkn.nl en zijn te v<strong>in</strong>den door<br />
Conferentie tegen racisme van 14-17 <strong>juni</strong> <strong>in</strong> Doorn<br />
In conferentiecentrum Kaap Doorn v<strong>in</strong>dt<br />
van 14-17 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> een <strong>in</strong>ternationale<br />
conferentie plaats ter gelegenheid van het<br />
40-jarig bestaan van het Programm Combatt<strong>in</strong>g<br />
Racism (PCR) van de Wereldraad<br />
van <strong>Kerk</strong>en. Geen jubileumvier<strong>in</strong>g, maar<br />
een conferentie om te bedenken welk antwoord<br />
de Wereldraad en de Raden van<br />
<strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> de gehele wereld hebben op<br />
hedendaagse vormen van racisme. Het<br />
Programm Combatt<strong>in</strong>g Racism kan daarbij<br />
<strong>in</strong>spiratiebron zijn. Dit programma werd<br />
het meest zichtbaar <strong>in</strong> de strijd tegen de<br />
apartheid <strong>in</strong> Zuid-Afrika. Ook <strong>in</strong> Nederland<br />
kwam een brede beweg<strong>in</strong>g op gang onder<br />
de vlag van de oecumene. In 1994 kwam<br />
er een e<strong>in</strong>d aan de apartheid <strong>in</strong> Zuid-Afrika:<br />
een radicale sociale verander<strong>in</strong>g. Alle<br />
reden om hiervoor dank te zeggen tijdens<br />
de vier<strong>in</strong>g die aan de conferentie vooraf<br />
gaat. De vier<strong>in</strong>g wordt bijgewoond door<br />
Sam Kobia, secretaris-generaal van de<br />
Wereldraad.<br />
Met het afschaffen van de apartheid <strong>in</strong><br />
Zuid-Afrika is echter geen e<strong>in</strong>de gekomen<br />
aan racisme en discrim<strong>in</strong>atie. In Nederland<br />
kwamen <strong>in</strong> 2007 bij de anti-discrim<strong>in</strong>atiebureaus<br />
4.247 klachten b<strong>in</strong>nen, waarvan<br />
de helft g<strong>in</strong>gen over discrim<strong>in</strong>atie op<br />
grond van huidskleur, ras of afkomst.<br />
Mensen die er ‘anders’ uitzien worden b<strong>in</strong>nen<br />
Europa veel vaker gecontroleerd op<br />
hun identiteit. In de wereld is verontwaardigd<br />
gereageerd op de Europese wetgev<strong>in</strong>g<br />
rondom ongedocumenteerden, waarvan<br />
de vreemdel<strong>in</strong>gendetentie een<br />
onderdeel is. Overal lijden groepen mensen<br />
onder discrim<strong>in</strong>atie en uitsluit<strong>in</strong>g:<br />
7<br />
achtereenvolgens te klikken op: ‘Bestuur<br />
en Organisatie’, ‘<strong>Kerk</strong>orde en regel<strong>in</strong>gen’,<br />
‘<strong>Kerk</strong>orde’, ‘<strong>Kerk</strong>ordewijzig<strong>in</strong>gen’.<br />
De vastgestelde wijzig<strong>in</strong>gen <strong>nr</strong>. 1/2008 en<br />
2/2008 zijn beide <strong>in</strong> werk<strong>in</strong>g getreden met<br />
<strong>in</strong>gang van 1 juli 2008.<br />
De vastgestelde wijzig<strong>in</strong>gen <strong>nr</strong>. 3a/2008,<br />
3b/2008 en 5/2008 zijn alle <strong>in</strong> werk<strong>in</strong>g<br />
getreden met <strong>in</strong>gang van 1 januari <strong>2009</strong>.<br />
De vastgestelde wijzig<strong>in</strong>g <strong>nr</strong>. 4/2008 is <strong>in</strong><br />
werk<strong>in</strong>g getreden met <strong>in</strong>gang van 27 <strong>juni</strong><br />
2008.<br />
De vastgestelde wijzig<strong>in</strong>g <strong>nr</strong>. 6/2008 is <strong>in</strong><br />
werk<strong>in</strong>g getreden met <strong>in</strong>gang van 7<br />
november 2008.<br />
De vastgestelde wijzig<strong>in</strong>gen <strong>nr</strong>. 1/<strong>2009</strong>,<br />
2/<strong>2009</strong>, 3/<strong>2009</strong>, 4/<strong>2009</strong> en 5/<strong>2009</strong> zijn <strong>in</strong><br />
werk<strong>in</strong>g getreden met <strong>in</strong>gang van 1 mei<br />
<strong>2009</strong>.<br />
Roma’s <strong>in</strong> Europa, Dalits <strong>in</strong> India, Afro’s <strong>in</strong><br />
Latijns-Amerika, Aborig<strong>in</strong>als <strong>in</strong> Australië,<br />
en ook etnische Afrikanen die zich vestigen<br />
<strong>in</strong> Zuid-Afrika. Dit kan gepaard gaan<br />
met lijfelijk geweld en is al dan niet vastgelegd<br />
<strong>in</strong> structuren en wetgev<strong>in</strong>g.<br />
De kerk heeft een andere positie dan veertig<br />
jaar geleden. Mensen verb<strong>in</strong>den zich<br />
ook niet meer zo gemakkelijk met brede<br />
beweg<strong>in</strong>gen. Toch wordt tijdens conferentie<br />
van 14-17 <strong>juni</strong> gezocht naar antwoorden<br />
die de oecumenische beweg<strong>in</strong>g (<strong>in</strong><br />
een slotverklar<strong>in</strong>g) kan geven. De open<strong>in</strong>gsdienst<br />
is voor ieder toegankelijk en<br />
v<strong>in</strong>dt plaats op zondag 14 <strong>juni</strong> <strong>in</strong> de Maartenskerk<br />
te Doorn om 16.00 uur. Meer<br />
<strong>in</strong>formatie: Landelijk Dienstencentrum,<br />
Geesje Werkman, tel. (030) 880 17 56,<br />
g.werkman@kerk<strong>in</strong>actie.nl.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
GENEraLE SyNODE 23-25 aPrIL <strong>2009</strong><br />
Michiel Nap<br />
8<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Besluiten Generale Synode<br />
Op donderdag 23, vrijdag 24 en zaterdag 25 april <strong>2009</strong> vergaderde de generale synode van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Lunteren. Op de volgende drie pag<strong>in</strong>a’s is te lezen wat er werd behandeld en<br />
besloten.<br />
Generale synode kiest nieuw moderamen<br />
Dom<strong>in</strong>ee Peter Verhoeff is de komende<br />
vier jaar de nieuwe preses van de generale<br />
synode. Hij volgt ds. Gerrit de Fijter<br />
op die, na ruim negen jaar synodewerk,<br />
afscheid heeft genomen. Verder verkoos<br />
de synode als nieuw moderamenlid<br />
ouderl<strong>in</strong>g-kerkrentmeester Bert van<br />
Bokhoven. Hij neemt de plek <strong>in</strong> van de<br />
vertrekkende diaken Hanny ter Keurs,<br />
die zich niet herkiesbaar stelde voor nog<br />
een extra termijn.<br />
Tijdens de eerste zitt<strong>in</strong>g van de synode<br />
werden drie moderamenleden herkozen<br />
voor de termijn van één jaar: ds. Susanne<br />
Freytag, diaken mr. Ria de Jong en<br />
diaken drs. Hans Kapteyn. De andere<br />
moderamenleden, ds. Arenda Haasnoot<br />
en dr. Arjan Plaisier (scriba) waren al<br />
eerder verkozen, tot respectievelijk 2011<br />
en 2012.<br />
Dom<strong>in</strong>ee Peter Verhoeff<br />
Ds. Peter Verhoeff is s<strong>in</strong>ds 2006 lid van<br />
de generale synode en vanaf 2008 van<br />
de kle<strong>in</strong>e synode. Meer over hem is te<br />
Het nieuwe moderamen van de generale synode. Staand, van l<strong>in</strong>ks naar<br />
rechts: Bert van Bokhoven, dr. arjan Plaisier, ds. Susanne Freytag, ds. Peter<br />
Verhoeff, Hans Kapteyn, arenda Haasnoot en zittend ria de Jong.<br />
(foto’s: Protestantse <strong>Kerk</strong>)<br />
v<strong>in</strong>den <strong>in</strong> een <strong>in</strong>terview <strong>in</strong> dit nummer van<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong>, op p. 4-5. Tijdens zijn<br />
eerste toespraak als synodevoorzitter<br />
citeerde hij de woorden van zend<strong>in</strong>gstheoloog<br />
Hendrik Kraemer: ‘De kerk doet<br />
niet aan zend<strong>in</strong>g, de kerk is zend<strong>in</strong>g.’<br />
Verhoeff wilde geen grote woorden spreken,<br />
maar: ‘Als ik toch één d<strong>in</strong>g van de<br />
agenda van de synode eruit mag lichten,<br />
dan is dat het missionaire werk van de<br />
kerk… daar klopt mijn hart voor.’ Verder<br />
zei ds. Verhoeff dat het een uitdag<strong>in</strong>g voor<br />
de kerk is nieuwe wegen te v<strong>in</strong>den om gul<br />
uit te dragen dat er een God is die de<br />
wereld draagt.<br />
De volledige toespraak van de nieuwe<br />
preses staat op www.pkn.nl (zoekterm:<br />
toespraak Verhoeff).<br />
Ook nieuw: ouderl<strong>in</strong>g-kerkrentmeester<br />
Bert van Bokhoven<br />
Bert van Bokhoven (1945) is s<strong>in</strong>ds 1980<br />
secretaris F<strong>in</strong>anciën, Personeel en<br />
Organisatie van de Gereformeerde<br />
Zend<strong>in</strong>gsbond. Hij vervulde allerlei func-<br />
ties <strong>in</strong> de kerk op plaatselijk en bovenplaatselijk<br />
niveau. Zijn huidige functies<br />
als lid van het bestuur van de<br />
Solidariteitskas en van de Commissie<br />
Bijzondere Zorg (hervormde gemeenten),<br />
legt hij b<strong>in</strong>nenkort neer om zich te<br />
richten op het moderamenwerk. Dit jaar<br />
werd hij door zijn classis (Woerden)<br />
afgevaardigd naar de generale synode,<br />
waar hij nu dus deel uitmaakt van het<br />
moderamen.<br />
De generale synode van de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland heeft tot taak leid<strong>in</strong>g te<br />
geven aan het leven en werken van de<br />
kerk. De leden van de synode zijn gekozen<br />
uit de gemeenten van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong> en afgevaardigd door<br />
de 75 classicale vergader<strong>in</strong>gen en de<br />
evangelisch-lutherse synode.<br />
Het moderamen van de synode heeft de<br />
leid<strong>in</strong>g over de dagelijkse gang van zaken<br />
van de synode en bereidt de synodevergader<strong>in</strong>gen<br />
voor. In totaal bestaat het<br />
moderamen uit zeven leden.<br />
Ds. Peter Verhoeff tijdens zijn eerste persconferentie. Op de achtergrond vicepreses<br />
ds. arenda Haasnoot en Bert van Bokhoven.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Beleidsplan dienstenorganisatie aanvaard<br />
Het beleidsplan <strong>2009</strong>-2012 voor de<br />
dienstenorganisatie is unaniem aanvaard.<br />
In dit beleidsplan staan de hoofdlijnen<br />
van het werk dat de dienstenorganisatie<br />
<strong>in</strong> de komende beleidsperiode wil<br />
verrichten voor de landelijke kerk en de<br />
gemeenten. Bij het opstellen ervan is het<br />
visiedocument ‘Leren leven van de<br />
Verwonder<strong>in</strong>g’ leidend geweest. Het<br />
moderamen van de synode en het<br />
bestuur van de dienstenorganisatie<br />
rapporteren jaarlijks over de voortgang<br />
van de uitvoer<strong>in</strong>g van het beleidsplan.<br />
De grootste verander<strong>in</strong>gen gaan plaatsv<strong>in</strong>den<br />
op het gebied van missionair<br />
werk, jeugd en jongeren, vrijwilligersbeleid<br />
en <strong>in</strong> de situatie van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong>.<br />
Amendement commissie van rapport<br />
Tijdens de behandel<strong>in</strong>g van het plan<br />
werden veel vragen gesteld en werden<br />
ook enkele moties en amendementen<br />
<strong>in</strong>gediend. Alleen het amendement van<br />
de commissie van rapport werd door de<br />
synode aangenomen. Dat g<strong>in</strong>g om een<br />
toevoeg<strong>in</strong>g bij een paragraaf over missionair<br />
werk. In het beleidsplan stond dat<br />
het bij missionair werk gaat het om de<br />
woorden ‘gunnen’, ‘uitnodigen’ en<br />
‘betrekken’. Daar is nu het woord ‘dialoog’<br />
aan toegevoegd. Missionair werk<br />
veronderstelt namelijk een dialogische<br />
houd<strong>in</strong>g met andere godsdienstige of<br />
levensbeschouwelijke tradities <strong>in</strong><br />
Nederland.<br />
GENEraLE SyNODE 23-25 aPrIL <strong>2009</strong><br />
Verander<strong>in</strong>gen<br />
Veel gemeenten willen <strong>in</strong>vesteren <strong>in</strong> het<br />
vergroten van hun missionaire werv<strong>in</strong>gskracht.<br />
In de dienstverlen<strong>in</strong>g aan gemeenten<br />
worden de komende jaren extra menskracht<br />
en middelen beschikbaar gesteld.<br />
Bovendien gaat de dienstenorganisatie<br />
gemeenten actief benaderen met nieuwe<br />
missionaire concepten.<br />
Wat betreft jeugd en jongen willen veel<br />
gemeenten (opnieuw) <strong>in</strong>vesteren <strong>in</strong> het<br />
betrekken van deze doelgroep bij de<br />
gemeente. Het jeugdwerk van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong> levert hiervoor een<br />
aanbod. Het aanbod wordt <strong>in</strong> de komende<br />
jaren uitgebreid. Dit gebeurt onder meer<br />
door het toe te spitsen op de persoonlijke<br />
leefwereld van jongeren en hun persoonlijke<br />
behoeften om als christen mede vorm<br />
te geven aan de samenlev<strong>in</strong>g.<br />
Doordat het aantal beroepskrachten <strong>in</strong> de<br />
gemeenten afneemt, moeten steeds meer<br />
taken door vrijwilligers worden gedaan. In<br />
de dienstverlen<strong>in</strong>g wordt daarom het<br />
accent meer gelegd op het werven en<br />
toerusten van vrijwilligers. Daarvoor wordt<br />
onder meer een coörd<strong>in</strong>ator vrijwilligersbeleid<br />
<strong>in</strong>gezet.<br />
<strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong> zet de komende jaren <strong>in</strong> op<br />
versterk<strong>in</strong>g van de kerkelijke profiler<strong>in</strong>g,<br />
van het partnerschap met de partnerkerken<br />
en -organisaties en van de ondersteun<strong>in</strong>g<br />
van gemeenten. Opvallend is dat <strong>Kerk</strong><br />
<strong>in</strong> <strong>Actie</strong> <strong>in</strong> het programma Zend<strong>in</strong>g het<br />
aantal uitgezonden medewerkers wil<br />
Nota over categoriaal pastoraat aangenomen<br />
De nota ‘Categoriaal pastoraat’ is met<br />
enkele wijzig<strong>in</strong>gen aangenomen. Het was<br />
de tweede keer dat de synode over dit<br />
onderwerp een notitie besprak. In de<br />
notitie worden onder andere voorstellen<br />
tot verander<strong>in</strong>g <strong>in</strong> het studentenpastoraat<br />
gedaan. De studentenpastores worden<br />
verbonden aan de landelijke kerk en er<br />
gaat gewerkt worden met f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g<br />
van projecten die zich op het pastoraat<br />
onder studenten richten. Verder wordt de<br />
f<strong>in</strong>ancier<strong>in</strong>g van het koopvaardij- en<br />
luchthavenpastoraat <strong>in</strong> de loop van een<br />
aantal jaren gefaseerd ondergebracht bij<br />
de Solidariteitskas.<br />
Flexibele <strong>in</strong>zet studentenpastores<br />
Tot nu toe waren de studentenpastores<br />
verbonden aan de plaatselijke gemeente.<br />
Hoewel de b<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g aan de plaatselijke<br />
gemeente belangrijk is en ook gehand-<br />
haafd blijft, worden de pastores door de<br />
aanvaard<strong>in</strong>g van de nota <strong>in</strong> de toekomst<br />
verbonden aan de dienstenorganisatie, om<br />
zo ook een flexibelere <strong>in</strong>zet mogelijk te<br />
maken.<br />
IFES en Navigators<br />
Bij de uitvoer<strong>in</strong>g van het studentenpastoraat<br />
wordt aandacht geschonken aan<br />
overleg met betrokken <strong>in</strong>stanties op plaatselijk<br />
en landelijk niveau. De synode besloot<br />
door het aannemen van een amendement<br />
van ds. C. van den Broeke (classis Goes)<br />
maximaal 10 procent van het beschikbare<br />
budget (100.000 euro) beschikbaar te<br />
stellen voor andere vormen van studentenpastoraat.<br />
Hieronder valt de samenwerk<strong>in</strong>g<br />
met christelijke studentenverenig<strong>in</strong>gen die<br />
deel uitmaken van IFES en Navigators,<br />
maar ook samenwerk<strong>in</strong>g met Youth for<br />
Christ, JOP en het IZB. In het oorspronke-<br />
9<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
De generale synode tijdens de besprek<strong>in</strong>g van<br />
het beleidsplan. (foto: Protestantse <strong>Kerk</strong>)<br />
verhogen met 25 procent.<br />
Verder start de dienstenorganisatie dit<br />
jaar met de uitvoer<strong>in</strong>g van de communicatiestrategie<br />
‘Geloof, Hoop, Liefde’.<br />
Deze heeft als doelstell<strong>in</strong>g de zichtbaarheid<br />
van de kerk <strong>in</strong> de samenlev<strong>in</strong>g te<br />
vergroten en de relatie met de gemeenten<br />
te verbeteren.<br />
Nieuw visiedocument<br />
De synode besloot ook dat er een nieuw<br />
visiedocument voor de Protestantse <strong>Kerk</strong><br />
moet komen, als vervolg op het <strong>in</strong> 2006<br />
vastgestelde ‘Leren Leven van de<br />
Verwonder<strong>in</strong>g’. Zo mogelijk wordt een<br />
nieuw visiedocument e<strong>in</strong>d 2011 aan de<br />
synode ter behandel<strong>in</strong>g voorgelegd.<br />
lijke voorstel zou hiervoor een aanzienlijk<br />
hoger percentage (over vier jaar m<strong>in</strong>imaal<br />
25 procent) beschikbaar komen, maar dat<br />
zag de synode niet zitten. Wel werd<br />
besloten tot samenstell<strong>in</strong>g van een landelijke<br />
werkgroep studentenpastoraat die<br />
representatief is voor de doelgroepen.<br />
Categoriaal pastoraat is aan de orde daar<br />
waar mensen zich, m<strong>in</strong> of meer gedwongen,<br />
m<strong>in</strong>der b<strong>in</strong>nen het bereik van de<br />
plaatselijke gemeente bev<strong>in</strong>den.<br />
Bijvoorbeeld <strong>in</strong> een zorg<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g, <strong>in</strong> het<br />
leger of <strong>in</strong> de gevangenis, onderweg<br />
(beroepsmatig <strong>in</strong> de koopvaardij of b<strong>in</strong>nenvaart<br />
of als reiziger op Schiphol) of<br />
vanwege een opleid<strong>in</strong>g wonend buiten de<br />
woonplaats van het gez<strong>in</strong> van herkomst.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
GENEraLE SyNODE 23-25 aPrIL <strong>2009</strong><br />
‘Hand aan de ploeg’ niet op alle hoofdlijnen aanvaard<br />
De besprek<strong>in</strong>g van het rapport ‘De hand<br />
aan de ploeg’ van de stuurgroep ‘Werk <strong>in</strong><br />
de Wijngaard’ onder leid<strong>in</strong>g van oudm<strong>in</strong>ister<br />
Cees Veerman nam de hele<br />
vrijdag <strong>in</strong> beslag, alleen onderbroken door<br />
het afscheid van ds. Gerrit de Fijter. Na<br />
een lange dag met veel amendementen,<br />
moties en discussie stemde de synode<br />
uite<strong>in</strong>delijk <strong>in</strong> met een aantal hoofdlijnen<br />
van het rapport. Over sommige hoofdlijnen<br />
wilde de synode nog geen besluit<br />
nemen en werd er besloten tot verder<br />
onderzoek.<br />
In het rapport werden voorstellen gedaan<br />
met het oog op volgens de stuurgroep<br />
noodzakelijke verander<strong>in</strong>gsprocessen <strong>in</strong><br />
de kerk. De voorstellen gaan over de<br />
onderl<strong>in</strong>ge steun aan gemeenten, de<br />
loopbaanontwikkel<strong>in</strong>g van de predikant,<br />
de samenwerk<strong>in</strong>gsverbanden van predikanten<br />
en kerkelijk werkers, de begeleid<strong>in</strong>g<br />
van de samenwerk<strong>in</strong>gsverbanden en<br />
de positie van kerkelijk werkers.<br />
Bijdrage Solidariteitskas verhoogd<br />
De synode besloot de bijdrage voor de<br />
Solidariteitskas te verhogen naar € 7,50<br />
per belijdend lid. Daardoor wordt het<br />
mogelijk extra gelden beschikbaar te<br />
stellen voor steun aan gemeenten.<br />
Hiervan wordt 375 duizend euro besteed<br />
aan gemeenten die actief de lutherse<br />
traditie willen bewaren.<br />
Positie kerkelijk werkers<br />
Met betrekk<strong>in</strong>g tot de positie van kerkelijk<br />
werkers is het noodzakelijk deze positie<br />
duidelijker af te bakenen. Op dit punt<br />
moet nog nader onderzoek volgen. In<br />
pr<strong>in</strong>cipe is besloten dat <strong>in</strong> bijzondere<br />
omstandigheden een kerkelijk werker met<br />
een afgeronde HBO-opleid<strong>in</strong>g theologie<br />
kan worden toegelaten <strong>in</strong> het ambt van<br />
predikant, na geschiktheidsbeoordel<strong>in</strong>g<br />
en aanvullende opleid<strong>in</strong>g.<br />
Werkgemeenschappen<br />
Met het oog op de samenwerk<strong>in</strong>g van<br />
predikanten en kerkelijk werkers wordt<br />
teruggegrepen op de kerkordelijk verplichte<br />
werkgemeenschappen. Daarbij<br />
werd door de synode vastgesteld dat elke<br />
predikant en kerkelijk werker gehouden is<br />
een deel van de werktijd buiten de eigen<br />
gemeente ten dienste van de kerk <strong>in</strong> haar<br />
geheel te besteden.<br />
Nader onderzoek<br />
Over het voorstel van de commissie<br />
Veerman om <strong>in</strong> de toekomst drie trakte-<br />
Prof. dr. Veerman tijdens de beantwoord<strong>in</strong>g van<br />
de vragen van het def<strong>in</strong>itieve rapport van de<br />
stuurgroep ‘werk <strong>in</strong> de wijngaard’<br />
(foto: Protestantse <strong>Kerk</strong>/Michiel Nap)<br />
mentschalen voor predikanten <strong>in</strong> te<br />
voeren wilde de synode nog geen besluit<br />
nemen. De commissie van rapport had<br />
erop aangedrongen de besluitvorm<strong>in</strong>g op<br />
dit punt uit te stellen, omdat men van<br />
men<strong>in</strong>g was dat het geheel van de loopbaanontwikkel<strong>in</strong>g<br />
en permanente educatie<br />
van de predikant nog nadere besprek<strong>in</strong>g<br />
vereist. Dit amendement van de<br />
commissie werd door de synode aangenomen.<br />
Ook over een aantal andere hoofdlijnen<br />
wilde de synode nu geen besluit nemen,<br />
maar werd besloten tot nader onderzoek.<br />
Zo is voor de professionaliser<strong>in</strong>g van de<br />
begeleid<strong>in</strong>g en kwaliteitsbewak<strong>in</strong>g van<br />
predikanten en kerkelijk werkers besloten<br />
verder te onderzoeken hoe op het niveau<br />
van de Algemene Classicale Vergader<strong>in</strong>g<br />
een ‘pastor pastorum’ aangesteld zou<br />
kunnen worden. Deze persoon is vooral<br />
ook een vertrouwensfiguur voor de<br />
predikanten <strong>in</strong> zijn of haar regio. In het<br />
oorspronkelijke voorstel zou de pastor<br />
pastorum vertrouwensfiguur van de<br />
kerke<strong>nr</strong>aden worden, maar de synode<br />
nam een amendement van ds. J. Bos<br />
(classis Haarlem) aan dat hier verander<strong>in</strong>g<br />
<strong>in</strong> bracht. Ds. Bos: ‘Natuurlijk moet de<br />
pastor pastorum het vertrouwen genieten<br />
van de kerke<strong>nr</strong>aad, maar laat het<br />
vooral de pastor zijn van de predikanten,<br />
en dat hij hen begeleidt.’<br />
Het moderamen zal nu plannen ontwikkelen<br />
voor een vervolg van ‘De hand aan<br />
de ploeg’.<br />
10<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Pasjessysteem noviteit<br />
tijdens synode<br />
Alle drie de synodedagen was het goed<br />
te horen: het piepje dat klonk als de<br />
synodeleden hun pasje langs het pasjessysteem<br />
haalden bij het <strong>in</strong>- en uitgaan<br />
van de vergaderzaal. Door dit<br />
nieuwe systeem kon het synodesecretariaat<br />
steeds exact zien hoeveel stemgerechtigden<br />
aanwezig waren <strong>in</strong> de<br />
zaal. Bij de <strong>in</strong>gang stond een tafel met<br />
daarop een scanner. Elk synodelid<br />
haalde daar een persoonlijke pas langs<br />
en een piepgeluid gaf aan dat iemand<br />
aanwezig was, of de zaal juist verliet.<br />
Als er tijdens de vergader<strong>in</strong>gen<br />
gestemd moet worden is het belangrijk<br />
te weten hoeveel synodeleden er aanwezig<br />
zijn. Nu hoeft dat niet meer<br />
handmatig geteld te worden.<br />
Ouderl<strong>in</strong>g w. Bergsma van de Evangelisch<br />
altreformierte Kirche haalt zijn pasje langs de<br />
scanner. (foto: Protestantse <strong>Kerk</strong>)<br />
SyNODE OP wEBSItE<br />
Meer <strong>in</strong>formatie over de synode is te v<strong>in</strong>den op<br />
www.pkn.nl (onder Bestuur en Organisatie,<br />
Generale Synode).
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BErIcHtEN Juni <strong>2009</strong><br />
Gedicht bij Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedag<br />
Het drama op Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedag <strong>in</strong> Apeldoorn<br />
heeft velen diep geraakt. Het moderamen<br />
van de synode riep daags na de aanslag<br />
alle gemeenten op tot voorbede. Ds. Paul<br />
Blom maakte een gedicht, dat op deze<br />
pag<strong>in</strong>a wordt afgedrukt, en deed er iets<br />
mee <strong>in</strong> de kerkdienst na Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedag.<br />
Hij vertelt daarover het volgende.<br />
‘Op de stralende kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedag hadden bij<br />
ons <strong>in</strong> Hulshorst de gebruikelijke feestelijkheden<br />
plaatsgevonden. Met onze k<strong>in</strong>deren<br />
waren we naar de basisschool <strong>in</strong> ons dorp<br />
geweest. Daar was een prachtige optocht<br />
met versierde fietsen. Ze hebben gezongen<br />
en ballonnen opgelaten. Daarna<br />
hebben we traditiegetrouw gekeken naar<br />
de Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedaguitzend<strong>in</strong>g. Het was een<br />
prachtig feest om te zien, totdat er tegen<br />
twaalf uur grote verwarr<strong>in</strong>g was. De<br />
omvang van het drama begon door te<br />
dr<strong>in</strong>gen. Ik heb er met verbijster<strong>in</strong>g naar<br />
gekeken, zoals iedereen.<br />
De gebeurtenissen maalden door mijn<br />
hoofd, misschien nog versterkt door de<br />
voortdurende herhal<strong>in</strong>g van de beelden.<br />
’s Nachts kon ik er ook slecht van slapen.<br />
Expositie CNV-kunstenbond<br />
Tijdens P<strong>in</strong>ksteren exposeren drieëntw<strong>in</strong>tig<br />
kunstenaars hun werk rond het thema<br />
SPIRIT. Met het P<strong>in</strong>ksterfeest wordt<br />
gevierd dat Gods Geest de mens bezielt en<br />
nabij is. Deze gedachte is het hart van de<br />
expositie.<br />
De expositie toont een grote verscheidenheid<br />
aan bijdragen: overdonderend, vol<br />
energie of juist ragfijn <strong>in</strong> een ontzagvolle<br />
verstill<strong>in</strong>g. Er is nieuwe beeldtaal en vertrouwde<br />
symboliek.<br />
De gebruikte materialen en stijlen zijn<br />
eveneens divers: glas, banieren, schilderijen,<br />
objecten, digitale kunst en textiel,<br />
figuratief, abstract, conceptueel. De<br />
historische ambiance van de Grote<br />
Laurenskerk <strong>in</strong> Weesp vormt een span-<br />
PThU benoemt twee universitair docenten<br />
De Protestantse Theologische Universiteit<br />
heeft twee nieuwe universitair docenten<br />
benoemd. Het gaat om een docent<br />
Nieuwe Testament (vestig<strong>in</strong>g Kampen) en<br />
een docent Pastoraat (vestig<strong>in</strong>gen Utrecht<br />
en Leiden).<br />
Per 1 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> start mw. dr. E.A. de Boer<br />
(1959) als universitair docent Nieuwe<br />
Testament <strong>in</strong> Kampen. Dr. de Boer heeft<br />
expertise op het vakgebied van het<br />
Nieuwe Testament en heeft <strong>in</strong> het bijzon-<br />
Op een gegeven moment zoemden er<br />
woorden <strong>in</strong> mijn gedachten. Om ze niet<br />
kwijt te raken moest ik ze opschrijven en<br />
het werd als vanzelf een gedicht.<br />
Ik heb al wel eens vaker gedichten<br />
geschreven, hoewel ik me juist de laatste<br />
jaren verdiep <strong>in</strong> proza schrijven. Tijdens<br />
een kerkdienst de zondag daarop g<strong>in</strong>g ik<br />
voor <strong>in</strong> Schellu<strong>in</strong>en, een gemeente waar ik<br />
ooit consulent geweest was. Er stond een<br />
vier<strong>in</strong>g van het Heilig Avondmaal op het<br />
rooster, maar omdat de hoofden van de<br />
mensen zo vol zaten met de gebeurtenissen<br />
ben ik begonnen met het lezen van dit<br />
gedicht. Daarna hebben we gebeden voor<br />
de nabestaanden, gewonden en hulpverleners,<br />
die bij het drama betrokken waren.<br />
Na de kerkdienst reageerden mensen dat<br />
het hen aangesproken had. Ze wilden het<br />
gedicht graag hebben. Later die dag zijn er<br />
wat kopietjes uitgedeeld.<br />
Het drama heeft de ziel van ons volk<br />
verwond. Laten we God bidden om ontferm<strong>in</strong>g<br />
en genez<strong>in</strong>g.’<br />
nend contrast met de hedendaagse beelden.<br />
De tentoongestelde kunstwerken zijn<br />
te koop of te huur. Een fullcolor catalogus<br />
zal <strong>in</strong> de kerk te koop zijn.<br />
De tentoonstell<strong>in</strong>g wordt georganiseerd<br />
door de Laurenskerk te Weesp-Driemond<br />
en de CNV-kunstenbond. Het doel van de<br />
expositie is een brug te slaan tussen kunst<br />
en kerk.<br />
De tentoonstell<strong>in</strong>g wordt gehouden van<br />
zondag 17 mei t/m zondag 14 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> <strong>in</strong><br />
de Grote of Laurenskerk, Nieuwstraat 31<br />
te Weesp. Open<strong>in</strong>gstijden: vrijdagavond<br />
19.00-21.00 uur, zaterdag en zondag van<br />
11.00-16.00 uur.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie: a.westra@kpnplanet.nl<br />
der geschreven over Maria Magdalena,<br />
waarvan tal van <strong>in</strong>ternationale publicaties.<br />
Deze onderzoeksthematiek heeft zij breed<br />
uitgewerkt: <strong>in</strong> relatie tot het Nieuwe<br />
Testament, Gnostische en andere buiten-<br />
Bijbelse geschriften en de antieke filosofie.<br />
Zij weet Bijbelse thema’s te kiezen die <strong>in</strong><br />
de huidige cultuur ook belangrijk zijn.<br />
Voor het vakgebied Pastoraat is dr. R.J. de<br />
Vries (1954) per 1 september werkzaam<br />
aan de vestig<strong>in</strong>gen Utrecht en Leiden.<br />
11<br />
Kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nedag <strong>2009</strong><br />
Een <strong>in</strong>ktzwarte schadeauto scheurt<br />
door ons hoofd<br />
harder en harder<br />
telkens weer<br />
hij sleurt versierde poppen mee<br />
maar…<br />
het zijn mensen<br />
k<strong>in</strong>deren<br />
verm<strong>in</strong>kt vallen ze op het asfalt<br />
of erger<br />
Onze zonovergoten Oranjefamilie verbleekt<br />
Knars tegen de Naald<br />
jij krast diep door onze ziel<br />
monument van een slagveld<br />
onuitwisbare<br />
bloeddoorlopen kon<strong>in</strong>g<strong>in</strong>nenacht<br />
Wij staan aan de grond genageld<br />
rouwen uiteengeslagen<br />
en zwijgen:<br />
Heer, ontferm U<br />
Paul Blom<br />
Dr. de Vries heeft veel kennis van pastoraat.<br />
Momenteel werkzaam als predikant<br />
<strong>in</strong> Maastricht, is hij goed op de hoogte van<br />
de pastoraal-theologische literatuur en<br />
vakdiscussies. Hij heeft een eigen visie op<br />
het vakgebied pastoraat, verwant aan de<br />
positie van de kerygmatische theologie.<br />
Dr. de Vries richt zich op onderzoek op het<br />
gebied van het zogenaamde lekenpastoraat.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> VIJF Jaar PrOtEStaNtSE KErK<br />
Berber Bijma<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Vijf jaar Protestantse <strong>Kerk</strong><br />
De Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland bestond op 1 mei <strong>2009</strong> vijf jaar. De verenig<strong>in</strong>g van de Nederlandse Hervormde<br />
<strong>Kerk</strong>, de Gereformeerde <strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> Nederland en de Evangelisch-Lutherse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> het Kon<strong>in</strong>krijk der<br />
Nederlanden heeft op plaatselijk niveau vaak een ander tempo dan landelijk. In een korte serie vertellen verschillende<br />
lokale ‘kerkenwerkers’ over hun <strong>in</strong>zet voor de kerk en hoe zij de plaatselijke en landelijke verenig<strong>in</strong>g<br />
hebben ervaren. Deze maand deel 2: de predikant.<br />
Ds. Klaas Bakker over het samengaan van hervormd, gereformeerd en luthers <strong>in</strong> Doet<strong>in</strong>chem<br />
Een plek voor de lutherse eigenheid<br />
Lang niet alle evangelisch-lutherse gemeenten hebben het voorbeeld van hun landelijke kerk<br />
gevolgd door plaatselijk samen te gaan met gereformeerden en hervormden. In Doet<strong>in</strong>chem<br />
gebeurde dat wel, een half jaar geleden. ‘Het is nog steeds een beetje zoeken hoe we de lutherse<br />
eigenheid het best een plaats kunnen geven’, zegt ds. Klaas Bakker.<br />
Het had we<strong>in</strong>ig gescheeld of de lutherse<br />
gelovigen uit Doet<strong>in</strong>chem waren al beg<strong>in</strong><br />
jaren negentig van de vorige eeuw verenigd<br />
met hun hervormde plaatsgenoten.<br />
Er waren <strong>in</strong>tensieve gesprekken over verenig<strong>in</strong>g<br />
en alle lichten leken op groen te<br />
staan. ‘Het proces g<strong>in</strong>g vrij snel en dat was<br />
misschien wel precies de voetangel: het<br />
g<strong>in</strong>g eigenlijk te snel’, zegt de protestantse<br />
predikant ds. Klaas Bakker. ‘De hervormde<br />
gemeente heeft toen op de rem getrapt en<br />
dat was voor de lutheranen een pijnlijke<br />
ervar<strong>in</strong>g. Daar kwam nog een conflict van<br />
persoonlijke aard overheen en het resultaat<br />
was dat het contact beg<strong>in</strong> 1992 werd<br />
Lutheranen op weg naar de cathar<strong>in</strong>akerk.<br />
verbroken. De goede relatie was een verhoud<strong>in</strong>g<br />
van water en vuur geworden; een<br />
persoonlijk conflict was een gemeenteconflict<br />
geworden.’<br />
Ds. Bakker werd pas e<strong>in</strong>d 1998, een aantal<br />
jaren na de breuk, predikant <strong>in</strong> Doet<strong>in</strong>chem.<br />
Op zijn <strong>in</strong>itiatief kregen de lutheranen<br />
<strong>in</strong> 2000 een brief van de wijkkerke<strong>nr</strong>aad.<br />
De protestantse gemeente - hervormden<br />
en gereformeerden waren <strong>in</strong>middels<br />
samengegaan - sprak haar excuses uit.<br />
‘We hebben aangegeven wat er misgegaan<br />
was’, vertelt Bakker. ‘De kerke<strong>nr</strong>aad<br />
had zich te veel verbonden met een persoonlijk<br />
conflict, dat daardoor groter en<br />
pijnlijker was geworden dan nodig. Die<br />
brief heeft de deur weer open gezet. Er<br />
ontstond voorzichtige toenader<strong>in</strong>g, maar<br />
het duurde natuurlijk wel even voor het<br />
vertrouwen terugkwam.’<br />
Noodgedwongen<br />
Dat de verenig<strong>in</strong>g met de lutheranen er<br />
uite<strong>in</strong>delijk <strong>in</strong> betrekkelijk korte tijd kwam,<br />
was eigenlijk noodgedwongen. De<br />
gemeente was dusdanig kle<strong>in</strong> geworden<br />
en vergrijsd, dat zelfstandig voortbestaan<br />
geen optie meer was. ‘Ruim twee jaar<br />
geleden gaven de lutheranen te kennen<br />
dat ze met ons wilden samengaan. Hun<br />
eigen predikant g<strong>in</strong>g met de vut en f<strong>in</strong>ancieel<br />
zaten ze eigenlijk klem. Ze wilden wel<br />
heel graag hun eigenheid behouden.’ De<br />
verenig<strong>in</strong>g werd een half jaar geleden, op<br />
9 november vorig jaar, beklonken. In een<br />
dienst waar de lutherse synodepreses<br />
Ilona Fritz mee <strong>in</strong> voorg<strong>in</strong>g, vertelt ds. Bakker.<br />
‘Zij gaf daarmee aan dat het een goed<br />
12<br />
en luthers-eigen besluit was om deze stap<br />
te nemen. Haar rol <strong>in</strong> het hele proces is erg<br />
belangrijk geweest. Ze heeft de lutherse<br />
gemeente heel goed de Protestantse<br />
Gemeente <strong>in</strong>geleid.’<br />
Op de dag van de verenig<strong>in</strong>g g<strong>in</strong>g de gezamenlijke<br />
gemeente <strong>in</strong> optocht vanuit de<br />
lutherse kapel naar de Cathar<strong>in</strong>akerk,<br />
beide <strong>in</strong> het centrum van Doet<strong>in</strong>chem.<br />
Verschillende attributen uit de lutherse<br />
kerk kwamen mee, zoals de kanselbijbel,<br />
de paaskaars en de benodigdheden voor<br />
het avondmaal. ‘Terwijl de gemeente zong<br />
zijn die attributen <strong>in</strong> het liturgisch centrum<br />
van de Cathar<strong>in</strong>akerk neergezet’, vertelt<br />
Bakker. ‘Dat was een waardevol ritueel om<br />
de lutherse eigenheid letterlijk een plaats<br />
te geven.’<br />
Accentverschillen<br />
De sfeer van de diensten <strong>in</strong> de lutherse<br />
kerk en de protestantse gemeente lag op<br />
het moment van de verenig<strong>in</strong>g niet zo ver<br />
uit elkaar. ‘Dat maakt het aan de ene kant<br />
gemakkelijker, omdat je elkaar en elkaars<br />
voorgangers dan al snel ziet als “een van<br />
ons”. Aan de andere kant is het juist als je<br />
op het oog zo we<strong>in</strong>ig verschilt, moeilijk om<br />
ruimte te blijven maken voor de eigenheid<br />
van de ander. Want waar ligt die dan precies<br />
<strong>in</strong>?’<br />
Over die vraag g<strong>in</strong>gen en gaan heel wat<br />
gesprekken <strong>in</strong> de protestantse gemeente,<br />
vertelt ds. Bakker. ‘Wij hadden als protestantse<br />
gemeente bijvoorbeeld al een cantororganist<br />
en veel aandacht voor liturgie.<br />
Al twee jaar hadden we regelmatig gezamenlijke<br />
vier<strong>in</strong>gen met voorgangers van<br />
beide kanten, dus we hadden elkaar goed
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> Juni <strong>2009</strong><br />
leren kennen. Maar er zijn toch wel wat<br />
accentverschillen. Bij de lutheranen opereert<br />
de voorganger bijvoorbeeld zelfstandiger.<br />
Hij of zij wordt niet bijgestaan door<br />
een ouderl<strong>in</strong>g van dienst, zoals bij hervormden<br />
en gereformeerden. Lutherse<br />
voorgangers z<strong>in</strong>gen zelf vaak <strong>in</strong> de dienst.<br />
Bij ons werd dat ook wel gedaan, maar<br />
m<strong>in</strong>der vaak.’<br />
‘De verschillen zijn eigenlijk marg<strong>in</strong>aal en<br />
hebben meer met sfeer en accenten te<br />
maken, dan met pr<strong>in</strong>cipiële zaken. Je kunt<br />
je op dezelfde manier afvragen: waar<strong>in</strong><br />
verschillen een hervormde en een gereformeerde<br />
voorganger eigenlijk van elkaar?<br />
Dat is lastig aan te geven, maar voor het<br />
gevoel spreekt de eigen predikant toch<br />
vaak een taal die door de eigen groep<br />
beter wordt opgepakt.’<br />
‘Die vraag naar de eigenheid hadden we<br />
ons bij het samengaan van gereformeerden<br />
en hervormden eigenlijk veel m<strong>in</strong>der<br />
gesteld dan toen de lutheranen erbij kwamen.<br />
Dat kwam vooral omdat de lutheranen<br />
met heel we<strong>in</strong>ig waren. Als er nu op<br />
zondag zo’n tweehonderd mensen <strong>in</strong> de<br />
Cathar<strong>in</strong>akerk zitten, dan zijn een stuk of<br />
tien van hen lutheraan. Als je niet oppast,<br />
is die groep zo ondergesneeuwd. Daar wilden<br />
we respectvol mee omgaan. We zoeken<br />
nog steeds naar manieren om de<br />
lutherse eigenheid te blijven bewaren. We<br />
willen dat doen door met enige regelmaat<br />
lutherse voorgangers te hebben, door de<br />
<strong>in</strong>breng van een lutheraan <strong>in</strong> de kerke<strong>nr</strong>aad<br />
en met een gespreksgroep van oudlutheranen.’<br />
Zou de gemeente als geheel er niet juist<br />
naar moeten streven dat de samengegane<br />
‘bloedgroepen’ zo snel mogelijk niet meer<br />
terug te v<strong>in</strong>den zijn? Nee, zegt Bakker. ‘Wij<br />
willen niet over de lutherse eigenheid heen<br />
walsen. Net als <strong>in</strong> de liefde geldt ook hier:<br />
je hebt respect voor de ander en verlangt<br />
niet per se dat die op jou lijkt. Natuurlijk<br />
verdwijnt de eigenheid op den duur als je<br />
fuseert, maar het zou toch mooi zijn dat je<br />
aan bepaalde elementen <strong>in</strong> ons kerk-zijn<br />
kunt zien dat er een draadje luthers erfgoed<br />
doorheen geweven zit? Het behoud<br />
van de eigenheid moet je niet zien als iets<br />
wat je <strong>in</strong>tern blijft onderscheiden, maar als<br />
iets wat de gemeente als geheel juist verrijkt.’<br />
Knelpuntencommissie<br />
Voor de hervormden en gereformeerden<br />
van Doet<strong>in</strong>chem is het dit jaar al tien jaar<br />
geleden dat ze sameng<strong>in</strong>gen. Het proces<br />
van toenader<strong>in</strong>g, dat <strong>in</strong> 1999 op een federatie<br />
uitliep, was al <strong>in</strong> 1980 begonnen.<br />
‘Soms g<strong>in</strong>g het snel, soms werd er op de<br />
rem getrapt’, zegt Bakker. ‘In 1983 werd er<br />
bijvoorbeeld een “knelpuntencommissie”<br />
opgericht. Die naam zegt genoeg: er<br />
Ds. Klaas Bakker bedient de doop <strong>in</strong> de cathar<strong>in</strong>akerk, <strong>juni</strong> 2007.<br />
waren nogal wat moeilijke punten. Toch<br />
kon e<strong>in</strong>d 1984 voor het eerst samen<br />
avondmaal gevierd worden.’<br />
Het verschil <strong>in</strong> structuur van de gemeenten<br />
was een van de zaken die samengaan<br />
bemoeilijkte. De gereformeerden vormden<br />
een streekgemeente - net als overigens de<br />
lutheranen van Doet<strong>in</strong>chem. ‘De hervormde<br />
gemeente had juist verschillende<br />
wijkgemeenten <strong>in</strong> Doet<strong>in</strong>chem. De gereformeerden,<br />
die een hechte groep vormden,<br />
werden verdeeld over die wijkgemeenten<br />
en enkele protestantse<br />
gemeenten buiten de stad. Dat maakte het<br />
voor hen lastiger om de stap naar verenig<strong>in</strong>g<br />
met de hervormden te zetten - begrijpelijk.<br />
Als je kijkt naar wat het samengaan<br />
met de gemeenschap heeft gedaan, kun je<br />
<strong>in</strong> ons geval wel zeggen dat het prijskaartje<br />
vooral aan de gereformeerde kant lag. We<br />
hebben mensen altijd aangeraden om naar<br />
de kerk <strong>in</strong> hun eigen wijk of dorp te gaan.<br />
Na het samengaan van gereformeerden en<br />
hervormden kreeg Doet<strong>in</strong>chem één centrale<br />
Protestantse Gemeente met verschillende<br />
kerkgebouwen: de monumentale<br />
Cathar<strong>in</strong>akerk (voormalig hervormd), de<br />
Ontmoet<strong>in</strong>gskerk (voormalig gereformeerd)<br />
en <strong>in</strong> de nieuwbouwwijk kerkgebouw<br />
De W<strong>in</strong>gerd, waar veel oecumenische<br />
activiteiten plaatsv<strong>in</strong>den. Daarnaast<br />
hoort de kerk van Slangenburg, het buitengebied<br />
van Doet<strong>in</strong>chem, bij de<br />
gemeente en huurt de gemeente om de<br />
week de kerk van Gaanderen voor een<br />
dienst.<br />
‘Bij het samengaan hebben we de mensen<br />
er vrij <strong>in</strong> gelaten waar ze wilden kerken.<br />
13<br />
Dat kan natuurlijk niet anders. Een grote<br />
groep gereformeerden heeft zich verspreid<br />
over de andere wijkkerken, maar er is ook<br />
een groep die nog steeds <strong>in</strong> de Ontmoet<strong>in</strong>gskerk<br />
zit, net zo goed als er hervormden<br />
zijn die nog steeds naar de Cathar<strong>in</strong>akerk<br />
gaan. Ik denk dat je daar niet te<br />
moeilijk over moet doen. De Ontmoet<strong>in</strong>gskerk<br />
is <strong>in</strong> de jaren vijftig gebouwd. Sommige<br />
mensen hebben eraan meebetaald,<br />
zijn er getrouwd, hebben hun k<strong>in</strong>deren er<br />
laten dopen. Dan is het niet zo vreemd dat<br />
ze ’s zondags nog altijd liefst <strong>in</strong> datzelfde<br />
gebouw zitten. Nu, tien jaar na de verenig<strong>in</strong>g,<br />
zie je trouwens wel beweg<strong>in</strong>g ontstaan<br />
over en weer.’<br />
Loyaal<br />
Ds. Bakker typeert de gemeente waar hij<br />
samen met vier collega’s <strong>in</strong> werkt als een<br />
betrokken en loyale groep. ‘Mensen<br />
komen hier niet heel snel <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>g,<br />
maar als ze ergens aan beg<strong>in</strong>nen zijn ze<br />
loyaal en zetten ze de schouders er met<br />
elkaar onder. En het is een behoorlijk<br />
actieve gemeente waar van alles te doen<br />
is: van gespreksgroepen tot diaconale<br />
acties en activiteiten om de oude Cathar<strong>in</strong>akerk<br />
betaalbaar te houden. Je moet soms<br />
wel even goed kijken voor je ziet wat hier<br />
allemaal gebeurt, want het is een beetje<br />
streekeigen om niet meteen “Kijk ons<br />
eens!” te roepen.’<br />
Berber Bijma is freelance journalist.<br />
Kijk ook op<br />
www.protestantsegemeentedoet<strong>in</strong>chem.nl
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> JOP<br />
Friso Mout<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Protestantse <strong>Kerk</strong> medeorganisator<br />
Xnoizz Flevo Festival<br />
JOP, de jeugdorganisatie van de Protestantse <strong>Kerk</strong>, verzorgt dit jaar op het Xnoizz Flevo Festival<br />
een deel van de <strong>in</strong>houdelijke programma’s, zoals bijvoorbeeld workshops, sprekers en films. JOP<br />
heeft daarom dit jaar een speciale kort<strong>in</strong>gsactie: groepen uit gemeenten b<strong>in</strong>nen de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> die zich aanmelden via flevofestival@jop.nl krijgen iedere vijfde toegangskaart gratis.<br />
Het Xnoizz Flevo Festival is met meer dan<br />
10.000 bezoekers het grootste christelijke<br />
muziekfestival van Europa en wordt dit<br />
jaar van 20-23 augustus georganiseerd <strong>in</strong><br />
Bussloo bij Apeldoorn. Er is een breed aanbod<br />
van muziek, workshops, theater,<br />
JOP zomercollecte:<br />
5 juli <strong>2009</strong><br />
De JOP zomercollecte staat <strong>in</strong> het<br />
teken van de JOP KIDS Express. Met<br />
de KIDS Express wil JOP, de jeugdorganisatie<br />
van de Protestantse <strong>Kerk</strong>,<br />
een project starten waarbij<br />
‘Geloofsopvoed<strong>in</strong>g van k<strong>in</strong>deren <strong>in</strong> de<br />
leeftijd van 6-12 jaar’ centraal staat.<br />
De KIDS Express is een rondtrekkende<br />
tentoonstell<strong>in</strong>g die k<strong>in</strong>deren een<br />
totaalervar<strong>in</strong>g wil bieden. In de KIDS<br />
Express zullen k<strong>in</strong>deren op een aantrekkelijke<br />
en educatieve wijze aan de<br />
slag gaan met thema’s als: kerkgang,<br />
thuis vieren, lijden en dood, bidden,<br />
z<strong>in</strong>gen, gepest worden, ziekte enzovoorts.<br />
Eerdere voorbeelden van dit<br />
soort tentoonstell<strong>in</strong>gen zijn de JOP<br />
Wereld Express en de Vredesfabriek.<br />
De KIDS Express is er voor gemeentes<br />
(of organisaties) die aan de slag willen<br />
met thema’s die met geloofsopvoed<strong>in</strong>g<br />
samenhangen. De KIDS Express<br />
kan besteld en gebruikt worden als<br />
startmoment van bijvoorbeeld het<br />
nieuwe (kerkenwerk)seizoen. De KIDS<br />
Express gaat reizen langs jeugdclubs,<br />
bibliotheken, kerken en scholen.<br />
Zonder uw f<strong>in</strong>anciële steun kan JOP<br />
de KIDS Express niet realiseren.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie over de JOP zomercollecte<br />
is te v<strong>in</strong>den <strong>in</strong> de<br />
Collectekrant <strong>nr</strong>. 2, juli t/m september<br />
<strong>2009</strong> en via de website www.jop.nl/<br />
collectes en www.pkn.nl/steunons.<br />
cabaret, lez<strong>in</strong>gen en nog veel meer. In<br />
totaal zijn er meer dan 150 programma’s<br />
en 50 concerten vanaf vier podia. Op zondagmorgen<br />
is de afsluitende openluchtdienst<br />
waar ongeveer 14.000 bezoekers bij<br />
aanwezig zijn. De missie van het festival is:<br />
jongeren de gelegenheid bieden om de<br />
essentie van het christelijk geloof te ontdekken<br />
<strong>in</strong> een ongedwongen en feestelijke<br />
omgev<strong>in</strong>g. Het Xnoizz Flevo Festival wordt<br />
s<strong>in</strong>ds dit jaar georganiseerd door Youth for<br />
Christ, de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland,<br />
The Quench en de EO.<br />
Het Xnoizz Flevo Festival is de ideale gelegenheid<br />
voor jongeren om op een ontspannen<br />
manier met geloven bezig te zijn,<br />
door anderen te ontmoeten, van de<br />
muziek te genieten en zich te laten <strong>in</strong>spireren<br />
door sprekers en workshops. Voor<br />
begeleiders van jongeren is dit ook hét<br />
moment om op een ontspannen manier<br />
met jongeren uit de gemeente op te trekken.<br />
14<br />
Sprekers en artiesten<br />
Enkele artiesten die zullen optreden: Salvador,<br />
The spirit that guides us, Kim Janssen,<br />
Anderson en Christafari. Naast<br />
muziek is er veel ruimte voor lez<strong>in</strong>gen,<br />
workshops, theater en films. Het belooft<br />
een zeer gevarieerd programma te worden.<br />
Zo zijn er lez<strong>in</strong>gen van Andries Knevel<br />
over apologetiek (de waarheidsvraag), van<br />
Diederik Samsom over klimaatverander<strong>in</strong>g<br />
en van Doekle Terpstra over ‘bouwen en<br />
benoemen’ (het vraagstuk van de multiculturele<br />
samenlev<strong>in</strong>g). Ook zijn er programma’s<br />
over: zoekend geloven, christensoldaat<br />
zijn <strong>in</strong> oorlogssituaties, de econo-
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
mische crisis en thema’s als seksualiteit,<br />
‘geloof en lijden’ en de toekomst van de<br />
kerk. Ook een diepgaand gesprek over<br />
‘wat is geloven <strong>in</strong> God nu eigenlijk’ staat<br />
op het programma. Naast lez<strong>in</strong>gen en<br />
workshops zijn er ook nog vele theater- en<br />
dansprogramma’s. Kortom: een boordevol<br />
en afwisselend programma met voor elk<br />
wat wils!<br />
Thema<br />
Het centrale thema van het festival is dit<br />
jaar [RE]FILL. Dit thema wordt naar jongeren<br />
toe door de organisatie als volgt uitgewerkt:<br />
‘Soms lijkt je (geloofs)leven te kabbelen, als<br />
een kle<strong>in</strong> stroompje water dat voorbij trekt<br />
als je aan de oever staat te kijken. Niks<br />
bruisen en stromen maar gewoon; elke<br />
keer weer datzelfde ritme. Hoe zit dat bij<br />
jou? Is er niet vaak een gevoel van dorst<br />
naar iets ‘meer dan het gewone’? Naar<br />
zoiets als liefde; naar iets wat echt vult?<br />
Laten we eerlijk zijn: we houden het zelf<br />
wel een poosje uit. Je hebt genoeg om<br />
jezelf een tijdje te vullen: eten, uitgaan of<br />
kled<strong>in</strong>g, waar jij ook z<strong>in</strong> <strong>in</strong> hebt, het is te<br />
koop!<br />
Allemaal prima op zichzelf. We redden onszelf<br />
wel… toch? Maar hoe dan als het leven<br />
je tegenzit, als je lijf niet functioneert zoals<br />
jij het wilt, als je de weg even kwijt bent, als<br />
je bang bent, te maken hebt met verlies en<br />
angst? Dan lijkt het opeens zo leeg van b<strong>in</strong>nen<br />
te worden, zo stil. Zomaar <strong>in</strong>eens kan<br />
dat gevoel je overvallen: waar gaat het nou<br />
echt om? En: waar is God nu dan <strong>in</strong> mijn<br />
bestaan?<br />
Kun je dan terugvallen op al die leuke maar<br />
vaak niet blijvende d<strong>in</strong>gen? En hoe zit het<br />
met het geloof? Die kick van dat optreden,<br />
JOP<br />
dat festival, die ene goede kerkdienst laatst<br />
bij jou <strong>in</strong> de buurt… die oppepper lijkt wel<br />
weer te verdwijnen. Terwijl je het graag<br />
vast zou willen houden. In Johannes 4 zegt<br />
Jezus: ‘Iedereen die dit water dr<strong>in</strong>kt, zal<br />
weer dorst krijgen, maar wie het water<br />
dr<strong>in</strong>kt dat Ik hem geef, zal nooit meer dorst<br />
krijgen. Het water dat Ik geef, zal <strong>in</strong> hem<br />
een bron worden waaruit water opwelt dat<br />
eeuwig leven geeft.’<br />
Dat is wat [RE]FILL wil zeggen. Als je bij<br />
Jezus je water put, bij hem dr<strong>in</strong>kt, je leegheid<br />
laat vullen; dan gebeurt er echt iets!<br />
Deze [RE]FILL herstelt je, het brengt je<br />
terug bij je oorspronkelijke doel. Het is de<br />
adem, de bevrijdende geestkracht van God<br />
die je leven steeds opnieuw <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>g<br />
brengt en houdt. Het gaat bij [RE]FILL dus<br />
ook niet om een tijdelijke oppepper, een<br />
korte kick, of een lekker gevoel van dicht bij<br />
God zijn. Uite<strong>in</strong>delijk wil Jezus met deze<br />
[RE]FILL zeggen: ‘laat je aa<strong>nr</strong>aken en vullen<br />
door mijn geestkracht. Vertrouw er op<br />
dat Gods geest met je mee gaat, als een<br />
dragende hand onder jouw bestaan, ook<br />
als je het misschien even niet voelt.’<br />
Daarom willen de organisatoren op het<br />
Xnoizz Flevo Festival <strong>2009</strong> met jongeren<br />
gaan zoeken naar hoe zij hun dorst kunnen<br />
lessen.<br />
Friso Mout is medewerker van JOP.<br />
MEEr wEtEN?<br />
Kijk voor meer <strong>in</strong>formatie en het programma op<br />
www.flevofestival.nl en voor de speciale JOP<br />
kort<strong>in</strong>gsactie (vijf halen, vier betalen) op www.jop.<br />
nl/flevo.<br />
Direct kaarten bestellen? Meld je nu aan via<br />
flevofestival@jop.nl<br />
15<br />
Standplaats<br />
te…<br />
Friesland<br />
In de zeven classes van Friesland en een<br />
aantal classes <strong>in</strong> Gron<strong>in</strong>gen en Overijssel is<br />
gemeenteadviseur Louis Bakker het gezicht<br />
van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong> Interactief. Zijn taak is het<br />
onder de aandacht brengen van de projecten<br />
van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong> <strong>in</strong> de gemeenten.<br />
‘Het werkt het beste als verschillende<br />
gemeenten gezamenlijk voor een project<br />
van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong> kiezen. Dat schept een<br />
band, dat verb<strong>in</strong>dt gemeenten, maar ook<br />
gemeenteleden aan elkaar. Daarom doe ik<br />
mijn werk het liefste tijdens de vergader<strong>in</strong>gen<br />
van de classes. Daar zijn alle<br />
gemeenten vertegenwoordigd en daar<br />
beg<strong>in</strong>t het enthousiasme. Het is mooi om<br />
te zien hoe dat aan allerlei kanten positief<br />
uitwerkt: gemeenten kloppen bij elkaar<br />
aan voor het uitwisselen van liturgieën,<br />
materialen en ideeën en bekijken elkaars<br />
website om de project<strong>in</strong>formatie aan te<br />
vullen. Op die manier wordt er collectief<br />
actie ondernomen, bijvoorbeeld doordat er<br />
<strong>in</strong> de verschillende gemeenten op dezelfde<br />
zondag gebeden wordt voor het project.’<br />
Niet elke gemeente kiest voor aanhaken<br />
bij een groter geheel. Een reden kan bijvoorbeeld<br />
zijn dat een gemeentelid uitgezonden<br />
wordt naar een ander land. Of er<br />
bestaat al een band met een ander project<br />
of thema. Je hoeft ook niet altijd als buurtgemeenten<br />
samen te werken. Het bundelen<br />
van krachten kan ook landelijk. Op de<br />
website van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong> Interactief staat<br />
een overzicht van de projecten en de plaatselijke<br />
contacten. Op die manier kan <strong>in</strong>formatie<br />
uitgewisseld worden, ongeacht de<br />
afstand tussen de plaatsen. En natuurlijk<br />
kan doneren ook zonder dat er verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g<br />
met anderen ontstaat. ‘Gemeenten bepalen<br />
zelf hoe ver ze willen gaan <strong>in</strong> de relatie<br />
met andere gemeenten en met het project.<br />
In de ene gemeente blijft het bij <strong>in</strong>formatie<br />
<strong>in</strong> het kerkblad, de andere gemeente gaat<br />
op bezoek bij het project van haar keuze.<br />
Daartussen zijn tal van varianten denkbaar.’<br />
Een mooi voorbeeld van hoe het kan werken<br />
is de Protestantse Gemeente W<strong>in</strong>sum-<br />
Obergum, waar de gemeente een stola<br />
kreeg van CEDEPCA uit Guatamala, het<br />
project dat zij had gekozen. Deze stola<br />
wordt door de dienstdoende diaken gedragen<br />
als er gecollecteerd wordt voor het<br />
project.<br />
Irene Versnel.<br />
Juni <strong>2009</strong>
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> INtErrELIGIEuZE DIaLOOG<br />
Egbert van Veldhuizen<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Made <strong>in</strong> Zuidlaren: een seizoen<br />
ontmoet<strong>in</strong>gen<br />
De synagoge van Zuidlaren werd gebouwd <strong>in</strong> 1884, maar heeft niet lang als zodanig<br />
gefunctioneerd. S<strong>in</strong>ds beg<strong>in</strong> 20 e eeuw diende ze als garage, kr<strong>in</strong>gloopw<strong>in</strong>kel, crèche en wat niet<br />
al. Na een restauratie <strong>in</strong> 2007 werd het sjoeltje <strong>in</strong> gebruik genomen door de Progressief Joodse<br />
Gemeente Noord Nederland. De voorzitter sprak toen de hoop uit ‘dat deze synagoge een plek<br />
wordt waar joden, christenen en moslims <strong>in</strong> deze regio elkaar kunnen ontmoeten’.<br />
Zelf was ik aanwezig bij die open<strong>in</strong>g en de<br />
oproep liet me niet meer los. Beroepsmatig<br />
was ik s<strong>in</strong>ds jaar en dag betrokken bij<br />
vele vormen van de <strong>in</strong>terreligieuze dialoog.<br />
Ik zocht contact met de verschillende verantwoordelijke<br />
besturen, schreef een<br />
beleidsnotitie en kreeg weldra groen licht<br />
om een ontmoet<strong>in</strong>g op touw te zetten.<br />
Doelstell<strong>in</strong>gen<br />
De doelstell<strong>in</strong>gen: concreet <strong>in</strong> Noord-<br />
Nederland een permanente ontmoet<strong>in</strong>g<br />
tussen joden, christenen en moslims organiseren.<br />
En: geen vreemden blijven, maar<br />
vrienden worden. Werkwijze? Op gespreksbijeenkomsten<br />
elkaar beter leren<br />
kennen. Daarbij spelregels hanteren. Met<br />
een gespreksleider. Per bijeenkomst kiezen<br />
voor een onderwerp en een handzaam<br />
model. Bevorderen van sociale cohesie.<br />
Informatieoverdracht. Concreet vorm<br />
geven aan een gezamenlijk sociaal engagement.<br />
Afspreken met de <strong>in</strong>leiders dat<br />
we zélf de agenda bepalen. Dat de <strong>in</strong>leiders<br />
actief meelevende leden van de drie<br />
geloofsgroepen zijn. Dat er met hen een<br />
voortraject is waar<strong>in</strong> we elkaar leren kennen<br />
en bovenal: vertrouwen.<br />
Vertrouwen wordt geboren <strong>in</strong> het luisteren<br />
‘Elkaar leren kennen’ was de volgende<br />
stap. Er kwam een aantal namen op tafel.<br />
Met hen zijn we gaan kennismaken. Eén<br />
Synagoge <strong>in</strong> Zuidlaren. (foto: Egbert van Veldhuizen)<br />
op één. Uitleggen wat je voor ogen staat,<br />
en vooral: oprechte <strong>in</strong>teresse tonen voor<br />
ieders leefomstandigheden. Feitelijk een<br />
vorm van pastoraat/huisbezoek. Luisteren,<br />
luisteren, luisteren. Geen vreemden blijven,<br />
vrienden worden. Vertrouwen geven<br />
en ontvangen.<br />
Na soms herhaalde gesprekken, nachtjes<br />
over slapen, met nieuwe vragen komen,<br />
waren er toch <strong>in</strong> een mum van tijd negen<br />
mensen bereid om mee te doen als <strong>in</strong>leiders.<br />
Twee moslim echtparen, respectievelijk<br />
met een Palestijnse en Syrische achtergrond,<br />
twee leden van de Progressief<br />
Joodse Gemeente Noord Nederland en<br />
drie christenen, rooms-katholiek, van huis<br />
uit gereformeerd, en een eigenz<strong>in</strong>nig gelovige.<br />
Vier dames en vijf heren.<br />
Ritssluit<strong>in</strong>g<br />
Zij lieten zich uitnodigen voor een eerste<br />
avond, om met elkaar kennis te maken,<br />
voorlopige afspraken te maken over een<br />
serie data, over onderwerpen, en het hanteren<br />
van spelregels. Het klikte als een ritssluit<strong>in</strong>g.<br />
Er ontwikkelde zich op die avond<br />
zoveel chemie dat het g<strong>in</strong>g bruisen van<br />
enthousiasme. Hoewel we hadden afgesproken<br />
dat op de eerste openbare bijeenkomst<br />
slechts drie van ons het woord zouden<br />
voeren, één van elke bloedgroep,<br />
bleek die avond iedereen een eigen verhaal<br />
klaar te hebben, dat iedereen ook<br />
graag kwijt wilde. Van de weeromstuit wilden<br />
ook de toehoorders hun verhaal kwijt.<br />
Gelukkig waren het er die eerste keer maar<br />
drie, zodat het nog redelijk overzichtelijk<br />
bleef. Het onderwerp? ‘Wat betekent<br />
Tenach, de Bijbel, Kor’an voor jou?’ Na<br />
afloop zei één van ons: ‘We zijn zonder dat<br />
we wisten of we zwemmen konden <strong>in</strong> het<br />
diepe gesprongen, en er is niemand verdronken’.<br />
Wie?<br />
Wie kwamen er? De tweede avond zaten<br />
16<br />
er dertig mensen. Van overal en nergens.<br />
Via korte berichtjes <strong>in</strong> de huis-aan-huis<br />
bladen en de kerkbodes van de lidkerken<br />
van de Zuidlarense Raad van <strong>Kerk</strong>en. Mensen<br />
vol met vragen. Ook een Boedhist, en<br />
een overtuigd niet-gelovige, veel mensen<br />
ook die uit het <strong>in</strong>stituut zijn weggegroeid,<br />
hun eigen wegen zoeken. Van te voren<br />
hadden we de doelgroep niet omschreven.<br />
‘We zien wel wie er komt’.<br />
De locale radio zond twee keer een <strong>in</strong>terview<br />
uit, en er verscheen een <strong>in</strong>houdelijk<br />
artikel <strong>in</strong> een plaatselijke krant. Over PR<br />
niet te klagen. Op een subsidieverzoek aan<br />
de burgerlijke gemeente Vries werd positief<br />
gereageerd met een bijdrage uit het<br />
fonds WMO, onder de noemer ‘bevorder<strong>in</strong>g<br />
sociale cohesie’. Ook de lidkerken van<br />
de plaatselijke Raad van <strong>Kerk</strong>en overwegen<br />
een f<strong>in</strong>anciële bijdrage.<br />
Dát ben ik!<br />
De tweede bijeenkomst: ‘Waar gaat het<br />
voor jou <strong>in</strong> je geloof om?’. We werden stil<br />
van verbaz<strong>in</strong>g over de mate van openheid<br />
en vertrouwelijkheid waarmee <strong>in</strong>leiders en<br />
toehoorders met elkaar hun gevoelens<br />
deelden. Die verbaz<strong>in</strong>g nam nog toe tijdens<br />
een lunchbijeenkomst, aangeboden<br />
door de gemeente Vries <strong>in</strong> het kader van<br />
de Dag van de Dialoog. Een externe<br />
gespreksleidster vroeg ons te reageren op<br />
de vraag ‘Wie ben ik? Wat waren momenten<br />
<strong>in</strong> je leven waarop je dacht ‘dát ben<br />
ik!’. Wat er toen gezegd is, je zou het niet<br />
geloven als er geen woordelijk verslag van<br />
bestond. Deze verslaglegg<strong>in</strong>g is heel<br />
arbeids<strong>in</strong>tensief vrijwilligerswerk! Deze<br />
weergave wordt steeds toegestuurd aan<br />
degenen die er bij waren. Inmiddels gaan<br />
mensen ook reageren op die verslagen. Er<br />
groeit een grote nieuwsgierigheid.<br />
Geen knip voor de neus waard<br />
De derde bijeenkomst: ‘Hoe breng ik mijn<br />
geloof <strong>in</strong> m’n dagelijks leven <strong>in</strong> praktijk?’.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> INtErrELIGIEuZE DIaLOOG<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Het was januari <strong>2009</strong>, het conflict Gaza/<br />
Israël laaide weer op. De gespreksleider<br />
werd gebeld door het moslim-echtpaar<br />
met de Palestijnse achtergrond. ‘We hebben<br />
een dilemma. We kunnen onze familie<br />
niet meer bereiken. We weten niet of ze<br />
nog leven, of dat er doden zijn. Als we hier<br />
niets over zeggen, dan zijn we als groep<br />
geen knip voor de neus waard. Maar als<br />
we wél wat zeggen en we krijgen ruzie,<br />
dan zijn we óók geen knip voor de neus<br />
waard. Wat moeten we doen?’<br />
Via Jan Post Hospers, landelijk functionaris<br />
voor de relatie met Moslims namens de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong>, wisten we dat er zojuist<br />
een brief over ‘Gaza’ was opgesteld vanuit<br />
het Centraal Joods Overleg, de Raad van<br />
<strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> Nederland, en het Contactcorgaan<br />
voor Moslims en Overheid. Het voorstel<br />
werd geboren dat we aan het e<strong>in</strong>d van<br />
de avond uit die brief een aantal passages<br />
zouden voorlezen. Iedereen g<strong>in</strong>g akkoord,<br />
en toen het zo ver was, kon je <strong>in</strong> de kle<strong>in</strong>e<br />
sjoel een speld horen vallen. Wat je daarnaast<br />
kon horen was het kraken van hersens<br />
en het kloppen van harten die we<br />
vasthielden. Vraag niet hoeveel gesprekken<br />
er tussen door nodig waren om over<br />
en weer begrip te krijgen voor het<br />
‘dilemma’. Maar zo was er w<strong>in</strong>st. Of, zo als<br />
iemand het uitdrukte: ‘Het is mooi om te<br />
ervaren dat de aandacht en de energie die<br />
geïnvesteerd is, verzilverd wordt <strong>in</strong> een<br />
moment van gezamenlijk ervaren onmacht<br />
én geborgenheid, waarbij je niet partij<br />
wordt <strong>in</strong> een conflict dat zich elders<br />
afspeelt’.<br />
Wat hebben we geleerd?<br />
Dat was het onderwerp van de laatste<br />
avond. Iemand <strong>in</strong> het verslag: ‘Ik ben heel<br />
blij. Ik heb veel geleerd’. ‘De spelregels zijn<br />
een openbar<strong>in</strong>g, ik ben er door veranderd,<br />
ik ben veel meer gaan luisteren, het heeft<br />
me toleranter gemaakt’. ‘Ik wil nog zo veel<br />
méér zeggen, er is zo veel onwetendheid<br />
over mijn geloof’. ‘Ik begrijp nu dat, wanneer<br />
ik me verdedig, ik me voel aangevallen,<br />
terwijl ik hier niet word aangevallen,<br />
dus dat is niet nodig’. ‘Ik wil beter Nederlands<br />
leren spreken, dan kan ik duidelijker<br />
van mijn geloof vertellen’. Iemand stelt de<br />
vraag: ‘Is er vertrouwen?’. Vrijwel unanieme<br />
reactie: ‘Als er geen vertrouwen<br />
was, dan zat ik hier niet’. Vertrouwen en<br />
veiligheid zijn voorwaarden.<br />
Hoe verder?<br />
In mei was er een afsluitende avond. We<br />
hadden Rachel Reedijk bereid gevonden<br />
om methodisch te reflecteren op de<br />
manier waarop we bij elkaar komen. Deze<br />
zomer promoveert zij aan de Vrije Universiteit.<br />
Ons bezig zijn zit <strong>in</strong> het hart van haar<br />
onderzoek. Rachel stelt vragen als: leidt<br />
deelname aan <strong>in</strong>terreligieuze<br />
gesprekken tot<br />
geloofs- of identiteitsverlies?<br />
En: wat gebeurt er<br />
met je wanneer iemand je<br />
vragen stelt bij iets wat<br />
voor jou onopgeefbaar is?<br />
Uit haar onderzoek blijkt<br />
dat veel dialogen, vaak<br />
zonder dat mensen zich<br />
daarvan bewust zijn, een<br />
polemisch karakter hebben.<br />
Rachel vraagt hoe je<br />
kunt toewerken naar een<br />
duurzame vertrouwensrelatie.<br />
Wat is daarvoor<br />
nodig? Met <strong>in</strong>stemm<strong>in</strong>g van<br />
allen heeft zij <strong>in</strong>zage <strong>in</strong> de<br />
letterlijke verslagen van<br />
onze bijeenkomsten. Die vormen voor<br />
haar het materiaal waarop zij reflecteert.<br />
Barbeque: kosher, halal en vegetarisch<br />
In <strong>juni</strong> gaan we samen ergens barbequen.<br />
Dan hebben we ook de reactie van Rachel<br />
Reedijk b<strong>in</strong>nen. Intussen is er al heel wat<br />
reflectie, en er is een niet-deelnemende<br />
waarneemster. Zij zal na afloop iets vertellen<br />
over het proces en het functioneren<br />
van de gespreksleid<strong>in</strong>g. In elk geval komt<br />
het ‘werkmodel’ aan de orde. Er zijn nu<br />
steeds negen korte <strong>in</strong>leid<strong>in</strong>gen. Daardoor<br />
wordt het wel heel breed. Maar de diepte<br />
<strong>in</strong> is moeilijk.<br />
Ook de onderwerpen zelf komen aan de<br />
orde. We zitten nu nog erg <strong>in</strong> de fase van<br />
wat Gé Speelman noemt ‘vertalen’. Een<br />
noodzakelijke eerste stap. Elkaar precies<br />
uitleggen wat <strong>in</strong> jouw cultuur en religie<br />
met een begrip wordt bedoeld, zo precies<br />
mogelijk vertalen (‘schepper’, ‘liefde en<br />
vriendschap’, ‘man/vrouw verhoud<strong>in</strong>gen’).<br />
Maar ook de twee daarop volgende fasen<br />
beleven we al, namelijk: elkaar (kritisch)<br />
bevragen, en elkaar wederzijds beïnvloeden.<br />
Doelstell<strong>in</strong>gen gehaald?<br />
Een permanente ontmoet<strong>in</strong>g. Gelukt, tot<br />
nu toe. Gaan we door? We zijn benieuwd.<br />
Geen vreemden blijven, vrienden worden.<br />
Dat is gelukt, dat gaat niet meer over.<br />
Informatie overdracht? We hebben ontzettend<br />
veel geleerd – ‘Voornamelijk hoe we<strong>in</strong>ig<br />
we weten’ zei iemand op de vierde<br />
avond. Iets van sociale cohesie? Zeker,<br />
onder de <strong>in</strong>leiders, en ook met de deelnemers.<br />
Een concrete vorm van sociaal<br />
engagement? Een actie? Deelname aan de<br />
Dag van de Dialoog, valt dat daar onder?<br />
Al met al zijn we erg <strong>in</strong> onze noppen met<br />
ons zelf. In hoeverre noppen een basis zijn<br />
voor een verdere samenwerk<strong>in</strong>g zal moeten<br />
gaan blijken.<br />
We zijn benieuwd.<br />
17<br />
Groep deelnemers, <strong>in</strong> de synagoge, voor de heilige ark.<br />
(foto: Egbert van Veldhuizen)<br />
Wat kan je hiermee <strong>in</strong> je eigen situatie?<br />
Besluiten dat het kán, als je het samen<br />
wilt.<br />
Egbert van Veldhuizen is emerituspredikant <strong>in</strong><br />
tynaarlo. Meer <strong>in</strong>formatie:<br />
www.synagogezuidlaren.nl<br />
Symposium en boek over<br />
dialoogactiviteiten<br />
Onder de titel ‘Verder dan dialoog’<br />
heeft het Bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>gscentrum van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong>, met steun van de<br />
sticht<strong>in</strong>g <strong>Kerk</strong> & Wereld, een boek<br />
gemaakt over de ervar<strong>in</strong>gen met<br />
dialoogactiviteiten. Veel mensen<br />
spannen zich <strong>in</strong> voor de <strong>in</strong>terreligieuze<br />
dialoog. Op basis van expertmeet<strong>in</strong>gs<br />
en gesprekken met betrokkenen is<br />
een beeld ontstaan van de mogelijkheden<br />
en moeilijkheden, de kansen en<br />
bedreig<strong>in</strong>gen. Het boek biedt naast<br />
beschouw<strong>in</strong>gen praktische tips over<br />
<strong>in</strong>tegratie, dialoog en <strong>in</strong>terreligieuze<br />
ontmoet<strong>in</strong>g.<br />
Op donderdag 25 <strong>juni</strong> wordt het boek<br />
‘Verder dan dialoog’ aangeboden aan<br />
m<strong>in</strong>ister E. van der Laan. Dit gebeurt<br />
<strong>in</strong> het Protestants Landelijk<br />
Dienstencentrum tijdens een symposium<br />
van 10.00–13.00 uur, dat vrij<br />
toegankelijk is. Sprekers: dr. Manuela<br />
Kalsky en prof. dr. Henk Vroom.<br />
Aanmelden en <strong>in</strong>formatie bij Wim van<br />
Dommelen:<br />
w.van.dommelen@pkn.nl.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> PaLEStIJNSE cHrIStENEN IN ISraEL<br />
Meta Floor<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Jezus huilde om Jeruzalem<br />
Met dikke verfklodders staat het op de negen meter hoge muur tussen Bethlehem en Jeruzalem:<br />
Jesus wept for Jerusalem. Jezus huilde om Jeruzalem. Deze woorden hebben een bijzondere<br />
betekenis voor me gekregen s<strong>in</strong>ds ik <strong>in</strong> Jeruzalem woon en werk. Graag deel ik enkele van mijn<br />
<strong>in</strong>drukken en ervar<strong>in</strong>gen, verrijkend en verwarrend soms, met u.<br />
In Israël (<strong>in</strong>clusief Jeruzalem en de Westbank)<br />
woont een kle<strong>in</strong>e groep Palestijnse<br />
christenen, zo’n 160.000 gelovigen. De<br />
meeste van hen zijn lid van de Grieks<br />
Katholieke <strong>Kerk</strong> of de Grieks Orthodoxe<br />
<strong>Kerk</strong>. Beide kerken hebben een vaste liturgie<br />
en zijn sterk op het Nieuwe Testament<br />
georiënteerd. Deze Christologische focus<br />
zie ik terug <strong>in</strong> mijn werk bij Sabeel, een<br />
kle<strong>in</strong> Palestijns theologisch <strong>in</strong>stituut <strong>in</strong><br />
Oost Jeruzalem. Steeds weer is de kernvraag:<br />
wij hebben God leren kennen <strong>in</strong><br />
Jezus Christus. Wat betekent dit voor ons<br />
geloof en voor ons dagelijks handelen?<br />
Bijbellezen bij Sabeel<br />
Twee keer <strong>in</strong> de week houden we als team<br />
een bijbelstudie met elkaar. Steeds wordt<br />
de verb<strong>in</strong>d<strong>in</strong>g gelegd tussen het bijbelgedeelte<br />
en het leven van alledag. Regelmatig<br />
komt dan ook aan de orde hoe ieder<br />
reageert op o<strong>nr</strong>echt, op afwijz<strong>in</strong>g en verneder<strong>in</strong>g.<br />
Zo vertelt een jonge Palestijnse<br />
vrijwilliger: ‘Ik word zo vaak door Israëlische<br />
soldaten vernederd bij de checkpo<strong>in</strong>ts,<br />
geslagen om niets. Het is dan zo<br />
menselijk om boos te worden, want het is<br />
zo o<strong>nr</strong>echtvaardig wat er gebeurt. En dan<br />
is het de kunst om lief te hebben, om geen<br />
kwaad met kwaad te vergelden. Ik wil dan<br />
reageren met liefde, met rust, met eerlijkheid.<br />
Dat is de enige manier om de spiraal<br />
van geweld te doorbreken.’<br />
‘Wie is God?’<br />
In Israël en de Palestijnse gebieden is religie<br />
voor veel mensen van grote betekenis.<br />
Het is dan ook een spannende vraag <strong>in</strong><br />
checkpo<strong>in</strong>t bij de westbank. (foto: Meta Floor)<br />
hoeverre religie een bijdrage zou kunnen<br />
leveren aan ‘de oploss<strong>in</strong>g van het conflict’.<br />
Naim Ateek, de oprichter en directeur van<br />
Sabeel, benadrukt dat het Jodendom, het<br />
Christendom en de Islam tot nu toe hebben<br />
gefaald. Ze lijken meer een onderdeel<br />
van het probleem te zijn dan van de oploss<strong>in</strong>g.<br />
Hij roept dan ook op om met elkaar <strong>in</strong><br />
gesprek te gaan over de vragen als ‘Wat is<br />
het hart van ons geloof’ en ‘Wat is ons<br />
beeld van God?’. Is God niet een God van<br />
vrede, gerechtigheid en verzoen<strong>in</strong>g? Betekent<br />
dat niet dat God geweld afwijst? En<br />
betekent dit ook niet dat we de ander, met<br />
een andere cultuur en andere religie, kunnen<br />
en moeten zien als medemens en<br />
schepsel van God?<br />
Jezus huilde om Jeruzalem<br />
Van Jezus lezen we dat Hij met <strong>in</strong>nerlijke<br />
ontferm<strong>in</strong>g bewogen is om de stad Jeruzalem,<br />
om de mensen die daar wonen. Van<br />
Jezus leer ik dat wij geroepen zijn om vrede<br />
te stichten. Ik leer ook van Hem dat Hij niemand<br />
uitsluit. Dat we niet op deze wereld<br />
zijn om onze rechten op te eisen, maar dat<br />
18<br />
we geroepen zijn om iets van de liefde van<br />
God voor ieder mens uit te dragen.<br />
Palestijnse christenen zien zich als ‘mensen<br />
van de weg’ geconfronteerd met veel<br />
vragen. Wat betekent het <strong>in</strong> deze context<br />
dat Jezus ons leert om vredestichters te<br />
zijn? Wat betekent het als de profeten het<br />
volk oproepen om recht en gerechtigheid<br />
na te streven? Wat betekent het om een<br />
uitverkoren volk te zijn, voor Joden, voor<br />
christenen?<br />
Betrokkenheid<br />
Palestijnse christenen vragen ons om hen<br />
niet te vergeten. Zij doen een beroep op<br />
ons om deze verbondenheid vorm te<br />
geven. Zij vragen ons om te luisteren, om<br />
ons <strong>in</strong> hun situatie te verdiepen. Zij vragen<br />
ons om te werken aan recht en gerechtigheid,<br />
opdat ieder mens tot zijn of haar<br />
recht kan komen. Jood én Palestijn!<br />
Meta Floor is uitgezonden medewerker<br />
van <strong>Kerk</strong><strong>in</strong>actie en werkzaam bij Sabeel,<br />
een Palestijns christelijk <strong>in</strong>stituut <strong>in</strong> Oost<br />
Jeruzalem. Lees meer op: www.metafloor.nl
Werkw<strong>in</strong>kel<br />
Dienstencentrum<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BErIcHtEN Juni <strong>2009</strong><br />
Onlangs is <strong>in</strong> de hal van het Landelijk<br />
Dienstencentrum <strong>in</strong> Utrecht een nieuw<br />
verkooppunt geopend. In dit ‘w<strong>in</strong>keltje’<br />
zullen de meest actuele en best lopende<br />
uitgaven en producten te koop zijn. Het<br />
verkooppunt is dagelijks rond het middaguur<br />
geopend, van half twaalf ‘s morgens<br />
tot half drie ’s middags. Vijf vrijwilligers<br />
zijn verantwoordelijk voor de verkoop.<br />
Bij het verkooppunt kunnen gasten,<br />
bezoekers en medewerkers boekjes, dvd’s<br />
en ander materiaal van de dienstenorganisatie<br />
<strong>in</strong>zien, kopen en meteen meenemen.<br />
In elk geval zullen daar de meest succesvolle<br />
producten te koop zijn, zoals bijvoorbeeld<br />
het wandelboekje ‘Zij wandelen<br />
maar worden niet moe! -, evenals de<br />
seizoensartikelen. In deze tijd is dat bijvoorbeeld<br />
het P<strong>in</strong>ksterboekje. Contant<br />
betalen kan niet, men krijgt een reken<strong>in</strong>g<br />
mee en kan het bedrag thuis overmaken.<br />
Producten die niet <strong>in</strong> de werkw<strong>in</strong>kel liggen,<br />
kunnen via een formulier besteld<br />
worden en worden per post thuisbezorgd.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie: a.bouwman@pkn.nl<br />
Boekje over geloofsvragen<br />
Veel jongeren denken na over grote vragen<br />
als: waar kom ik vandaan? Hoe weet<br />
ik dat God echt bestaat? Waar is God<br />
eigenlijk? Wat komt er na de dood? Op<br />
deze en andere vragen<br />
wordt door verschillende<br />
deskundigen op een toegankelijke<br />
en heldere manier antwoord<br />
gegeven <strong>in</strong> het boekje<br />
‘Bestaat God? en andere<br />
geloofsvragen’. Elk hoofdstuk<br />
e<strong>in</strong>digt met prikkelende<br />
gespreksvragen om verder te<br />
denken en te praten. In de<br />
behandel<strong>in</strong>g van de grote<br />
vragen is veel aandacht voor<br />
verscheidenheid b<strong>in</strong>nen het<br />
christendom en verscheidenheid<br />
<strong>in</strong> religies.<br />
Het boekje is te gebruiken<br />
door en voor jongeren vanaf<br />
ongeveer 12 jaar, thuis of <strong>in</strong> de<br />
catechese. Het kan cadeau<br />
gegeven worden als tieners<br />
overstappen van de k<strong>in</strong>dernevendienst<br />
naar tienercatechese.<br />
‘Bestaat God? en andere<br />
geloofsvragen’ is uitgegeven<br />
door uitgeverij Forte BV Baarn.<br />
JOP, de jeugdorganisatie van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong>, maakte deel<br />
Boekje over kerkvernieuw<strong>in</strong>g<br />
In het boekje ‘Gemeente <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>g, op<br />
zoek naar een bijbelse visie’ gaat auteur<br />
Aat Peters, gemeenteadviseur <strong>in</strong><br />
Gelderland, <strong>in</strong> op het verander<strong>in</strong>gsproces<br />
dat veel kerken doormaken. Visies die lang<br />
gemeengoed waren komen <strong>in</strong> een ander<br />
daglicht te staan, bijvoorbeeld de waarder<strong>in</strong>g<br />
van het ambt en de uitstral<strong>in</strong>g van de<br />
gemeente naar buiten. Centrale vragen<br />
zijn nu: hoe kom je als kerk <strong>in</strong> contact met<br />
de moderne mens die op zoek is naar<br />
antwoorden op levens- en z<strong>in</strong>gev<strong>in</strong>gsvragen?<br />
Hoe kun je als kerk groeien <strong>in</strong> geloof<br />
en een levende geloofsgemeenschap zijn?<br />
Open communicatie <strong>in</strong> de gemeente over<br />
haar roep<strong>in</strong>g acht Peters van groot belang.<br />
Ook benadrukt hij dat een biddende<br />
gemeente nodig is ‘om Gods weg met Zijn<br />
kerk te ontdekken’. Het boekje kan<br />
gebruikt worden voor persoonlijke bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g<br />
en besprek<strong>in</strong>g <strong>in</strong> kerke<strong>nr</strong>aad en<br />
gesprekskr<strong>in</strong>g. Het boek zal landelijk<br />
worden <strong>in</strong>gezet om de bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g op<br />
gemeenteontwikkel<strong>in</strong>g en visievorm<strong>in</strong>g<br />
over de toekomst van de gemeente te<br />
stimuleren. In samenwerk<strong>in</strong>g met de<br />
Gereformeerde Bond, de IZB en de HGJB<br />
uit van de redactie. Het boek kost € 14,95<br />
en is te koop <strong>in</strong> de boekhandel of te bestellen<br />
via: www.kerkboek.nl.<br />
19<br />
zullen hiertoe enkele ‘pilots’ worden<br />
opgezet <strong>in</strong> de Alblasserwaard en op de<br />
Veluwe.<br />
De Artiosreeks is een serie over gemeenteopbouw<br />
en verschijnt onder verantwoordelijkheid<br />
van de Gereformeerde Bond.<br />
Het boek kost € 12,50 en is te bestellen bij<br />
uitgeverij Jongbloed, www.jongbloed.nl.<br />
Utrechtse Studiedagen<br />
Op 19 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> houdt de Sticht<strong>in</strong>g<br />
Utrechtse Studiedagen een studiedag over<br />
het thema: Die alle verstand te boven gaat?<br />
Verantwoord geloof tussen dogmatisme en<br />
scepsis. Dr. Antoon Vos spreekt over Een<br />
kle<strong>in</strong>e christelijke kenleer; weten door<br />
geloven. Prof. dr. Geurt Henk van Kooten<br />
beantwoordt vanuit een exegese van de<br />
Rome<strong>in</strong>enbrief de vraag: Gaat het <strong>in</strong> het<br />
christendom om ‘geloof’?<br />
Het Utrechts Cahier dat bij deze dag<br />
verschijnt is geschreven voor gebruik <strong>in</strong> de<br />
gemeente. Het wordt <strong>in</strong> het middagprogramma<br />
<strong>in</strong> een aantal workshops behandeld.<br />
Afsluitend een verrassende presentatie<br />
van een historische conversatie over dit<br />
onderwerp.<br />
Plaats en tijd: S<strong>in</strong>gelkerk, Wittevrouwens<strong>in</strong>gel<br />
28 te Utrecht om 9.30 uur.<br />
Aanmelden: mail naar<br />
<strong>in</strong>fo@utrechtsestudiedagen.nl en maak<br />
€ 19,50 (= <strong>in</strong>cl. lunch en cahier) over<br />
gironummer 9511296 t.n.v. N.W. den Bok<br />
te Utrecht o.v.v. ‘US5 <strong>2009</strong>’.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> LutHErSE SyNODE<br />
Dirk Visser<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Lutherse synode nam afscheid van presidente ds. Ilona Fritz<br />
’Ik zou vandaag opnieuw voor de<br />
kerkfusie stemmen’<br />
De verenig<strong>in</strong>g van de Evangelisch-Lutherse <strong>Kerk</strong> met de Nederlandse Hervormde <strong>Kerk</strong> en de<br />
Gereformeerde <strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> Nederland is een goede stap geweest, zegt ds. Ilona Fritz. ‘Ik zou<br />
vandaag opnieuw ja stemmen’. De predikante uit Amsterdam-Zuidoost nam <strong>in</strong> mei afscheid als<br />
presidente van de lutherse synode na deze functie zeven jaar te hebben vervuld.<br />
Voor de lutherse synode was het fusiebesluit,<br />
dat met dertig stemmen voor en<br />
zes tegen werd genomen, een moeilijk<br />
besluit. Fritz: ‘We zijn zo kle<strong>in</strong> dat er niets<br />
voor nodig is om ons weg te blazen. De<br />
angst dat wij zullen bezwijken onder de<br />
f<strong>in</strong>anciële last is er nog steeds.’ Daarmee<br />
verwijst zij naar de afspraken over de predikantstraktementen<br />
die tot een sterke stijg<strong>in</strong>g<br />
van de f<strong>in</strong>anciële lasten van de<br />
lutherse gemeenten hebben geleid. Aan<br />
de vooravond van de aprilsynode van de<br />
Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland was er nog<br />
geen def<strong>in</strong>itieve oploss<strong>in</strong>g. Verhog<strong>in</strong>g van<br />
de solidariteitsbijdrage van alle gemeenten<br />
zou een fantastische oploss<strong>in</strong>g zijn.<br />
Anders wordt deze kwestie de doodsteek<br />
voor de helft van de 55 lutherse gemeenten.’<br />
Inmiddels besloot de synode daartoe.<br />
Positief<br />
Een van de positieve uitkomsten van de<br />
fusie is volgens haar de komst van de Protestantse<br />
Theologische Universiteit<br />
(PThU). Fritz zegt ‘heel blij’ te zijn met de<br />
wijze waarop de twee tradities vorm hebben<br />
gekregen <strong>in</strong> de universiteit. ‘Daar<br />
wordt zorg besteed aan het bewaren en<br />
dienstbaar maken van de lutherse traditie.<br />
Tijdens een werkbezoek van de lutherse<br />
synode aan de PThU waren wij ervan<br />
Ishmael Noko, secretaris-generaal LwF<br />
(Foto: Hans van der Meer)<br />
onder de <strong>in</strong>druk hoe de predikantsopleid<strong>in</strong>g<br />
is opgezet. Heel veel studenten worden<br />
opgeleid <strong>in</strong> de breedte van de twee<br />
tradities. Dat is rijkdom voor de hele kerk.’<br />
Na de fusie is de lutherse synode begonnen<br />
met het opstellen van beleid ten aanzien<br />
van kle<strong>in</strong>e gemeenten. Daarbij wordt<br />
ook gekeken hoe het nog beschikbare<br />
potentieel vruchtbaar kan worden<br />
gemaakt. Er is één proefproject gestart. In<br />
Oost-Nederland is er samenwerk<strong>in</strong>g tussen<br />
de lutherse kerke<strong>nr</strong>aden van Arnhem,<br />
Apeldoorn en Zutphen gezocht, waarbij de<br />
predikanten <strong>in</strong> meer gemeenten hun werk<br />
zullen doen. De doelstell<strong>in</strong>g is om elkaar te<br />
versterken en zo aan uitstral<strong>in</strong>g te w<strong>in</strong>nen<br />
SaMENStELLING LutHErSE SyNODE SINDS 16 MEI<br />
20<br />
en als gemeenten te groeien. Op dit<br />
moment wordt ook <strong>in</strong> andere regio’s over<br />
samenwerk<strong>in</strong>gsverbanden nagedacht. De<br />
lutherse synode hoopt dat hier levende<br />
lutherse comb<strong>in</strong>atiegemeenten ontstaan.<br />
Verder willen deze lutherse gemeenten de<br />
lutherse traditie <strong>in</strong>brengen <strong>in</strong> de regio. Als<br />
het om samenwerk<strong>in</strong>g gaat, wordt niet<br />
alleen gekeken naar de protestantse<br />
gemeenten, maar ook naar de oud-katholieke,<br />
remonstrantse en doopsgez<strong>in</strong>de<br />
gemeenten, kortom de oude oecumenische<br />
contacten.<br />
Plaatselijke fusiepartners<br />
Zeven lutherse gemeenten zijn samen-<br />
De Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland kent naast de generale synode de evangelisch-lutherse synode. Deze synode is<br />
onlangs gehalveerd 36 naar 18 leden. Volgens de kerkorde zijn haar belangrijkste taken: het bewaren en aan de<br />
gehele kerk dienstbaar maken van de lutherse traditie, leid<strong>in</strong>ggeven aan en ondersteunen van de evanglischlutherse<br />
gemeenten en het onderhouden van de relatie van de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland met de Lutherse<br />
Wereldfederatie.<br />
Evangelisch-Lutherse Synode <strong>2009</strong>-2013<br />
predikanten niet-predikanten<br />
mw. drs. P.K.A. Akerboom-Roelofs (Nijmegen)<br />
drs. D. Bohlken (Tiel)<br />
mw. drs. T.K. van Dam (Zwolle)<br />
mw. drs. S. Freytag (Gron<strong>in</strong>gen)<br />
drs. K. van der Horst (Amersfoort)<br />
dr. A.H. Wöhle (Amsterdam)<br />
Plaatsvervangers:<br />
drs. E. de Fouw (Den Haag)<br />
drs. S. van Kammen (Haarlem)<br />
mw. drs. A.E. Reichman-Scheffer (Leeuwarden)<br />
mw. E.E. Aarsen-Schier<strong>in</strong>g (Amsterdam)<br />
mw. B. de Boer (Lunteren)<br />
H.J. Brussel RA (Apeldoorn)<br />
mw. dr S. Hiebsch (Amsterdam)<br />
mw. M.F. Lichtenbelt (Vaassen)<br />
W.J. Littel (Woerden)<br />
R.C. Loggen (Dalfsen)<br />
<strong>in</strong>g. A.K. van der Meij (Leimuiden)<br />
N.P. Pellenbarg (Harl<strong>in</strong>gen)<br />
mw. M.A.M. v. Schaik-van de Peppel (Haarlem)<br />
drs. J.B. Val (Woudrichem)<br />
mw. L.S. Wagenaar (Leeuwarden)<br />
Plaatsvervangers:<br />
G. Az<strong>in</strong>k (Lochem)<br />
C. van Boltar<strong>in</strong>gen (Haarlem)<br />
G. Crisson (Alphen ad Rijn)<br />
E. Fledderus (Woerden)<br />
mw. H.J.A. Kamp (Colijnsplaat)<br />
A. Vermeer (Barneveld)
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> LutHErSE SyNODE<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Ilona Fritz, pas benoemd <strong>in</strong> het triomoderamen van de Samen op weg-kerken <strong>in</strong> 2001. Van l<strong>in</strong>ks naar<br />
rechts: Jan-Gerd Heetderks, aja yntema, Gerrit de Boer, arie van der Plas, Jaap van Heijst, Jan-willem<br />
Doff, Elly de Haan-Verdu<strong>in</strong>, Ilona Fritz, Hans van der Meer, Frits Pasveer, Margreet willemze, Klaas van<br />
der Kamp en Bas Plaisier. (foto: Protestantse <strong>Kerk</strong>)<br />
gegaan met protestantse gemeenten. In<br />
sommige plaatsen, zoals Monnickendam,<br />
bestond er al een heel goede samenwerk<strong>in</strong>g.<br />
Andere plaatselijke fusies waren er <strong>in</strong><br />
Den Bosch, Deventer, Doet<strong>in</strong>chem, Purmerend,<br />
Weesp en Edam. De lutheranen<br />
hebben daar verschillende manieren<br />
ILONa FrItZ<br />
Ilona Fritz, geboren <strong>in</strong> 1962 <strong>in</strong> Stuttgart-Bad Canstatt,<br />
studeerde theologie <strong>in</strong> Marburg en Amsterdam. Na<br />
praktijkervar<strong>in</strong>g te hebben opgedaan bij een<br />
oecumenische gemeente <strong>in</strong> Amsterdam en als<br />
coörd<strong>in</strong>ator <strong>in</strong> Nederland voor de Aktion<br />
Sühnezeichen/Friedensdienste werkte ze vanaf 1992<br />
als predikant <strong>in</strong> de Evangelisch-Lutherse Gemeente<br />
te Weesp en vanaf 1999 <strong>in</strong> Amsterdam-Zuidoost. In<br />
2002 werd zij, als eerste vrouw, gekozen tot<br />
presidente van de synode der Evangelisch-Lutherse<br />
<strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> het Kon<strong>in</strong>krijk der Nederlanden. In die<br />
hoedanigheid was zij voor de kerkverenig<strong>in</strong>g een van<br />
de drie voorzitters van de triosynode van hervormden,<br />
gereformeerden en lutheranen en was zij daarna lid<br />
van de generale synode van de Protestantse <strong>Kerk</strong>.<br />
Ilona Fritz is getrouwd en heeft twee zonen, van 14 en<br />
15 jaar.<br />
Ds. Ilona Fritz. (foto: Protestantse <strong>Kerk</strong>/Freek Visser)<br />
gevonden waarop zij samen met de partners<br />
de lutherse traditie zichtbaar <strong>in</strong> het<br />
gemeenteleven kunnen maken. ‘Maar wij<br />
als lutheranen moeten ons ook verdiepen<br />
<strong>in</strong> de calv<strong>in</strong>istische traditie’, zegt Fritz.<br />
’In Doet<strong>in</strong>chem zijn we na de fusie van de<br />
ene naar de andere kerk gelopen. We hadden<br />
de bijbel en het avondmaalsstel uit de<br />
Lutherse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> de hand. Dat was heel<br />
<strong>in</strong>drukwekkend. Ik heb er groot vertrouwen<br />
<strong>in</strong> dat het luthers erfgoed op een<br />
goede wijze zijn plek krijgt. Het wordt<br />
anders, maar dat is nog niet negatief.’<br />
’Wat ik <strong>in</strong> theologisch opzicht het meeste<br />
mis, is dat er op landelijk niveau we<strong>in</strong>ig is<br />
nagedacht over de vraag hoe beide tradities<br />
met elkaar <strong>in</strong> gesprek kunnen geraken.<br />
Daar is nog geen beleid voor ontwikkeld.<br />
Wel is er op classicaal niveau aandacht<br />
aan besteed. Of het gesprek daar een vervolg<br />
krijgt, is nog de vraag.’<br />
Lutherse synode<br />
Een ander pijnpunt is dat het kennelijk heel<br />
moeilijk is de lutherse synode als synode<br />
te aanvaarden. Als de generale synode<br />
iemand wil afvaardigen, wordt er vaak niet<br />
aan een lutheraan gedacht. Onder de acht<br />
gedelegeerden naar de assemblee van de<br />
Conferentie van Europese <strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> Sibiu<br />
(Roemenië 2007) was geen enkele lutheraan.<br />
In de synodestukken over oecumene<br />
en over kerkgebouwen werden de lutheranen<br />
aanvankelijk helemaal niet genoemd.<br />
Dat is wel rechtgetrokken, maar het was<br />
heel pijnlijk.<br />
Bij het ene gezicht dat de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> naar buiten wil tonen, past kennelijk<br />
niet dat we twee tradities hebben. De<br />
vraag is of het verenig<strong>in</strong>gsproces al is<br />
afgesloten of dat er nog iets gezamenlijks<br />
moet ontstaan. In de eerste vijf jaar moesten<br />
we helder krijgen wat ‘verenigd’ betekent.<br />
De verenig<strong>in</strong>g is nog niet afgerond.<br />
Het is een proces dat voortgaat. Er moet<br />
respect voor de verscheidenheid komen.<br />
21<br />
Er kan een enorme kracht van uitgaan als<br />
we meer met elkaar <strong>in</strong> gesprek zouden<br />
gaan op zoek naar gezamenlijkheid. Als je<br />
die niet zoekt, ontstaat het risico dat de<br />
verschillen worden uitvergroot.’<br />
Zij v<strong>in</strong>dt het een verkeerde houd<strong>in</strong>g als<br />
christenen worden afgerekend op het<br />
getal. ‘Dat wij niet meer dan 15.000 leden<br />
hebben, speelt kennelijk een rol. Oecumenisch<br />
gezien is dat geen goede houd<strong>in</strong>g.<br />
Dat belemmert eerder het gesprek tussen<br />
calv<strong>in</strong>isten en lutheranen dan dat het<br />
wordt gestimuleerd’, zegt Fritz.<br />
Lutherse Wereldfederatie<br />
Volgens de vertrekkende lutherse presidente<br />
is er een groot verschil tussen beide<br />
tradities. In tegenstell<strong>in</strong>g tot de vroegere<br />
Nederlandse Hervormde <strong>Kerk</strong> en de Gereformeerde<br />
<strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> Nederland was de<br />
Evangelisch-Lutherse <strong>Kerk</strong> nooit nationaal<br />
gebonden. Zij heeft zich altijd verbonden<br />
geweten met Lutherse <strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> andere<br />
landen. Die verbondenheid uit zich ook <strong>in</strong><br />
de plaatselijke gemeenten.’<br />
’Bij het afscheid vorig jaar van dr. Bas Plaisier<br />
als scriba van de generale synode was<br />
de secretaris-generaal van de Lutherse<br />
Wereldfederatie (LWF), dr. Ismael Noko,<br />
ook aanwezig. Fritz: ‘Tijdens een ontmoet<strong>in</strong>g<br />
met Nederlandse lutheranen wees hij<br />
erop dat wij deel uitmaken van het grote<br />
geheel. “Uw zorgen nemen wij mee naar<br />
het geheel van de LWF”, zei Noko. De<br />
(lutherse) wereld heeft volgens hem met<br />
bewonder<strong>in</strong>g toegekeken dat wij, ondanks<br />
de getalsverhoud<strong>in</strong>gen, niet hebben opgegeven,<br />
maar dat we met de hervormden<br />
en gereformeerden samen kerk willen zijn.<br />
Vanuit de lutherse wereld zijn wij altijd<br />
aangemoedigd om door te gaan en elkaar<br />
vast te houden. Die geluiden, hoe bijzonder<br />
het namelijk was wat hier gebeurde,<br />
hoorden we veel m<strong>in</strong>der vanuit Nederland.<br />
In die fase van de verenig<strong>in</strong>g was de oecumene<br />
heel belangrijk voor ons.’<br />
’Jarenlang heb ik de Nederlandse lutheranen<br />
vertegenwoordigd <strong>in</strong> de LWF. Ik zat<br />
altijd <strong>in</strong> de commissie voor oecumenische<br />
aangelegenheden. Daar heb ik geprobeerd<br />
een l<strong>in</strong>k te leggen tussen vrouwenvraagstukken<br />
en de oecumene. Hoogtepunt<br />
was de unanieme uitspraak van de LWFassemblee<br />
<strong>in</strong> 2006 <strong>in</strong> Lund (Zweden) dat<br />
vrouwen, net zoals mannen, ook bisschop<br />
kunnen zijn.’<br />
Op het gebied van de oecumene lijkt het <strong>in</strong><br />
de Protestantse <strong>Kerk</strong> alsof wij meer <strong>in</strong> concurrentie<br />
tegenover elkaar staan dan dat<br />
we samen naar buiten treden. Ik hoop dat<br />
dat spoedig zal veranderen’, zegt Fritz.<br />
Dirk Visser is freelance journalist.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BErIcHtEN Juni <strong>2009</strong><br />
Evangelische bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g op liturgie<br />
Onlangs verscheen het boek ‘Samen <strong>in</strong> de<br />
naam van Jezus’. Het geeft een bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g<br />
op liturgie <strong>in</strong> de evangelische samenkomsten.<br />
Anders dan critici vaak beweren<br />
concludeert de schrijver Evert van de Poll<br />
dat de evangelische beweg<strong>in</strong>g zeker<br />
liturgische diepgang kan hebben. Hij<br />
beschrijft de plaats die liturgie en muziek<br />
<strong>in</strong> het Nieuwe Testament en <strong>in</strong> de Vroege<br />
<strong>Kerk</strong> hadden. Aan de hand daarvan geeft<br />
hij aan welke elementen centraal moeten<br />
staan bij samenkomsten van vandaag.<br />
Vervolgens behandelt Van de Poll de<br />
tradities waaruit de evangelische samenkomsten<br />
zijn voortgekomen en de verschillende<br />
trends die de gemeenten<br />
momenteel bezighouden. Daarbij krijgt<br />
muziek bijzondere aandacht.<br />
‘Samen <strong>in</strong> de naam van Jezus’ is daarnaast<br />
ook een werkboek: het laat zien hoe aan<br />
samenkomsten vormgegeven kan worden<br />
en hoe ze geleid kunnen worden. Het boek<br />
bevat enkele liturgische modellen voor<br />
bijzondere situaties.<br />
Het boek is uitgegeven bij Boekencentrum<br />
en kost € 21,50. Meer <strong>in</strong>formatie en<br />
bestellen: www.boekencentrum.nl.<br />
Nieuw deeltje Lectiones<br />
In deel 8 van de reeks Lectiones staan<br />
voordrachten die <strong>in</strong> de jaren 2006–2008<br />
werden gehouden <strong>in</strong> de Liturgische Kr<strong>in</strong>g,<br />
een s<strong>in</strong>ds 1921 bestaande studiegroep van<br />
theologen en kerkmusici. Dit nummer gaat<br />
over de verhoud<strong>in</strong>g tussen cultus en<br />
cultuur, over betekenis van Paus<br />
Benedictus XVI voor de liturgie, over wat<br />
Amsterdamse theologen <strong>in</strong> deze tijd te<br />
zeggen hebben over de noodzaak van de<br />
preek, en over het beeld dat bij kijkers en<br />
luisteraars van films, oratoria en opera<br />
wordt opgeroepen over Mart<strong>in</strong> Luther.<br />
Drie leden reageren op het recente synodale<br />
rapport over de doopsvernieuw<strong>in</strong>g of<br />
doopgedachtenis.<br />
Daarnaast een niet eerder gepubliceerde<br />
lez<strong>in</strong>g van dr. Hans Kronenburg over<br />
‘Hervorm<strong>in</strong>g en Catholiciteit’, een beweg<strong>in</strong>g<br />
die <strong>in</strong> de jaren vijftig ontstond vanuit<br />
de Liturgische Kr<strong>in</strong>g. Het artikel is volgends<br />
de redactie een bijdragen aan de<br />
actuele discussie over katolociteit.<br />
Bestellen: € 7, 50 overmaken op banknummer<br />
724500 t.n.v. penn<strong>in</strong>gmeester<br />
Liturgische Kr<strong>in</strong>g te Den Haag, o.v.v. het<br />
volledige adres. Informatie:<br />
www.liturgischekr<strong>in</strong>g.nl of:<br />
<strong>in</strong>fo@liturgischekr<strong>in</strong>g.nl.<br />
<strong>Kerk</strong> en Wereld-lez<strong>in</strong>g<br />
De <strong>Kerk</strong> en Wereldlez<strong>in</strong>g op 12 <strong>juni</strong> <strong>in</strong><br />
Amsterdam zal gaan over religie en <strong>in</strong>ternetgemeenschappen,<br />
met als thema<br />
‘<strong>Kerk</strong> zijn op het web?!’ De afgelopen jaren<br />
is het aantal sites dat zich richt op religie<br />
en spiritualiteit sterk gegroeid. Bezoekers<br />
ervan komen voor <strong>in</strong>formatie over religieuze<br />
zaken, om men<strong>in</strong>gen met elkaar uit<br />
te wisselen over geloof en spiritualiteit,<br />
over geloof en maatschappij en/of om een<br />
e-pastor te ontmoeten. Voorbeelden zijn:<br />
www.rorate.nl, www.z<strong>in</strong>web.nl en<br />
www.ikonpastoraat.nl. Welke <strong>in</strong>vloed<br />
hebben religieuze websites op de christelijke<br />
traditie? Wat zijn de gevolgen van<br />
deze <strong>in</strong>ternetgemeenschappen op<br />
gemeenschapsvorm<strong>in</strong>g? Kun je wel van<br />
een ‘gemeenschap’ spreken als ieder thuis<br />
achter het scherm zit? Tijdens de lez<strong>in</strong>g<br />
worden de uitdag<strong>in</strong>gen en kansen van<br />
deze ontwikkel<strong>in</strong>gen voor het kerk-zijn <strong>in</strong><br />
deze tijd bekeken.<br />
Sprekers: Leo Fijen, tv-presentator bij<br />
KRO/RKK, en Inez van der Spek, theoloog<br />
en cultuurwetenschapper. Na de voordrachten<br />
filmpjes en kort debat.<br />
Plaats: De Balie, Kle<strong>in</strong>e Gartmanplantsoen<br />
10 te Amsterdam. Deelname is gratis.<br />
Aanmelden: j.koehler@kerkenwereld.nl,<br />
met vermeld<strong>in</strong>g van naam en adresgegevens.<br />
22<br />
Tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g pastoraat voor<br />
vrijwilligers<br />
Op 11 september <strong>2009</strong> gaat de<br />
Uitgebreide Tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g Pastoraat voor vrijwilligers<br />
van start. Er zijn nog enkele plaatsen<br />
beschikbaar. De tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g is bedoeld voor<br />
gemeenteleden die naast het regelmatige<br />
bezoek- en contactwerk actief willen zijn<br />
<strong>in</strong> bijzondere pastorale situaties. Wie deze<br />
tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g volgt zal <strong>in</strong> goed samenspel met<br />
predikant en kerke<strong>nr</strong>aad zelfstandig pastoraal<br />
werk kunnen verrichten. Hij/zij kan het<br />
pastorale werk van de predikant ondersteunen<br />
en aanvullen en waar nodig<br />
pastorale werkzaamheden overnemen.<br />
De tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g wordt verzorgd door het<br />
Centrum voor Kl<strong>in</strong>isch Pastorale Vorm<strong>in</strong>g.<br />
Aan het e<strong>in</strong>de van de tra<strong>in</strong><strong>in</strong>g ontvangen<br />
de deelnemers een certificaat. De cursusdata<br />
zijn: 11 en 18 september, 2, 16 en 30<br />
oktober, 13 en 27 november, 11 december<br />
<strong>2009</strong>, 15 januari en 5 februari 2010.<br />
Locatie is KPV-centrum ‘Zon en Schild’ <strong>in</strong><br />
Amersfoort.<br />
De kosten bedragen € 1100,-. Deelnemers<br />
ontvangen van het Centrum voor<br />
Toerust<strong>in</strong>g en Educatie een subsidie van<br />
€ 300,-. Plaatselijke gemeenten worden<br />
gevraagd een deel van de kosten van de<br />
deelnemers te vergoeden.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie: e-mail: j.koerts@pkn.nl,<br />
tel. (06) 1153 7677. Aanmelden:<br />
www.toerust<strong>in</strong>geneducatie.pkn.nl.<br />
Levensparels<br />
Levensparels, een manier om te bidden en<br />
mediteren, zijn vanaf heden ook verkrijgbaar<br />
<strong>in</strong> de boekhandel. JOP, de jeugdorganisatie<br />
van de Protestantse <strong>Kerk</strong>,<br />
werkt samen met uitgeverij Boekencentrum<br />
aan bredere verspreid<strong>in</strong>g van de<br />
armbanden en bijbehorend boekje.<br />
Daarnaast ontwikkelen zij nieuwe materialen<br />
zoals catechesemateriaal, k<strong>in</strong>dermateriaal<br />
en een luxere versie van de armband.<br />
De Levensparels zijn ontwikkeld <strong>in</strong><br />
Zweden. Elke parel heeft een eigen betekenis,<br />
maar de gebruiker kan er nieuwe<br />
betekenissen aan toevoegen. De parels<br />
kunnen helpen het gebed te verdiepen.<br />
Het onlangs verschenen boekje<br />
‘Levensparels, Inspiratiebron voor gelovig<br />
leven’ gaat <strong>in</strong> op de achtergrond en de<br />
mogelijkheden van de Levensparels. De<br />
armband kost € 9,-, het boekje € 9,90.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie:<br />
www.jop.nl/levensparels.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BErIcHtEN Juni <strong>2009</strong><br />
Theologencursus<br />
Charismatische Vernieuw<strong>in</strong>g<br />
De theologencursus Charismatische<br />
Vernieuw<strong>in</strong>g is bestemd voor pastores,<br />
theologen en theologiestudenten. Ook<br />
partners zijn van harte welkom. In drie jaar<br />
maken de deelnemers kennis met de<br />
charismatische geloofsbelev<strong>in</strong>g en leren<br />
zij de waarde daarvan ontdekken voor hun<br />
beroepsuitoefen<strong>in</strong>g. Er worden meerdere<br />
werkvormen gebruikt: lez<strong>in</strong>gen, reflectie <strong>in</strong><br />
kle<strong>in</strong>e groepen, bidden voor elkaar, creatieve<br />
verwerk<strong>in</strong>g na de lez<strong>in</strong>g, samen<br />
vieren. De opbouw is als volgt: de theologische<br />
noties van de charismatische<br />
geloofsbelev<strong>in</strong>g (eerste jaar), de pastor<br />
persoonlijk (tweede jaar) en de pastor <strong>in</strong> de<br />
gemeente (derde jaar).<br />
De cursus wordt gegeven op zes donderdagen<br />
<strong>in</strong> Amersfoort van 9.30-15.30 uur,<br />
met een retraite van 4 tot 7 januari 2010 <strong>in</strong><br />
Zenderen. Er is een kennismak<strong>in</strong>gsdag op<br />
1 september <strong>2009</strong>. In september is er<br />
gelegenheid <strong>in</strong> te stappen <strong>in</strong> het tweede<br />
jaar van de cursus. De cursuskosten<br />
bedragen € 350,-.<br />
Informatie en aanmeld<strong>in</strong>g: ds. Pieter ter<br />
Veen, Lukaserf 4, 4871 ZM Etten- Leur,<br />
(076) 501 37 93, e-mail:<br />
pieter.ter.veen@gmail.com.<br />
Platformdag <strong>Kerk</strong>tu<strong>in</strong>en<br />
Op zaterdag 6 <strong>juni</strong> organiseert de projectgroep<br />
<strong>Kerk</strong> & Milieu van de Raad van<br />
<strong>Kerk</strong>en de Inspiratie- en Informatiedag<br />
<strong>Kerk</strong>en <strong>in</strong> het groen <strong>in</strong> Pieterburen. Het is<br />
tevens de Platformdag <strong>Kerk</strong>tu<strong>in</strong>en. Op het<br />
programma staan lez<strong>in</strong>gen door Wim<br />
Bastiaanse over de Petruskerk, Wiebe<br />
Zorge over de Domies Toen en T<strong>in</strong>i<br />
Brugge, onder andere over de smikkeltu<strong>in</strong>,<br />
over Hildegard van B<strong>in</strong>gen en over het<br />
maken van een gastvrije klimaattu<strong>in</strong> bij de<br />
kerk. Er zijn ook rondleid<strong>in</strong>gen over planten<br />
<strong>in</strong> de bijbel, kruiden en koken met<br />
bloemen en workshops Symbolisch<br />
Bloemschikken en ‘Natuurlijke liturgie’<br />
(met Marijke de Bruïne). Men kan ook een<br />
huifkartocht maken naar de kwelder van<br />
de Waddenzee.<br />
De dag duurt van 10.00-16.30 uur en<br />
wordt gehouden <strong>in</strong> en om de Petruskerk,<br />
Hoofdstraat 76, Pieterburen. Aanmelden<br />
is niet nodig, koffie/ thee en lunch zijn<br />
tegen betal<strong>in</strong>g beschikbaar.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie: T<strong>in</strong>i Brugge, coörd<strong>in</strong>ator<br />
project <strong>Kerk</strong>tu<strong>in</strong>en, (0575) 43 11 33,<br />
e-mail: t<strong>in</strong>i@kerktu<strong>in</strong>en.nl<br />
Tentoonstell<strong>in</strong>g over oosterse christenen<br />
In de Geerteskerk <strong>in</strong><br />
Kloet<strong>in</strong>ge staat deze zomer<br />
een unieke fototentoonstell<strong>in</strong>g<br />
opgesteld.<br />
Fotograaf Geert Segers<br />
(hoofd opleid<strong>in</strong>g Fotografie<br />
Hogeschool voor de<br />
Kunsten <strong>in</strong> Antwerpen) en<br />
journalist/historicus<br />
August Thiry (De Morgen)<br />
reisden naar het zuidoosten<br />
van Turkije (Tur Abd<strong>in</strong>)<br />
en naar Noord-Irak. Ze<br />
bezochten er het thuisland<br />
van de Syrisch-Orthodoxeen<br />
Assyrische christenen.<br />
Van hen emigreerden er<br />
velen naar onder meer<br />
Nederland en België. De tentoostell<strong>in</strong>g<br />
brengt hun land <strong>in</strong> beeld, maar ook het<br />
spann<strong>in</strong>gsveld tussen diaspora en geboortestreek,<br />
tussen <strong>in</strong>tegratie en eigen cultuur.<br />
Het luik ‘Thuisland’ geeft beelden<br />
van Noord-Irak, het gebied bij Mosoel<br />
(N<strong>in</strong>ive), waar de christelijke m<strong>in</strong>derheid<br />
van oudsher thuis is. De panelen tonen de<br />
laatste christenen van Mesopotamië en<br />
Dankwoord na paasgroeten<br />
Ds. Jeanette van der Perk en ds. Marius<br />
van der Sar, geestelijk verzorgers <strong>in</strong><br />
Forensisch Psychiatrisch Centrum De<br />
Kijvelanden te Poortugaal, willen iedereen<br />
bedanken die heeft meegedaan aan de<br />
paasgroetenactie van <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> <strong>Actie</strong>. Zij<br />
schrijven: ‘De weken voor Pasen mochten<br />
wij uit het gehele land honderden<br />
Paasgroeten ontvangen, bestemd voor de<br />
TBS-gestelden <strong>in</strong> onze kl<strong>in</strong>iek. Langs deze<br />
weg willen we iedereen daarvoor bedanken<br />
en ook laten weten wat er met de<br />
kaarten gebeurt. In onze kl<strong>in</strong>iek zijn 155<br />
mannen opgenomen. Voor elk van hen<br />
maken we een envelop met daarop hun<br />
eigen naam en daar<strong>in</strong> 2 a 3 kaarten. Op<br />
Eerste Paasdag gaan we na de kerkdienst<br />
bij iedereen persoonlijk langs om de enveloppen<br />
met Paasgroeten te overhandigen<br />
en goede Paasdagen te wensen. Elk jaar<br />
weer merken we dat het de mensen <strong>in</strong><br />
23<br />
het landschap waar<strong>in</strong> ze overleven.<br />
Plaats: Geerteskerk Kloet<strong>in</strong>ge,<br />
Geertesple<strong>in</strong> 24 Kloet<strong>in</strong>ge (bij Goes),<br />
tel. (0113) 21 26 02.<br />
Open<strong>in</strong>gstijden: 30 mei tot en met<br />
12 september <strong>2009</strong>, op d<strong>in</strong>sdag en vrijdag<br />
van 13.30-16.00 uur, zaterdag van<br />
10.00-16.00 uur. Rondleid<strong>in</strong>g is mogelijk.<br />
onze kl<strong>in</strong>iek goed doet dat er door mensen<br />
van buiten aan hen gedacht wordt.<br />
Iemand zei: “Ze zouden ook kunnen denken:<br />
jullie hoeven we niet meer”. ‘Wij<br />
v<strong>in</strong>den het belangrijk om dit aan u door te<br />
geven en zijn blij dat dat langs deze weg<br />
kan’, aldus de Poortugaalse pastores.<br />
Nacht der kerken Rotterdam<br />
Op zaterdagavond 20 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> zetten<br />
38 Rotterdamse kerken, kapellen en<br />
gebedshuizen hun deuren open voor een<br />
breed publiek. Er zijn programma’s met<br />
bez<strong>in</strong>n<strong>in</strong>g, ontmoet<strong>in</strong>g, debat, zang, dans,<br />
spiritualiteit, <strong>in</strong>terculturele en <strong>in</strong>terreligieuze<br />
manifestaties voor jong en oud. Het<br />
speciale programma voor jongeren valt<br />
samen met het evenement Rotterdam<br />
Jongerenhoofdstad van Europa.<br />
De ‘Nacht der kerken’ beg<strong>in</strong>t om 18.00 uur<br />
en e<strong>in</strong>digt om 23.00 uur met een programma<br />
<strong>in</strong> aanwezigheid van toonaangevende<br />
gasten op het nieuwe stadspodium<br />
aan het ple<strong>in</strong> voor de Grote of<br />
St. Laurenskerk. Omdat Rotterdam dit jaar<br />
Jongerenhoofdstad is, gaat de nacht<br />
verder met een ‘Afterparty’ <strong>in</strong> gebouw de<br />
Heuvel. Meer <strong>in</strong>formatie:<br />
www.nachtderkerken.nl.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BIJZONDErE ZOrG HErVOrMDE GEMEENtEN<br />
Gerrit Jan wisgerhof<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Commissie bijzondere zorg gaat door<br />
De commissie voor de begeleid<strong>in</strong>g van hervormde gemeenten die <strong>in</strong> 2004 door het ontstaan van<br />
de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> de problemen zijn gekomen mag haar werk afmaken. Dat besloot de<br />
generale synode e<strong>in</strong>d april. In dit artikel volgt een stand van zaken.<br />
De commissie van bijzondere zorg met<br />
betrekk<strong>in</strong>g tot de hervormde gemeenten<br />
had haar werkzaamheden eigenlijk per<br />
1 mei jl. moeten afronden. Volgens overgangsbepal<strong>in</strong>g<br />
28 bij de kerkorde werd de<br />
commissie <strong>in</strong>gesteld voor de periode van 1<br />
februari 2004 tot 1 mei <strong>2009</strong>. Ruim vijf jaar<br />
leek meer dan voldoende. Aanvankelijk<br />
dachten we ook als commissieleden: dat<br />
moet kunnen. Maar gaandeweg werd duidelijk<br />
dat we het niet zouden halen. Het<br />
werk was te omvangrijk en de problematiek<br />
te weerbarstig. Daarom heeft de commissie<br />
aan de synode gevraagd of zij haar<br />
werkzaamheden op een verantwoorde<br />
manier mocht voortzetten en afronden. De<br />
synode besloot op 24 april tot een wijzig<strong>in</strong>g<br />
van de overgangsbepal<strong>in</strong>g 28, waarbij<br />
het mandaat van de commissie werd<br />
verlengd. De gewijzigde tekst luidt nu (met<br />
<strong>in</strong> cursief de nieuwe tekst):<br />
‘De commissies worden <strong>in</strong>gesteld voor de<br />
periode van 1 februari 2004 tot 1 mei <strong>2009</strong>,<br />
met dien verstande, dat zij onverm<strong>in</strong>derd<br />
hun bevoegdheden en taken behouden om<br />
met <strong>in</strong>achtnem<strong>in</strong>g van de overgangsbepal<strong>in</strong>gen<br />
29 tot en met 34 de zaken<br />
waarvan zij de behandel<strong>in</strong>g vóór 1 mei<br />
Hervormde <strong>Kerk</strong> Garderen (foto: J. Broekhuizen)<br />
<strong>2009</strong> hebben aangevangen, na 1 mei <strong>2009</strong><br />
voort te zetten en af te ronden.<br />
Ingeval van een vacature <strong>in</strong> de commissies<br />
wordt gehandeld overeenkomstig het<br />
bepaalde <strong>in</strong> ord<strong>in</strong>antie 4-28-6.<br />
In de nieuwe tekst wordt geen e<strong>in</strong>ddatum<br />
meer genoemd, maar is bepaald dat de<br />
commissie alle lopende zaken kan afronden.<br />
Daarbij gaat het niet om nieuwe<br />
zaken, die zich onverhoopt na 1 mei <strong>2009</strong><br />
zouden aandienen. Het betreft alle dossiers<br />
van vóór genoemde datum, die nu<br />
nog <strong>in</strong> behandel<strong>in</strong>g zijn. Het gaat daarbij<br />
niet alleen om het treffen van een voorzien<strong>in</strong>g.<br />
We moeten ook denken aan begeleid<strong>in</strong>g<br />
bij de implementatie van de getroffen<br />
voorzien<strong>in</strong>gen en aan de behandel<strong>in</strong>g van<br />
eventuele <strong>in</strong>gebrachte bezwaren tegen<br />
een getroffen voorzien<strong>in</strong>g door het generale<br />
college voor de behandel<strong>in</strong>g van<br />
bezwaren en geschillen. Ook dat vergt<br />
soms nog geruime tijd, hebben we<br />
gemerkt.<br />
Niemand hoeft bang te zijn dat de commissie<br />
haar bestaan langer zal rekken dan<br />
strikt noodzakelijk is. De leden zetten maar<br />
al te graag een streep onder dit werk.<br />
Voor de volledigheid zij nog opgemerkt,<br />
dat de commissies van bijzondere zorg<br />
met betrekk<strong>in</strong>g tot de gereformeerde<br />
kerken en evangelisch-lutherse gemeenten<br />
<strong>in</strong>middels geen lopende zaken meer<br />
hebben.<br />
Stand van zaken na vijf jaar<br />
Wat is er <strong>in</strong> de afgelopen vijf jaar bereikt?<br />
Hier volgen enkele cijfers en feiten. De<br />
commissie had <strong>in</strong> de laatste vijf jaren meer<br />
of m<strong>in</strong>der <strong>in</strong>tensieve contacten met ruim<br />
honderd hervormde gemeenten.<br />
In 44 gevallen stelde de commissie vast<br />
dat daar geen sprake was van een ‘aanzienlijk<br />
deel’ van de gemeente, dat weigerde<br />
mee te gaan <strong>in</strong> de Protestantse <strong>Kerk</strong><br />
<strong>in</strong> Nederland. Daarom hoefde <strong>in</strong> die situaties<br />
geen voorzien<strong>in</strong>g te worden getroffen.<br />
De overgangsbepal<strong>in</strong>g stelt immers als<br />
voorwaarde voor een voorzien<strong>in</strong>g dat een<br />
aanzienlijk deel van de gemeenteleden van<br />
overtuig<strong>in</strong>g moet zijn dat zij niet langer<br />
deel kunnen uitmaken van de hervormde<br />
gemeente.<br />
24<br />
Johanneskerk te Soest (foto: J. Broekhuizen)<br />
Tot 1 mei <strong>2009</strong> zijn 48 voorzien<strong>in</strong>gen<br />
getroffen, terwijl er nog dertien <strong>in</strong> voorbereid<strong>in</strong>g<br />
zijn. Dat brengt het totaal op 61<br />
voorzien<strong>in</strong>gen voor evenzoveel hersteld<br />
hervormde gemeenten (zie kader).<br />
Twee voorzien<strong>in</strong>gen zijn <strong>in</strong>middels een<br />
tweede keer aan de orde geweest <strong>in</strong> de<br />
kle<strong>in</strong>e synode vanwege een aanvull<strong>in</strong>g.<br />
In de laatste vergader<strong>in</strong>g van de kle<strong>in</strong>e<br />
synode werd één voorzien<strong>in</strong>g afgewezen<br />
(Ouddorp). De commissie beraadt zich op<br />
het vervolg <strong>in</strong> deze gemeente.<br />
In 40 van de hervormde gemeenten waar<br />
een voorzien<strong>in</strong>g is getroffen werd het hervormd<br />
kerkelijk leven voortgezet, terwijl <strong>in</strong><br />
21 gemeenten helaas geen zelfstandig<br />
hervormd kerkelijk leven meer mogelijk<br />
was. Dat is dus <strong>in</strong> ca 20% van het totale<br />
aantal gemeenten waarmee de commissie<br />
van bijzondere zorg <strong>in</strong> contact kwam. In<br />
die gevallen moest de hervormde<br />
gemeente worden samengevoegd met<br />
een andere gemeente of <strong>in</strong> een samenwerk<strong>in</strong>gsverband<br />
worden ondergebracht.<br />
Tot deze 21 hervormde gemeenten behoren<br />
zes buitengewone wijkgemeenten of<br />
deelgemeenten, die uit een ‘evangelisatie’<br />
zijn ontstaan. Deze zes gemeenten zullen<br />
worden samengevoegd met de hervormde<br />
gemeente ter plaatse. In twee gevallen<br />
waar<strong>in</strong> voorzien<strong>in</strong>gen zijn of worden<br />
getroffen zijn dergelijke gemeenten wel<br />
voortgezet: te weten de wijkgemeente van<br />
bijzondere aard Johanneskerk te Soest<br />
(voorheen Ichthuskerk) en de gemeente<br />
van bijzondere aard De Bron te Urk.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BIJZONDErE ZOrG HErVOrMDE GEMEENtEN<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Tegen de 48 getroffen voorzien<strong>in</strong>gen is <strong>in</strong><br />
twaalf gevallen (25%) bezwaar gemaakt bij<br />
het generale college voor de behandel<strong>in</strong>g<br />
van bezwaren en geschillen; <strong>in</strong> het overgrote<br />
deel door de hersteld hervormde<br />
gemeente; <strong>in</strong> één geval door de hervormde<br />
gemeente en <strong>in</strong> een ander geval<br />
tevens door hervormde gemeenteleden.<br />
Zes gevallen zijn nog <strong>in</strong> behandel<strong>in</strong>g. In de<br />
overige zes gevallen werden <strong>in</strong> vijf zaken<br />
de bezwaren van de hersteld hervormde<br />
gemeente ongegrond verklaard, terwijl <strong>in</strong><br />
één geval de bezwaren van de hervormde<br />
gemeente (en classis) werden gehonoreerd.<br />
Verder werden <strong>in</strong> één geval bezwaren<br />
<strong>in</strong>gediend door een aantal hervormde<br />
gemeenteleden tegen de door commissie<br />
van bijzondere zorg voorgestelde samenvoeg<strong>in</strong>g<br />
van die gemeente; deze bezwaren<br />
werden door het generale college niet<br />
gehonoreerd.<br />
In negen gevallen moest <strong>in</strong> de periode<br />
2004-<strong>2009</strong> een beroep op de burgerlijke<br />
voorzien<strong>in</strong>ge<strong>nr</strong>echter worden gedaan om<br />
de rechten van een hervormde gemeente<br />
veilig te stellen.<br />
De commissie vergaderde tot 1 mei <strong>2009</strong><br />
vijfenvijftig keer <strong>in</strong> het dienstencentrum <strong>in</strong><br />
Utrecht. De commissieleden legden vele<br />
honderden bezoeken ter plaatse af en een<br />
veelvoud aan kilometers.<br />
Oplev<strong>in</strong>g van het gemeenteleven<br />
In veel gemeenten werden commissieleden<br />
geconfronteerd met een zwaar<br />
gehavend gemeenteleven. De heftige<br />
strijd, die <strong>in</strong> sommige plaatsen aan de<br />
kerkverenig<strong>in</strong>g vooraf g<strong>in</strong>g, trok diepe<br />
sporen. De opgelopen averij was groot.<br />
Daarbij moeten we ons ook nog eens realiseren,<br />
dat <strong>in</strong> veel gemeenten al grote aantallen<br />
gemeenteleden via de perforatieregel<strong>in</strong>g<br />
waren vertrokken vanwege het al te<br />
eenzijdige beleid van de kerke<strong>nr</strong>aad.<br />
Dat betekende een extra verlies aan vitaliteit.<br />
Vaak vertoonde de samenstell<strong>in</strong>g kerken-<br />
Nieuwe <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Putten (foto: J. Broekhuizen)<br />
resultaat van een getroffen voorzien<strong>in</strong>g <strong>in</strong><br />
Doornspijk (foto: J. Broekhuizen)<br />
raad van vóór 1 mei 2004 geen afspiegel<strong>in</strong>g<br />
van de gemeente. De <strong>in</strong>vloed van de<br />
gemeenteleden op de samenstell<strong>in</strong>g van<br />
de kerke<strong>nr</strong>aad werd <strong>in</strong> die gevallen vaak<br />
bewust gem<strong>in</strong>imaliseerd door de kerke<strong>nr</strong>aad.<br />
Inmiddels zijn we vijf jaren verder. In vele<br />
gevallen constateren we tot onze grote<br />
dankbaarheid en verwonder<strong>in</strong>g een duidelijke<br />
oplev<strong>in</strong>g van het gemeenteleven. Hier<br />
en daar keren gemeenteleden weer terug.<br />
Er groeit een nieuw beleid. Er is veel meer<br />
openheid <strong>in</strong> de communicatie tussen ker-<br />
a. GEtrOFFEN VOOrZIENINGEN<br />
1. Vianen Eben Häezer<br />
2. Numansdorp Elim<br />
3. Lunteren<br />
4. Achterberg<br />
5. Abbenbroek<br />
6. Harskamp<br />
7. Elspeet<br />
8. Zwartebroek- Terschuur<br />
9. Garderen<br />
10. Rijssen Rehoboth<br />
11. Wijk bij Heusden<br />
12. Leerbroek<br />
13. Loon op Zand<br />
14. Nederhemert<br />
15. Opheusden<br />
16. ‘s Greveldu<strong>in</strong>- Vrijhoeve- Capelle<br />
17. Genemuiden<br />
18. Doornspijk<br />
19. IJsselmuiden- Grafhorst<br />
20. Melissant<br />
21. Spijk (Z.H.)<br />
22. Schoo<strong>nr</strong>ewoerd<br />
23. Montfoort<br />
24. S<strong>in</strong>t Annaland<br />
25. Sirjansland<br />
26. Nieuwleusen- Rehoboth<br />
27. Poederoijen- Loeveste<strong>in</strong><br />
28. Goedereede<br />
29. Boven- Hard<strong>in</strong>xveld<br />
30. Waarder<br />
31. Urk De Bron<br />
25<br />
ke<strong>nr</strong>aad en gemeente gekomen. Men<br />
heeft heel duidelijk gezien hoe het <strong>in</strong> elk<br />
geval niet moet. Gemeenteleden verstaan<br />
meer dan voorheen hun verantwoordelijkheid<br />
voor het geheel van de gemeente.<br />
Niet dat alle geslagen wonden al weer<br />
geheeld zijn. Dat vraagt nog meer tijd.<br />
Maar er zit <strong>in</strong> veel plaatsen wel een duidelijk<br />
opgaande lijn <strong>in</strong> het gemeenteleven. In<br />
plaatsen waar wij als commissieleden er<br />
niet meer op durfden hopen, zien wij weer<br />
een levende gemeente ontstaan rondom<br />
Woord en Sacrament. Sprekende voorbeelden<br />
daarvan zijn bijvoorbeeld Garderen,<br />
Kesteren en Gameren.<br />
Nogmaals, dat stemt tot grote dankbaarheid.<br />
Het geeft ons als commissieleden<br />
ook de <strong>in</strong>spiratie om met ons werk verder<br />
te gaan totdat we het hebben afgerond.<br />
De bekende laatste loodjes wegen dan<br />
weliswaar hier en daar zwaar, maar het is<br />
de moeite zeker waard.<br />
Ds. Gerrit Jan wisgerhof is voorzitter van de<br />
commissie van Bijzondere Zorg met betrekk<strong>in</strong>g<br />
tot de Hervormde gemeenten.<br />
32. Oud-Beijerland<br />
33. Nieuwe Tonge<br />
34. Stellendam<br />
35. Oosterwolde<br />
36. Aalst (Gld.)<br />
37. Andelst<br />
38. Herk<strong>in</strong>gen<br />
39. Arnemuiden<br />
40. Katwijk aan Zee<br />
41. Woudenberg<br />
42. Poortvliet<br />
43. Gameren<br />
44. Kesteren<br />
45. Veenendaal<br />
46. Staphorst<br />
47. Heesbeen<br />
48. Putten<br />
B. NOG tE trEFFEN VOOrZIENINGEN<br />
49. Ouddorp<br />
50. Middelharnis<br />
51. S<strong>in</strong>t- Maartensdijk<br />
52. Wouterswoude<br />
53. Houten<br />
54. Zuilichem<br />
55. Voorburg WBA<br />
56. Ridderkerk<br />
57. Soest WBA<br />
58. Maartensdijk<br />
59. Ouderkerk aan den IJssel<br />
60. Vriezenveen WBA<br />
61. Nieuwaal<br />
BWA= Wijkgemeente van Bijzondere Aard.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> PrEDIKaNtSwISSELINGEN<br />
Predikantswissel<strong>in</strong>gen<br />
Beroepen<br />
te Amstelveen-Buitenveldert (Nwe Kruiskerkgem.),<br />
ds. S.H. Lanser te Voorburg<br />
(geref.); te Baarn (Calvijnkerk), ds. H. Westerhout<br />
te Harderwijk; te Beekbergen,<br />
ds. A. Meil<strong>in</strong>g te Akkerwoude-Murmerwoude;<br />
te Bodegraven (hervormd wijkgemeente<br />
2), ds. H. Westerhout te Harderwijk;<br />
te Boskoop (wijk oost), proponent<br />
G.J. Roest te Utrecht; te Bruchem/<br />
<strong>Kerk</strong>wijk-Delwijnen (herv.), ds. P.J. Teeuw<br />
te Papendrecht; te Den Bommel (herv.),<br />
ds. K.E. Schonewille te ‘s-Gravenmoer;<br />
te Hageste<strong>in</strong>, proponent H.J.T. Lubbers te<br />
Wekerom; te Krimpen a/d IJssel (herv.<br />
wijkg. van b.a.), ds. P.F. Bouter te Leerdam;<br />
te Moerkapelle, proponent A.A.<br />
Teeuw te Ridderkerk, die bedankte voor<br />
Nijkerk; te Nederlangbroek (herv.),<br />
ds. H. Westerhout te Harderwijk;<br />
te Nieuwe Tonge i.c.m. Herk<strong>in</strong>gen (herv.),<br />
proponent H.J.T. Lubbers te Wekerom;<br />
te Nijkerk (hervormd wijk 1), proponent<br />
A.A. Teeuw te Ridderkerk; te Oude Tonge,<br />
proponent P.M. van ‘t Hof te S<strong>in</strong>t-Annaland;<br />
te Rouveen (herv. wijk 2), ds. W. van<br />
Vreeswijk te Rijssen; te Sprang (herv.),<br />
ds. A. Schroten te Gouderak; te Voorthuizen<br />
(herv. wijk 1), ds. P.F. Bouter te Leerdam;<br />
te Werkendam (hervormd wijk 2),<br />
ds. A.L. van Zwet te Woudenberg (herv.);<br />
te IJsselmuiden-Grafhorst (herv. wijk 2),<br />
ds. W.H.T. Moehn te Oldebroek; te Zelhem,<br />
ds. mw. N.M. Drop te Donkerbroek;<br />
door de generale synode als predikant <strong>in</strong><br />
algemene dienst (werkbegeleid<strong>in</strong>g predikanten),<br />
ds. A.H. Drost te Houten; door de<br />
generale synode als predikant <strong>in</strong> algemene<br />
dienst (docent <strong>in</strong> Quito, Equador), ds. K.L.<br />
Bom te Gouda; door de generale synode<br />
als predikant <strong>in</strong> algemene dienst (docent te<br />
Limuru, Kenia), ds. W.J.E. Jansen te Den<br />
Haag; als predikant <strong>in</strong> algemene dienst<br />
(docent te Limuru, Kenia), ds. L.J. Joziasse<br />
Den Haag (maatsch. werker KASO).<br />
Aangenomen<br />
naar Bell<strong>in</strong>gwolde, proponent H.C. Mulderij<br />
te Gron<strong>in</strong>gen; naar Bierum-Holwierde-<br />
Krewerd, ds. K. Hansen-Noort te Kropswolde;<br />
naar Daarle (hervormd), proponent<br />
A.W.J. Theunisse te Dordrecht; naar<br />
Deventer (wijk 1; deeltijd), ds. E. Posthumus<br />
Meyjes te Deventer; naar Enschede<br />
(<strong>in</strong>loophuis Oecumenisch Citypastoraat),<br />
proponent E. Sonneveld te Borne; naar<br />
Gron<strong>in</strong>gen (prot. wijkgem. De Bron),<br />
ds. A.J. van Ess te Leek-Oldebert; naar<br />
Hattem (hervormd wijk 1), ds. M.L.W.<br />
Karels te Rijswijk NB (herv.); naar Hem-<br />
men, ds. A.E.I. Zaal te Wesepe; naar Kollumerzwaag<br />
(herv.), ds. M. M<strong>in</strong>k te<br />
Oudega c.a.; naar Leiden (herv. Marewijkgem.),<br />
ds. T. Jacobs te Broek op Langedijk;<br />
naar Maurik (herv.), ds. J Wolt<strong>in</strong>ge te<br />
Ru<strong>in</strong>erwold; naar Mijdrecht, ds. L.I. Nagelkerke-van<br />
Wier<strong>in</strong>gen te Dirkshorn; naar<br />
Montfoort, proponent P.C.H. Kle<strong>in</strong>bloesem<br />
te Nieuw-Lekkerland; naar Nieuw-<br />
Lekkerland, ds. E. Gouda te Oude Pekela;<br />
naar Nuenen, ds. S.C. Crouwel te Braunschweig<br />
(Duitsland); naar Nunspeet,<br />
ds. P. Barmentlo te Alblasserdam; naar<br />
Onstwedde (geref.), ds. R. Slaar te Workum;<br />
naar Oude Tonge, proponent P.M.<br />
van ‘t Hof te S<strong>in</strong>t-Annaland; naar Rotterdam-Delfshaven<br />
(miss. opdracht), proponent<br />
W.M. van Laar te Rotterdam; naar<br />
Schoonoord (federatieve gem.), ds. J.A.<br />
Schneider te De Lier; naar Schoo<strong>nr</strong>ewoerd<br />
(herv.), proponent R.R. Eis<strong>in</strong>ga te Moordrecht;<br />
naar Sluipwijk (herv.), proponent<br />
A. Robbertsen te Ede; naar Uithuizermeeden,<br />
ds. D. de Boer te Middelstum-Toornwerd-Westerwijterd/Huiz<strong>in</strong>ge;<br />
naar Wommels-Hidaard,<br />
ds. A.E. Veerman-van Dijk<br />
te Drogeham; naar Zoutelande, ds. G.J.<br />
Ruitenburg te Vleuten-De Meern; naar<br />
Zwolle wijkgemeente St<strong>in</strong>skerkgemeente,<br />
ds. E. van ‘t Slot te Opende.<br />
Bedankt<br />
voor Amersfoort (Adventkerk), ds. G. van<br />
Meijeren te Dirksland; voor Apeldoorn<br />
(herv. wijkgem. b.a. Eben-Haëzer),<br />
26<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
ds. W.H.T. Moehn te Oldebroek; voor Den<br />
Bommel (herv.), ds. K.E. Schonewille te<br />
’s-Gravenmoer; voor Genemuiden (hervormd<br />
wijk 2), ds. P.J. Teeuw te Papendrecht;<br />
voor Harderwijk (herv. wijk 2),<br />
ds. P.F. Bouter te Leerdam; voor Rijssen<br />
(hervormd wijk 5), ds. P. Molenaar te<br />
Scherpenzeel (Gld); voor Siddeburen-<br />
Steendam-Tjuchem (herv.), ds. E. van<br />
‘t Slot te Opende.<br />
Beroepbaar<br />
proponent I. de Graaf, Bredestraat 82,<br />
B-9600 Ronse (België);<br />
proponent I.M. den Hartog, Königsgarten<br />
22, 47 533 Kleve (Duitsland), tel. (0049)<br />
2821-806120, e-mail:<br />
mariekedenhartog57@gmail.com;<br />
proponent R.R. Eis<strong>in</strong>ga, Ooievaarsdreef<br />
32, 2841 PC Moordrecht,<br />
tel. (0182) 37 93 15;<br />
proponent H.G.T. Kaai, Lange Poten 21 A,<br />
2511 CM Den Haag, tel. (06) 42 13 07 47.<br />
proponent H. Lubbers, Roekelseweg 33,<br />
6733 BN Wekerom. Tel. (0318) 46 15 09;<br />
proponent G. Loeve, Rupelmondelaan 12,<br />
3555 XH Utrecht;<br />
proponent J.T. de Kon<strong>in</strong>g, Van Asperenstraat<br />
26, 3371 HR Hard<strong>in</strong>xveld-Giessendam,<br />
tel. (0184) 63 07 40;<br />
proponent J.W. Stam, De Savor<strong>in</strong> Lohmanlaan<br />
27, 3362 CE Sliedrecht,<br />
tel. (0184) 41 13 47.<br />
proponent dr. L.J. Ties<strong>in</strong>ga, Sperwer 6,<br />
9781 XR Bedum, tel. (050) 301 35 58,<br />
e-mail: ljties<strong>in</strong>ga@xs4all.nl.<br />
Overleden<br />
12 april ds. W.J. Koole overleden (geb.<br />
29 november 1929); 20 april ds. T. Struys<br />
(geb. 13 november 1923); 22 april<br />
ds. J. van Tu<strong>in</strong>en (geb. 25 juli 1921);<br />
26 april ds. F.J. Goethals (geb. 7 mei<br />
1920);<br />
Wilt u berichten over predikantswissel<strong>in</strong>gen<br />
en beroepbaarstell<strong>in</strong>gen doorgeven aan het<br />
Synodesecretariaat? Postbus 8399, 3503 RJ Utrecht,<br />
e-mail: jaarboek@pkn.nl.<br />
Daarnaast kunnen deze berichten doorgegeven<br />
worden aan Persbureau Scheps, Postbus 103,<br />
3770 AC Barneveld, e-mail: scheps@solcon.nl
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> BIJBELtEKStEN Juni <strong>2009</strong><br />
Juni <strong>2009</strong><br />
Deze teksten zijn gekozen uit de lez<strong>in</strong>gen die <strong>in</strong> het gezamenlijk gebed <strong>in</strong> Taizé worden gebruikt. Taizé is een oecumenisch klooster <strong>in</strong><br />
Frankrijk. De teksten zijn kort genoeg om verschillende keren per dag herlezen te worden, voor een tijd van persoonlijk of gemeenschappelijk<br />
gebed. Zo is men door het gebruik van dit rooster verbonden met de wereldoecumene.<br />
ma 1 Wie zich met de Heer verenigt wordt<br />
met hem één geest. (1 Kor<strong>in</strong>tiërs 6: 12-20)<br />
di 2 De gelovigen werden door hevige vervolg<strong>in</strong>gen<br />
verspreid. Degenen die verdreven<br />
waren, trokken rond en verkondigden<br />
het woord van God.<br />
(Handel<strong>in</strong>gen 8: 1-8)<br />
wo 3 Wees niet partijdig. Trek onaanzienlijken<br />
niet voor en zie machthebbers niet<br />
naar de ogen. Spreek rechtvaardig recht<br />
over je naasten. Heb je naaste lief als<br />
jezelf. (Leviticus 19: 15-19)<br />
do 4 Paulus schreef: De liefde berokkent uw<br />
naaste geen kwaad, dus de wet v<strong>in</strong>dt<br />
zijn vervull<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de liefde.<br />
(Rome<strong>in</strong>en 13: 8-10)<br />
vr 5 Waar de Geest van de Heer is, daar is<br />
vrijheid. (2 Kor<strong>in</strong>tiërs 3: 16-18)<br />
za 6 Een lichaam is een eenheid die uit vele<br />
delen bestaat. Zo is het ook met het<br />
lichaam van Christus. Wij zijn allen<br />
gedoopt <strong>in</strong> één Geest en zijn daardoor<br />
één lichaam geworden. U bent het<br />
lichaam van Christus en ieder van u<br />
maakt daar deel van uit.<br />
(1 Kor<strong>in</strong>tiërs 12: 12-27)<br />
zo 7 Jezus zei tot zijn leerl<strong>in</strong>gen: Mij is alle<br />
macht gegeven <strong>in</strong> de hemel en op de<br />
aarde. Ga dus op weg en maak alle volken<br />
tot mijn leerl<strong>in</strong>gen, door hen te<br />
dopen <strong>in</strong> de naam van de Vader en de<br />
Zoon en de heilige Geest.<br />
(Matteüs 28: 16-20)<br />
ma 8 Jezus riep: Laat wie dorst heeft bij mij<br />
komen en dr<strong>in</strong>ken wie <strong>in</strong> mij gelooft!<br />
(Johannes 7: 37-44)<br />
di 9 Mozes antwoordde de Heer: “Ik ben<br />
geen goed spreker.” De Heer antwoordde<br />
hem: “Ik zal bij je zijn als je<br />
moet spreken en je de woorden <strong>in</strong> de<br />
mond leggen.” (Exodus 4: 10-17)<br />
wo 10 Ik sla mijn ogen op naar de bergen, van<br />
waar komt mijn hulp? Mijn hulp komt<br />
van de Heer die hemel en aarde<br />
gemaakt heeft. (Psalm 121)<br />
do 11 Maakt het brood dat wij breken ons niet<br />
één met het lichaam van Christus?<br />
Omdat het één brood is zijn wij, hoewel<br />
met velen, één lichaam.<br />
(1 Kor<strong>in</strong>tiërs 10: 16-17)<br />
vr 12 U verhoort de wens van de nederigen,<br />
Heer, u bemoedigt hen en luistert met<br />
aandacht. (Psalm 10: 14-18)<br />
za 13 Jezus zei tot zijn leerl<strong>in</strong>gen: Jullie zullen<br />
worden vervolgd omwille van mijn<br />
naam. Bedenk wel dat jullie je verdedig<strong>in</strong>g<br />
niet moeten voorbereiden. Want ik<br />
zal jullie woorden van wijsheid schenken.<br />
(Lucas 21: 5-19)<br />
zo 14Terwijl Jezus en zijn leerl<strong>in</strong>gen het pesachmaal<br />
aten, nam Jezus een brood,<br />
sprak het zegengebed uit, brak het<br />
brood, deelde het uit en zei: Neem hiervan,<br />
dit is mijn lichaam. (Marcus 14: 12-26)<br />
ma 15Jezus zegt: Zoek eerst het kon<strong>in</strong>krijk<br />
van God en zijn gerechtigheid. Maak je<br />
geen zorgen voor de dag van morgen.<br />
(Matteüs 6: 31-34)<br />
di 16 Elia wachtte op de Heer op de berg van<br />
God. Er stak een krachtige w<strong>in</strong>dvlaag<br />
op, maar de Heer bevond zich niet <strong>in</strong> die<br />
w<strong>in</strong>dvlaag. Toen kwam er een aardbev<strong>in</strong>g,<br />
maar de Heer bevond zich niet <strong>in</strong><br />
die aardbev<strong>in</strong>g. Daarna was er vuur,<br />
maar de Heer bevond zich niet <strong>in</strong> dat<br />
vuur. Na het vuur klonk het gefluister<br />
van een zachte bries. En toen sprak de<br />
Heer tot Elia. (1 Kon<strong>in</strong>gen 19: 8-13)<br />
wo 17Door de genade bent u gered, dankzij<br />
uw geloof. Maar dat dankt u niet aan<br />
uzelf; het is een geschenk van God.<br />
(Efeziërs 2: 1-10)<br />
do 18 Jezus zegt: Zoals de Vader doden<br />
opwekt en levend maakt, zo maakt ook<br />
de Zoon levend wie hij wil.<br />
(Johannes 5: 19-24)<br />
vr 19 De Heer zegt: Zoals regen of sneeuw<br />
neerdaalt uit de hemel en daarheen niet<br />
terugkeert zonder eerst de aarde te<br />
doordrenken en haar te bevruchten - zo<br />
geldt dit ook voor het woord dat voortkomt<br />
uit mijn mond: het keert niet<br />
vruchteloos naar mij terug.<br />
(Jesaja 55: 10-11)<br />
27<br />
za 20 Laten we zonder te wankelen datgene<br />
blijven belijden waarop we hopen.<br />
Laten we opmerkzaam blijven en elkaar<br />
ertoe aansporen lief te hebben en goed<br />
te doen. (Hebreeën 10: 19-25)<br />
zo 21Jezus bracht de hevige storm op het<br />
meer tot rust. De leerl<strong>in</strong>gen werden<br />
bevangen door grote schrik en zeiden:<br />
Wie is hij toch, dat zelfs de w<strong>in</strong>d en het<br />
meer hem gehoorzamen? (Marcus 4: 35-41)<br />
ma 22Jezus zei tot zijn leerl<strong>in</strong>gen: Jullie moeten<br />
klaarstaan, want de Mensenzoon<br />
komt op een tijdstip waarop je het niet<br />
verwacht. (Matteüs 24: 42-44)<br />
di 23 Paulus schreef: Ik verzeker u dat het<br />
evangelie dat ik u verkondigd heb niet<br />
door mensen is bedacht - ik heb het ook<br />
niet van een mens ontvangen of geleerd<br />
- maar dat Jezus Christus mij is geopenbaard.<br />
(Galaten 1: 11-24)<br />
wo 24Toen zijn levenswerk ten e<strong>in</strong>de liep,<br />
heeft Johannes gezegd: Wie jullie denken<br />
dat ik ben, ben ik niet. Maar let op:<br />
na mij komt iemand anders, en ik ben<br />
het niet waard om zelfs maar zijn sandalen<br />
los te maken. (Handel<strong>in</strong>gen 13: 23-25)<br />
do 25 De Heer zegt: Kan een vrouw haar zuigel<strong>in</strong>g<br />
vergeten of harteloos zijn tegen<br />
het k<strong>in</strong>d dat zij droeg? Zelfs al zou zij het<br />
vergeten, ik vergeet jou nooit.<br />
(Jesaja 49: 13-15)<br />
vr 26 De Heer gaf mij ruimte, bevrijdde mij,<br />
omdat hij mij liefhad. (Psalm 18)<br />
za 27 U bent licht, door uw bestaan <strong>in</strong> de<br />
Heer. Ga de weg van de k<strong>in</strong>deren van<br />
het licht. Het licht brengt goedheid<br />
voort en gerechtigheid en waarheid.<br />
(Efeziërs 5: 8-14)<br />
zo 28Toen men een man vertelde dat zijn<br />
dochter gestorven was, zei Jezus: Wees<br />
niet bang, maar blijf geloven. Later<br />
pakte hij de hand van het k<strong>in</strong>d vast en<br />
zei tegen haar: “Talita koem!” Dat betekent:<br />
“Meisje, ik zeg je, sta op!” Meteen<br />
stond het meisje op en begon heen en<br />
weer te lopen. (Marcus 5: 21-43)<br />
ma 29Paulus schreef: Ik heb de goede strijd<br />
gestreden, het geloof behouden. Nu
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
Advertenties<br />
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> kent twee soorten advertenties:<br />
vacatureadvertenties van kerkelijke<br />
gemeenten en andere advertenties.<br />
Vacatureadvertenties van gemeenten kunnen<br />
<strong>in</strong> vier verschillende formaten geplaatst<br />
worden: Kle<strong>in</strong> (tot 65 woorden), Normaal<br />
(tot 130 woorden), Groot (tot 260 woorden)<br />
en Zeer groot (tot 520 woorden/hele<br />
pag<strong>in</strong>a). Voor deze formaten gelden respectievelijk<br />
de volgende tarieven: € 174,<br />
€ 348, € 698 en € 1.394. Let op: het aantal<br />
woorden wordt berekend met de functie<br />
‘Woorden tellen’ onder Extra <strong>in</strong> tekstverwerk<strong>in</strong>gsprogramma<br />
Word.<br />
Andere advertenties bestaan <strong>in</strong> de formaten:<br />
1/8, 1/4, 1/2 en 1/1. De prijzen zijn respectievelijk:<br />
€ 348, € 698, € 1.394,<br />
€ 2.788.<br />
KZG verzorgt uitzend<strong>in</strong>gen via Radio Bloemendaal, gericht op<br />
mensen b<strong>in</strong>nen en buiten de kerk. Daarnaast zijn er diverse<br />
activiteiten om christelijk geloof en spiritualiteit op een open<br />
wijze ter sprake te brengen. Zie www.kerkzondergrenzen.nl<br />
De sticht<strong>in</strong>g wil, daartoe <strong>in</strong> staat gesteld door derden, enkele<br />
nieuwe projecten starten. Om deze te realiseren is versterk<strong>in</strong>g<br />
van werkkracht nodig. Daarom zoekt de sticht<strong>in</strong>g iemand die<br />
z.s.m. kan beg<strong>in</strong>nen als<br />
Projectenmedewerker<br />
voor 15 uur per week gedurende een periode van 18 maanden,<br />
met mogelijkheid van verleng<strong>in</strong>g.<br />
Taken:<br />
• Uitwerken en mede-uitvoeren van projecten.<br />
• Bewaken van de voortgang en kwaliteit.<br />
• Samen met de predikant ontwikkelen van nieuwe ideeën en<br />
activiteiten om de doelstell<strong>in</strong>gen van de sticht<strong>in</strong>g te realiseren.<br />
• Opzetten en onderhouden van een netwerk dat bijdraagt aan<br />
de verdere ontwikkel<strong>in</strong>g van de projecten.<br />
• Begeleiden van vrijwilligers die bij projecten betrokken zijn.<br />
Wij zoeken iemand met een HBO-opleid<strong>in</strong>g die aff<strong>in</strong>iteit heeft<br />
met doel en werk van de sticht<strong>in</strong>g KZG.<br />
Arbeidsvoorwaarden overeenkomstig de regel<strong>in</strong>g voor kerkelijke<br />
medewerkers van de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland.<br />
Nadere <strong>in</strong>formatie bij ds. Aart Mak (06/477.610.30)<br />
Sollicitaties uiterlijk 2 weken na verschijnen van dit blad sturen<br />
aan KZG, Vijverweg 14, 2061 GX Bloemendaal o.v.v. sollicitatie<br />
of <strong>in</strong>fo@kerkzondergrenzen.nl.<br />
aDVErtENtIES<br />
Aanlever<strong>in</strong>g<br />
Per e-mail aan:<br />
kerk<strong>in</strong>formatie.advertenties@pkn.nl (de<br />
kale tekst <strong>in</strong> een Word-bestand en logo’s<br />
uitsluitend apart <strong>in</strong> een jpg-bestand), per<br />
fax aan (030) 880 14 45, of <strong>in</strong> papieren<br />
vorm per post aan: <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> Advertenties<br />
(F. Rozemond), Postbus 8504,<br />
3503 RM Utrecht.<br />
Naam en logo’s<br />
De afkort<strong>in</strong>g PKN wordt zoveel mogelijk<br />
vermeden. Wanneer het logo van de Protestantse<br />
<strong>Kerk</strong> wordt gebruikt dient dat<br />
volledig (met vaste verticale tekst) te worden<br />
afgedrukt. Dit <strong>in</strong> verband met de optimale<br />
en eenduidige werk<strong>in</strong>g ervan. Eigen<br />
varianten op dit logo kunnen <strong>in</strong> <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
worden geweigerd. Andere eigen<br />
28<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
logo’s, beeldmerken, vignetten of foto’s<br />
zijn uiteraard hartelijk welkom.<br />
Uiterste aanleverdata:<br />
(zie ook www.pkn.nl homepage, l<strong>in</strong>ksboven<br />
onder tijdschriften/nieuwsbrieven):<br />
Juli-augustusnummer: 2 <strong>juni</strong><br />
Septembernummer: 4 augustus<br />
Oktobernummer: 1 september<br />
De advertentiepag<strong>in</strong>a’s <strong>in</strong> <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
worden vanaf de dag van verschijnen<br />
tevens geplaatst op www.pkn.nl > klik<br />
l<strong>in</strong>ksboven op: Vacatures.<br />
De redactie van <strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> is niet verantwoordelijk<br />
voor de <strong>in</strong>houd van advertenties.<br />
Bij de opmaak zal zoveel mogelijk<br />
reken<strong>in</strong>g worden gehouden met de wensen<br />
van de adverteerder.<br />
De missie van de Protestantse Gemeente i.w. te<br />
Heerhugowaard-Veenhuizen is:<br />
“Geïnspireerd en verbonden door Gods woord, stellen wij de<br />
ander centraal”.<br />
Wilt u deze missie <strong>in</strong>houd geven, kijk dan eens op:<br />
www.pkn-heerhugowaard.nl.<br />
Wellicht ontdekt u of u de<br />
fulltime predikant m/v<br />
wilt zijn die wij als protestantse gemeente i.w. zoeken.<br />
U bent een predikant(e) die ervar<strong>in</strong>g heeft <strong>in</strong> een gemeente die<br />
behoort tot de Protestantse <strong>Kerk</strong>. We zoeken iemand die<br />
samen met de aanwezige predikant <strong>in</strong>itiatieven neemt en het<br />
beleid helpt vertalen naar de praktijk van alledag.<br />
Meer <strong>in</strong>formatie<br />
Als de profielschets en de overige <strong>in</strong>formatie (te v<strong>in</strong>den op<br />
bovenstaande website) u aanspreekt, dan ontvangen wij graag<br />
vóór 1 juli <strong>2009</strong> uw reactie. Deze kunt u sturen naar het secretariaat<br />
van de beroep<strong>in</strong>gscommissie:<br />
de heer S. Pols, Reuzenpandas<strong>in</strong>gel 82, 1704 VP Heerhugowaard.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> aDVErtENtIES<br />
De Gereformeerde <strong>Kerk</strong> van Damwâld<br />
zoekt een <strong>in</strong>spirerende en ervaren<br />
kerkelijk werker m/v (20 uur per week)<br />
Wij denken aan iemand die:<br />
1.van harte actief is <strong>in</strong> het pastoraat<br />
2.creatief en <strong>in</strong>novatief is <strong>in</strong> het ontplooien van een nieuwe<br />
pastorale structuur<br />
3.organisatorische talenten heeft om vrijwilligers te v<strong>in</strong>den en<br />
te <strong>in</strong>spireren die zich willen <strong>in</strong>zetten voor het werk <strong>in</strong> de wijk<br />
4.meedenkt <strong>in</strong> liturgische vernieuw<strong>in</strong>g<br />
5.flexibel is <strong>in</strong> het <strong>in</strong>vullen van de uren<br />
6.bereid is om begrafenissen te leiden<br />
7.goed kan samenwerken met de fulltime predikant en betrokken<br />
gemeenteleden.<br />
Wij bieden:<br />
• een prettige werkplek <strong>in</strong> een actieve gemeente<br />
• een goede samenwerk<strong>in</strong>g met de Hervormde Gemeente<br />
Ga jij met ons de uitdag<strong>in</strong>g aan…<br />
Protestantse Gemeente te colmschate/Schalkhaar<br />
zoekt een<br />
Jeugd-Jongerenwerker (ca. 0,33 Fte.)<br />
De Protestantse Gemeente te Colmschate/ Schalkhaar (PGCS)<br />
is een veelkleurige gemeente met circa 2900 gemeenteleden.<br />
Ongeveer 30 % behoort tot de leeftijdscategorie 0 - 20 jaar.<br />
Het jeugdwerk leeft enorm b<strong>in</strong>nen onze gemeente. Voor verdere<br />
versterk<strong>in</strong>g van ons jeugdwerkteam zoeken we een<br />
jeugd-jongerenwerker met:<br />
• een theologische HBO-opleid<strong>in</strong>g<br />
• m<strong>in</strong>imaal 5 jaar ervar<strong>in</strong>g <strong>in</strong> het jeugd- en jongerenwerk<br />
Stuur je brief aan:<br />
Protestantse Gemeente te Colmschate/ Schalkhaar<br />
t.a.v. Ingeborg Griffioen, vice-voorzitter kerke<strong>nr</strong>aad<br />
Holterweg 108<br />
7429 AH Colmschate<br />
E-mail: jeugd.vacatures@pgcs.nl<br />
Voor de volledige vacaturetekst en voor meer <strong>in</strong>formatie:<br />
www.pgcs.nl. of stuur een email. Reageren kan tot 14 <strong>juni</strong><br />
<strong>2009</strong>. Gesprekken v<strong>in</strong>den op uitnodig<strong>in</strong>g plaats op 16, 23 of 24<br />
<strong>juni</strong> ‘s avonds.<br />
29<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
• een aanstell<strong>in</strong>g voor een jaar, met de optie op verleng<strong>in</strong>g<br />
• een salaris conform de regels van de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong><br />
Nederland.<br />
In de Gereformeerde <strong>Kerk</strong> van Damwâld staat ontmoeten centraal.<br />
Omzien naar elkaar is de basis voor alles wat met elkaar<br />
besproken en georganiseerd wordt. Het is een actieve<br />
gemeente met tal van diaconale activiteiten en een bloeiend<br />
jeugdwerk. De gemeente bestaat uit plus m<strong>in</strong>us 1500 leden<br />
waarvan een groot aantal zich bezighoudt met de diverse<br />
werkzaamheden b<strong>in</strong>nen de kerk.<br />
Voor meer <strong>in</strong>formatie kunt u terecht bij mevrouw C. van Loo-<br />
Zijlstra, tel. (0511) 42 28 14.<br />
Geïnteresseerden worden van harte uitgenodigd om b<strong>in</strong>nen 3<br />
weken na publicatie te reageren.<br />
Uw sollicitatie, voorzien van een c.v., kunt u per brief sturen<br />
aan: de heer K.H. Kooistra,<br />
Mr. P.A. Bergsmastraat 19, 9104 HA Damwâld of per e-mail<br />
aan vacature@gereformeerdekerkdamwoude.nl.<br />
De gemeente antwerpen-Noord (VPKB) zoekt een<br />
predikant (m/v)<br />
en een<br />
jongerenpastor (m/v)<br />
Van de predikant(e) verwachten wij dat deze<br />
onze multiculturele herberg <strong>in</strong>spirerend wil dienen<br />
en zich openstelt naar de stad toe.<br />
Van de jeugdpastor verwachten wij dat deze<br />
met (vluchtel<strong>in</strong>gen)jongeren op stap wil gaan.<br />
Van beiden verwachten wij<br />
hartelijke betrokkenheid, oecumenische <strong>in</strong>gesteldheid en<br />
goede samenwerk<strong>in</strong>g.<br />
Beide functies worden door de overheid vergoed volgens de<br />
loonschalen voor (hulp)predikant. Een onkostenvergoed<strong>in</strong>g is<br />
voorzien. Eén pastorie is beschikbaar.<br />
Nadere <strong>in</strong>formatie: www.protestantsekerkantwerpennoord.be<br />
of dhr. S.Bimmel (vz beroep<strong>in</strong>gscie): bimmel@telenet.be, tel.<br />
0032 - 3 663 89 35 of de consulent ds. J. v.d. Berg,<br />
dsjanvdb@hotmail.com, tel. 0032 - 477 40 9112<br />
Een <strong>in</strong>fomap is beschikbaar en op te vragen bij: mevr. T. Claes,<br />
Lange W<strong>in</strong>kelstraat 5, 2000 Antwerpen<br />
(teresaclaes@tele2all<strong>in</strong>.be). Uw brief met CV ontvangen wij<br />
graag voor 1 juli <strong>2009</strong> op bovenstaand adres.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
De Protestantse Gemeente Blokzijl<br />
heeft zich ten doel gesteld Gods woord<br />
te vertolken <strong>in</strong> en naar het leven van<br />
alledag. Zij wil een gastvrije gemeente<br />
zijn waarvan de deur uitnodigend open<br />
staat voor iedereen, gelovig of niet, om<br />
zo bij te dragen aan de persoonlijke relatie<br />
met God <strong>in</strong> het dagelijks leven, het<br />
vormen van gemeenschap en de <strong>in</strong>zet<br />
voor de samenlev<strong>in</strong>g.<br />
Onze gemeente kenmerkt zich daarbij<br />
door<br />
- een open oecumenische houd<strong>in</strong>g<br />
- ruimte en aandacht voor iedereen<br />
- mondigheid en openheid<br />
- het op elkaar afstemmen van geloven<br />
en handelen<br />
- betrokkenheid en medewerk<strong>in</strong>g van<br />
gemeenteleden bij alle onderdelen<br />
van het gemeente-zijn.<br />
De tweel<strong>in</strong>gdorpen Oppenhuizen & Uitwell<strong>in</strong>gerga,<br />
of beter gezegd “Top en<br />
Twel”, liggen <strong>in</strong> het Friese Merengebied<br />
dichtbij Sneek. Gezamenlijk wonen er<br />
ongeveer 1500 <strong>in</strong>woners. Top en Twel<br />
houdt er een bloeiend verenig<strong>in</strong>gsleven<br />
op na.<br />
De Protestantse Gemeente Oppenhuizen<br />
& Uitwell<strong>in</strong>gerga telt 825 leden.<br />
Een kerkelijk werker is momenteel <strong>in</strong><br />
deeltijd actief <strong>in</strong> het jeugd- en jongerenwerk.<br />
Kernwoorden:<br />
• omzien naar elkaar<br />
• kerk <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>g<br />
• luisterend oor<br />
• samenwerken<br />
• meelevend<br />
• enthousiasme<br />
aDVErtENtIES<br />
30<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
BLOKZIJL: EEN UITDAGENDE GEMEENTE!<br />
De jongeren en ouderen van deze gemeente zoeken daarvoor een full-time.<br />
predikant(e)<br />
die<br />
• <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g kan geven aan deze visie<br />
• stuurt en nieuwe richt<strong>in</strong>gen geeft en daarnaast ook zelf actief meewerkt aan het<br />
realiseren van de doelen<br />
• een luisterend oor wil zijn voor ieder <strong>in</strong> de gemeente<br />
• enige ervar<strong>in</strong>g heeft<br />
• bereid is om <strong>in</strong> Blokzijl te gaan wonen, waarvoor wij een prachtige, aan het water<br />
gelegen won<strong>in</strong>g aanbieden<br />
Durft u de uitdag<strong>in</strong>g aan?<br />
Voor <strong>in</strong>formatie kunt u contact opnemen met:<br />
Mevrouw C. Schuurman-Otto, Zuiderwalstraat 2, 8356 EC Blokzijl.<br />
Tel. (0527) 24 34 40<br />
e-mail: crista.schuurman@live.nl<br />
website: www.kerkblokzijl.nl<br />
Graag zien wij uw reactie met curriculum vitae tegemoet voor 19 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong>.<br />
De Protestantse Gemeente Oppenhuizen & uitwell<strong>in</strong>gerga zoekt een fulltime<br />
predikant (m/v)<br />
Wij vragen een spontane en enthousiaste predikant die:<br />
• <strong>in</strong> de predik<strong>in</strong>g jong en oud weet te <strong>in</strong>spireren en te boeien<br />
• vooral jeugd en jonge gez<strong>in</strong>nen (<strong>in</strong>dicatie 25 - 45 jaar) stimuleert, maar ook ouderen<br />
aanspreekt<br />
• het pastoraat een warm hart toedraagt<br />
• <strong>in</strong> de diensten de bijbel vertaalt naar het dagelijks leven<br />
• open staat voor verander<strong>in</strong>gsprocessen en daar<strong>in</strong> met de gemeente een actieve en<br />
creatieve rol wil vervullen<br />
• ervar<strong>in</strong>g heeft <strong>in</strong> tenm<strong>in</strong>ste één gemeente<br />
• zich betrokken voelt bij de dorpsactiviteiten<br />
• de Friese taal actief beheerst of <strong>in</strong> ieder geval bereid is om deze taal te leren verstaan.<br />
Graag sturen wij u onze profielschets en andere <strong>in</strong>formatie over de kerkelijke en burgerlijke<br />
gemeente toe. U kunt hiervoor contact opnemen met mevr. S. Nauta, Tsjerkebuorren<br />
25/27, 8625 HA, Oppenhuizen, tel. (0515) 55 87 66, e-mail:<br />
sreitsma11@hetnet.nl.<br />
Wij zien uw schriftelijke reactie graag voor 13 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> tegemoet op bovenstaand<br />
adres.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
De Protestantse Gemeente Bredevoort, <strong>in</strong> 2007 ontstaan uit<br />
de fusie van de plaatselijke Hervormde Gemeente en de Gereformeerde<br />
<strong>Kerk</strong> van Bredevoort, heeft - door de aanvaard<strong>in</strong>g<br />
van beroepen elders - totaal 1.2 formatieplaats voor professionele<br />
ondersteun<strong>in</strong>g beschikbaar.<br />
De gemeente bestaat uit ca. 1250 leden (ca. 590 pastorale eenheden)<br />
uit Bredevoort en de omliggende buurtschappen.<br />
De <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g van de vacature is flexibel. De gemeente is op zoek<br />
naar:<br />
ofwel een<br />
predikant (m/v), (voor ca. 0.8 - 1 fte),<br />
<strong>in</strong> een later stadium aan te vullen met een andere beroepskracht,<br />
ofwel een<br />
predikantenpaar (voor samen 1.2 fte)<br />
Die predikant of dat predikantenpaar<br />
• heeft ervar<strong>in</strong>g <strong>in</strong> m<strong>in</strong>imaal één eigen gemeente;<br />
• zoekt naar verdere versterk<strong>in</strong>g van de eenheid b<strong>in</strong>nen de<br />
gemeente;<br />
• weet de gemeente <strong>in</strong> al haar geled<strong>in</strong>gen bij haar zoektocht<br />
WEEKENDS<br />
die je bijblijven<br />
12-14 12-14 <strong>juni</strong> <strong>juni</strong> Leven <strong>in</strong> balans<br />
Hoe Hoe Hoe Hoe voorkom voorkom voorkom voorkom je je je je dat dat dat dat je je je je geleefd geleefd geleefd geleefd<br />
wordt? wordt?<br />
3-5 3-5 3-5 3-5 juli juli juli juli Mediteren kun je leren<br />
Tra<strong>in</strong> Tra<strong>in</strong> Tra<strong>in</strong> Tra<strong>in</strong> jezelf jezelf jezelf jezelf o.l.v. o.l.v. o.l.v. o.l.v. een een een een professional<br />
professional<br />
professional<br />
professional<br />
WWW.HEZENBERG.NL 038 - 444 52 51<br />
WE027<br />
aDVErtENtIES<br />
31<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
naar een eigentijdse spiritualiteit te begeleiden en te <strong>in</strong>spireren;<br />
• gaat op eigentijdse en <strong>in</strong>spirerende wijze voor <strong>in</strong> de kerkelijke<br />
vier<strong>in</strong>gen;<br />
• weet ambtsdragers en gemeenteleden toe te rusten en te<br />
ondersteunen <strong>in</strong> het gemeentezijn;<br />
• toont betrokkenheid <strong>in</strong> het pastoraat;<br />
• heeft een open houd<strong>in</strong>g naar mensen b<strong>in</strong>nen de eigen<br />
gemeente, maar ook daarbuiten;<br />
• heeft een open oog voor de nood <strong>in</strong> de wereld;<br />
• en is bereid tot samenwerk<strong>in</strong>g.<br />
Er is een vrijstaande pastorie beschikbaar.<br />
De salariër<strong>in</strong>g en de overige arbeidsvoorwaarden zijn overeenkomstig<br />
de voorwaarden van de Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> Nederland.<br />
Indien u geïnteresseerd bent kunt u de volledige profielschets<br />
en een <strong>in</strong>formatiemap aanvragen bij de secretaris van de beroep<strong>in</strong>gscommissie,<br />
mevr. N. Dansen, Hollenberg 13, 7121 MC<br />
Aalten, tel. (0543) 45 19 36, of per email:<br />
nelleke.dansen@scr<strong>in</strong>ium.nl<br />
Uw schriftelijke sollicitatie met daar<strong>in</strong> een omschrijv<strong>in</strong>g van uw<br />
motivatie en uw CV kunt u, graag uiterlijk 3 weken na verschijn<strong>in</strong>g<br />
van dit blad, eveneens naar bovengenoemd adres sturen.<br />
De Bethlehemkerk te Brussel zoekt<br />
predikant<br />
Wij zijn een kle<strong>in</strong>e Nederlandstalige protestantse kerkgemeente<br />
<strong>in</strong> het grote bruisende Brussel (Anderlecht), behorend<br />
tot de Verenigde Protestantse <strong>Kerk</strong> <strong>in</strong> België.<br />
wij zoeken een predikant die zich herkent <strong>in</strong>:<br />
• Oecumenisch, pastoraal en sociaal bewogen<br />
• Vertolk<strong>in</strong>g van de Bijbel naar actualiteit en dagelijks leven<br />
• Teamwerk, zowel plaatselijk als <strong>in</strong> nationaal kerkverband<br />
• Franssprekend met noties van het Duits.<br />
wij bieden de predikant:<br />
• Een door de Belgische overheid gegarandeerd salaris op het<br />
niveau van een eerste predikantsplaats.<br />
• Een tegemoetkom<strong>in</strong>g <strong>in</strong> de woonkosten door de burgerlijke<br />
gemeente.<br />
• Vergoed<strong>in</strong>g voor o.a. adm<strong>in</strong>istratieve, telefoon- en verplaats<strong>in</strong>gskosten.<br />
Inlicht<strong>in</strong>gen en sollicitaties:<br />
ds. E. Veen, Leopold Beosierlaan 89, 3010 Leuven<br />
0032 ( 0) 16-22 98 83<br />
e-mail : ernst.veen@telenet.be of :<br />
secretariaat.bethlehemkerk@gmail.com
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> aDVErtENtIES<br />
De Protestantse Gemeente<br />
Warnsveld/Leesten is een veel-<br />
kleurige gemeente met ongeveer<br />
2.500 leden.<br />
Onze gemeenteleden wonen <strong>in</strong><br />
het dorp Warnsveld gelegen bij<br />
Zutphen, en <strong>in</strong> Leesten, een grote<br />
nieuwbouwwijk van Zutphen die<br />
haar voltooi<strong>in</strong>g nadert.<br />
32<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
De Protestantse Gemeente warnsveld/Leesten zoekt<br />
een predikant(e) <strong>in</strong> deeltijd (50%)<br />
• die verantwoordelijk is voor het pastoraat <strong>in</strong> een deel van onze gemeente;<br />
• die mee wil denken over de vormgev<strong>in</strong>g van het diaconaat;<br />
• die op eigen wijze een bijdrage levert aan de verscheidenheid van de zondagse vier<strong>in</strong>-<br />
gen;<br />
• die tenm<strong>in</strong>ste 1x per maand voorgaat <strong>in</strong> een kerkdienst van de gemeente<br />
• die <strong>in</strong> staat is actuele theologische thema’s aan de orde te stellen;<br />
• die aff<strong>in</strong>iteit heeft met het werken met nieuwe media;<br />
• die het leuk v<strong>in</strong>dt om <strong>in</strong> een team te werken;<br />
• die ook <strong>in</strong> avonduren beschikbaar is;<br />
• bij gelijke geschiktheid gaat onze voorkeur uit naar een jongere predikante, van gere-<br />
formeerde orig<strong>in</strong>e;<br />
Er is geen pastorie beschikbaar, maar de kerke<strong>nr</strong>aad zal van harte medewerk<strong>in</strong>g verle-<br />
nen om een geschikte won<strong>in</strong>g te v<strong>in</strong>den.<br />
Voor mondel<strong>in</strong>ge <strong>in</strong>formatie kunt u zich richten tot de voorzitter van de beroep<strong>in</strong>gscommissie, de heer H. Regel<strong>in</strong>k, telefoon:<br />
(0575) 55 13 80.<br />
Nadere schriftelijke <strong>in</strong>formatie is verkrijgbaar bij het secretariaat en/of de website: www.pknwarnsveld.nl<br />
Geïnteresseerden worden verzocht hun sollicitatie vóór 1 juli <strong>2009</strong> te sturen aan de secretaris van de beroep<strong>in</strong>gscommissie de<br />
heer K. Brouwer, Rijksstraatweg 32, 7231 AG Warnsveld, telefoon (0575) 52 65 18.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> aDVErtENtIES<br />
De Protestantse Gemeente Emmen<br />
wijkgemeente “de Leeuwerik”<br />
Samen op weg met de wijkgemeente Bargeres- Delftlanden<br />
naar één nieuwe wijkgemeente Emmen-Zuid<br />
is op zoek naar een:<br />
predikant(e) of<br />
predikantenechtpaar<br />
voor een fulltime functie ( 1fte )<br />
wie zijn wij:<br />
Emmen staat bekend om het vele natuurschoon en is een<br />
‘open en groene stad’.<br />
Onze wijkgemeente is veelkleurig en bestaat uit relatief veel<br />
jonge gez<strong>in</strong>nen. Wij zijn een meelevende pluriforme geloofsgemeenschap,<br />
bestaande uit bijna 1700 leden.<br />
wij zoeken iemand die:<br />
• ervar<strong>in</strong>g heeft <strong>in</strong> een eerdere gemeente<br />
• samen met de kerke<strong>nr</strong>aad de motor wil zijn van de gemeente<br />
• een b<strong>in</strong>dende rol wil vervullen <strong>in</strong> de gemeente en het samengaan<br />
met de wijkgemeente Bargeres- Delftlanden kan<br />
ondersteunen<br />
• speciale aandacht wil geven aan de groep “jonge gez<strong>in</strong>nen”<br />
met opgroeiende k<strong>in</strong>deren en het bestaande bloeiende<br />
jeugdwerk<br />
• moderne liturgie een belangrijk onderdeel v<strong>in</strong>dt van de zondagse<br />
eredienst en een eigentijdse uitleg <strong>in</strong> hedendaagse<br />
taal, helder, blijmoedig en begrijpelijk kan verwoorden<br />
• naast naar “jongeren” ook naar de “ouderen” wil omzien<br />
• mee wil werken aan de oecumenische samenwerk<strong>in</strong>g met<br />
een tehuis voor verstandelijk en lichamelijk gehandicapten <strong>in</strong><br />
de wijkgemeente<br />
• wil samenwerken met de collega’s van de overige wijkgemeenten<br />
<strong>in</strong> Protestants Emmen<br />
Voor nadere <strong>in</strong>formatie, <strong>in</strong>clusief een <strong>in</strong>formatiepakket, kunt u<br />
telefonisch of per e-mail contact opnemen met de voorzitter<br />
van de beroep<strong>in</strong>gscommissie, de heer H.R. Bakker (tel: 0591<br />
676564), Smaragddreef 4, 7828 BD EMMEN of via e-mail:<br />
rb@bakerware.nl<br />
Uw reactie , <strong>in</strong>clusief CV, ontvangen wij graag voor 21 <strong>juni</strong> as<br />
op één van bovengenoemde adressen.<br />
Info: www.sowdeleeuwerik.nl / www.de-opgang.eu.<br />
33<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
amaris Zuiderheide te Hilversum zoekt een<br />
Geestelijk verzorger (16 uur per week)<br />
De geestelijke verzorg<strong>in</strong>g<br />
• is een onderdeel van de totale zorg b<strong>in</strong>nen ons zorgcentrum<br />
• richt zich op cliënten en medewerkers<br />
• is een aanvull<strong>in</strong>g op het pastoraat vanuit lokale gemeenten/<br />
parochies<br />
• draagt bij aan beleidsontwikkel<strong>in</strong>g op ethisch en levensbeschouwelijk<br />
gebied.<br />
uw profiel<br />
• afgeronde opleid<strong>in</strong>g Theologie (bij voorkeur universiteit)<br />
• bevoegdheid voor kerkelijke benoem<strong>in</strong>g<br />
• lid van een protestants-christelijke kerk<br />
• brede oecumenische <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>g<br />
• goede sociale vaardigheden<br />
• open en neutrale houd<strong>in</strong>g naar alle cliënten en medewerkers<br />
• <strong>in</strong>spirerende persoonlijkheid, <strong>in</strong> staat om nieuw beleid mee<br />
uit te dragen en te ontwikkelen<br />
• <strong>in</strong>teger<br />
• vermogen medewerkers te betrekken bij de Christelijke<br />
Identiteit<br />
• aff<strong>in</strong>iteit met de ouderenzorg.<br />
Informatie en sollicitatie<br />
U kunt vóór 12 <strong>juni</strong> aanstaande schrijven of mailen naar:<br />
AMARIS ZUIDERHEIDE<br />
t.a.v. het directiesecretariaat<br />
Diependaalselaan 337<br />
1215 KG HILVERSUM<br />
Mailadres: Zuiderheide@amaris.nl<br />
Inlicht<strong>in</strong>gen zijn te verkrijgen bij de heer Jaco van Dasler,<br />
directeur, tel. 035 - 624 04 58.<br />
De eerste gespreksronde v<strong>in</strong>dt plaats op donderdag 18<br />
<strong>juni</strong> a.s. De tweede gespreksronde is gepland op donderdag<br />
25 <strong>juni</strong> a.s.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong> aDVErtENtIES<br />
De Protestantse Gemeente i.w. roden-roderwolde heeft<br />
een uitdagende en <strong>in</strong>teressante vacature voor een oecumenisch<br />
<strong>in</strong>gestelde, open en betrokken<br />
parttime emerituspredikant<br />
of<br />
kerkelijk werker met HBO-opleid<strong>in</strong>g (m/v)<br />
Wij nodigen u uit om b<strong>in</strong>nen één maand te solliciteren naar<br />
deze functie voor 16,7 uur, (5/12 werkweek).<br />
<strong>Kerk</strong>elijk Roderwolde maakt deel uit van de huidige federatie<br />
Protestantse Gemeente <strong>in</strong> word<strong>in</strong>g Roden-Roderwolde. Verwacht<br />
wordt dat de beoogde fusie medio <strong>2009</strong> tot stand komt.<br />
De predikant of kerkelijk werker gaat eens per twee weken voor<br />
<strong>in</strong> de zondagse eredienst en vervult een belangrijke functie b<strong>in</strong>nen<br />
de kle<strong>in</strong>e, betrokken dorpsgemeenschap van Roderwolde.<br />
Een mooie vrijstaande pastorie met fraaie tu<strong>in</strong> rondom is<br />
beschikbaar. Van de predikant / kerkelijk werker wordt verwacht<br />
dat hij zich vestigt <strong>in</strong> de pastorie.<br />
Reacties op deze oproep kunt u richten aan de voorzitter van<br />
het wijkteam, dhr H. Boerema, Sandebuur 20, 9315 TG Roderwolde,<br />
tel. (050) 503 31 07, e-mail: hboerema@hetnet.nl.<br />
Uitgebreide <strong>in</strong>formatie over de Protestantse Gemeente <strong>in</strong> word<strong>in</strong>g<br />
Roden-Roderwolde en een profielschets kan worden verkregen<br />
op www.pkn-roden.nl<br />
34<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
De Protestantse Gemeente Eelde-Paterswolde zoekt een<br />
predikant(e) voor 50%<br />
die samen met de aanwezige fulltime predikant onze<br />
gemeente van ruim 1.200 leden kan verb<strong>in</strong>den en <strong>in</strong>spireren.<br />
Eelde-Paterswolde is een prachtig Noord-Drents dorp onder<br />
de rook van Gron<strong>in</strong>gen met ca.13.000 <strong>in</strong>woners.<br />
Wij zijn een veelkleurige gemeente waar<strong>in</strong> een grote groep<br />
enthousiaste vrijwilligers zich actief <strong>in</strong>zet. Werken <strong>in</strong> onze<br />
mooie gemeente biedt een boeiend perspectief.<br />
Wij verwachten van de nieuwe predikant dat hij/zij:<br />
• De vier<strong>in</strong>g rond het Woord van God als een wezenlijke taak<br />
beschouwt.<br />
• Gevoel en betrokkenheid heeft bij het diaconale werk.<br />
• Met hart en handen open staat voor mens en maatschappij.<br />
• Op een heldere, toegankelijke wijze de Bijbelse boodschap<br />
voor jong en oud naar de actualiteit weet te vertalen.<br />
• Uit de voeten kan met het pastoraat aan verschillende doelgroepen.<br />
• Een <strong>in</strong>spirerende en <strong>in</strong>itiatiefrijke rol speelt b<strong>in</strong>nen de<br />
geloofs- en dorpsgemeente.<br />
Wanneer u zich aangesproken voelt door deze advertentie en<br />
beschikt over een volledige predikantsopleid<strong>in</strong>g, nodigen wij u<br />
uit om voor 18 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> te solliciteren.<br />
Uw schriftelijke reactie kunt u richten aan de secretaris van de<br />
beroep<strong>in</strong>gscommissie, Janny Koops, Veenweg 1, 9761 TH<br />
Eelde. Of per email: jannykoops@planet.nl<br />
Voor <strong>in</strong>formatie kunt u bellen met Geertje Koops, voorzitter<br />
van de beroep<strong>in</strong>gscommissie, telefoon (050) 309 49 08.<br />
Volledigheidshalve vermelden wij dat een predikantswon<strong>in</strong>g<br />
niet beschikbaar is.<br />
Verder verwijzen wij u graag naar de website: www.pkn-eelde.nl.
<strong><strong>Kerk</strong><strong>in</strong>formatie</strong><br />
De Protestantse Gemeente te warmond<br />
gelegen <strong>in</strong> de Du<strong>in</strong>- en Bollenstreek, zoekt een<br />
predikant(e)<br />
<strong>in</strong> fulltime dienstverband.<br />
De Protestantse Gemeente te Warmond wil een gemeente zijn<br />
waar<strong>in</strong> zoveel mogelijk mensen zich thuis voelen. Hoewel deze<br />
gemeente zich vooral manifesteert tijdens de zondagse ere-<br />
diensten wil zij midden <strong>in</strong> de wereld staan en ook op andere<br />
tijden en plaatsen gastvrijheid bieden aan eenieder die daarom<br />
vraagt<br />
In ons beleidsplan <strong>2009</strong>-2012 hebben we ons profiel en onze<br />
visie onder woorden gebracht. Van daaruit hebben we speer-<br />
punten aangegeven t.a.v. eredienst, pastoraat, jeugdwerk, dia-<br />
conaat en beheer.<br />
We zijn trots op onze historische kerk, die gezichtsbepalend is<br />
voor de dorpskern en voorzien van een moderne aanbouw met<br />
neve<strong>nr</strong>uimten.<br />
We beschikken over een ruime en goed onderhouden monumentale<br />
pastorie.<br />
Veel <strong>in</strong>formatie is te v<strong>in</strong>den op onze website: www.pgwarmond.nl.<br />
Voelt u zich aangesproken door ons profiel & visie en wilt u<br />
ons daar<strong>in</strong> voorgaan, reageer dan.<br />
Wij zenden u graag een uitgebreid <strong>in</strong>formatiepakket met<br />
daar<strong>in</strong> o.a. de profielschets, <strong>in</strong>formatie over onze gemeente en<br />
het beleidsplan toe.<br />
U kunt hiervoor contact opnemen met de heer A. Boer, tel.<br />
(071) 301 24 17 of de heer J. Hoekstra, tel. (071) 301 00 54,<br />
e-mail: beroep<strong>in</strong>gscommissie@pgwarmond.nl.<br />
Uw schriftelijke reactie ontvangen wij graag voor 21 <strong>juni</strong>.<br />
U kunt die richten aan de secretaris van de beroep<strong>in</strong>gscom-<br />
missie: de heer J. Hoekstra, van Wassenaarstraat 18, 2361<br />
KJ Warmond.<br />
aDVErtENtIES<br />
35<br />
Juni <strong>2009</strong><br />
De Protestantse Gemeente i.w. te ter apel zoekt een<br />
predikant (m/v) 0,6 fte<br />
wij zijn een gemeente die …..<br />
• ligt <strong>in</strong> Westerwolde, het meest bosrijke gebied van Gron<strong>in</strong>gen;<br />
• beschikt over een pastorie;<br />
• plusm<strong>in</strong>us 490 leden telt;<br />
• pluriform is, met verschillende wijzen van geloofsbelev<strong>in</strong>g.<br />
wij zoeken een ervaren predikant die …..<br />
• vanuit een overtuigd, persoonlijk geloof Gods’ boodschap<br />
op hedendaagse en <strong>in</strong>spirerende wijze kan overbrengen;<br />
• saamhorigheid kan stimuleren om te komen tot een eenheid<br />
van gemeente-zijn;<br />
• gericht is op mensen, zowel jong als oud;<br />
• beschikt over liturgische kwaliteiten en bereid is te zoeken<br />
naar een levende vormgev<strong>in</strong>g van de erediensten.<br />
Informatie<br />
Een <strong>in</strong>formatieset kunt u aanvragen bij mevr. W. Gerrits,<br />
e-mail: Willy@dehoeksteenterapel.nl<br />
Uw brief met CV ontvangen wij graag op onderstaand adres:<br />
mevr. W. Gerrits-Meijer, R. Kochstraat 41, 9561 RB Ter Apel.<br />
De Protestantse (wijk)gemeente rotterdam - Kral<strong>in</strong>gen <strong>in</strong><br />
word<strong>in</strong>g (federatie van de Gereformeerde <strong>Kerk</strong> van Rotterdam<br />
- Kral<strong>in</strong>gen en de Hervormde wijkgemeente Kral<strong>in</strong>gen - Oost)<br />
zoekt een<br />
predikant(e) voor een 80% dienstverband,<br />
die<br />
• met name jeugd en jongeren aanspreekt;<br />
• passie heeft voor preken;<br />
• energiek en warm is <strong>in</strong> het pastoraat;<br />
• een uitgesproken teamspeler is;<br />
• <strong>in</strong>vull<strong>in</strong>g geeft aan de missionaire taak.<br />
Wij zijn een vitale geloofsgemeenschap betrokken op God,<br />
elkaar en de wereld.<br />
U vormt samen met een reeds aanwezige fulltime predikant en<br />
talrijke vrijwilligers een team.<br />
Voor <strong>in</strong>licht<strong>in</strong>gen en/of het opvragen van een <strong>in</strong>formatiepakket<br />
met profielschets kunt u contact opnemen met mw. E. Valkenburg-Koopman,<br />
Mecklenburgple<strong>in</strong> 2, 3062 BL Rotterdam, tel.<br />
(010) 452 22 82, e-mail: valkenburg@mail.com<br />
Uw reactie zien wij graag vóór 13 <strong>juni</strong> <strong>2009</strong> tegemoet.