Tanzania Special
Het mooiste van Tanzania.
Het mooiste van Tanzania.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 9e jaargang l special 2020 l prijs e3,50 l www.oogvoorafrika.nl<br />
TANZANIA SPECIAL<br />
DE SAFARI SCHATKAMER VAN AFRIKA ˙ ZANZIBAR ˙ EILAND VAN<br />
TIJDLOZE SCHOONHEID ˙ 24 UUR IN STONE TOWN EN DAR ES SALAAM<br />
˙ NAAR DE TOP VAN DE KILIMANJARO ˙ DE MOOISTE WILDLIFE FOTO’S<br />
˙ TARZAN EN JANE IN TANZANIA
Karibu!<br />
De beste<br />
vakantiebestemming<br />
voor iedereen<br />
De nationale wildparken van <strong>Tanzania</strong> worden<br />
gezien als de beste op het gebied van safari’s.<br />
Maar liefst een kwart van de totale oppervlakte<br />
van <strong>Tanzania</strong> bestaat uit wildparken, met het<br />
wereldberoemde Serengeti National Park –<br />
bekend van de grote migratie − en het Selous<br />
Game Reserve, waar ongeveer 20 procent van<br />
alle zoogdieren te vinden is.<br />
Maar er is meer: wat te denken van de<br />
beklimming van de Kilimanjaro en Mount Meru<br />
of een bezoek aan de drie grote meren: Lake<br />
Victoria, Tanganyika en Nyasa. Of een vakantie<br />
op de witte stranden van het tropische eiland<br />
Zanzibar.<br />
De beste plekken in de wereld om chimpansees<br />
te zien, vind je ook in <strong>Tanzania</strong>: in het Gombe<br />
Stream National Park, bekend van Jane Goodall,<br />
en het Mahale Mountains National Park.<br />
En dan zijn er de 120 verschillende stammen,<br />
waarvan de iconische Masaï het meest tot de<br />
fotografische verbeelding spreken.<br />
(ADVERTENTIE)<br />
Welkom in <strong>Tanzania</strong>!<br />
Al meer dan twintig jaar staat <strong>Tanzania</strong><br />
op de eerste plaats van Afrikaanse<br />
vakantiebestemmingen. Inspirerend, warm en<br />
gemakkelijk.<br />
Kijk voor alle reisinformatie, accommodaties en het downloaden van de informatieve <strong>Tanzania</strong> National Parks brochure op<br />
www.tanzaniaparks.com, de officiële website van <strong>Tanzania</strong> National Parks
3<br />
TANZANIA<br />
SPECIAL<br />
Van de redactie<br />
Lock Down & Open Up<br />
Half mei kondigde de premier van <strong>Tanzania</strong> aan dat zijn land<br />
als eerste in Afrika weer opengaat voor toeristen. Om hen te<br />
laten genieten (met inachtneming van alle Covid-19 richtlijnen)<br />
van de weidse vergezichten, de natuur die nu een aantal<br />
maanden niet door mensenvoeten is betreden.<br />
<strong>Tanzania</strong> wordt gezien als het safariland par excellence, met de<br />
great migration, de Kilimanjaro, de Ngorongoro Crater die ook<br />
gezien wordt als de Hof van Eden.<br />
Voor veel mensen is <strong>Tanzania</strong> de gedroomde vakantiebestemming.<br />
Droom niet langer, maar onderzoek de opties<br />
om op reis te gaan. En dat is wat een safari eigenlijk is: een reis<br />
door een wereld die je niet kende en die voor altijd bij je zal<br />
blijven.<br />
Ons advies voor een zo zorgeloos mogelijke reis is: boek in<br />
deze omstandigheden alleen via een touroperator.<br />
Het Covid-19 virus is (nog) onvoorspelbaar.<br />
Geniet van deze OOG VOOR AFRIKA TANZANIA special, blijf<br />
gezond, reis veilig.<br />
Marjolein Westerterp<br />
Peter Boshuijzen
4<br />
80<br />
Rik Felderhof -<br />
Schrijvers liegen allemaal de waarheid<br />
6<br />
<strong>Tanzania</strong> 10 tips<br />
108 72<br />
Tarzan in <strong>Tanzania</strong><br />
24 uur in<br />
Dar es Salaam<br />
Bestemming <strong>Tanzania</strong><br />
<strong>Tanzania</strong> 10 tips 6<br />
De schatkamer van <strong>Tanzania</strong> 8<br />
<strong>Special</strong> Place Ngorongoro Crater –<br />
de levende ark van Noah 16<br />
Zanzibar – eiland van tijdloos geluk 22<br />
24 uur in Stone Town – een wandeling door<br />
heden en verleden 48<br />
Expeditie Kilimanjaro 57<br />
In de voetsporen van de Lion King 66<br />
24 uur in Dar es Salaam 72<br />
Fotoparadijs <strong>Tanzania</strong> 90<br />
Africa Inside Out – het authentieke <strong>Tanzania</strong> 100<br />
Columns<br />
Rik Felderhof – Alles goed, sir? 20<br />
Rik Felderhof – Patrick One & Two 42<br />
Rik Felderhof – Mama Daktari 85<br />
Ontmoetingen<br />
Jane Goodall – Geloof, hoop & liefde 32<br />
Portfolio Todd Gustafson –<br />
menselijke emoties in het dierenrijk 36<br />
Rik Felderhof -<br />
Schrijvers liegen allemaal de waarheid 80<br />
Thuis in Afrika – Marion en Ben Sumari 86<br />
Tarzan in <strong>Tanzania</strong> 108<br />
En ook<br />
Van de redactie 2<br />
Webshop OOG VOOR AFRIKA 42<br />
Stichting Twiga 64<br />
Neem een abonnement 99<br />
Colofon 106<br />
OOGVOORAFRIKA
22<br />
Zanzibar – eiland van tijdloos<br />
geluk<br />
5<br />
Expeditie Kilimanjaro<br />
57 66<br />
In de voetsporen<br />
van de Lion King
<strong>Tanzania</strong><br />
Voor sommigen het meest fotogenieke safariland ter wereld.<br />
In ieder geval het land van de spectaculaire dierenmigraties,<br />
van de Ngorongoro krater, die wel het achtste wereldwonder<br />
wordt genoemd en de imposante Mount Kilimanjaro.<br />
Tien tips<br />
1. Jaarlijkse migratie van<br />
gnoes en zebra’s door de<br />
Serengeti.<br />
Tips: BMS-Travellers<br />
2. In de Ngorongoro krater<br />
leven geen giraffen. Dit<br />
heeft niet te maken met<br />
het feit dat de dieren<br />
de steile hellingen niet<br />
af kunnen (zoals vaak<br />
wordt beweerd) maar<br />
doordat er te weinig<br />
voedselrijke bomen in<br />
de krater zijn.<br />
3. In het zuiden van<br />
<strong>Tanzania</strong> liggen twee<br />
indrukwekkende, ruige<br />
wildparken: Selous<br />
Game Reserve (het<br />
grootste wildreservaat<br />
van Afrika) en Ruaha<br />
Game Reserve (het<br />
meest ruige park van<br />
<strong>Tanzania</strong>).<br />
4. Chimpansees in de<br />
nationale parken Mahale<br />
en Gombe.<br />
5. Beklimming van<br />
Mount Kilimanjaro,<br />
de hoogste berg<br />
van Afrika.
6. Aan Lake Eyasi wonen<br />
bijzondere stammen als<br />
de Datoq en Hadzabe,<br />
die communiceren<br />
middels een kliktaal,<br />
vergelijkbaar met de<br />
Bosjesmannen uit<br />
zuidelijk Afrika.<br />
7. Mkomazi National Park,<br />
waar Tony Fitzjohn<br />
(bekend van het boek<br />
Born Wild) zich inzet<br />
voor de bescherming<br />
van o.a. zwarte<br />
neushoorns.<br />
8. Op Mafia Island vind je<br />
de sfeer van Zanzibar<br />
van 35 jaar geleden,<br />
voordat de grote hotels<br />
en de grote stroom<br />
van toeristen daar hun<br />
intrede deden. Geschikt<br />
voor liefhebbers van<br />
zon, zee, rust en<br />
(onder-) watersport.<br />
9. Rock Island Restaurant<br />
op Zanzibar is een<br />
restaurant vlak voor de<br />
kust op een rots in de<br />
zee. Bij eb kun je hier<br />
naartoe lopen, bij vloed<br />
word je met een bootje<br />
gebracht.<br />
10. Voodoo vindt haar<br />
wortels op het eiland<br />
Pemba.
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s Grigvovan, Hector Contesa, LizaFoto, Pal Teravagimov, Sergey Uryadni @Shutterstock
DE SCHATKAMER<br />
VAN TANZANIA<br />
Verse sporen in de rode aarde, het gebrul van leeuwen.<br />
En ’s nachts bij het kampvuur de duisternis in je rug.<br />
Hou je adem in en beleef het: op safari in <strong>Tanzania</strong>.
De Masaï hoeden hun tradities.<br />
Delen in hun wijsheid maakt<br />
je een rijker mens
De hobbelige zandweg met diepe kuilen die ons zelfs af en<br />
toe door riviertjes leidt, vormt de opmars tot een paar van<br />
de mooiste wildparken van <strong>Tanzania</strong>. We gaan op safari, wat<br />
letterlijk betekent dat we op een verre reis gaan. En dat klopt: we<br />
rijden binnen in de wereld van de Masaï, het veehoedende volk<br />
in de rode en blauwe kleden, waar de man die het hoogst springt<br />
als eerste een vrouw mag kiezen; het volk dat leeft op melk,<br />
vlees en bloed. We komen ook in de wereld van de wilde dieren<br />
en bereiken uiteindelijk het natuurpark dat ook wel het achtste<br />
wereldwonder wordt genoemd: de Ngorongoro-krater. We<br />
gaan op zoek naar het mooiste uit de schatkamer van <strong>Tanzania</strong><br />
en leven het ritme van de natuur. Het concert van de vogels<br />
die ontwaken en de dieren van de nacht die op hun moment<br />
aandacht vragen. De natuur heeft het hier nog niet verloren. Ik<br />
ben altijd geïmponeerd door mensen die het vermogen hebben<br />
om anderen te inspireren en aan het denken te zetten. Maar er<br />
zijn ook plekken in Afrika die dat vermogen hebben.<br />
Tarangire Nationaal Park<br />
We rijden door eindeloze vlakten met golvend goud gras. Af<br />
en toe onderbroken door een glanzende baobab, de boom die<br />
eruitziet alsof hij ondersteboven in de aarde is gezet en die nu<br />
als straf van God zijn hulpeloze wortels naar de hemel uitstrekt.<br />
De machtige bomen vormen een ware attractie voor de talloze<br />
olifanten op zoek naar water in de dikke stam. Flarden bast<br />
krullen naar beneden, daar waar de grijze reuzen zijn langs<br />
geweest. Bavianen versperren ons pad, een zebraveulen springt<br />
met grote bange sprongen naast haar moeder, op de vlucht »
Alleen een tentdoek scheidt je ’s nachts van dwalende olifanten
voor het grijze monster dat wij een safaribusje noemen, maar<br />
dat voor de dieren hoog in de rangorde staat – behalve voor de<br />
olifanten. We treffen een mopperig mannetje dat alleen boos<br />
staat te wezen. Hij voert meteen een schijnaanval op ons uit.<br />
Als we onze positie bewaren en niet vluchten zodat hij ons kan<br />
opjagen, denkt hij even morrend na. Dan wandelt hij naar een<br />
onschuldige boom, die hij met veel kabaal en vertoon van kracht<br />
omduwt. Om vervolgens nog een keer de aanval op dat stomme<br />
grijze ding in te zetten. Pas als hij weg sjokt, durven we verder te<br />
rijden. In de droge periode zuigt de zinderende blauwe lucht de<br />
laatste druppels vocht uit de aarde en laat blond, knisperend gras<br />
achter. De enige bron van water is dan de zilte Tarangire-rivier,<br />
de levensader van het park. Kuddes olifanten, wildebeesten,<br />
zebra’s, buffels en antilopen verdringen zich rond de krimpende<br />
waterbronnen, leeuwen verbergen zich in de schaduw van de<br />
acacia’s. Brutale baviaantroepen schreeuwen en vechten, de<br />
baby’s klampen zich vast aan de vacht van hun moeders, de<br />
ogen groot van verwondering, het lijfje nog kaal. In de regentijd<br />
verandert het park in een oase van groen, waarin grote groepen<br />
dieren weer uitwaaieren.<br />
13<br />
Wilde verhalen in Swala<br />
Verscholen tussen sierlijke bomen en gouden vlakten staat Swala<br />
Tented Camp. In de open safaritent staat de lunch klaar: zilveren<br />
bestek, fonkelende glazen en witte servetten wachten op ons.<br />
Net als drie olifanten, die op een paar meter afstand hun dorst<br />
lessen bij de waterput. In de schaduw voelen zebra’s en impala’s<br />
zich veilig, net als de bushbucks, met hun elegant gedraaide<br />
horens en grote, vochtige ogen boven hun glimmende zwarte<br />
neus. Onze verblijven voor de nacht zijn luxe safaritenten, met<br />
een eigen veranda, douche en een heerlijk bed. Als de zon is<br />
ondergegaan en de muzikanten voor het nachtconcert hebben<br />
ingezet, zitten we bij het vuur. In Afrika noemen ze het de<br />
‘bushtelevisie’, omdat je eindeloos kunt mijmeren terwijl je in de<br />
vlammen staart, de duisternis in je rug. Het is ook de plaats waar<br />
avonturen gedeeld moeten worden: ‘Ik werd wakker en hoorde<br />
het snuiven van een leeuw. Ik lag versteend in m’n tent’, of ‘Toen<br />
kwam die neushoorn in volle vaart op ons af. De gids riep: Klim<br />
in die boom!’. Op dat moment roept iemand, uit de duisternis<br />
maakt zich de koning van de jungle los. Een mannetjesleeuw<br />
wandelt zelfverzekerd naar de drinkplaats, lest rustig zijn dorst<br />
en wandelt dan tussen de safaritenten door naar de andere<br />
kant van het kamp om vervolgens te worden opgeslokt door de<br />
duisternis.<br />
Boven ons, aan de inktzwarte hemel, gloeit een sterrenhemel<br />
als een deken van flonkerende diamanten. Natuur zoals God het<br />
bedoeld heeft. Tot de horizon en verder: alleen maar natuur.<br />
De Ngorongoro-krater: levende ark van Noah<br />
Ze zeggen altijd: als je omkijkt, kom je terug. Dus ik kijk vol<br />
weemoed om naar de tenten die in de verte verdwijnen: ik kom<br />
heel graag nog een keer terug. Maar nu rijden we langs het<br />
vruchtbare Lake Manyara dat van tijd tot tijd bevolkt wordt door<br />
duizenden flamingo’s, naar boven, naar de honderden meters<br />
hoge kraterrand. Over een pad van rode aarde rijden we de<br />
poorten van de beroemde Ngorongoro Crater Lodge binnen en<br />
stappen in een fantasiewereld met grazende buffels, walmende »
Mooie herinneringen en heimwee: Afrika raakt je. Maar wie omkijkt, komt terug
vuren en bizarre bouwwerken, met binnen de grandeur van<br />
Engelse landhuizen. We zijn beland in de wereld van Gaudí in<br />
Afrika: bizar gevormde huisjes met metershoge schoorstenen en<br />
gebouwd op palen, geïnspireerd op de West-Afrikaanse huizen,<br />
vormen het decor van een ongebreidelde droomwereld. De<br />
kamers zijn kleine amfitheaters, met wisselende lichtinval en<br />
uitzichten. Aan de houten balken deinen kroonluchters; aan een<br />
nog levende boom hangt een Arabische schommelbank.<br />
We bevinden ons op een hoogte van tweeduizend meter.<br />
Zevenhonderd meter lager ligt de verborgen wereld van de<br />
Ngorongoro Crater, met bossen waarin olifanten reiken naar<br />
verse blaadjes, bomen ruisen en grote groepen leeuwen jagen<br />
op schrikachtige zebra’s en wildebeesten. Waar nijlpaarden zich<br />
wentelen in de meertjes en hyena’s de vlakten afschuimen op<br />
zoek naar etensresten, achtergelaten door de andere roofdieren.<br />
De magie van Afrika op een oppervlakte van ongeveer<br />
honderdvijftig vierkante kilometer. Het achtste wereldwonder,<br />
en een levende ark van Noah.<br />
Laat die middag zoek ik weer de lounge op. Het is stil, het hout<br />
in de open haard knispert, langzaam verstomt de symfonie van<br />
vogelgeluiden. Ik schommel heen en terug op de schommelbank<br />
net als de tijd, net als de natuur die hier al zoveel miljoen jaar<br />
vecht met de elementen, verbrand wordt of zich juist koestert in<br />
de stralen van de zon. Even sluit ik de wereld buiten en gaat het<br />
alleen om mij en de pure schoonheid van de krater. Het is heel<br />
stil. ˙
16<br />
<strong>Special</strong><br />
PLACES<br />
Ngorongoro Crater - De levende ark van Noah<br />
Over een pad van rode aarde rijden we de poorten van de beroemde Ngorongoro Crater Lodge binnen en stappen<br />
in een fantasiewereld met grazende buffels, walmende vuren en bizarre bouwwerken met de grandeur van<br />
Engelse landhuizen. Het idee erachter is dat de eerste kolonisten in <strong>Tanzania</strong> weliswaar leefden in simpele huisjes,<br />
maar hun interieur verfraaiden zoals ze dat in Europa gewend waren..<br />
Voor de receptie grazen vijf buffels, oude mannen die de<br />
bescherming van de lodge opzoeken. Zonder hek? ‘Dit is de<br />
wildernis, mama,’ vertelt de askari, de wachter en bewaker van<br />
mijn leven me.<br />
We slapen in het romantische Treecamp. Maar zes huisjes en de<br />
lounge met het balkon boven de krater met permanent uitzicht op<br />
de wolken die elkaar achterna jagen.<br />
We zijn beland in de wereld van Gaudí in Afrika of het Masaï<br />
Versailles. Bizar gevormde huisjes, met metershoge schoorstenen<br />
en gebouwd op palen, geïnspireerd door de Westafrikaanse huizen<br />
met hoge schoorstenen, vormen het decor van een ongebreidelde<br />
droomwereld. De kamers zijn kleine amfitheaters met wisselende<br />
lichtval en uitzichten. Aan de houten balken deinen kroonluchters<br />
en een Arabische schommelbank aan een nog levende boom.<br />
De lodges zijn een hommage aan de stijl van de Parijse opera,<br />
zware, breed uitwaaierende gordijnen, spiegels die fluwelen<br />
spreien weerkaatsen in glanzende karaffen. Het is de tot<br />
werkelijkheid gebrachte droom van de Zuidafrikaanse architecten<br />
Silvio en Lesley Rech en interieurontwerper Chris Browne.<br />
Silvio omschrijft het als een ‘Masaï-dorp met een oosterse,<br />
sprookjesachtige touch’.<br />
Drama is het sleutelwoord, kijkend naar de met grote vuren<br />
verlichte eetzalen en de art deco sculpturen. De inrichting is net zo<br />
extravagant als de krater waarmee hij verbonden is.<br />
We bevinden ons op een hoogte van tweeduizend meter, op<br />
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: &Beyond.com
‘Ik schommel heen en terug op de<br />
schommelbank net als de tijd’<br />
17<br />
de rand van de krater. Vanuit de luxe en overdadig ingerichte<br />
lounge in Treecamp kijken we naar de wilde wereld beneden<br />
ons. Fijn wit stof dwarrelt op boven het meer, minikraters als<br />
puistjes in een eenzaam landschap. Zeven honderd meter lager<br />
een verborgen wereld met bossen waarin olifanten reiken naar<br />
verse blaadjes, bomen ruisen en grote groepen leeuwen jagen<br />
op schrikachtige zebra’s en wildebeesten. Waar nijlpaarden zich<br />
wentelen in de meertjes en hyena’s de vlakten afschuimen op zoek<br />
naar etensresten, achtergelaten door de andere roofdieren. De<br />
magie van Afrika op een oppervlakte van ongeveer honderdvijftig<br />
vierkante kilometer. Het achtste wereldwonder en een levende ark<br />
van Noah.<br />
Laat die middag zoek ik weer de lounge op, het is stil. Het hout<br />
in de openhaard knispert, langzaam verstomt de symfonie van<br />
vogelgeluiden. Ik schommel heen en terug op de schommelbank<br />
net als de tijd, net als de natuur die hier al zoveel miljoen jaar vecht<br />
met de elementen, verbrand wordt of zich juist koestert in de<br />
stralen van de zon. Het is heel stil. Even sluit ik de wereld buiten<br />
en gaat het alleen om mij en de pure schoonheid van de Crater.<br />
Het is de grootste perfect geïmplodeerde vulkaanschoorsteen in<br />
de wereld. De volgende ochtend ligt er een tafelkleed van wolken<br />
gedrapeerd over de kraterrand. ˙<br />
www.ngorongorocrater.com
Magisch<br />
TANZANIA
20<br />
COLUMN<br />
Rik Felderhof<br />
In 1998 werd Rik Felderhof verliefd op een stukje land, vlakbij Arusha in <strong>Tanzania</strong>. Hij bouwde er zijn huis en leeft er als<br />
‘Bwana Yamaha’ tussen de Afrikanen. Een groot verschil met het leven in Nederland. Het huis op de heuvels vormde het<br />
decor voor zijn televisieserie Schrijvers op de Veranda. Vanaf diezelfde plek onder de bananenbomen, blikt Rik Felderhof in<br />
elk nummer terug op een bijzonder avontuur in Afrika.<br />
Alles goed, sir?<br />
Ooit weleens onder een paraplu op de wc gezeten? Nou, ik wel. En dat is een<br />
bijzondere ervaring kan ik u verzekeren. Het gebeurde me op Zanzibar, waar<br />
ik logeerde in een baobabhuisje op het strand. De badkamer bevond zich<br />
in de openlucht, idyllisch geconstrueerd tegen de metersdikke stam van de<br />
baobabboom, en was voorzien van een brede badkuip, een vierpersoonsdouche<br />
met een kolossale sproeier, die met touw was vastgeknoopt aan een tak van<br />
de boom en een ovaal toilet omringd met paarse bougainville. Verse rollen<br />
toiletpapier versierd met rode bloemen uit de tuin. Okergele handdoeken met<br />
reepjes blad bijeengebonden tot zachte rollades. Een adembenemend uitzicht<br />
op een wit strand en een kabbelende diepblauwe oceaan. En dan ook nog<br />
zingende vogels in het gebladerte boven de wastafel. Ik heb me zelden zo alleen<br />
gevoeld. Elke centimeter van dit paradijs schreeuwde om een Eva.<br />
De volgende ochtend werd ik gewekt door een tropische regenbui die met<br />
kletterend geweld het bananenbladdak van de slaapkamer geselde, buiten kolkte<br />
het water over het terras, de badkuip vulde zich, de douche zag er troosteloos uit<br />
en de wc … God ja, de wc was ook buiten. En plotseling krijg je dan ook aandrang.<br />
Met opgestoken paraplu waadde ik naar het toilet. De sympathieke piramide van<br />
rolletjes toiletpapier was ingezakt en verpulverd. De bloemetjes dreven zielig<br />
rond de toiletpot. En daar zit je dan. Eenzaam en verregend. Ik besloot mezelf te<br />
troosten met een uitgebreid ontbijt. Ik bestelde verse vruchten en drie gebakken<br />
eieren die een kwartier later hard gekookt werden opgediend.<br />
Dit had ik eerder meegemaakt. Kennelijk een Afrikaanse gewoonte.<br />
Het was op een mooie ochtend in oktober 1982 dat ik nietsvermoedend de lange<br />
oprijlaan opreed van een klein wit guesthouse in het binnenland van Kenia.<br />
In het grasveld was een bord geplaatst met daarop de tekst: The best service<br />
in town. Dat had mijn argwaan moeten wekken, want in een straal van vijftig<br />
kilometer was geen huis, laat staan een dorp te bekennen. Maar fluitend<br />
vervolgde ik mijn weg, ik had trek in een lekkere lunch.<br />
In de hal van het hotel kwam een vrolijke receptionist uitbundig en langdurig<br />
mijn hand schudden. ‘Karibu Sana, Karibu Sana,’ bleef hij herhalen. ‘Hartelijk<br />
welkom.’ Wat was de man blij dat iemand zijn hotelletje kwam bezoeken,<br />
alsof ik de eerste gast sinds maanden was. Misschien klopte dat ook wel. In<br />
het eenvoudige restaurant zaten drie gasten, waarvan er twee ober bleken te<br />
zijn. De derde gast, een oudere man, stond haastig op en begon het gras aan te<br />
harken. De twee obers trokken nerveus een wit jasje aan en wachtten af wat er<br />
ging komen. De tuinman kwam nog even terug om z’n halfvolle flesje cola op te<br />
halen. Er waaide een lichte bries door het restaurant, dat aan de tuinzijde geheel<br />
open was.<br />
Aan een van de witte muren hing een ingelijste zwart-wit foto van een man met<br />
een geweer en een vrouw in een pofbroek. Aan hun voeten lag een dode leeuw.<br />
Ze keken beiden arrogant in de lens. De man had een dun snorretje en een pijp in<br />
zijn mond, de vrouw droeg een verwaaid kapsel en een sjaaltje om haar hals. In<br />
de rechter benedenhoek stond in sierlijke vulpenletters: John en Claire, Amboseli<br />
1953. De ober vertelde dat het echtpaar altijd in dit huis had gewoond.<br />
‘Ze liggen hier ook begraven, onder de jacarandaboom. Hij vertrok als eerste<br />
en zij volgde hem een jaar later. Memsaab, zij hield van tuinieren. Ze was dol<br />
op bloemen. Ze heeft in haar testament bepaald dat de tuin altijd intact moet<br />
blijven. De tuinjongen, die voor haar werkte is nog steeds in de tuin. Hij is nu<br />
ongeveer vijfenzestig. U heeft hem net ontmoet. Na hun dood werd dit huis een<br />
guesthouse. Dat is het nu nog steeds, geloof ik.’<br />
Een licht ironisch lachje krulde om zijn mond. ‘Er komen heel weinig gasten. We<br />
liggen niet op de route. Bij toeval komt men hier of als men autopech heeft. Het<br />
is nooit een keuze.’<br />
Ik koos voor een tafeltje met uitzicht op de tuin. De tuinman was de bloemen aan<br />
het besproeien. De ober kwam met de menukaart. Hij vertelde dat zijn voornaam<br />
Raphael luidde, maar dat vond hij niet zo’n geschikte naam voor een ober. ‘Zegt<br />
u maar Ralph, dat roept wat makkelijker. “Ralph, the best service in town”,’<br />
lachte hij. De andere ober was verdwenen. Hij had een vrije middag.<br />
Op de kaart stonden enkele simpele gerechten, die creatief door elkaar waren<br />
gehusseld waardoor het toch nog iets voorstelde.<br />
Kip met rijst.<br />
Rijst met kip.<br />
Kip met bonen.<br />
Bonen met kip.
21<br />
Ik bestelde twee gebakken eieren met toast. Ober Ralph leek blij met mijn<br />
bestelling. ‘Two fried eggs, Bwana, safi.’<br />
Na tien minuten kwam hij terug en zette een bord neer met twee gekookte,<br />
gepelde eieren.<br />
Ik keek naar mijn bord en vervolgens naar hem. ‘Als ik het goed zie, zijn dit<br />
twee gekookte eieren en ik heb toch duidelijk twee gebakken eieren besteld.<br />
Gebakken.’<br />
‘Yes sir, I know, but no fried eggs today, the cook said.’ Hij keek er ernstig bij,<br />
alsof het de normaalste zaak was: vandaag geen gebakken eieren. Wel gekookt.<br />
‘Het is helemaal duidelijk, dank u wel.’<br />
De ober was opgelucht. ‘Nice boiled eggs. I like boiled eggs. My family likes<br />
boiled eggs too. I have three children, they also like boiled eggs.’<br />
‘Geeft u de complimenten aan de keuken,’ zei ik.<br />
‘Zal ik zeker doen, de kok zal blij zijn. De kok zal heel blij zijn.’<br />
‘Ik heb een beter idee. Wilt u vragen of de kok hier naartoe wil komen, dan kan ik<br />
kennis met hem maken. Ik wil hem graag ontmoeten, hij is verrassend creatief.’<br />
De ober liep weg, kwam even later weer terug, keek triomfantelijk en zei: ‘I am<br />
the cook.’<br />
Ik voelde me figurant in de Afrikaanse variant van Fawlty Towers, de Engelse<br />
televisieserie met John Cleese als de wanhopige eigenaar van een gedateerd<br />
hotelletje, waar alles mis gaat. Nou, ook hier was de voorstelling nog niet voorbij.<br />
Deze ober was, wellicht zonder dat hij het zelf in de gaten had, een groot acteur.<br />
Triomfantelijk somde hij op: ‘Ik ben de kok, de ober en de manager. En de<br />
tuinman,’ voegde hij eraan toe, ‘is de tuinman.’<br />
Hij bleek ook nog een zuster te hebben, die hij graag wilde voorstellen. Even<br />
later kwam hij hand in hand met een jonge vrouw uit de keuken naar mijn tafeltje<br />
gelopen. Ik was sprakeloos. Nog nooit had een vrouw me zo aangekeken. ‘Ze is<br />
blind,’ zei Ralph, ‘maar ze kan heel mooi zingen.’<br />
De tuinman die weer binnen was gekomen, beaamde het heftig knikkend, en<br />
bestelde nog een cola op mijn rekening, maar daar kwam ik pas later achter.<br />
‘Ze gaat nu voor u zingen,’ besloot Ralph en gaf zijn zus een duwtje.<br />
Op het moment dat ze begon te zingen, hielden de vogels hun adem in. De<br />
wereld stond stil. Een hoog snerpend geluid doorkliefde de ruimte. Met haar<br />
hoofd iets gekanteld zong ze vanuit het diepst van haar ... ja, vanuit wat? Ik<br />
wist even niet hoe te reageren. Haar stem sneed als een scheermes door m’n<br />
trommelvlies. Ralph hield zijn hoofd een beetje schuin en keek me aan met een<br />
neutrale blik. ‘Als u wilt dat ze stopt met zingen, kunt haar 500 shilling in de hand<br />
duwen.’ De prijs stond kennelijk al vast. De tuinman trommelde onbewogen met<br />
zijn vingers op het tafelblad. Na een oorverdovend lange minuut ging ik door de<br />
knieën. Er klonk applaus. Iedereen lachte en kreeg ongetwijfeld zijn deel.<br />
De volgende ochtend werd ik gewekt door een hevige onweersbui.<br />
Niet de donder en de bliksem maakten me wakker, nee, het was de regen die<br />
met bakken door het dak kletterde. Op de vloer, op mijn bed, op mijn gezicht.<br />
Overal. De dekens waren binnen een halve minuut doorweekt. Toen werd er op<br />
de deur geklopt.<br />
‘Your tea, sir.’ Het was Ralph die de ochtendthee serveerde, zoals dat elke<br />
morgen gebeurde, onder alle omstandigheden. De Engelse traditie was diep<br />
geworteld in de Keniaanse samenleving.<br />
‘Verder alles goed, sir?’<br />
‘Nee, het regent in mijn kamer.’<br />
‘Yes sir, het regent overal.’<br />
Ik schoof de gordijnen opzij. Bij het houten tafeltje op het grasveld vlakbij<br />
mijn raam stond Ralph onder een versleten Burberry-paraplu en schonk<br />
onverstoorbaar uit een zilveren kannetje een kop thee in.<br />
‘Any milk, sir?’<br />
Met verbijstering gaapte ik hem vanachter het venster aan.<br />
Hij reageerde met een stoïcijns knikje, draaide zich om en verdween op blote<br />
voeten in de stromende regen. Dikke druppels plensden in de thee.<br />
Toen ik later die ochtend vertrok en de oprijlaan afreed, op weg naar Nairobi,<br />
zag ik de blinde zuster van Ralph in de tuin werken. Ze droeg een rieten mandje<br />
waarin ze rozen verzamelde, die ze zorgvuldig had afgeknipt. Ze zwaaide naar<br />
me. Ik stak mijn duim op, zij ook, daarna zwaaide ik zacht vloekend terug.<br />
In mijn achteruitkijkspiegel zag ik het bord met de tekst: The best service in town.<br />
www.rikfelderhof.nl
Zanzibar<br />
Eiland van tijdloos geluk<br />
Een eiland als een ketting van aarde, water, lucht en vuur. Het magische Zanzibar is volgens de Arabieren<br />
het ‘eiland van de zwarte mensen’. Een kruispunt van de Afrikaanse, Europese, Arabische en Aziatische cultuur.<br />
‘Zanzibar, bestaat dat echt?’<br />
Ja, Zanzibar is het eiland van geuren en kleuren, waar Sultan<br />
Saïd prachtige baden liet bouwen voor zijn Perzische vrouw<br />
Sheherazade en handelaren in diamanten, goud, zilver, ivoor de<br />
voedingsbodem legden voor de sprookjes van Sinbad de Zeeman.<br />
De hoofdstad Stone Town is een stad die vergeten is door de tijd,<br />
waarover Livingstone met gevoel voor understanding zei: ‘Niets<br />
is wat het lijkt. Zet je zintuigen op scherp, dwaal en verdwaal door<br />
het historische labyrinth en laat je fantasieën over de Arabische<br />
1001 nachten de vrije loop.’<br />
Stad van wonderen<br />
Ooit was Stone Town een wereldstad met de allure van grote<br />
handelssteden als New York en Bombay, waar het beste van het<br />
beste en het mooiste van het mooiste gekocht kon worden. Hier<br />
werd het eerste huis op het Afrikaanse continent gebouwd met<br />
elektrische verlichting en een lift. De bewoners noemden het<br />
daarom vol trots ‘het huis van de wonderen’. In die dagen liepen<br />
ezeltjes beladen met waterkruiken door de smalle straatjes van de<br />
binnenstad. Achter luiken en balkons leefden Arabische, Europese,<br />
Aziatische en Afrikaanse families in weelde. Hun verhalen werden<br />
zichtbaar in de rijk versierde houten deuren, die de toegang<br />
vormden tot de binnenwereld.<br />
Portier Yussuf, met als bijnaam Big Joe, van de koloniale Serena Inn<br />
leidt ons met een minzaam gebaar naar Chande die in een tuktuk<br />
op ons wacht. Chande heeft polio en loopt moeilijk. Maar zijn<br />
bedrijfje waarbij hij als enige met zijn tuktuk de nauwe straatjes<br />
van Stone Town mag berijden, maakt furore.<br />
In de binnenstad hangen elektriciteitsdraden als spaghettislierten<br />
langs de zwart uitgeslagen muren. Antennes dansen als<br />
voelsprieten op de daken in het ritme van de wind. Op de markt<br />
doe ik m’n ogen dicht en luister naar de stemmen, ronkende »<br />
Tekst en foto’s: Marjolein Westerterp
104 24<br />
‘Dit is Zanzibar zoals ik het droomde,<br />
zoals het bestond in sprookjes en dat waar wordt in het heden’<br />
brommers, het ritselen van papier, sloffende slippers en krijsende<br />
transistorradio’s.<br />
Schilder van het eiland<br />
‘Kom binnen, ik heb helaas vandaag niet zo’n goede dag.’ In een<br />
leunstoel zit een fragiele man, John DaSilva, kunsthistoricus en<br />
kunstenaar. Galant biedt hij een glas water aan dat gebracht wordt<br />
door een verlegen meisje. De vader van DaSilva was de kleermaker<br />
van de laatste drie vrouwen van de sultan. De familie komt<br />
oorspronkelijk uit het Indiase Goa, maar zocht werk en rijkdom op<br />
Zanzibar. Zijn ogen houden de mijne vast als hij vraagt waarom ik<br />
bij hem kom. Wat wordt mijn verhaal? Het zijne is zijn fascinatie<br />
voor de kunst, geschiedenis en architectuur van het eiland. ‘Dit<br />
kleine stadje was ooit een wereldstad met consulaten van alle<br />
landen. Mijn doel is de historie van Stone Town vast te leggen, ik<br />
maak met mijn tekeningen een document van de stad. Ik verkoop<br />
mijn schilderijen liever niet. De gebouwen zijn inmiddels veelal<br />
weg en dan heb ik nog de herinnering en een erfenis om door te<br />
geven. Kijk naar de deuren. Na de fundering werd eerst de deur<br />
geplaatst en pas daarna de rest van het huis. De deur was als een<br />
wens en vertelt het verhaal of de droom van de eigenaar. Hij kan<br />
door patronen in de deur vragen om vruchtbaarheid of rijkdom en<br />
status. Ik zie de deur als een symbool, de toegang tot een leven.’<br />
Moeizaam komt hij overeind uit zijn stoel om zijn collectie ansicht-<br />
en prentbriefkaarten van Zanzibar te laten zien. ‘Het is de grootste<br />
van Oost-Afrika. Kom gauw een keer terug en dan wandelen we<br />
samen door de stad. Ik wil je de geschiedenis laten voelen, zoals de<br />
oude slavenmarkt en het Emerson & Green Hotel.’<br />
Helaas is John DaSilva op 20 maart 2013 overleden en zal ik de<br />
beloofde wandeling niet meer met hem kunnen maken.<br />
De droom van Emerson en Green<br />
In de oude stad hebben we niet veel moeite om 236 Hurumzi<br />
(het voormalige legendarische Emerson & Green) te vinden,<br />
dé plaats om op het dakterras de zon te zien ondergaan achter<br />
het woud van minaretten. We lezen, weggezakt in de kleurige<br />
kussens, de recensie van Time Magazine: ‘heaven is a hotel’. Het<br />
hotel was vroeger het paleis van een van de rijkste mannen van<br />
het Swahilische rijk en die grandeur voel je nu nog in het ‘huis op<br />
Hurumzi’. In 1883 werd de slavernij afgeschaft, maar het had nog<br />
heel wat voeten in de aarde voor de eigenaren hun slaaf wilden<br />
laten gaan. Ze hadden er toch immers voor betaald? Alleen door<br />
ze een premie te bieden, konden de slaven worden bevrijd. Het<br />
kantoor waarin de transacties werden afgerond is het huidige<br />
126 Hurumzi. Destijds heette het pand Uhuru-Mzee, ‘bevrijd de<br />
mensen’. »
‘De deur is als een wens<br />
en vertelt het verhaal<br />
van de eigenaar’
106 26<br />
‘Antennes dansen als voelsprieten op de daken<br />
in het ritme van de wind’<br />
Bij de plaats waar de laatste slavenmarkt van Zanzibar werd<br />
gehouden, vinden we het slavenmonument in de tuin van de<br />
Anglicaanse kerk. In een betonnen bak staan slaven van steen,<br />
geketend door de originele kettingen. Op de plaats van de<br />
‘whipping tree’, de plek waar de ‘verse’ slaven geslagen werden om<br />
hun uithoudingsvermogen te testen, is nu een kerk gebouwd met<br />
een altaar van rood marmer dat het vergoten bloed symboliseert.<br />
Mannen met een missie<br />
Het Victoriaanse tijdperk van optimisme, avontuur en overtuiging<br />
van de superioriteit van het westen ten opzichte van de Arabische<br />
landen en het Afrikaanse continent, leverde een aantal kleurrijke<br />
ontdekkingsreizigers op. Zanzibar was het centrum van een<br />
wereldwijde handel in slaven en de thuisbasis van de beroemde<br />
ontdekkingsreizigers Livingstone, Stanley, Burton en Speke die van<br />
hieruit het ‘donkere continent’ introkken om de bron van de Nijl te<br />
ontdekken en geloof en beschaving te verspreiden.<br />
David Livingstone verliet in januari 1866 het eiland voor zijn<br />
laatste expeditie naar de binnenlanden van Afrika, op zoek naar de<br />
bronnen van de Nijl. Hij dwaalde ver van gebaande paden en was<br />
jaren ‘kwijt’, waarna er drie expedities werden uitgerust om hem te<br />
vinden. Een daarvan werd uitgevoerd door de jonge verslaggever<br />
Henry Morton Stanley. Zijn opdracht in 1869: vind Livingstone.<br />
Twee jaar later ontmoette hij in Ujiji in het westen van <strong>Tanzania</strong><br />
een opvallende verschijning, een oudere blanke man gekleed in<br />
rode flanellen blouse, grijze broek en blauwe hoed met gouden<br />
bies. Stanley: ‘Ik liep op hem af, nam mijn helm af, boog en vroeg:<br />
Dokter Livingstone, neem ik aan?’ ‘Ja,’ antwoordde de man met<br />
een gulle lach.<br />
Livingstone is uiteindelijk bezweken aan dysenterie in het<br />
Zambiaanse dorp Chitambo. Zijn hart werd daar onder een boom<br />
begraven door zijn twee bediendes, omdat men vond dat dat<br />
toebehoorde aan Afrika. Zijn lichaam brachten ze terug naar<br />
Zanzibar en uiteindelijk naar Londen, omdat het opgevoed was in<br />
Europa.<br />
Gemakkelijk geluk<br />
Na de hectiek van Stone Town rijden we naar de noordelijkste<br />
punt van het eiland, naar Nungwi, waar nog steeds de traditionele<br />
Arabische zeilschepen, de dhows, worden gemaakt. Onderweg<br />
ossenkarren, af en toe een ezel, een brommer die bijna bezwijkt<br />
onder balen stof en langs de kant van de weg houten tribunes, de<br />
praatplek voor mannen. Als de school eind van de dag uitgaat,<br />
dwarrelen de kinderen als witblauwe vlinders de straat op.<br />
Halve autobanden beschermen de huisjes tegen een mogelijke<br />
onverlaat die met zijn auto binnen zou willen parkeren. In de verte<br />
ontwaren we wandelende takkenbosjes; het blijken meisjes die<br />
hout naar hun school dragen. De haan kraait ondanks het late »
28<br />
uur en eenden drinken uit een plas op straat, gevormd door een<br />
eerdere onverwachte regenbui. Op de plaats waar de vissers zijn<br />
samengekomen om hun vangst van de dag te verkopen, bespreken<br />
de oudere mannen het leven. Elke dag opnieuw. Kinderen<br />
voetballen met een bal die gemaakt is van elastiekjes, naast de<br />
doelpaal grazen koeien. Hier geen televisie, iPads, geen luxe, maar<br />
aandacht en tijd voor elkaar. Kan geluk zo gemakkelijk zijn?<br />
Onder de yuccaboom<br />
De bladeren van de statige koningspalmen klikken tegen elkaar<br />
alsof je naar de stenen in een sjoelbak luistert. Tussen de dhows<br />
in aanbouw knoopt een man felblauwe netten. De zeilboten<br />
met de typerende driehoekige zeilen brachten vanaf de achtste<br />
eeuw Arabieren, Indiërs, Perzen en Afrikanen van het vasteland<br />
naar Zanzibar. Opzichter Haji Omar Haji kijkt me peinzend aan.<br />
‘Het duurt twee maanden voor de boot af is. Er werken wel acht<br />
mensen aan. Voor de eilanders kost hij dan 3000 dollar. Soms<br />
kopen buitenlanders een dhow om er toeristen mee te laten varen.<br />
Dan moet-ie met mooie symbolen worden versierd en kost hij<br />
5000 dollar.’ Naast ons bedient een jongen met een strijkstok een<br />
boor. Hij doet het met verve als was hij de eerste violist van het<br />
Concertgebouworkest. ‘Geen elektriciteit?’<br />
‘Nee, we zouden het gebruiken als het er was, maar het zou alles<br />
veranderen. We hebben het niet nodig. Ons leven is goed.’<br />
Bi, de koningin van Zanzibar<br />
Ze is de koningin van het eiland, de eminence grise van de<br />
taraabmuziek. Het gezicht van chauffeur Yusto splijt open in<br />
een brede lach als ik de bestemming van vandaag noem. Ik ga<br />
op bezoek bij Bi Kidude, wat letterlijk ‘kleintje’ betekent. Bij de<br />
uitlopers van Stone Town, rijdt Yusto een stoffige wijk in met<br />
betonnen huizen en golfplaten daken.<br />
‘Yusto, we gaan naar Bi Kidude,’ zeg ik voor de zekerheid.<br />
Hij knikt: ‘Yes mama, Bi verwacht je.’<br />
Op de stoep voor het huis van Bi, dat net als de traditionele<br />
huizen in Stone Town verstopt zit achter een grote deur met veel<br />
houtsnijwerk en zich daarna verdeelt in verschillende ruimtes<br />
rond een binnenplaats, zitten twee jongens. Neefjes van Bi. Ze<br />
nemen ons mee naar een vierkante kamer waar een van de kleinste<br />
vrouwen die ik ooit heb ontmoet, opstaat en me omhelst.<br />
Haar gezicht is een landkaart van rimpels, haar ogen fel en<br />
vurig. In haar mondhoek een sigaret, binnen handbereik een<br />
thermoskan koffie, aangelengd met sterke drank. Haar mond een<br />
grote glimlach. Ik heb mijn vragen goed voorbereid, maar er niet<br />
op gerekend dat deze kleine vrouw die met haar enorme stem<br />
de wereld heeft veroverd, geen Engels spreekt, alleen swahili.<br />
Yusto zal moeten helpen. Hij kijkt er serieus bij, vertaalt mijn<br />
vraag, waarna er een gezellig gesprek ontstaat en komt terug met<br />
eenlettergrepige antwoorden. ‘Ja mama, Bi houdt van muziek.’<br />
Het duurt even voor ik hem heb ingewijd in de wereld van de<br />
journalistiek en hij begrijpt dat ik hier niet alleen ben om naar Bi te<br />
kijken.<br />
Via Yusto vertelt Bi me dat ze is begonnen met muziek maken toen<br />
ze 10 jaar oud was, dat ze de koran heeft geleerd en later als »
Quick fact<br />
Zanzibar is het grootste van de drie hoofdeilanden uit<br />
de archipel voor de kust van het Afrikaanse <strong>Tanzania</strong>,<br />
met een heel afwisselende tropische vegetatie. Stone<br />
Town in het westen kijkt uit op het vasteland van<br />
<strong>Tanzania</strong>, slechts 35 km weg. Het merendeel van de<br />
bevolking woont in en rond de hoofdstad, de rest van<br />
het eiland bestaat uit kruidenplantages, tropisch woud<br />
en uitgestrekte stranden. De infrastructuur is redelijk<br />
ontwikkeld.
110 30<br />
een van de eersten haar sluier heeft afgeworpen. Ze is twee keer<br />
getrouwd, heeft uit allebei de huwelijken geen kinderen gekregen.<br />
‘Vindt ze dat erg?’ ‘Nee,’ weet Yusto. ‘Wil ze niet nog eens<br />
trouwen?’ ‘Nee,’ weet Yusto weer, ‘ze is single en leeft van dansen,<br />
zingen en drummen en zo is het goed.’<br />
In 2005 heeft Bi de Lifetime Achievement Award gekregen voor<br />
haar bijdragen aan de vrouwenemancipatie en de WOMEX Award<br />
voor haar bijdrage aan de muziek en cultuur van Zanzibar. Hoe oud<br />
Bi is? Yusto zegt dat haar precieze geboortedatum niet bekend is,<br />
maar dat ze rond 1910 is geboren en zelf al jaren vertelt dat ze 113<br />
jaar is.<br />
De diepe, donkere en tegelijkertijd schelle stem van Bi klinkt naar<br />
tragiek, naar lachen zonder blij te zijn.<br />
Ik kijk naar de vrouw op haar bloemensprei die rond 1920 begonnen<br />
is met optreden en de wereld bereisde om de kracht van de taraab,<br />
een mix van Arabische, Afrikaanse en Indiase muziek, uit te dragen.<br />
Van oudsher werd deze muziek gezongen op bruiloften, en de<br />
liederen gingen voornamelijk over relaties, jaloezie en ontrouw.<br />
Bi is op het eiland vooral beroemd als unyago-lerares. Unyago<br />
is de ceremonie waarbij de moeder, grootmoeder en tantes een<br />
pubermeisje inwijden in het leven van volwassen vrouw door<br />
in hurkzit alle mogelijke seksuele houdingen te laten zien. Bi is<br />
volgens de eilanders de beste. Maar Bi blijft zingen … altijd.<br />
‘En hoe oud bent u nou echt?’<br />
‘Zo oud als haar tong …’ lacht Yusto.<br />
Bi, de koningin én leukste oma van het eiland, is op 17 april van 2013 dit<br />
jaar gestorven. gestorven.<br />
Met het recente overlijden van de twee iconen van Zanzibar,<br />
moeten we afscheid nemen van een zichtbaar verleden. Voile<br />
gordijnen wapperen in de tropische bries. Bolletjes licht rollen de<br />
kamer binnen en vallen uit elkaar op het Perzische tapijt. De zon<br />
spettert op het turkooizen water dat in minuscule golfjes landt<br />
op het spierwitte strand. In de verte de typisch gevormde houten<br />
dhows waarmee de vissers uitvaren. Dit is Zanzibar zoals ik het<br />
droomde, zoals het bestond in sprookjes en dat waar wordt in het<br />
heden. ˙<br />
6 tips om te overnachten<br />
* Serena Inn, www.serenahotels.com/serenazanzibar: koloniaal<br />
ingericht hotel in Stone Town.<br />
* 236 Hurumzi (voormalig Emerson & Green), een bijzonder hotel<br />
met een prachtig dakterras. Je kunt daar ook als je geen gast<br />
bent, genieten van de zonsondergang.<br />
* Matemwe Beach Guesthouse, www.matemwebeach.com,<br />
heerlijke lodge aan het strand, in het noorden van het eiland.<br />
* Fumba Lodge, www.fumbabeachlodge.com, op een van de<br />
mooiste plekken in het zuidwesten van het eiland.<br />
* Africa House Hotel, www.africahousehotel.com, dé plek om de<br />
zonsondergang te beleven.<br />
* Zanzibar Essque Zalu Hotel, www.essquehotels.com in het<br />
noordoosten van Zanzibar, bij Nungwi en het Mnarani Natural<br />
Aquarium. Direct aan het strand en met een prachtige poolbar.<br />
OOGVOORAFRIKA
Matej Kastelic / Shutterstock.co
33<br />
Jane Goodall Geloof, hoop & liefde<br />
Op 3 april is ze 86 jaar geworden en nog steeds reist Jane Goodall onvermoeibaar de wereld rond met haar pleidooi voor een betere<br />
plek voor mens, dier en natuur. Op de spirituele wereldkaart trekt zij van het continent Hoop naar het werelddeel Liefde in haar<br />
odyssee gebaseerd op een geloof in een betere toekomst voor iedereen.<br />
De Engelse Jane Goodall werd wereldberoemd met haar<br />
onderzoek bij de chimpansees in het Gombe Stream Reserve<br />
bij Lake Tanganyika in <strong>Tanzania</strong>. Met haar studie vanaf de jaren<br />
’60 in de vorige eeuw naar het gedrag van de primaten, heeft ze<br />
wereldwijd de aandacht gevestigd op deze bijzondere dieren.<br />
Onbestaanbaar voor die tijd gaf Jane de chimpansees die ze<br />
bestudeerde namen en maakte daarmee haar waarnemingen<br />
zeer persoonlijk. Zij opende de deur naar de fascinerende wereld<br />
van deze dieren. Voor het eerst werd duidelijk dat het wezens<br />
zijn met emoties en intelligentie, dat apen kunnen leren, dat ze<br />
gereedschap gebruiken – iets wat daarvoor alleen aan mensen<br />
werd toegeschreven.<br />
Tarzan en Jane<br />
Haar liefde en belangstelling voor dieren zat er al vroeg in. Toen<br />
Jane anderhalf was, kreeg ze een speelgoedaap. Het pluchen dier<br />
was een hommage aan Jubilee, de eerste chimpansee die in een<br />
Engelse dierentuin werd geboren. Jane: ‘Ik was dol op Jubilee, ik<br />
sleepte hem overal mee naar toe. Hij zit nu in een stoeltje in mijn<br />
ouderlijk huis in Bournemouth.’<br />
Dieren fascineerden haar, ze kon uren voor het kippenhok zitten<br />
kijken om te zien hoe de kippen een ei legden. Dr. Doolittle en<br />
Tarzan waren haar lievelingsboeken. Ze droomde van een leven in<br />
de jungle, was verliefd op Tarzan en jaloers op die andere Jane.<br />
In 1957 werd ze door een vriendin uitgenodigd om naar Kenia te<br />
komen. Ze was eindelijk in Afrika. De bekende antropoloog Louis<br />
Leakey die in <strong>Tanzania</strong> werkzaam was, nam haar in dienst als zijn<br />
secretaresse en vroeg haar uiteindelijk om de chimpansees van<br />
Gombe te bestuderen. Destijds het paradijs in de ogen van de<br />
avontuurlijke Jane.<br />
Ze kreeg er na een moeizame start utiendelijk contact met een<br />
mannetjeschimpansee die ze David Greybeard noemde. In haar<br />
boek Hoop voor de Toekomst beschrijft ze het eerste, voorzichtige<br />
contact. ‘Terwijl David en ik daar zaten, zag ik een rijpe, rode<br />
olienoot op de grond liggen. Ik bood hem de noot aan op mijn<br />
geopende hand. David keek me vluchtig aan en stak zijn hand uit<br />
om hem te pakken. Hij liet de noot vallen, maar hield mijn hand<br />
voorzichtig vast … Tot op de dag van vandaag herinner ik me de<br />
zachte druk van zijn vingers. We communiceerden in een taal die<br />
veel ouder was dan woorden, een taal die onze twee werelden<br />
overbrugde. Ik was diep ontroerd.’<br />
Roots&Shoots<br />
Lang dacht Jane dat dieren beter waren dan mensen en ze was<br />
diep teleurgesteld toen ze ontdekte dat chimpansees ook wreed<br />
konden zijn. Ze ging ervan uit dat oorlog iets typisch menselijks<br />
was, tot ze in Gombe werd geconfronteerd met een aanval van een<br />
aantal mannetjes op een vrouwtjeschimpansee die zij en haar baby<br />
niet overleefden.<br />
Ze zag vrouwtjes die andere vrouwtjes aanvielen, hun baby’s<br />
roofden en die opaten. Chimpansees die oorlog voerden met<br />
naburige stammen. Net als in de wereld van de mensen.<br />
‘Als ze het intellect hadden, zouden ze misschien net zo<br />
destructief zijn als wij.’ »<br />
Tekst: Marjolein Westerterp Foto’s: Jane Goodall Instituut, Attila Jandi, Stuart Clark, Andy Nelson
34<br />
Doordat ze in Gombe ook te maken kreeg met de invloed van de<br />
mens op de fragiele natuur en het dierenleven in <strong>Tanzania</strong>, richtte<br />
Jane in 1991 de stichting Roots&Shoots op. ‘De macht van de<br />
jeugd reikt wereldwijd’ is het motto ervan. Het begon in <strong>Tanzania</strong><br />
met een bescheiden actie voor een betere behandeling van<br />
kippen. Bedacht en uitgevoerd door een groepje tieners. Nu zijn<br />
er tienduizenden leden in meer dan honderd landen die – meestal<br />
kleinschalige – projecten uitvoeren waarbij het gaat om respect en<br />
compassie voor al wat leeft, waardoor de wereld een betere plek<br />
wordt voor mens en dier. ‘Roots, wortels, kruipen overal onder de<br />
grond en zorgen voor een stevige basis. Shoots, scheuten, zijn op<br />
zich zwak, maar om het licht te bereiken, kunnen ze door stenen<br />
muren heen breken. Er is uitgerekend dat als iedereen op deze<br />
planeet dezelfde levensstandaard zou hebben als wij, we vier extra<br />
planeten nodig hebben. En we hebben er niet eens één extra. Het<br />
lijkt erop alsof we de wijsheid van de oorspronkelijke volkeren die<br />
in harmonie leefden met hun omgeving, zijn kwijtgeraakt. Soms<br />
lijkt het er zelfs op alsof het ons niet eens kan schelen wat er in<br />
de toekomst met de kinderen van onze kinderen zal gebeuren.<br />
Mensen leven in een zeepbel. Het gaat mij erom dat je denkt aan<br />
het effect van keuzes die je maakt. Wat betekent mijn keuze voor<br />
het milieu, voor mensen, voor dieren. Daarover nadenken is al<br />
een stapje voorwaarts. Als je kijkt naar de mensheid op haar best<br />
… het is zo ongelooflijk wat we kunnen bereiken, intellectueel,<br />
spiritueel en moreel. We hebben een immens potentieel om er<br />
een prachtige wereld van te maken. De zaden die ik daarvoor heb<br />
geplant, hoop ik tot wasdom te laten komen middels de kinderen<br />
van de Roots&Shoots groepen. Zij onderwijzen hun ouders. Uit<br />
Roots&Shoots komen nieuwe Janes tevoorschijn, met dezelfde<br />
passie die ik uitdraag.’<br />
Verjaardagscadeau voor Jane Goodall<br />
Als internationaal verjaardagscadeau aan Jane Goodall wordt geld<br />
ingezameld voor een opvang van de chimpansees die momenteel<br />
nog verblijven in Tchimpounga. Er worden drie eilanden in de<br />
Kouilou River gereedgemaakt om 100 chimpansees op te vangen.<br />
Voor de 60 andere dieren uit Tchimpounga wacht een leven in<br />
vrijheid in het nabijgelegen Conkouati National Park. Op de<br />
website www.janegoodall.nl kun je dit cadeau of de adoptie van<br />
een chimpansee financieel ondersteunen. ˙<br />
www.janegoodall.org<br />
www.janegoodall.nl<br />
www.rootsandshoots.org
Spatuletail / Shutterstock.com<br />
35
Portfolio Portfolio » Portfolio » Portfolio » Portfol<br />
OOG in OOG<br />
Menselijke emoties in het dierenrijk<br />
Wildlife fotograaf Todd Gustafson groeide op in <strong>Tanzania</strong> waar zijn vader in de jaren ’60 een school<br />
bouwde om kinderen de kans op onderwijs te geven. Inmiddels woont hij in de Verenigde Staten,<br />
maar zijn passie gaat nog altijd uit naar de natuur en dieren van Oost-Afrika.<br />
Onlangs verscheen zijn magistrale boek: The Safari Experience, a Photographers Guide.<br />
Met trots presenteert OOG VOOR AFRIKA een paar van zijn mooiste, recente beelden.<br />
Tekst: Marjolein Westerterp
io » Portfolio » Portfolio » Portfolio » Portfolio »
In de afgelopen twintig jaar heeft hij menig prijs gewonnen voor zijn<br />
bijzondere foto’s. Een permanente tentoonstelling van zijn werk is te<br />
vinden in de Smithsonian, Chicago’s Lincoln Park Zoo en in het Londense<br />
House of Parliament. National Geographic gebruikt zijn foto’s in hun<br />
kalenders en hij is op Nat Geo Television geweest over de grote migratie<br />
in Oost-Afrika.<br />
Wij werden verliefd op zijn foto van de cheeta-moeder met haar jong dat<br />
vol vertrouwen naar haar opkijkt. Een beeld waar je stil van wordt, dat je<br />
zelf wilt ervaren.<br />
‘Ik probeer in mijn wildlife foto’s altijd iets weer te geven wat appeleert<br />
aan menselijke emoties,’ zegt Todd. ‘Of het nu humor, agressie of<br />
liefde is. Ik hou van beelden warin ik een emotie kan weergeven die wij<br />
herkennen.’ »
Met zijn bedrijf Gustafson Photo Safari neemt Todd fotografen mee naar de<br />
mooiste plekken in <strong>Tanzania</strong>, Costa Rica, Brazilië , India, Rwanda, Madagascar<br />
en Namibië. Meer informatie vind je op gustafsonphotosafari.net. ˙
42<br />
COLUMN<br />
Rik Felderhof<br />
In 1998 werd Rik Felderhof verliefd op een stukje land, vlakbij Arusha in <strong>Tanzania</strong>. Hij bouwde er zijn huis en leeft er als<br />
‘Bwana Yamaha’ tussen de Afrikanen. Een groot verschil met het leven in Nederland. Het huis op de heuvels vormde het<br />
decor voor zijn televisieserie Schrijvers op de Veranda. Vanaf diezelfde plek onder de bananenbomen, blikt Rik Felderhof in<br />
elk nummer terug op een bijzonder avontuur in Afrika.<br />
Patrick One & Two<br />
‘Waar je ook woont, God is overal. En voor God zijn alle mensen gelijk,’<br />
preekt de dominee in zijn witte toga. Het kleine kerkje zit bomvol.<br />
Prachtig uitgedoste vrouwen met kleurige sjaals, mannen met extra<br />
gestreken overhemden en glanzend gepoetste schoenen. Meisjes in<br />
witte jurken met bloemen in het haar. Jongens in bloesjes met een<br />
stropdasje voor. Sommige hebben een colbertje aan van een oudere<br />
broer. Veel te ruim, maar dat deert niet. Ze groeien vanzelf naar de<br />
juiste maat toe.<br />
‘God kijkt niet naar je kleding,’ galmt de dominee. ‘God kijkt niet naar<br />
je schoenen. God kijkt niet naar de kleur van je huid. Nee, God kijkt<br />
naar de kleur van je hart. Het gaat erom hoe je er van binnen uitziet.’<br />
‘Halleluja,’ klinkt het blij uit honderd kelen.<br />
De bedoeling was de kerkdienst buiten te houden – op het veldje<br />
naast de kerk – maar die ochtend had een grote zwerm bijen haar<br />
intrek genomen in de grote boom midden op het veld. Om het risico te<br />
vermijden dat de zwerm zich massaal zou storten op de kerkgangers –<br />
vooral op dames met parfum – had de kerkenraad besloten de dienst<br />
toch maar binnen te houden.<br />
Op een gegeven moment is de kerk vol. Echt vol. De mensen zitten<br />
op elkaar gepakt, maar elke keer wordt er toch weer een gelovige bij<br />
gepropt. Degenen die echt te laat zijn, moeten buiten zitten, op plastic<br />
stoeltjes of in het gras. Gezellig bij elkaar. Zo nu en dan loopt er eens<br />
iemand de kerk binnen of komt er iemand naar buiten. Men wandelt in<br />
en uit, heel ontspannen, alsof er binnen een receptie gaande is in plaats<br />
van een kerkdienst.<br />
Na weer enkele hartverwarmende liederen, besluit ik om de benen te<br />
gaan strekken en verlaat de kerk. Het is elf uur, de ochtendzon is al op<br />
volle sterkte, de temperatuur stijgt boven de dertig graden. Overal<br />
zitten groepjes mensen in de schaduw van struiken en frêle boompjes.<br />
Moeders met kinderen, giechelende meisjes, mannen met een bijbel.<br />
Samen naar de kerk gaan, houdt hier veel meer in dan Gods woord<br />
aanhoren. Het is een sociale gebeurtenis. Kleding wordt geshowd,<br />
nieuwtjes worden uitgewisseld, vreugde en leed worden gedeeld. De<br />
kerk is een ontmoetingsplaats. Ik zoek een plekje iets verder weg en ga<br />
in het gras zitten met mijn rug tegen de stam van een flinke boom.<br />
‘Good morning.’ Een jongetje van een jaar of tien in een blauw<br />
overhemdje komt van achter de boom tevoorschijn. Hij strekt zijn<br />
armen voor zich uit zodat zijn zilverkleurige manchetknopen mij niet<br />
zullen ontgaan. Het zijn grote plastic knoppen met een draak als<br />
decoratie. Made in China.<br />
‘Beautiful, very nice,’ zeg ik.<br />
Hij knikt trots en herhaalt vervolgens zijn begroeting. Hij gaat er serieus<br />
voor in de houding staan en schraapt zijn keel.<br />
‘Good morning, Sir. It is a nice day.’ Hij spreekt de woorden uit alsof het<br />
snoepjes zijn, waarvan je zo lang mogelijk moet genieten.<br />
‘Yes, it’s a very nice day. I like to celebrate the Sunday with all this<br />
people.’ Ik maak een armbeweging naar de gelovigen − zittend op<br />
het grasveld voor de kerk − die met hun uitbundige kleren het gazon<br />
hebben veranderd in een bloementuin. Alleen al de hoedjes van de<br />
dames trekken tientallen vlinders aan. Maar ook de felgekleurde<br />
stropdassen van de heren doen het goed bij de insecten. De bijen<br />
houden zich overigens, tegen de verwachting in, gedeisd.<br />
‘My name is Patrick. I live in Chekereni. What is your name?’ Hij houdt<br />
zijn hoofd een beetje schuin en kijkt me afwachtend aan.<br />
‘My name is Rick.’<br />
‘Just Rick?’ vraagt hij ongelovig. ‘Nothing more?’<br />
Ik schud verontschuldigend mijn hoofd. Meer is er niet.<br />
‘I can call you Patrick too,’ stelt hij voor. ‘That is nicer.’<br />
‘Okee, noem me dan maar Patrick. Patrick Two. You are Patrick One.<br />
I am Patrick Two.’ We schudden elkaar de hand en hij komt naast me<br />
zitten in het gras.<br />
‘Weet je al wat je later wilt worden?’ vraag ik hem. Hij knikt.<br />
‘Ik wil later dokter worden. A medical doctor.’<br />
‘Dat is een goede keuze,’ zeg ik, ‘een mooi beroep, mensen verzorgen.’<br />
Hij knikt enthousiast. ‘Als u later oud bent en ziek, kan ik u beter<br />
maken.’<br />
‘Dank je, Patrick. Dat is dan afgesproken. We wonen tenslotte in<br />
hetzelfde dorp. Heb je broertjes en zusjes?’<br />
‘Wel zeven. Ik zal ze even halen.’ En weg is-ie. Even later komt hij<br />
terug met vier meisjes en drie jongens, variërend in leeftijd van drie tot
achttien jaar. Iedereen stelt zich keurig voor aan de mzungu, de blanke<br />
kennis van hun broertje. Patrick staat erbij als een ceremoniemeester,<br />
hij heeft de situatie in de hand. Hij roept op volgorde van leeftijd zijn<br />
broers en zussen naar voren. Mooie meisjes, met brutale ogen, maar<br />
verlegen lachend. Stoere jongens en toch onzeker. Ze geven een<br />
hand met afgewend gezicht. De kleine Patrick straalt van trots. Dat<br />
heeft hij toch maar even snel voor elkaar gekregen. Zomaar iedereen<br />
opgetrommeld. Hij heeft er zelfs vier uit de kerk gehaald.<br />
‘U kent nu mijn familie,’ stelt hij lachend vast, ‘nu wil ik graag uw familie<br />
leren kennen.’<br />
‘Nou, dat is lastig, mijn familie woont in Holland.’<br />
‘Which continent?’<br />
‘Europa.’<br />
‘Daar kan ik niet naartoe. Dat zult u begrijpen.’ Hij kijkt me afwachtend<br />
aan of ik het daarmee eens ben. Ik knik dat ik het begrijp. Nu er geen<br />
haalbare mogelijkheid blijkt om mijn familie de hand te schudden, is<br />
zijn interesse in mijn aanverwanten als sneeuw voor de zon verdwenen<br />
en hij concentreert zich weer op zijn eigen familie. Hij wil het nog even<br />
over zijn vader en moeder hebben. ‘Mijn moeder heet Maria. Ze is ook<br />
de moeder van Jezus. U weet wel uit de bijbel.’<br />
Ik knik bevestigend naar het jongetje met de grote manchetknopen en<br />
de wijze oogopslag, die zomaar een praatje komt maken in zijn mooie<br />
Engels.<br />
‘Maria is the mother of Jesus and myself. We are brothers, so told my<br />
mother.’<br />
‘Your mother is a wise woman.’<br />
‘Yes, she is,’ reageert hij kortaf. Het is wel de bedoeling dat Patrick even<br />
zijn verhaal kan afmaken, graag zonder interrupties.<br />
‘My mother is Maria,’ herhaalt hij nog eens om eventuele misverstanden,<br />
ontstaan door mijn onderbreking uit te sluiten. ‘It is the same name.<br />
You understand?’<br />
Ik begrijp het. Daarna volgen er nog meer bekentenissen.<br />
‘Mijn moeder gaat elke zondag naar de kerk om te zingen en te bidden.<br />
Ik bid ook,’ knikt Patrick enthousiast. ‘Elke dag – samen met mijn vader.<br />
Soms alleen. Ik bid voor mijn leven. Ik bid om te groeien. Ik bid voor<br />
mijn moeder en vader. Ik bid voor mijn broertjes en zusjes. En vanavond<br />
bid ik voor u, mister Patrick Two.’<br />
Ik bedank hem en zeg dat ik het bijzonder waardeer dat hij mij in zijn<br />
gebeden wil gedenken. We nemen afscheid met een stevige handdruk.<br />
Hij vraagt nog waar precies mijn huis woont en verdwijnt weer achter<br />
de boom. Even later zie ik de toekomstige dokter lopen over het<br />
slingerpad naar het dorp. Om de drie stappen maakt hij een sprongetje,<br />
Eén, twee, drie − hup. Een blij sprongetje. Ik vermoed dat hij erbij<br />
neuriet of zingt.<br />
Een paar weken later komt Patrick One met zijn rapport de heuvel<br />
opgelopen. ‘Kijk eens, mister Patrick Two…’ Trots laat hij zijn rapport<br />
zien. De resultaten hebben een niveau, waarvan ik als jongetje alleen<br />
maar had kunnen dromen.<br />
In afwachting van zijn beloning − een gebruik dat door kinderen<br />
wereldwijd in ere wordt gehouden – begint hij met Moja te spelen, mijn<br />
hond die net zo eigenwijs en arrogant is als Patrick. Ze rennen door de<br />
tuin, spelen verstoppertje achter de bananenpalmen en zijn met de<br />
lekke voetbal in de weer.<br />
Na een halfuur komen ze terug naar de veranda waar ik achter mijn<br />
laptop aan het werk ben.<br />
‘We zijn moe,’ zegt Patrick en hij ploft in een van de comfortabele<br />
fauteuils. Moja loopt naar zijn drinkbak.<br />
‘Ik heb ook dorst,’ zegt Patrick met een blik op de slobberende hond.<br />
‘Wil je een glaasje water?’ vraag ik hem.<br />
‘Cola is ook goed,’ zegt hij. ‘Cola is modern. I like Coca-Cola.’<br />
‘Dan drinken we samen een glas Coca-Cola.’<br />
‘Wat bent u aan het schrijven?’ vraagt hij, terwijl hij zijn colaatje met<br />
gulzige slokken naar binnen werkt.<br />
‘Ik schrijf over mijn belevenissen in Afrika.’<br />
‘Schrijft u ook over mij?’<br />
‘Ja, ik schrijf ook over jou.’<br />
Hij knikt. ‘Dat is goed. Vertel de mensen dat ik dokter word. Een zwarte<br />
dokter. Dat moet u er wel bijschrijven. Wij zijn zwart. En slim. Wilt u dat<br />
opschrijven?’<br />
‘Ja, dat zal ik zeker doen.’<br />
Hij lacht van oor tot oor. ‘Dank u.’<br />
Ik geef hem een gepaste beloning voor zijn prachtige rapport, een<br />
aanstaande dokter waardig. Daarna staat hij op uit de stoel en geeft me<br />
een hand. ‘Dank u wel. Ik ga nu naar de pomp om water te halen voor<br />
mijn moeder. Goodbye, mister Patrick Two.’<br />
‘Goodbye, Patrick One.’ ˙<br />
<br />
www.rikfelderhof.nl
Magisch<br />
TANZANIA
BP<br />
HÉt ReISMAGAZINe OVeR AFRIKA 2e jaargang l nummer 2 - 2013 l prijs €6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
01-Cover-3.indd 1 04-09-13 16:17<br />
hÉt reismagazine over afrika 5e jaargang l nummer 1 - 2016 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
BP<br />
REISMAGAZINE OVER ZUID-AFRIKA<br />
1e jaargang l nummer 1 - 2012 l losse verkoopprijs € 6.95<br />
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 1 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt reismagazine over afrika 5e jaargang l nummer 2 - 2016 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
BIjZoNDERE DIERENpoRTRETTEN<br />
DE SMAAK vAN ZUID-AFRIKA<br />
IN ZoELoELAND<br />
10 x goED vooR EEN gLIMLAch<br />
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 7e jaargang l nummer 3 - 2018 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
win een luMix fZ300 caMera<br />
MadagaScar en eSwatini<br />
BP<br />
BP<br />
reismagazine over zuid-afrika<br />
2e jaargang l nummer 1 - 2013 l prijs e6.95/ZAR 60<br />
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 2 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt reismagazine over afrika 6e jaargang l nummer 1 - 2017 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
KIM – hyENAMAN – WoLhUTER<br />
ovER ZIjN TANZANIA<br />
IS ÓNZE vRoUW IN ZAMBIA<br />
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 8e jaargang l nummer 1 - 2019 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
Het ecHte verHaal<br />
de wOeStijnleeuwen van<br />
naMibÏe<br />
duurZaMe Safari’S in Kenia<br />
StraatKunSt<br />
BP<br />
ZUID-AFRIKA<br />
BP<br />
HÉT REISMAGAZINE OVER AFRIKA 3e jaargang l nummer 3 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
HÉt ReISMAGAZINe OVeR AFRIKA 6e jaargang l nummer 2 - 2017 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
BP<br />
Onder de ZOn<br />
de afriKaanSe wilderniS<br />
Met een buSHcaMper<br />
van afriKa expertS<br />
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 4e jaargang l nummer 1 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
Tussen zand en steen<br />
Ontdekkingsreis door de<br />
N/a’an ku sê<br />
HÉt ReISMAGAZINe OVeR AFRIKA 7e jaargang l nummer 1 - 2018 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
leeg land vOl Zand<br />
Het grOene Hart van afriKa<br />
3 cHefS uit paternOSter<br />
Het jaar van de wilde HOnd<br />
KunStenaar Met een verHaal<br />
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 4e jaargang l nummer 2 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
OFF THE BEATEN TRACK<br />
SAFARI MET EEN 4X4 CAMPER<br />
VAN A NAAR BETER<br />
MET VOORDEEL<br />
OOG IN OOG MET OLIFANTEN<br />
DOOR AFRIKA<br />
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 4e jaargang l nummer 3 - 2015 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
BP<br />
Webshop OOG VOOR AFRIKA<br />
Bestellen eerdere nummers<br />
Ek Sien Jou<br />
De Big Five issue<br />
<br />
OOG VOOR ZUID-AFRIKA<br />
1e jaargang l nummer 1 - 2012<br />
2e jaargang l nummer 1 - 2013<br />
Er zijn 2 tijdschriften<br />
OOG VOOR ZUID-AFRIKA verschenen<br />
Januari 2012<br />
Januari 2013<br />
Focus op de Westkust<br />
Kaapstad à gogo!<br />
Hope<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
BP<br />
• van Big 5 naar Big 4? Het verhaal van hoop & liefde<br />
• Het mysterie van de witte leeuwen van Timbavati<br />
• 20 nederlanders over hun zuid-afrika<br />
• de 10 mooiste Big 5 safari’s<br />
• van kaapstad naar Johannesburg in 5 stops<br />
• de 5 gezichten van de onbekende Wild Coast<br />
16 pagina’s<br />
extRA<br />
boordevol<br />
voordeel<br />
van BusH ToT BeaCH<br />
mee op lezersreis? * fotografiereis naar de Wild Coast * unieke<br />
ontmoeting met witte leeuwen * Proef zuid-afrika met Harm Jan<br />
‘de Braaiman’<br />
met oog voor zuid-afrika leer je het echte zuid-afrika kennen<br />
En twaalf digitale edities »<br />
OOG VOOR AFRIKA<br />
<br />
2e jaargang l nummer 2 - 2013<br />
Vijftig reistips<br />
Zuid-Afrika<br />
Namibië<br />
tanzania<br />
ethiopië<br />
Zimbabwe<br />
• In de voetsporen van Nelson Mandela •<br />
Sossusvlei Vijftig tinten rood • Zanzibar<br />
Eiland van de vergeten tijd • De wow-factor<br />
van Plettenberg Bay • Rik Felderhof: thuis<br />
in <strong>Tanzania</strong> • Rituelen uit de Omo-vallei<br />
3e jaargang l nummer 1 - 2014<br />
EEn lEvEn lang MandEla<br />
20 pagina’s EErbEtoon aan Madiba<br />
HEt vErlorEn koninkrijk<br />
van MapungubwE<br />
CapE rivièra<br />
dE kaapsE kust<br />
MasHatu<br />
land van gigantEn<br />
parEls van<br />
liMpopo<br />
kaapstad<br />
dEsign<br />
Hoofdstad 2014<br />
zUiD-afrika<br />
special<br />
3e jaargang l nummer 2 - 2014<br />
Zuid-afRika<br />
Zimbabwe<br />
tanZania<br />
Ode aan Zimbabwe<br />
SpOtlight Op painted dOgS<br />
Jane gOOdall<br />
gelOOf, hOOp & liefde<br />
fOtOwedStRiJd<br />
win een veRbliJf in Zuid-afRika<br />
de SchOOnheid van iSimangaliSO<br />
wiJnpROeven peR tRam<br />
tOwnShip tOuRS annO 2014<br />
weReldkindeRen<br />
3e jaargang l nummer 3 - 2014<br />
ZIMBABWE<br />
TANZANIA<br />
MOZAMBIQUE<br />
4e jaargang l nummer 1 - 2015<br />
ZUID-AFRIKA<br />
On a budget<br />
Into the wild BOTSWANA<br />
NOORDKAAP en NAMIBIË<br />
YOU RUN, YOU DIE :)<br />
Twee Hollandse avonturiers in de bush<br />
Droombestemming in NAMIBIË<br />
TRACTORGIRL<br />
Reis naar het einde van de wereld<br />
De utlieme safari in TANZANIA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
TANZANIA<br />
BOTSWANA<br />
NAMIBIË<br />
4E JAARGANG l NUMMER 2 - 2015<br />
BOTSWANA<br />
KAAPVERDIË<br />
NAMIBIË<br />
ZUID-AFRIKA<br />
WIJNTOURS<br />
ETOSHA NATIONAL PARK<br />
KAAPVERDIË<br />
10 REIZEN EN TIPS<br />
FOTOGRAFIESAFARI<br />
RIJDEN, FIETSEN EN LOPEN<br />
TIJGERS THUIS IN AFRIKA<br />
4e jaargang l nummer 3 - 2015<br />
collector’s iteM & eXtra dik<br />
de<br />
101<br />
Mooiste<br />
lodGes in<br />
Zuidelijk<br />
afrika<br />
Ghana<br />
Mauritius<br />
Zuid-afrika<br />
naMibië<br />
tanZania<br />
Mauritius: beauty en de beach<br />
Verhalenwedstrijd: win een Verblijf in Zuid-afrika<br />
naMibië de leVende woestijn<br />
24 uur in stone town<br />
5e jaargang l nummer 1 - 2016<br />
collector’s iteM nuMMer 10<br />
ethioPië<br />
lesotho<br />
MadaGaskar<br />
tanZania<br />
Zuid-afrika<br />
11<br />
ACTIEVE EN<br />
AVONTUURLIJKE<br />
reiZen<br />
in afrika<br />
• BAOBABS EN LEMUREN IN MadaGaskar<br />
• IN GALOP DOOR lesotho<br />
• NAAR DE TOP VAN DE kiliManjaro<br />
• SPOTLIGHT OP DE witte haai<br />
• HIKEN LANGS DE wild coast<br />
• EXPEDITIE ethioPië – DE STAMMEN IN DE OMO-VALLEI<br />
7e jaargang l nummer 3 - 2018<br />
5e jaargang l nummer 2 - 2016<br />
BELEEF AFRIKA NUMMER 11<br />
NAMIBIË<br />
SWAZILAND<br />
TANZANIA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
24 UUR<br />
IN DAR ES SALAAM<br />
SAy chEESE<br />
NAMIBIË - DE MooISTE LANDSchAppEN<br />
STAATSBEZoEK AAN SWAZILAND<br />
MAAgDENcEREMoNIE<br />
KAApSTAD:<br />
UBUNTU - EEN SpIRITUELE REIS<br />
eSwatini<br />
Kenia<br />
MadagaScar<br />
Oeganda<br />
Zuid-afriKa<br />
fOtOwedStrijd<br />
reiStrendS 2019<br />
de verbOrgen wereld<br />
van KaraMOja<br />
Het avOntuur begint Hier<br />
van nairObi tOt KaapStad<br />
Ode aan de<br />
Olifant<br />
8e jaargang l nummer 1 - 2019<br />
6e jaargang l nummer 1 - 2017<br />
DE MooISTE REIZEN EN hERINNERINgEN<br />
BoTSWANA<br />
TANZANIA<br />
ZIMBABWE<br />
ZUID-AFRIKA<br />
ZIMBABWE – DE EERSTE LIEFDE<br />
FoToSAFARI op DE choBE<br />
oog IN oog MET<br />
RIK FELDERhoF<br />
BoER ZoEKT vRoUW ANNEKIM<br />
6 DRooMLoDgES EN –hoTELS<br />
DÉ ULTIEME AFRIKA BUcKETLIST<br />
eSwatini<br />
Kenia<br />
naMibiË<br />
tanZania<br />
ZaMbia<br />
Zuid-afriKa<br />
riMpelS van rOerlOOS Zand<br />
17 wOeStijntipS<br />
afriKa in bruSSel<br />
tarZan in tanZania<br />
vaniSHing KingS<br />
africa inSide Out<br />
KaapStad<br />
6e jaargang l nummer 2 - 2017<br />
de MOOiSte reiZen en Herinneringen<br />
bOtSwana<br />
Zuid-afriKa<br />
drOOMHuiS<br />
gOrdOn Zegt ja<br />
de SteMMen van<br />
rObben iSland<br />
vliegen in<br />
piKante walviSSen<br />
wild bOtSwana<br />
8 ultieMe reiStipS<br />
afriKa ja, iK wil<br />
7e jaargang l nummer 1 - 2018<br />
de MOOiSte reiZen en Herinneringen<br />
naMibiË<br />
fietSen in gaMbia<br />
Oeganda<br />
de SMaaK van afriKa<br />
2018<br />
gaMbia<br />
naMibiË<br />
Oeganda<br />
Zuid-afriKa<br />
andrieS bOtHa<br />
72 uur in durban<br />
vitaMine afriKa<br />
8e jaargang l nummer 3 - 2019<br />
HÉt ReISMAGAZINe OVeR AFRIKA 8e jaargang l nummer 3 - 2019 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
OntdeK de Ziel van<br />
KaapverdiË<br />
in de vOetSpOren van<br />
tHe liOn King<br />
de rOugH auntieS van<br />
Zuid-afriKa<br />
KunSt,<br />
cultuur &<br />
cadeautipS<br />
BP<br />
eSwatini<br />
KaapverdiË<br />
MauritiuS<br />
tanZania<br />
Zuid-afriKa<br />
Ode aan de Safari<br />
25 SafaritipS<br />
OOG VOOR AFRIKA simpel in huis »<br />
Ga naar www.oogvoorafrika.nl > Webshop<br />
om losse nummers te bestellen<br />
Volg en like ons ook op www.facebook.com/OOGVOORZA en www.facebook.com/OOGVOORAFRIKA<br />
Een gratis digitale editie ontvangen? Meld je aan op www.oogvoorafrika.nl
UUR IN<br />
Stone Town
Een wandeling door heden en verleden<br />
Chris Frieswijk (26) is journalist en filmmaker. Met een passie voor reizen zoekt hij naar<br />
bijzondere verhalen. In dit artikel beschrijft hij een wandeling door Stone Town, een van de<br />
best bewaarde historische steden in Oost-Afrika.<br />
Tekst en Foto’s: Chris Frieswijk
Zodra de kenmerkende klokkentoren opdoemt langs de kust van<br />
Zanzibar weet ik meteen dat we Stone Town naderen. Met de<br />
snelle en moderne Kilimanjaro IV duurt het een kleine twee uur om<br />
vanuit Dar es Salaam op het tropische eiland te komen.<br />
Zanzibar heeft veel te bieden als het gaat om bijzondere flora en<br />
fauna, zoals de unieke Zanzibarfranjeaap. Daarnaast is het eiland<br />
rijk aan ansichtkaart-waardige stranden. Toch is het de historische<br />
context die Zanzibar meer karakter geeft. Het is moeilijk niet<br />
betrokken te raken als je dwaalt door de steegjes van het<br />
historische Stone Town.<br />
Teer en uitgeleefd, maar toch robuust en vol leven. De lokale<br />
cultuur bloeit met internationale film- en muziekfestivals, maar aan<br />
het eind van de dag zal de visser altijd tevreden zijn lijntje uitgooien<br />
vanaf de kade.<br />
De dhow en de oed: bronnen voor muzikale inspiratie<br />
Ik begin mijn wandeling vanaf de ferry terminal, gelegen op een<br />
vrij centraal punt in het stadje. Direct buiten de poort staat een<br />
UNESCO werelderfgoed bord, een titel die Stone Town in 2000<br />
heeft gekregen. Met de zee aan mijn rechterhand loop ik de<br />
promenade op, Mizingani Road. Bij een straatkraam haal ik een<br />
kopje gemberthee, of tangawizi in het Swahili. Terwijl ik een slok<br />
neem zie ik aan de horizon de kenmerkende vissersboten, dhows,<br />
gracieus passeren. Plots hoor ik muziek uit een groot gebouw »
komen. Als ik me omdraai om te kijken waar het geluid vandaan<br />
komt, zie ik een groot bord met daarop de tekst Dhow Countries<br />
Music Academy. Nieuwsgierig loop ik de trap op richting de muziek.<br />
Ik word gepasseerd door jonge mensen met gitaren, violen en<br />
blaasinstrumenten in de hand. Ze kijken me stuk voor stuk aan met<br />
een vriendelijke glimlach. Op de bovenste verdieping, een open<br />
dakterras, zit een man met zijn gezicht naar de zon. Hij speelt oed,<br />
een Arabisch instrument vergelijkbaar met de Europese luit.<br />
‘Dit is een heel oud lied,’ zegt hij zodra hij me ziet staan. ‘Het gaat<br />
over de eerste vrouwen hier op Zanzibar die zonder schaamte<br />
durfden te zingen.’ De man heet Mohammed Othman. Hij is een<br />
van de oprichters van de muziekschool.<br />
‘We willen tradities behouden hier op het eiland, daarom leren we<br />
jongeren al veertien jaar de muzikale tradities die we kennen.’<br />
Mohammed begint weer te spelen. De hitte van de zon en de<br />
zachte zilte zeewind smelten samen met het ritmische, repetitieve<br />
spel. De Dhow Countries Music Academy is een culturele hotspot<br />
die altijd open is voor bezoekers die eens willen komen luisteren.<br />
Op elke maandagavond is er een optreden van de huisband, die de<br />
traditionele Taraab muziek speelt.<br />
Historie in hout en stenen<br />
Ik wandel verder over de Mizingani promenade en passeer een<br />
aantal interessante historische locaties, waaronder het iconische
House of Wonders. Het is het oude paleis van de sultan van Oman,<br />
een van de vele landen die het eiland gekoloniseerd hebben.<br />
‘Het voormalig paleis werd het ‘huis van wonderen’ genoemd<br />
omdat het de eerste plek was waar elektriciteit beschikbaar was,’<br />
vertelt een lokale gids die met een groep collega’s voor de ingang<br />
staat. Het gebouw dat door de eeuwen heen wat aan grandeur<br />
verloren heeft, doet nu dienst als museum.<br />
Met al deze sporen van een Arabisch verleden vraag ik me af<br />
wat nu de echte Zanzibari cultuur is. De Omani waren ten slotte<br />
niet de enigen die zich vestigden op het eiland. Door de eeuwen<br />
heen zijn er naast Arabieren veel Indiërs, Perzen en Europeanen<br />
geweest die er allemaal hun stempel achterlieten. Het resultaat?<br />
Een unieke mengelmoes met van alles een beetje. Dat is Zanzibar<br />
en dat maakt het uniek. Iets dat je onder andere terug ziet in de<br />
verschillende bouwstijlen. Stone Town staat bijvoorbeeld bekend<br />
om de massief houten, hand-gekerfde deuren. Deze verdelen zich<br />
in twee soorten, de functionele Arabische en de sierlijke Indiase<br />
met veel ronde vormen. Als ik met deze kennis door de oude<br />
binnenstad wandel besef ik pas echt hoe dit eiland een kruispunt<br />
was van alle windhoeken, van de Afrikaanse, Europese, Arabische<br />
en Aziatische cultuur.<br />
Dat het eiland een gewilde, strategische vestingplaats was, blijkt<br />
als ik een kleine honderd meter verderop tegen een gigantisch fort<br />
aanloop. De Arabieren bouwden dit fort om de Portugezen buiten<br />
te houden en het heeft sindsdien veel functies gekend. Momenteel<br />
is er een markt, restaurant en het toeristenbureau.<br />
Markten en kanga’s<br />
Voorbij het fort buig ik af naar Kenyatta Road. De zwart<br />
aangeslagen stenen van de oude Arabische gebouwen maken<br />
langzaam plaats voor wat luxueuzere hotels en winkels. Aan mijn<br />
linker zijde zie ik het huis waar Freddy Mercury geboren is in de<br />
periode van de Engelse vlag.<br />
Ik sla af naar Vugha Road en vervolgens naar Mkunazini Street<br />
en kom terecht bij de oude slavenmarkt. Daar in de tuin van de<br />
Anglicaanse kerk staan in een betonnen bak slaven van steen,<br />
geketend door de originele kettingen. Op de plaats van de<br />
‘whipping tree’, de plek waar de ‘verse’ slaven geslagen werden om<br />
hun uithoudingsvermogen te testen, is nu een kerk gebouwd met<br />
een altaar van rood marmer dat het vergoten bloed symboliseert.<br />
Er staat ook een oud gebouwtje waarbinnen de slavenkelders te<br />
zien zijn. Kleine vochtige catacomben waar je nauwelijks rechtop<br />
kunt staan. De oude ringen waaraan de kettingen vastgemaakt<br />
werden hangen er nog. Vanuit de binnenlanden van Afrika werden<br />
de slaven te voet naar de kust gebracht, waar ze veelal richting<br />
Arabië en het Perzische rijk verscheept werden. In 1883 werd de<br />
slavernij afgeschaft, maar het had nog heel wat voeten in de aarde<br />
voor de eigenaren hun slaaf wilden laten gaan. Ze hadden er toch<br />
immers voor betaald? Alleen door ze een premie te bieden, konden<br />
de slaven worden bevrijd. Het kantoor waarin de transacties<br />
werden afgerond is het huidige 126 Hurumzi. Destijds heette het<br />
pand Uhuru-Mzee, ‘bevrijd de mensen’.<br />
Ik sta op het pleintje waar destijds de markt was en probeer me »
de taferelen van toen voor te stellen, het is een schril contrast met<br />
het rustige groene parkje dat het nu is.<br />
Vanuit hier duik ik via Market Street het doolhof in dat Stone Town<br />
heet. De wirwar aan steegjes, winkels en overdekte marktjes is<br />
heerlijk om in te verdwalen. De promenade langs het water leidde<br />
me eigenlijk om de stad heen, maar dit is het werkelijke hart<br />
van Stone Town. Ik zie de kenmerkende houten deuren. Er lopen<br />
ezels, moslims in witte gewaden en gesluierde vrouwen. Ik neem<br />
aan dat het straatbeeld in honderd jaar tijd niet bijzonder veel<br />
veranderd is. Toch is het te zien dat de bewoners zich steeds meer<br />
richten op toeristen. Er zijn veel souvenirwinkels, kruidenwinkels<br />
en kunstgaleries en mensen nodigen me maar wat graag uit om<br />
eens een kijkje te komen nemen. Als je goed zoekt tussen de<br />
obligate souvenirs kun je er prachtige spullen vinden, zoals de<br />
onwaarschijnlijke variëteit aan kanga’s, kleurrijke Afrikaanse stoffen.<br />
Vis en falafel op de Forodhani food-court<br />
De schemering zet in als ik na het dolen door de steegjes weer<br />
uitkom bij de promenade, ter hoogte van het oude fort. Met mijn<br />
souvenirs in de rugtas loop ik naar het water. Het is hier nu veel<br />
drukker dan eerder op de dag. Twee jongens lijken een serieus<br />
gesprek te hebben, een ander duikt het water in en verderop is een<br />
groep jongeren aan het voetballen op het strand. De avondzon<br />
en de laid-back uitstraling van de mensen zorgen voor een<br />
ontspannen sfeer.<br />
Tegenover het oude fort is de Forodhani Garden, waar elke avond<br />
een grote openlucht food-court opgezet wordt. Tal van stalletjes<br />
met houtskool keukens cateren voor de vele locals en toeristen<br />
die een hapje willen eten. In het eten is wederom een gigantische<br />
culturele diversiteit terug te vinden. De zogeheten typische<br />
Zanzibar curry’s zijn niets minder dan een fusie van de Indiase<br />
en Arabische keuken. En daarnaast heb je de klassiekers uit het<br />
Midden-Oosten zoals falafel. Vandaag de dag trekken ze deze<br />
culinaire melting-pot door.<br />
‘Come try my Zanzibar pizza!’ roept een chef me toe.<br />
Het blijkt niet meer dan een gevulde pannenkoek. Enig in z’n soort.<br />
Zodra de zon onder is, laat ik de drukte van de kraampjes achter<br />
me als ik richting mijn hotel loop. In mijn gedachten hoor ik nog<br />
het geluid van de oed van Mohammed. Ik passeer een visser die<br />
zijn dhow klaar maakt om de zee op te gaan. Ik realiseer me dat<br />
het vooral de bewogen geschiedenis is die de stad werkelijk tot een<br />
unieke plaats maakt.<br />
Een stad die vergeten is door de tijd, waarover ontdekkingsreiziger<br />
en voormalig bewoner David Livingstone met veel gevoel voor<br />
understanding zei: ‘Niets is wat het lijkt. Zet je zintuigen op<br />
scherp, dwaal en verdwaal door het historische labyrint en laat je<br />
fantasieën over de Arabische 1001 nachten de vrije loop.’ ˙
(ADVERTENTIE)<br />
Zuidelijk <strong>Tanzania</strong> – Natuurlijke schoonheid<br />
zoals je die niet eerder hebt gezien …<br />
Een van de beste manieren om de ongeëvenaarde schoonheid van <strong>Tanzania</strong> te ervaren is<br />
een safari door een van de nationale parken.<br />
Natuurlijk ken je van naam of uit eigen ervaring de bekende<br />
parken als Serengeti, Ngorongoro Crater, het Kilimanjaro<br />
National Park. Maar er is in <strong>Tanzania</strong> veel meer te ontdekken.<br />
We stellen je een aantal spectaculaire parken voor in het<br />
onbekendere zuiden van het land. Kitulo, Mikumi, Ruaha,<br />
Katavi en de bergketen van Udzungwa zijn onze aanraders voor<br />
een onvergetelijke safari- en natuurervaring, ongeacht of het nu<br />
je eerste of vijfde bezoek aan <strong>Tanzania</strong> is.<br />
Katavi National Park<br />
In deze nog onbekende parel, het derde park van <strong>Tanzania</strong> wat<br />
grootte betreft, heb je de natuur voor jezelf en beleef je een<br />
Afrika uit een vervlogen verleden.<br />
Ruaha National Park<br />
Dit grootste park van <strong>Tanzania</strong> is dé perfecte safaribestemming,<br />
met een rijkdom aan wilde dieren en een ongekende natuurlijke<br />
schoonheid. Rivieren die gedomineerd worden door krokodillen<br />
meanderen door de uitgestrekte savannes en bossen waar grote<br />
groepen olifanten leven, evenals de prachtige koedoe.<br />
Udzungwa Mountains National Park<br />
Op de dichtbegroeide keten van berghellingen die ook wel<br />
bekend staat als de Eastern Arc leven twee aapsoorten die je<br />
alleen hier kunt vinden: de rode colobus en de trots van het<br />
park: de kuifmangabey.<br />
Kitulo National Park<br />
De Serengeti voor bloemenliefhebbers. Het bergplateau in<br />
dit park heeft een ongekende rijkdom aan bloemen zoals<br />
orchideeën, lobelia’s, lelies, wilde geraniums en de felgekleurde<br />
vuurpijl. Vogels, vlinders, salamanders en kameleons leveren<br />
een kleurrijke bijdrage aan dit park dat wel de Tuin van de Goden<br />
wordt genoemd.<br />
Mikumi National Park<br />
Dit hart van een 47.000 vierkante kilometer groot wildgebied is<br />
een makkelijk toegankelijk paradijs voor wildspotters. Leeuwen<br />
beheersen het gebied en vinden hun prooi in de grote kuddes<br />
zebra’s, wildebeesten, impala’s, elanden en nijlpaarden. In het<br />
regenseizoen vullen migrerende vogels het luchtruim. Het hele<br />
jaar door biedt Mikumi je echter een onvergetelijke ervaring.<br />
Kies daarom <strong>Tanzania</strong> en kies de <strong>Tanzania</strong> National Parks voor de vakantie van je leven<br />
www.tanzaniaparks.go.tz - Volg ons op Facebook/tanzaniaparks – op twitter/tzparks en Instagram.<br />
Email: info@tanzaniaparks.go.tz of dg@tanzaniaparks.go.tz of marketing@tanzaniaparks.go.tz
Het avontuur dat<br />
Kilimanjaro<br />
heet<br />
Wat bezielt iemand om in 6 dagen de Kilimanjaro te beklimmen?<br />
Je bent een beetje sportief, met de nadruk op beetje, inmiddels geen 18 meer,<br />
houdt van wandelen, maar moet je dan meteen de Kilimanajro beklimmen? Mieke Oxener<br />
besloot van wel. Heeft ze het dak van Afrika gehaald?<br />
Het antwoord is JA natuurlijk, maar het ging niet vanzelf. »<br />
Tekst: Mieke Oxener Foto’s: Frank Tofield e.a.
Het idee om de Kilimanajro te gaan beklimmen ontstond in<br />
november 2014, tijdens weer een bezoek aan <strong>Tanzania</strong>. Ja, ook<br />
ik ben bevangen door het Afrika-virus. Terug in Nederland heb ik<br />
uitgesproken dit te gaan doen, startte het trainingsprogramma en<br />
werd de groep die zou gaan klimmen geformeerd. Zes mannen,<br />
in de leeftijd van 26 tot 62 jaar, Johan, Gerald, Henk met zijn zoon<br />
Michael, Casper, Jacquo en ik, de enige vrouw in het gezelschap.<br />
Trainen, trainen en nog eens trainen. Hardlopen, fitness en<br />
wandelen, veel wandelen. Kilometers maken, ook in de heuvels van<br />
het Sauerland. Een goede voorbereiding is een must. Helaas kun je<br />
je niet voorbereiden op de hoogte, hoe je die gaat verteren ervaar<br />
je pas als je er bent.<br />
Onze klim boekten we bij een lokale touroperator. De prijsstelling<br />
was aantrekkelijk en het servicelevel uitstekend. Bobby Tours<br />
heeft veel ervaring met de Kilimanjaro klim en de gidsen met<br />
wie zij samenwerken zijn uitstekend opgeleid. Na een gedegen<br />
voorbereiding en een aantal kennismakingsbijeenkomsten is het<br />
zover: D-Day 18 oktober 2015.<br />
17 oktober<br />
De avond voorafgaand aan de start logeren we in een lekker<br />
hotelletje zodat we in ieder geval goed slapen en nog een laatste<br />
douche kunnen nemen. We maken kennis met Ismaël onze<br />
hoofdgids die komt om onze uitrusting te controleren. Ook starten<br />
we met het slikken van Diamox om hoogteziekte tegen te gaan. In<br />
Nederland meende men dat dit niet nodig is, Ismaël hamert erop<br />
om het wel te gebruiken. Wij lagelanders zullen anders de 6000<br />
meter nooit bereiken zonder ziek te worden.<br />
18 oktober<br />
Op de ochtend van de eerste dag worden we na het ontbijt<br />
opgehaald. We kopen water, vullen de rugzakken, trekken de goed<br />
ingelopen wandelschoenen aan en daar gaan we. Bij het startpunt<br />
maken we kennis met de overige gidsen en dragers, de rugzakken<br />
worden gewogen, alle paperassen ingevuld en dan begint de eerste<br />
klim: van Machame gate naar Machame Camp op 3.000 meter. Een<br />
tocht door tropisch regenwoud, met apen in de bomen en allerlei<br />
prachtige vogels. Voor de vogelaars onder ons een heerlijke dag.<br />
Aan het einde van de middag bereiken we kamp 1 waar de tenten<br />
klaar staan. Mijn onderkomen voor de komende dagen bestaat<br />
uit een koepeltentje, een 5 cm dik luchtmatrasje en een latrine als<br />
toilet. Na een voedzame maaltijd zoeken we vroeg onze tent op,<br />
omdat we ook weer voor dag en dauw op moeten. Tja, die eerste<br />
nacht… Je begint de hoogte al te voelen, je droomt veel, ligt niet<br />
echt lekker op een laagje lucht en het is koud, best koud. Minus 5<br />
met ijs op de tent.<br />
19 oktober<br />
In alle vroegte maken we de rugzakken klaar voor vertrek. Er gaat<br />
extra voedsel mee, energierepen en dextro, maar ook drie »
liter water. In een uur of zes wandelen we van Machame Camp<br />
naar Shira Camp op 3.900 meter. De uitzichten zijn prachtig<br />
en het tropische regenwoud maakt langzaam plaats voor<br />
een maanlandschap, stenen en cactusachtige vegetatie. Het<br />
lopen gaat langzaam en kost steeds meer energie omdat het<br />
zuurstofpercentage terugloopt, spieren en voeten doen pijn.<br />
Gelukkig heb ik geen last van blaren. Ik ben de langzaamste in<br />
de groep en mag het tempo bepalen. Dat is ook wel lastig omdat<br />
ik het gevoel heb de boel op te houden. Bij het inschrijven in het<br />
logboek elke avond in het kamp zijn Henk en ik telkens de oudsten.<br />
De gemiddelde leeftijd van alle deelnemers ligt rond de 27 tot 30<br />
jaar. De avonden en nachten zijn koud, maar de uitzichten prachtig.<br />
Er zijn weinig wolken en we kijken tot op de savanne met Moshi<br />
aan onze voeten.<br />
20 oktober<br />
Op dag 3 word ik gebroken wakker, alle energie is uit mijn lijf,<br />
de berg wordt steeds steiler en mijn conditie holt achteruit. Het<br />
voelt als de hele dag traplopen, maar dan met ongelijke treden. Ik<br />
ben maar klein en het klimmen over rotsen van 50-75 centimeter<br />
hoog kost elke keer veel energie. Het zuurstofpercentage daalt<br />
steeds verder. Merkwaardig is dat als je stilstaat je je weer top<br />
voelt, maar zodra je klimt holt je energielevel achteruit. Het wil<br />
niet deze dag. We klimmen naar Lava Tower op 4.630 meter. Een<br />
parmantige Chinese vrouw passeert me, ziet dat ik het moeilijk<br />
heb en kijkt me meewarig aan. ‘Prutser,’ zie je haar denken en<br />
dat denk ik inmiddels zelf ook. Misschien toch te oud? Wat wil ik<br />
voor wie bewijzen? Ismaël heeft inmiddels mijn rugzak van me<br />
overgenomen, dat scheelt echt. Ik baal ervan dat ik de boel zo<br />
ophoud en ga helemaal verrot. Er is inmiddels een poll: haalt ze<br />
het of haalt ze het niet, het is 7 tegen 3 in mijn nadeel … Ze zullen<br />
me nog wel leren kennen. Waar we echter allemaal geen last van<br />
hebben is hoogteziekte, de Diamox doet z’n werk. Aangekomen in<br />
Barranco Camp ga ik meteen naar bed, ik kan niet meer, wil alleen<br />
nog maar slapen. Morgen de Barranco Wall, ik zie er letterlijk en<br />
figuurlijk tegenop als een berg. Johan spreekt me moet in … Wie<br />
weet voel je je morgen beter …<br />
21 oktober<br />
En zowaar … Op dag 4 word ik na een lange nacht zo fris als een<br />
hoentje wakker. We beginnen meteen aan de Barranco Wall<br />
en ik vind het nog leuk ook. Ditmaal is Jacquo het zorgenkind.<br />
Hoogtevrees speelt hem parten. We moeten bijna 300 meter steil<br />
omhoog klimmen, niet gezekerd. Ik denk nog dat de ARBO dat<br />
in Nederland niet had toegestaan. We redden het allemaal, maar<br />
de berg wordt steiler en steiler. Toch genieten we van het uitzicht<br />
op de Karanga Vallei. Michael filmt alles met een GoPro camera,<br />
we willen namelijk na afloop een film uitbrengen. We eindigen de<br />
dag in Barafu Camp op 4.550 meter. De top van de Kili hebben we<br />
steeds in zicht. Prachtig, maar ook angstaanjagend, want hoe »
‘Dichter bij de hemel kom je niet’
Dit pakt niemand mij meer af, ik ben zo blij en trots!<br />
gaan we dit volhouden? Om 18.30 uur liggen we in ons mandje.<br />
We moeten over een paar uur weer op want dan begint de klim<br />
naar de TOP. De apotheose is aanstaande. Het wordt koud in het<br />
kamp, het kwik daalt tot minus 10 tot 15 graden en er vormt zich<br />
een laag ijs op de tent. Ik lig in mijn slaapzak met drie lagen kleding<br />
aan. Het is koud, bitter koud en bij elke inspanning die je levert voel<br />
je de energie wegstromen uit je lichaam. Het ademen wordt nu ook<br />
lastig.<br />
22 oktober<br />
Klokslag middernacht worden we gewekt. Bivakmuts op, muts er<br />
overheen, capuchon, lampje op je voorhoofd. Thermo-ondergoed,<br />
shirts, fleecetruien en een dikke parka moeten me beschermen<br />
tegen de vrieskou. Mijn handen zijn koud en terwijl ik loop heb<br />
ik het gevoel dat ik adem door een rietje. Ik kom in een cadans<br />
en bij elke stap denk ik: ‘zo, deze hoef ik niet meer te zetten.’ De<br />
spierpijn maakt dat je je spieren niet meer zo onder controle hebt<br />
en de combinatie met de ijle lucht en hoogte zorgt dat ervoor dat<br />
ik non-stop beef en ril. Ik begin te hallucineren, denk dat ik onder<br />
een viaduct door moet. Casper denkt dat ik gek geworden ben en<br />
misschien is dat ook wel zo.<br />
Rond een uur of 6 naderen we Stella Point. Eindelijk komt de top<br />
in zicht. Ik ril van de kou en net als ik denk dat ik het niet meer<br />
volhoud, kom ik de Chinese vrouw tegen. Ze ligt kotsend op de<br />
helling met een reddingsteam naast zich. Hoogteziekte is haar<br />
fataal geworden. Meewarig kijk ik haar aan. Hoe erg ook, ik put er<br />
enorm veel energie uit en besluit dat ik het wél ga halen.<br />
En dan komt de zon op en op het dak van Afrika vallen we elkaar<br />
huilend in de armen. We zijn allemaal op en helemaal verrot, maar<br />
wat is het de moeite waard en wat een belevenis om dat met deze<br />
mooie groep mannen te mogen doen. We beseffen dat we met<br />
deze ervaring een band voor het leven hebben gesmeed. Maar we<br />
moeten verder, de TOP wacht op ons, 5.897 meter Uhuru Peak.<br />
Op het laatste stuk voel je je als het ware omhoog geduwd. We zijn<br />
allemaal euforisch, maar ook totaal kapot. Met hulp van Ismaël<br />
kom ik vooruit, zonder hem had ik het nooit gered. Uiteindelijk<br />
zijn we rond een uur of 10 op de top. Dichter bij de hemel kom<br />
je niet. We mogen er maar een half uur blijven. Casper zwalkt op<br />
zijn benen, alsof hij stomdronken is terwijl hij het niet in de gaten<br />
heeft. Jacquo doet zijn gebedje, beloofd aan de moeder van een<br />
buurmeisje die een aantal weken geleden is overleden aan een<br />
hartstilstand. Henk en Michael, vader en zoon, wat een belevenis<br />
om dit met elkaar mee te maken, een once in a lifetime avontuur.<br />
Ik weet niet meer wat lopen is, maar ik heb het gehaald. IK HEB<br />
HET GEHAALD. Dit pakt niemand mij meer af, ik ben zo blij en<br />
trots! ˙<br />
www.oxener-goes-africa.nl
64<br />
Stichting Twiga<br />
Wat gebeurt er als je besmet wordt met het Afrika-virus? Het blijkt een virus dat je leven in<br />
de goede zin verandert. Het overkwam mij en bracht me op de top van de Kilimanjaro en<br />
als vrijwilliger bij de Nederlandse Stichting Twiga die in <strong>Tanzania</strong> een prachtig project runt.<br />
Eind 2013 ging ik op zoek naar een project in Afrika en stuitte bij<br />
toeval op Stichting Twiga, een kleine Nederlandse stichting die met<br />
een beperkt budget veel goed werk levert in <strong>Tanzania</strong>. Het project<br />
Sarakasi ya Vaijana in Mto wa Mbu naast Lake Manyara National<br />
Park voorziet 65 straatkinderen uit het dorp van een goede<br />
schoolopleiding en ondersteunt hen bij hun ontwikkeling.<br />
Waarom Stichting Twiga?<br />
Ik was op zoek naar een project omdat ik voor mijn dagelijks werk<br />
als HR Manager van een grote internationale staalonderneming<br />
veel energie nodig heb en ik had ontdekt dat ik die energie in Afrika<br />
opdoe. In Nederland hebben we een klok, in Afrika hebben we tijd.<br />
Heerlijk!<br />
Ik ben een netwerker en om die reden kan en wil ik veel voor<br />
Stichting Twiga betekenen. Concentreer je op een klein project,<br />
werk hard en doe je uiterste best, dan ben je ook werkelijk in staat<br />
het verschil te maken. Zo denk ik erover. Daarnaast is <strong>Tanzania</strong> een<br />
wonderschoon land, een kwart van het land is national park, groot,<br />
grillig en met een bijzonder vriendelijke edoch wat lethargische<br />
bevolking. Pole, pole (rustig aan) is niet voor niets het meest<br />
gebruikte woord.<br />
Wat doet Stichting Twiga?<br />
Twiga helpt zo veel mogelijk kinderen om een opleiding op hun<br />
onderwijsniveau af te ronden en ze krijgen begeleiding bij hun<br />
persoonlijke ontwikkeling. Zo worden de kinderen en hun families<br />
door de Stichting ondersteund om zichzelf te helpen naar sociale<br />
en economische zelfstandigheid, zodat zij weer anderen kunnen<br />
helpen hetzelfde te bereiken. De kinderen krijgen naast de<br />
basisvoorzieningen en school les in zang en lifeskills. Het project<br />
Sarakasi ya Vaijana in Mto wa Mbu is kleinschalig en overzichtelijk.<br />
Inkomsten bestaan onder andere uit giften van sponsors en<br />
donateurs. Daarnaast betalen gasten en vrijwilligers voor hun<br />
verblijf.<br />
De kinderen die les krijgen wonen thuis voor zover ze een<br />
thuis hebben, anderen wonen bij familie of in een gastgezin.<br />
Tekst en foto’s: Mieke Oxener
65<br />
Hun verzorgers worden nauw bij ons project betrokken door<br />
werkzaamheden op het centrum en het bijwonen van de<br />
maandelijkse vergaderingen. Van de verzorgers wordt een kleine<br />
bijdrage verwacht, in geld of in natura. Niets is voor niets. Je mag<br />
dan wel arm zijn, maar dat betekent niet dat je geen onkruid kunt<br />
wieden of schoon kunt maken.<br />
De ontmoeting van twee culturen<br />
Om een land en een cultuur goed te leren kennen moet je de tijd<br />
hebben. Als ik in <strong>Tanzania</strong> ben reis ik veel met openbaar vervoer en<br />
pas ik me aan aan de lokale bevolking. Mensen lopen er makkelijk<br />
tien tot vijftien kilometer per dag en de <strong>Tanzania</strong>nen hebben mij<br />
geleerd van die wandelingen te genieten. Want niet alleen het doel,<br />
maar ook het proces is zo interessant.<br />
In een kleinschalig project zoals Sarakasi ya Vaijana kunnen we<br />
daadwerkelijk samenwerken met de plaatselijke bevolking en<br />
leren we van elkaars cultuur. Waarom doen mensen zoals ze doen?<br />
Wat is hun manier van denken? We nemen ook deel aan de sociale<br />
activiteiten in het dorpje, bijvoorbeeld door aanwezig te zijn bij<br />
belangrijke gebeurtenissen in het leven van de mensen, zoals<br />
bruiloften en begrafenissen, of gewoon door een praatje op straat.<br />
Ik merk dat dit alles mij energie geeft. Energie ook om zoveel<br />
mogelijk terug te doen voor Stichting Twiga. ˙<br />
QuickFACTS<br />
Mto wa Mbu ligt tussen de beroemde wildparken van<br />
<strong>Tanzania</strong> en het terrein van Sarakasi grenst aan Lake<br />
Manyara Park. Een prima plek dus om een safari te<br />
beginnen!<br />
De vrijwilligers, waarvan de meesten uit Nederland komen,<br />
zijn heel belangrijk voor het project. In het project werkt<br />
een aantal kundige en enthousiaste lokale mensen. De<br />
vrijwilligers vormen een belangrijke aanvulling hierop.<br />
Financieel helpen: Wanneer je online aankopen doet,<br />
dan kun je Stichting Twiga hiermee direct steunen. Via<br />
www.sponsorkliks.nl kun je de webshop van jouw keuze<br />
bezoeken, zoals bijvoorbeeld Zalando, bol.com, Wehkamp,<br />
KLM, booking.com, dinnersite, thuisbezorgd.nl en vele<br />
andere! De prijzen blijven gelijk, alleen maken aangesloten<br />
organisaties een deel van het bedrag over naar Twiga.<br />
Vrijwilliger worden? Kijk ook op www.stichting-twiga.nl
In de voetsporen van<br />
The LION KING<br />
Het is een van de duurste films ooit geproduceerd, met een recordaantal bezoekers.<br />
The Lion King 2019 oogt levensecht, toch zijn er geen echte dieren gebruikt. Wel word je<br />
overvallen door een grote wens al die mooie plekken zelf te ontdekken.<br />
Tekst en foto’s: Charlies Travels
Pride Rock Borana<br />
Na het zien van de nostalgische film over de levens van de diverse<br />
beesten in het kleurrijke dierenrijk, wordt de vraag vaak gesteld:<br />
waar speelt The Lion King zich af? Het antwoord is altijd Afrika.<br />
Simba beleeft zijn avonturen in een fictief landschap dat sterk<br />
doet denken aan de Afrikaanse savanne. En hoewel de bekende,<br />
meeslepende nummers uit de film, zoals ‘The Circle of Life’,<br />
worden gezongen in Zulu, een lokale taal uit Zuid-Afrika, is Oost-<br />
Afrika de grote inspiratiebron geweest voor de animatoren van<br />
The Lion King. Zo spreken de dieren in de film een aardig woordje<br />
Swahili, een taal die vooral in Kenia en <strong>Tanzania</strong> wordt gesproken.<br />
‘Simba’ betekent leeuw, ‘Mufasa’ betekent koning. ‘Pumbaa’<br />
betekent naïeveling, een passende naam voor het niet zo snuggere<br />
wrattenzwijn dat maar al te graag ‘hakuna matata’ roept: ‘geen<br />
probleem!’.<br />
Dromerige landschappen<br />
Waar we misschien nog wel het meest bij wegzwijmelen zijn de<br />
dromerige landschappen. Van uitgestrekt savannelandschap<br />
met eenzame rotsen en acaciabomen, tot kronkelende rivieren<br />
en dichtbegroeide jungles. Dat Oost-Afrika een fantastische<br />
inspiratiebron zou zijn hadden de animatoren van The Lion King<br />
ook door: zo verbleven zij een tijd in de Laikipia regio in Kenia.<br />
In de natuurgebieden hieromheen, zoals Borana Conservancy en<br />
Samburu National Park barst het van de rotsen zoals Pride Rock,<br />
waar baby Simba aan alle dieren van het leeuwenkoninkrijk wordt<br />
voorgesteld.<br />
Virtuele Serengeti<br />
Je zou het misschien niet zeggen, maar op het eerste shot na is<br />
alles wat je ziet puur en alleen door de computer gemaakt. Toch<br />
hebben de cameramannen het old-school aangepakt en met de<br />
camera op hun schouder de beelden geschoten. Hoe dan? Jon<br />
Favreau, de regisseur, heeft als eerste de opdracht gegeven om<br />
een virtuele Serengeti te maken. Dus is een team animatoren op<br />
het vliegtuig naar Kenia gestapt (dat de Serengeti in <strong>Tanzania</strong> ligt<br />
waren ze waarschijnlijk even vergeten). Daar hebben de beste<br />
mensen hun kont in het wild geparkeerd en zijn ze landschappen en<br />
dieren gaan bestuderen. Vervolgens hebben ze thuis de hele Lion<br />
King-wereld gecreëerd. De echte Serengeti is natuurlijk the place<br />
to be en vertolkt het droombeeld dat iedereen heeft van safari in<br />
Afrika. »
Pride Rock<br />
Serengeti<br />
Serengeti<br />
Kilimanjaro
Lake Manyara<br />
Kilimanjaro<br />
De Kilimanjaro in <strong>Tanzania</strong> is de hoogste berg en hét boegbeeld van<br />
Afrika. De top is 5895 meter hoog en prijkt met zijn besneeuwde<br />
kap boven het savannelandschap uit: niet alleen in The Lion King,<br />
maar ook in veel safariparken in <strong>Tanzania</strong> en Kenia.<br />
Lake Manyara National Park<br />
De honderden vogels die over een reusachtig meer vliegen is een<br />
van de bekendste shots uit The Lion King. Het landschap lijkt als<br />
twee druppels water op Lake Manyara in <strong>Tanzania</strong>.<br />
Hells Gate National Park<br />
Dit park in Kenia doet ons denken aan een van de meest<br />
hartverscheurende scènes uit de film: de rampzalige dood van<br />
koning Mufasa. In het echt vind je in dit park geen leeuwen en kun<br />
je het op de fiets verkennen.<br />
Amboseli National Park<br />
De savannes van Amboseli National Park in Kenia hebben met de<br />
majestueuze Kili aan de horizon misschien wel het meeste weg van<br />
het thuis van Simba en zijn vrienden.<br />
Murchinson Falls National Park<br />
De rivier die onze dierenvrienden bezoeken en waar ze badderen<br />
doet ons denken aan de Nijl die dwars door Murchinson Falls<br />
National Park in Oeganda loopt. Of misschien is het Kazinga<br />
Channel, het kanaal dat Lake George en Lake Edward met elkaar<br />
verbindt nog beter. Grote groepen olifanten baden in het water, op<br />
de oever liggen buffels, afgewisseld door nijlpaarden. Witte en roze<br />
pelikanen schudden de waterdruppels uit hun verenkleed.<br />
Bwindi Impenetrable Forest<br />
Voor Simba en Nala was het niet zo ver lopen voor ze in de jungle<br />
terecht kwamen. In realiteit zou het leeuwenkoppel een paar<br />
weken uit moeten trekken om in de dichte wouden van Bwindi<br />
Impenetrable Forest (home of the gorilla’s!) in Oeganda te geraken.<br />
˙<br />
Kijk voor meer informatie op www.charlies-travels.com
Murchinson Falls<br />
Hells Gate NP Kenia<br />
Amboseli<br />
Bwindi
UUR IN<br />
Dar es Salaam<br />
Dat Dar es Salaam ooit een klein vissersdorp was, kan Chris Frieswijk zich moeilijk<br />
voor stellen, als hij de skyline langzaam vorm ziet krijgen vanaf het water.<br />
OOG VOOR AFRIKA vroeg hem de voormalige hoofdstad van <strong>Tanzania</strong> 24 uur lang te ontdekken<br />
en beleven. De vraag is natuurlijk: is het een go or no go? Het antwoord is al snel<br />
duidelijk. Ga naar deze bijzondere stad!<br />
Tekst en foto’s: Chris Frieswijk
Ik ben per boot vertrokken vanaf Zanzibar. Twee moderne<br />
wolkenkrabbers rijzen hoog boven de verder ingetogen stad uit.<br />
Het coming of age van een metropool. Niet voor niets wordt ‘Dar’<br />
steeds vaker in de categorie Johannesburg en Nairobi geplaatst.<br />
Voor veel reizigers een doorreis-haven op weg naar Morogoro<br />
nationaal park of dromerig Zanzibar. Voor wie verder kijkt dan het<br />
hete asfalt ligt er een aantal mooie ervaringen te wachten. In Dar<br />
vind je alles, van een bruisend economisch en cultureel hart, tot<br />
een multiculturele bevolking en een levendige geschiedenis. Een<br />
doorleefde handelsstad omgeven met een voelbaar aura van de<br />
avontuurlijke verhalen van zeevaarders en andersoortige reizigers.<br />
Een land van zelfvertrouwen<br />
Terwijl ik de boot afloop raak ik aan de praat met Emma, een<br />
zachtaardige man die in de stad opgegroeid is. Ik vraag hem<br />
naar de typische bewoner van Dar. Ofwel, wat moet ik hier<br />
verwachten? Lachend vertelt hij dat iedereen trots is en vol<br />
ambitie. Het was Julius Nyerere, de eerste president van <strong>Tanzania</strong><br />
na de onafhankelijkheid, die vond dat het land meer op zichzelf<br />
zou moeten vertrouwen en minder afhankelijk moest zijn van<br />
buitenlandse hulp. En hier lijkt Emma het mee eens. We nemen<br />
afscheid aan wal en terwijl hij meteen wordt opgeslokt door het<br />
drukke centrum, besluit ik eerst een stuk langs zee te wandelen.<br />
Via een kathedraal, een oude klokkentoren en het treinstation<br />
kom ik bij het Askari monument. Een mooie plek om te gaan zitten.<br />
Zitten om te kijken. Dit is mijn ritueel in een onbekende stad. Het<br />
is verbazingwekkend hoeveel je ziet. Een vrouw loopt met haar<br />
baby voorbij, gewikkeld in een kleurrijke doek houdt ze het kind<br />
dicht tegen zich aan. Een man met versleten kleding en een warrig<br />
hoofd passeert haar op blote voeten. Drie Europese meiden steken<br />
zelfverzekerd de weg over. Een taxichauffeur vraagt ze of ze een lift<br />
nodig hebben, waarop ze vlug bedanken. Zodra ik opsta komt er<br />
een jongen voorbij die gepofte aardappels verkoopt en terwijl ik de<br />
gloeiendhete snack voorzichtig probeer op te eten draai ik me naar<br />
het monument. Het Askari monument herinnert aan de Afrikaanse<br />
troepen die vochten in de Eerste Wereldoorlog. Onder Duits gezag<br />
namen ze het op tegen de Britten, Belgen en Portugezen. Aan het<br />
eind van de oorlog trok Duitsland zich terug, waarop de Britten<br />
direct inspeelden. Een tijdlijn die me steeds duidelijker wordt als<br />
ik later een expositie bezoek in het National Museum. Opvallende<br />
relikwieën van de koloniale tijd worden afgewisseld met inheemse<br />
muziekinstrumenten in een uitgebreide etnografische »
Magdalena Paluchowska / Shutterstock.com<br />
africa924 / Shutterstock.com<br />
Askari Monument<br />
Botanic Garden
tentoonstelling. Het museum, dat open is sinds 1940, heeft<br />
verschillende expositieruimtes die variëren van natuurhistorie tot<br />
culturele en politieke geschiedenis. Die aandacht voor het verleden<br />
is niet voor niets. Zoals Duits filosoof Lichtenberg het zei: “het<br />
tegenwoordige door het verleden bevrucht, baart de toekomst.”<br />
De stad als decor<br />
Na mijn museumbezoek loop ik over Garden Avenue langs een<br />
oude botanische tuin. Deze tuin, aangelegd eind 19e eeuw is<br />
wederom een koloniaal souvenir, waar tot op de dag van vandaag<br />
bijzondere planten en bomen onderhouden worden. Het groen<br />
zorgt voor een prettige verkoeling in de stoffige drukte van de<br />
stad. Het is hier rustig, er loopt één jongen voorbij. Ik besluit hem<br />
te vragen naar een plek om te lunchen. Hij is blij verrast en stelt<br />
zich voor als Andrew. Voor het gemak kan hij beter een stukje<br />
meelopen, biedt hij aan. Naar de vismarkt, want dat moet je gezien<br />
hebben, aldus de 18-jarige <strong>Tanzania</strong>an. Hij vertelt dat hij zanger is<br />
en droomt van een carrière in de muziek. Al lopend laat hij vol trots<br />
een van zijn nummers horen op zijn oude Nokia. Helaas, zo vertelt<br />
hij, werkt hij voorlopig nog in een café om in zijn onderhoud te<br />
voorzien.<br />
Na een klein half uur lopen arriveren we bij de vismarkt en het<br />
geweld van tientallen laaiende vuren. Beschermd door het<br />
zwartgeblakerde geraamte van een nooit afgebouwde loods staan<br />
meerdere koks op rij, omgeven door kletterend keukengerei en<br />
kokende olie. Er hangt een sterke geur van vis vermengd met die<br />
van gloeiende houtskool. Een surrealistisch schouwspel en een<br />
uitdaging voor de zintuigen. Ik wandel langs ansjovis die ligt te<br />
drogen op matten en kom bij een visser die zijn vers gevangen<br />
tonijn in stukken verdeelt. Hongerige bezoekers kiezen een<br />
stuk uit om dit vervolgens te laten klaarmaken door de koks.<br />
Langzaam bereik ik het andere einde van de markt, waar ik in een<br />
soort flashmob terechtkom. De straat is het toneel, de stad het<br />
decor. Een groep dansers bezet de hele rijbaan terwijl ze onder<br />
begeleiding van luide trommelmuziek het visetende publiek mee<br />
proberen te nemen in hun energieke performance.<br />
Creatiedrang bij de Wonder Welders<br />
Door het centrum van de stad krioelen tientallen dalla dalla’s, de<br />
kleine busjes zijn het aangewezen vervoersmiddel voor de lokale<br />
bevolking. Ze stoppen in Posta, het centrum van de stad, vernoemd<br />
naar het stedelijk postkantoor op Maktaba street. »
National Museum<br />
Flashmob<br />
National Museum
Magdalena Paluchowska / Shutterstock.com<br />
Ik pak de eerste beste dalla dalla richting de wijk Oyster Bay, waar<br />
zich de Wonder Workshop bevindt. Het bord zegt: Hip recycled art.<br />
Zodra ik binnenloop word ik aangekeken door een levensgrote<br />
alligator, gemaakt van schroot. Op het terrein zie ik verschillende<br />
werkplaatsen waar de zelfbenoemde meesters druk in de weer zijn<br />
met het lassen van sculpturen. Eén ding hebben ze gemeen: door<br />
een beperking vervullen zij een marginale rol in de maatschappij.<br />
In de Wonder Workshop krijgen fysiek gehandicapte mensen de<br />
gelegenheid kunst te produceren die wereldwijd verkocht wordt.<br />
Een initiatief van een rijke zakenman die de mannen een beter<br />
leven dan als bedelaar wilde geven. Ik zie een man werken aan<br />
een gigantische stalen olifant. Hij blijkt doof te zijn, maar weet<br />
mij toch te inspireren met zijn enthousiasme. De materialen zijn<br />
de overblijfselen van afgedankte spullen. De vergeten ruïnes van<br />
een vorig leven, waar de wonder welders weer kunst van weten te<br />
maken. Er hangt hier een sfeer van optimisme. Een creatiedrang.<br />
(www.wonderworkshop.co.tz)<br />
me uit voor een kop koffie. Aan de toonbank vraag ik naar hem en<br />
verrassend genoeg noemt zijn collega mij direct bij naam. Andrew<br />
heeft zijn collega’s verteld over onze ontmoeting en ons gesprek<br />
over muziek. Nadat hij een cappuccino voor mij gemaakt heeft<br />
adviseert hij mij later naar de Triniti Bar (26 Msasani Rd) te gaan,<br />
een bar, restaurant en guesthouse met goede livemuziek. De<br />
slogan is Home Away From Home, voegt hij lachend toe, voor als<br />
ik heimwee heb. Voor ik de eerste slok van de heerlijke koffie heb<br />
genomen, begint Andrew te zingen. Nogal ongemakkelijk kijk ik<br />
om me heen. Zijn collega’s staan naast hem, en om ons heen kijken<br />
mensen op van hun gesprekken. En terwijl hij daar staat te zingen,<br />
in zijn schort, realiseer ik mij hoe dapper hij eigenlijk is door recht<br />
op zijn doel af te gaan. Net als veel mensen die ik hier vandaag heb<br />
ontmoet. En dit, realiseer ik mij, is wat Emma, de man op de boot,<br />
bedoelde. Na een couplet en een refrein kijkt Andrew me aan.<br />
‘Welkom in Dar es Salaam,’ zegt hij, terwijl de hele tent losbarst in<br />
applaus. ˙<br />
Muzikaal onthaal<br />
Terug in het centrum bezoek ik Andrew. Hij gaf me het adres van<br />
het café waar hij werkt (de Subway in Mirambo Street) en nodigde
africa924 / Shutterstock.com<br />
Wonder Workshop
80<br />
Interview<br />
‘Schrijvers liegen allemaal de waarheid’<br />
<strong>Tanzania</strong> is het land waar onze vaste columnist Rik Felderhof een huis op de heuvel liet<br />
bouwen en waar hij een aantal maanden per jaar doorbrengt. Om te schrijven. Het derde<br />
deel van zijn Vliegenvanger-trilogie verscheen in mei 2017 en speelt zich voor een groot deel<br />
af in <strong>Tanzania</strong>. Tijd dus voor een goed gesprek over De schoonheid van de leugen onder de<br />
bladeren van de bananenpalmen met uitzicht op Mount Meru.<br />
De schoonheid van de leugen speelt zich voor een groot deel af in<br />
<strong>Tanzania</strong>. Hier groeit Olivia, de hoofdrolspeelster van het derde<br />
deel van de trilogie op onder de beschermende vleugels van<br />
Mzee Amoz en de excentrieke Duitse barones Helga von Bissacker<br />
die in de buurt van Arusha een lodge runt. Neem ons mee<br />
naar jouw fascinatie voor dit land en haar bewoners. En wat we<br />
daarvan terugvinden in het boek.<br />
‘Ik ben vooral verbonden met <strong>Tanzania</strong> doordat ik er woon. En dan<br />
is het heerlijk om het te beschrijven. De geuren, de houtvuurtjes,<br />
de langzaam draaiende ventilatoren aan het plafond. Het is een<br />
andere wereld, een wereld die mij fascineert. Ik heb in Afrika heel<br />
veel geleerd. Ook doordat ik dagelijks optrek met lokale bevolking<br />
en de mensen met wie ik samenwerk. Een van hen is Andreas. Hij<br />
is opgegroeid bij de Mbulustam, was als jongetje schaapsherder,<br />
ging naar school en leerde voor safarigids. Tijdens de ritten die we<br />
maken, praten we over de wijsheden die hij heeft overgenomen<br />
van zijn stam, over zijn kijk op de natuur. Hij gaat steevast met zijn<br />
bijbel op stap, ik met m’n fles wijn en sigaar.’<br />
Dat klinkt als een perfecte combinatie. Wijn, de bijbel en wijsheid.<br />
Het leven in een notendop. Waren dat ook de ingrediënten<br />
voor Olivia’s jeugd in <strong>Tanzania</strong>?<br />
‘Ik heb Andreas in het boek opgevoerd als Amoz. Hij begeleidt dat<br />
meisje dat vanuit Italië als kind in Afrika terechtkomt. Ze komt met<br />
haar vader die als arts voor Flying Doctors gaat werken in de omgeving<br />
van Arusha terecht. Ze wordt overdonderd door de aanwezigheid<br />
van een paar personen die in haar jonge leven een belangrijke<br />
rol gaan spelen. Na aankomst worden ze welkom geheten op het<br />
bordes van een lodge door een barones, die daar de scepter zwaait<br />
en haar buurvrouw wordt. Daar ziet ze ook die prachtige zwarte<br />
man staan met een wandelstok. Voor haar een soort wijze koning<br />
uit Afrika die heel nauw betrokken raakt bij haar opvoeding. Haar<br />
naar school brengt, leert tellen in het Swahili, haar op de raadselen<br />
en schoonheid van de natuur wijst.’<br />
In de verte beklommen drie giraffen de helling van een heuvel en<br />
daarboven zweefden twee adelaars gedragen door de thermiek in de<br />
ijle lucht. Zwijgend lieten ze hun blik over het landschap glijden; een<br />
geelgroene vlakte met daarboven een strakblauwe hemel met een<br />
paar witte wolken die langzaam voorbijdreven.<br />
‘Zie je die wolken?’, verbrak Amoz de stilte.<br />
Olivia knikte.<br />
‘Dat zijn de taxi’s van de hemel.’<br />
‘O, misschien zit mijn moeder dan wel in zo’n wolk.’<br />
‘Denk je weleens aan je moeder?’<br />
‘Vanmorgen nog onder de douche. Maar verder niet zo vaak.’<br />
‘Het is ook al lang geleden.’<br />
‘Misschien moet ik vaker aan haar denken.’<br />
‘Elk moment is goed.’<br />
‘Hebt u een leuke moeder, Amoz?’<br />
‘Ze is ook overleden.’<br />
‘Jammer.’<br />
‘Het leven is vaak jammer, daar moet je rekening mee houden. Maar<br />
het is belangrijk hoe je ermee omgaat. Elke dag is een bladzijde die je<br />
kunt omslaan. Onthoud dat goed.’<br />
Even terug naar de excentrieke Duitse barones die een lodge<br />
runt en die Olivia laat kennismaken met alles wat groeit en<br />
bloeit. Zij heeft haar heil in <strong>Tanzania</strong> gezocht en gevonden na<br />
een niet zo leuke jeugd, waarin ze zelfs even de kapster van<br />
Hitler was. Het valt me op dat je in elk van de drie delen van De<br />
Vliegenvanger een belangrijke rol hebt ingeruimd voor een of<br />
meer vrouwen ‘op leeftijd’.<br />
‘Ik denk dat dat niet voor niets is. Ik ken veel oudere vrouwen, vind<br />
hun gezelschap vaak bijzonder plezierig en boeiend. Ze hebben een<br />
heel leven achter de rug, ze hebben de ervaring en het karakter om<br />
zichzelf en het leven te relativeren. Dat spreekt mij enorm aan. Ook<br />
deze Helga von Bissacker is een bijzondere vrouw. Voor haar karakter<br />
heb ik mijn inspiratie gevonden in een vrouw die hier bij mij<br />
in de omgeving woonde en daar een eigen lodge had. Een gekke<br />
vrouw, die toen ze jong was, hoedjes maakte van de dieren die ze<br />
schoot. In het boek zijn haar ouders bevriend met de ouders van<br />
Hitler. Adolf was een regelmatige gast van de familie. Als meisje<br />
speelde Helga graag kapster en zo mocht ze ook Hitler kappen »<br />
Tekst: Marjolein Westerterp
Zonsondergang in Tarangire National Park<br />
??
82<br />
en ontwikkelde op een mooie dag zijn bijzondere kapsel. Als ik<br />
zo’n scène aan het schrijven ben, dan heb ik enorm veel plezier.<br />
Het kan zo geweest zijn. Helga laat zich zonder schroom op veel<br />
dingen voorstaan: haar vruchtenbowl waarmee ze iedereen onder<br />
tafel krijgt en haar tuin die in de vijftiger jaren de inspiratie vormde,<br />
zoals ze zelf zegt, voor de Afrikaanse lijn Fleurs d’Afrique van Coco<br />
Chanel.’<br />
We kunnen niet om een andere, bijzondere vrouw in <strong>Tanzania</strong><br />
heen. Mama Twiga.<br />
‘Nee, dat is ook niet de minste. Die komt galopperend het verhaal<br />
binnen. Een bijzondere vrouw die veel heeft betekend voor<br />
<strong>Tanzania</strong> en prachtige natuurfilms heeft geproduceerd samen<br />
met de vermaarde Hugo van Lawick. Ik heb haar in het boek een<br />
verhouding met Peter Linders ofwel de Vliegenvanger toebedeeld.<br />
Een korte liaison in Venetië. Mama Twiga is zo leuk om mee op pad<br />
te gaan. Ze is de schaamte voorbij, heeft een enorm gevoel voor<br />
humor en kan zonder enige gêne de boel totaal in het honderd<br />
laten lopen.’<br />
Gezamenlijk observeren ze de ranke vrouw die een handkus werpt<br />
naar de kolonel, die op zijn beurt het glas naar haar heft.<br />
Ze heeft om haar hoofd een sjaal van giraffeprint geknoopt die ruim<br />
over haar schouders valt. Daaronder draagt ze een suède hesje en<br />
een vooroorlogse bruine rijbroek, zoals Meryl Streep in de film Out of<br />
Africa.<br />
‘Mama Twiga presenteert zichzelf graag als de hedendaagse Karen<br />
Blixen,’ vertelt Helga.<br />
De vrouw heeft een mager figuur met extreem lange benen, waarmee<br />
ze statige passen maakt. Daaraan dankt ze haar bijnaam, die de<br />
lokale bevolking haar al snel gaf. Mama Twiga dat betekent in het<br />
Swahili “mevrouw Giraffe” en past in meerdere opzichten bij deze van<br />
oorsprong Hollandse telg uit een rijke patriciërsfamilie.<br />
‘Ze kan drinken als een tempelier,’ vervolgt Helga. ‘Zelfs mijn<br />
vruchtenbowl komt bij haar pas tot ontploffing als de meeste mannen<br />
al gevloerd zijn.’<br />
Maar de hoofdpersonen zijn twee jonge vrouwen. Olivia Ravelli<br />
heeft als jong meisje een duidelijk omschreven droom. Ze wil<br />
schrijfster, piloot én gelukkig worden.<br />
‘En het lukt haar, alleen met dat gelukkig worden worstelt ze. Ze<br />
is de kleindochter van de Vliegenvanger en haar liefdespad is bijna<br />
net zo’n rollercoaster als dat van haar vermaarde grootvader. Maar<br />
ze schrijft een bestseller, De Vliegenvanger, en wordt samen met<br />
haar hartsvriendin, de Joodse Deborah met een H op het eind,<br />
gevechtsvlieger. Samen voeren ze missies uit in oorlogsgebieden.<br />
Tijdens een van die missies gaat het mis en wordt hun vriendschap<br />
ernstig op de proef gesteld. Dan komt ook barones Helga weer<br />
in beeld. De Joodse piloot en Duitse kapster van Hitler redden,<br />
gekleed in boerka’s, samen hun vriendin Olivia die in handen is<br />
gevallen van een Somalische rebellengroep. Het boek gaat dus om<br />
vriendschap en hoe loyaal je daarin bent. Hoe ver ben je bereid te<br />
gaan voor je vrienden?’<br />
de liefde een interessant onderwerp. Er is geen liefde zonder pijn,<br />
geen liefde zonder tranen, maar zolang de balans in een relatie<br />
doorslaat naar geluk, passie en geborgenheid blijft de liefde de<br />
moeite van het proberen meer dan waard.’<br />
Je zegt in het boek op een gegeven moment dat Olivia lijdt aan<br />
geluksangst. Wat bedoel je daarmee?<br />
‘Geluksangst is ook een herkenbaar thema in deel 3 van<br />
De Vliegenvanger. Ik bedoel ermee de angst om te verliezen wat<br />
je lief is. Als alles goed gaat, gezondheid, carrière, de liefde, dan<br />
kan die angst toeslaan. Wanneer stort het geluk in elkaar? Het kan<br />
niet allemaal alleen maar goed gaan. Er komt een moment dat<br />
tegenslag, verdriet en pijn zich presenteren. En de angst daarvoor<br />
noemt Olivia geluksangst.’<br />
Is het moeilijk om je als man in de huid van een vrouw te verplaatsen?<br />
‘Eh, dat lijkt moeilijk. Maar dat doe je ook als je vrouwen interviewt,<br />
dan verplaats je je ook in hun gedachten. Het is in de literatuur<br />
natuurlijk al veel vaker gebeurd. Madame de Bovary, Eline Vere,<br />
Terug tot Ina Damman van Vestdijk, Een schitterend gebrek van<br />
Arthur Japin, Twee Vrouwen van Harry Mulisch … Mannelijke<br />
auteurs zijn denk ik nogal onder de indruk van het mysterie van<br />
de vrouw. Ik kruip graag in het hoofd van vrouwen, ze fascineren<br />
me. Vrouwen zijn vechtlustig. Ze worden gedreven door woede en<br />
wraak als het gaat om vergelding. Als hun kinderen, hun geliefde,<br />
hun familie wordt getroffen door geweld, verkrachting, moord of<br />
vernedering, dan komt er in een vrouw een vulkaan tot uitbarsting,<br />
een vulkaan die vuur zal spuwen en met kokende lava het kwaad<br />
zal wegbranden. Nee, don’t fuck with women!’ »<br />
En natuurlijk is liefde ook een thema. Want Olivia heeft zich ook<br />
voorgenomen om gelukkig te worden.<br />
‘Ja, een prachtig voornemen, maar de liefde laat zich niet dicteren,<br />
dat wordt de twee vriendinnen als snel duidelijk. Voor mij blijft<br />
Rik Felderhof bij Swala Tented Camp
En dan gebeurt er waar ze op gehoopt hebben: een kudde olifanten komt naar de waterplaats<br />
Het huis op de heuvels<br />
Ze zoeken een plaats onder een boom en kijken uit over de vlaktes<br />
Swala tented Camp in Tarangire
84<br />
Op het eind van De schoonheid van de leugen komt de legendarische<br />
Vliegenvanger weer op de proppen als de oude broeder Petrus,<br />
een van zijn vele aliassen, net als graaf Ravelli. Gedurende<br />
de trilogie is de naam Ravelli in ieder geval door twee mannen<br />
gestolen …<br />
‘Ook door mij. Het eerste deel, Verzamelaar van verboden liefdes,<br />
is geschreven onder de naam Ravelli omdat Peter Linders die<br />
naam gebruikt in zijn dagboeken die de basis vormden voor De<br />
Vliegenvanger. Het tweede deel, Echo van een verzwegen verleden,<br />
heb ik zelf geschreven, maar ik vond het verstandig om de naam<br />
Ravelli als schrijversnaam te handhaven. Ik voel me als auteur<br />
prettiger met die naam dan dat ik m’n eigen naam gebruik die<br />
verbonden is aan televisie. Het maakt mij vrijer en het boek wordt<br />
beoordeeld om wat het is en niet gekoppeld aan een loopbaan die<br />
voltooid is. De naam Ravelli is overigens niet alleen door mannen<br />
gestolen, ook door een oudere dame – ja, daar is ze weer – die<br />
vertelt dat haar naam Ravelli in de Tweede Wereldoorlog gebruikt<br />
is door mensen die Joodse onderduikers hielpen. Die naam heeft<br />
veel mensen gered. De leugen van die naam eigenlijk.’<br />
Dat brengt ons bij de bijzondere titel. Schoonheid en leugen zijn<br />
twee begrippen die lijken te schuren.<br />
‘Schrijvers liegen natuurlijk allemaal de waarheid. Ik bedoel<br />
ermee dat de leugen niet altijd negatief hoeft te zijn, maar ook<br />
góed gebruikt kan worden. Er wordt veel gelogen, ook in de<br />
samenleving. Adriaan van Dis zei: “de leugen is de smeerolie van<br />
de samenleving”. Wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat we<br />
2,17 keer per dag liegen, mannen overigens drie keer zoveel als<br />
vrouwen. We liegen elke dag, soms zijn het lieve leugens, in het<br />
Engels zo mooi sweet lies genoemd, leugens om bestwil. Als we<br />
voor het altaar staan beloven we elkaar eeuwige trouw, maar hoe<br />
lang is eeuwig? Die belofte blijkt dan een leugen te zijn. Wat denk<br />
je van sprookjes … We worden opgevoed met leugens. Sinterklaas<br />
krijgen we voor onze kiezen, bomen die kunnen praten ... Alles<br />
is de waarheid ontwijkend waardoor de wereld eigenlijk veel<br />
kleurrijker wordt, spannender en daarom heb ik voor deze titel<br />
gekozen. Ik ben zelf geboren uit een leugen. Mijn moeder heeft<br />
in de Tweede Wereldoorlog een valse naam aangenomen en<br />
heeft standvastig twee jaar lang gelogen. Door die leugen heeft<br />
ze de oorlog overleefd en door die leugen heeft ze mij het leven<br />
geschonken.’<br />
Niks mooier dus dan de leugen. Als je de drie delen bekijkt, lijkt<br />
het centrale thema dat de leugen zegeviert.<br />
‘De Vliegenvanger heeft zich door het leven gelogen. Maar het<br />
bijzondere is dat de grootste leugenaar wordt gestraft met een<br />
leugen. Hij wordt als het ware teruggelogen. Hij weet niet dat<br />
hij een zoon heeft en z’n kleindochter maakt zich niet bekend.<br />
Niemand gunt hem zijn nakomelingen. Maar de leugen wordt<br />
ook gebruikt om anderen te beschermen en te helpen. Als je het<br />
over de leugen hebt, moet je het meteen ook hebben over de<br />
waarheid. Wat is de waarheid? Iedereen heeft een eigen versie van<br />
de waarheid. Dat maakt hem rekbaar. Wat voor jou de waarheid<br />
is, is dat voor mij misschien helemaal niet. Ik kan iemand een held<br />
noemen die misschien aan de andere kant van de grens als een<br />
moordenaar wordt gezien. De kwaliteit van de waarheid wordt<br />
zwaar overschat, er is geen absolute waarheid.’<br />
Behalve dan de waarheid dat dit uitzicht op Mount Meru fantastisch<br />
is?<br />
‘Ja, dat wil ik wel als waarheid bestempelen. Althans onze versie<br />
van de waarheid.’ ˙<br />
QuickFACTS<br />
De schoonheid van de leugen lezen? OOG VOOR AFRIKA mag onder haar lezers 10 exemplaren van De Vliegenvanger III verloten. Wil je<br />
w<br />
deze roman stuur dan een email naar info@mw-media.nl o.v.v.<br />
WINNEN De Vliegenvanger III. De winnaars krijgen het boek thuisgestuurd.
COLUMN<br />
85<br />
Rik Felderhof<br />
In 1998 werd Rik Felderhof verliefd op een stukje land, vlakbij Arusha in <strong>Tanzania</strong>. Hij bouwde er zijn huis en leeft er als<br />
‘Bwana Yamaha’ tussen de Afrikanen. Een groot verschil met het leven in Nederland. Het huis op de heuvels vormde het<br />
decor voor zijn televisieserie Schrijvers op de Veranda. Vanaf diezelfde plek onder de bananenbomen, blikt Rik Felderhof in<br />
elk nummer terug op een bijzonder avontuur in Afrika.<br />
Mama Daktari<br />
Meryl Streep logeerde in haar lodge tijdens de opnames van de film Out of<br />
Africa, maar de Duitse Gisella Leach was vooral bekend als Mama Daktari -<br />
mevrouw dokter. Ze runde de enige EHBO-post in de wijde omgeving. Zo nu<br />
en dan kwam er iemand haar keuken binnen met een afgehakte voet in de<br />
hand of met een speer door zijn schouder. Kortom een bijzondere vrouw.<br />
Ik ontmoette Gisella jaren geleden in haar huis in de vorm van een Afrikaanse<br />
hut, gelegen op de helling van Mount Meru en verscholen tussen de takken<br />
van de tropische woudreuzen waarin aapjes heen en weer sprongen. De<br />
vrouw die in de jaren vijftig haar echtgenoot vanuit Duitsland naar <strong>Tanzania</strong><br />
volgde, was geankerd in Afrika. Grote, gekleurde doeken omwikkelden haar<br />
en gaven haar de uitstraling van een paradijsvogel. Soms verborg ze zich in<br />
haar gewaden om even niet gezien te worden. Maar kwam je in Arusha een<br />
windhoos van gekleurde lappen tegen, dan wist je dat Gisella voorbijraasde.<br />
Ze was moeder van vijf kinderen en schreef succesvolle boeken waarvan<br />
Africa, my Life het meest succesvol is. In haar lusthof met honderden<br />
bloemen en vogels hebben veel beroemde mensen gelogeerd. Meryl Streep<br />
en Robert Redford bijvoorbeeld.<br />
‘Fijne mensen, we hebben heel wat wijntjes gedronken op de veranda. Ze<br />
wilden alles weten over mijn leven als blanke vrouw in Afrika. Inspirerende<br />
mensen die creativiteit en spiritualiteit belangrijker vinden dan roem en<br />
geld. Echte mensen zijn altijd op zoek naar de kern. Daar houd ik van.’<br />
De beroemde baron Hugo van Lawick, natuurfilmer en schrijver, vond in<br />
Gisella’s Ngare Sero Mountain lodge de juiste sfeer en rust om te schrijven.<br />
Gisella was een vrouw van no-nonsense, maar met de uitstraling van een<br />
wufte barones. Ze droeg rinkelende halssnoeren en grote ringen. ‘Ik ben<br />
mijn eigen etalage. God had mij kunnen verwennen met vier armen en<br />
benen, dan had ik mezelf helemaal vol kunnen hangen.’ IJdel was ze echter<br />
niet. ‘Ik ben nog nooit bij de kapper geweest. Ik knip mezelf en ben altijd<br />
binnen vijf minuten klaar. Het verdient de naam kapsel niet, daarom noem<br />
ik het “knipsel”.’<br />
Van huiden van dieren die haar echtgenoot en zijzelf in de jaren vijftig en<br />
zestig schoten maakte ze bijzondere hoeden. Aan de kapstok in de nis<br />
van haar boudoir, zo mochten we haar woonruimte wel noemen, hingen<br />
er wel vijftien. Jagen deed ze al snel niet meer. Ze verlegde haar interesse<br />
naar fotografie en verhalen schrijven. Vooral voor kinderen. ‘Ze staan nog<br />
zo open voor alles. We moeten hen de kans geven zich te ontwikkelen. Wij<br />
zijn immers verantwoordelijk voor de volgende generaties, waar die ook<br />
leven. Hier in <strong>Tanzania</strong> gaan kinderen van verschillende nationaliteiten naar<br />
dezelfde school. Bruin, zwart, geel en wit, alles door elkaar. Ze lachen spelen<br />
en vechten met elkaar. De kinderen vinden elkaar niet anders. De ouders<br />
misschien nog wel. Daaraan moeten we werken met z’n allen. We leven met<br />
elkaar op een klein bolletje in de ruimte. Laten we er dan iets moois van<br />
maken. Ja toch?’<br />
Where ever we go, for short or long,<br />
we always will return. It is such a vast<br />
land with an endless horizon,<br />
the Indian Ocean with white sand and<br />
clear sea water with its incredible marine<br />
world around the beautiful sunny island,<br />
with its palms and tropical fruit and plants.<br />
To find this all in one country!
T H U I S I N AFRIKA<br />
Ze zijn overal op de wereld, Nederlanders die hebben besloten hun leven in een<br />
ander land, op een ander continent, door te brengen. Dit is het verhaal van<br />
Marion Sumari-de Boer en Caracal Tours & Safaris.<br />
In juni 2010 besloot Marion Sumari-de Boer tijdens een prachtige<br />
zonsopgang in Barafu kamp, een basecamp op de Kilimanjaro,<br />
dat het de hoogste tijd werd om een paar jaar in <strong>Tanzania</strong> te gaan<br />
wonen. Op 5 november 2010 kwam ze aan op Kilimanjaro Airport<br />
met een budget om drie maanden te kunnen overleven. Binnen een<br />
maand had ze een baan als onderzoeker in het ziekenhuis, een huis<br />
en begon er iets te bloeien tussen haar en Ben, een gepassioneerde<br />
safarigids met wie ze meerdere keren op safari was geweest.<br />
In 2014 schreven we in OOG VOOR AFRIKA over hoe Ben’s<br />
droom om een eigen tourbedrijf te starten een gezamenlijke<br />
droom werd in de vorm van Caracal Tours & Safaris Ltd. Marion<br />
en Ben waren tijdens dat interview net twee jaar getrouwd,<br />
hadden een dochtertje, Mia, van een jaar oud en Caracal was<br />
een tweemansbedrijf met één auto. In 2015 werd hun zoon Joel<br />
geboren en inmiddels is Caracal uitgegroeid tot een familiebedrijf<br />
met meer personeel, meerdere gidsen en zicht op een vijfde auto.<br />
Ben en Marion wonen in Moshi op de lagere hellingen van de<br />
Kilimanjaro waar Marion regelmatig een rondje hardloopt tussen<br />
de koffieplantages. Mia en Joel gaan naar Hope International<br />
school, waar ze spelen en leren in een multiculturele groep van<br />
kinderen uit de hele wereld. Daarnaast zit het onderzoekswerk van<br />
Marion flink in de lift nu ze zelf meerdere onderzoeksprojecten<br />
leidt op het gebied van mHealth (mobile health).<br />
Hoe het begon<br />
Marion: ‘Voordat ik naar <strong>Tanzania</strong> verhuisde, promoveerde ik in het<br />
AMC in Amsterdam op een onderzoek naar therapietrouw op HIVmedicatie<br />
onder Afrikaanse immigranten. Vanaf het moment dat ik<br />
in 2004 Mandela hoorde spreken op het internationale Aidscongres<br />
in Bangkok over HIV in Afrika werd ik nog nieuwsgieriger naar<br />
het donkere continent waar HIV en andere ziekten ongeremd<br />
woedden.’<br />
Maar ze was ook nieuwsgierig naar het Afrika dat ze zo vaak zag<br />
op vakantiefilms van haar opa en oma. Dansende en zingende<br />
Masai, olifanten, leeuwen, prachtige vergezichten en helderblauwe<br />
luchten.<br />
Make your dreams real<br />
Marion: ‘In 2010 zette ik de definitieve stap en ik heb er nooit spijt<br />
van gehad. Het blijft fantastisch dat ik mijn carrière als medisch<br />
onderzoeker in het Kilimanjaro Clinical Research Institute in Moshi<br />
voort heb kunnen zetten. Inmiddels leid ik meerdere onderzoeken<br />
als principal investigator (hoofdonderzoeker). Sinds ik hier woon<br />
weet ik dat niet alleen HIV een medisch probleem is, maar ook<br />
tuberculose, de hoge moeder-kindsterfte, de beschikbaarheid en<br />
kennis van medicijnen en de groeiende resistentie voor antibiotica.<br />
Via sms’jes kunnen mensen voorgelicht worden, maar ook eraan<br />
herinnerd worden hun medicijnen op tijd in te nemen. We noemen<br />
dit mHealth, mobiele gezondheidszorg. Ik doe momenteel vooral<br />
onderzoek naar het effect van mHealth op therapietrouw aan<br />
medicatie en op het gebruik van anticonceptie. Ik heb het zelfs<br />
voor elkaar gekregen om mijn werk als onderzoeker te »<br />
Foto’s: Jeroen Roodnat, www.jeroeninc.com
T H U I S I N AFRIKA<br />
combineren met mijn passie voor de natuur en cultuur van<br />
<strong>Tanzania</strong>. Samen met ons onderzoeksteam, eigenaar Chris Pilley<br />
en het Masai personeel van het geweldige Isoitok Camp in de<br />
Grote Slenk (the Rift Valley), hebben we een onderzoeksbeurs<br />
uit Nederland gewonnen om de Masai populatie in dat gebied via<br />
mHealth kennis bij te brengen over anticonceptie. Isoitok Camp<br />
is een pareltje op de hellingen van de Losimingori heuvels met<br />
uitzicht op Lake Manyara met meer dan comfortabele luxe tenten<br />
en een fantastische keuken. Dat alles ingebed in een heuse kraal<br />
waar regelmatig een gnoe, giraffe of koedoe een kijkje over de<br />
haag neemt. Geen verkeerde plek dus om onderzoek te doen.’<br />
Unieke plekken en lodges<br />
Marion: ‘Isoitok Camp heb ik leren kennen doordat we voor Caracal<br />
altijd op zoek zijn naar nieuwe unieke plekken en lodges. Caracal<br />
is inmiddels uitgegroeid tot een familiebedrijf met meerdere<br />
auto’s en gidsen. Maar Ben gaat nog steeds graag zelf op safari<br />
en laat onze gasten genieten van de natuur en cultuur. Naast de<br />
droomontmoetingen met het wildlife hebben wij direct contact<br />
met de lokale bevolking hoog in het vaandel staan. We proberen<br />
daarbij een goede balans te vinden tussen authenticiteit en<br />
ontwikkeling. Je kunt immers niet verwachten dat bijvoorbeeld<br />
de Masai zich niet ontwikkelen. Als je echter een Masai ceremonie<br />
meemaakt, laten zij je wel meegenieten van authentieke rituelen.’<br />
Nieuwe ontdekking van Caracal Tours & Safaris<br />
De Serengeti blijft een hoogtepunt met de migratie van de gnoes.<br />
Zelfs het gebied waar de zogenaamde grote oversteek (de river<br />
crossings van National Geographic) plaatsvindt, is nu toegankelijker<br />
voor meer reizigers omdat betaalbare tented camps hun deuren,<br />
of eigenlijk, luifels hebben geopend. Daarnaast blijft, ondanks de<br />
drukte, de Ngorongoro Krater uniek met zijn grote concentratie<br />
wildlife. Maar ook Arusha NP, Manyara NP en vooral Tarangire NP<br />
moeten niet onderschat worden. Sinds enkele jaren worden meer<br />
en meer gebieden buiten de nationale parken ingesteld als wildlife<br />
management areas. Deze gebieden zijn vaak minder drukbezocht,<br />
maar daarom niet minder mooi. Zeker omdat in deze gebieden<br />
mens en dier samenkomen en in harmonie met elkaar leven.<br />
Marion: ‘Mijn favoriet is Enduimet in West Kilimanjaro. Dit gebied<br />
ligt tussen Mount Kilimanjaro en Mount Meru in en vormt een<br />
natuurlijke corridor voor olifanten die migreren van Amboseli NP<br />
in Kenia naar Arusha NP in <strong>Tanzania</strong>. Naast olifanten leven er ook<br />
de zeldzamere gerenoeks (girafgazelles), kleine koedoes en tal van<br />
andere grazers. Het uitzicht op beide bergen maakt het plaatje<br />
helemaal af. Het gebied wordt nog weinig bezocht en is daardoor<br />
puur en je mag er off road. ’s Nachts kun je verblijven in unieke<br />
lodges onder de mooiste Afrikaanse sterrenhemel. Ik neem je<br />
graag mee …’<br />
Op safari met het gezin Sumari<br />
Marion: ‘Nog geen uur rijden van Moshi, waar wij wonen, passeren<br />
we Sanya Juu, een klein stadje waar de echte bewoonde wereld<br />
ophoudt. Hierna rijden we langs velden vol zonnebloemen.<br />
De weg verkleurt langzaam van roodbruin naar grijsgeel tot<br />
Mia, onze dochter, ineens roept: ‘Ik zag een olifant’. We kijken<br />
allemaal naar rechts en zien tussen de bomen en struiken vier<br />
grote olifantenstieren. Snel verlaat Ben de weg om dichterbij ze<br />
te komen. Je merkt dat ze hier nog erg schuw zijn, want al snel<br />
verschuilen de vier olifanten zich weer in het droge struikgewas.<br />
We keren terug naar de weg. Rechts van ons schittert de<br />
besneeuwde Kilimanjaro in de zon en links zien we de ruige<br />
contouren van Mount Meru. Al gauw ontmoeten we kuddes gnoes
en zebra’s en staan er hier en daar langs de weg gracieuze giraffen<br />
hun acacia-blaadjes te vermalen.<br />
Na het Masai dorpje Tingatinga zijn we echt in een wildlife gebied;<br />
enorme vlaktes tussen de twee majestueuze bergen, met hier en<br />
daar perfect symmetrisch gevormde heuvels als puisten in het<br />
landschap. Na het passeren van honderden Thomson gazelles,<br />
besluit Ben off road te gaan. Het ruikt naar bloemen en wilde<br />
basilicum en we rijden tussen groepjes zebra’s, gnoes en giraffen<br />
door als Ben in de verte een enorme groep antilopen ziet. We<br />
besluiten ze van dichterbij te bekijken. Het blijken elandantilopen<br />
te zijn, de grootste antilope van Afrika. Het zijn er wel honderd. Ze<br />
zijn erg schuw, maar dat maakt het juist zo echt en natuurlijk. Na<br />
een tijdje hun gedrag bestudeerd te hebben, rijden we richting een<br />
van de ‘puisten’. Er bovenop ligt het unieke Shu’mata Camp. Vanaf<br />
daar heb je een wijds uitzicht op de vlakten waar je de giraffen ziet<br />
lopen. Onderweg zien we ook een paar gerenoeks, de gazelles met<br />
een lange nek. Als ze van de acacia’s snoepen, balanceren ze op<br />
hun achterpoten. We genieten van een overheerlijke vegetarische<br />
lasagne met een perfecte witte wijn uit Zuid-Afrika en dalen<br />
daarna weer af. We willen helemaal naar de grens met Kenia rijden.<br />
Een tocht door het hoge gras totdat we in de buurt komen van<br />
Amboseli NP waar de grond erg droog wordt. Op de gebarsten<br />
droge aarde liggen overal uitgedroogde olifantendrollen en water<br />
is ver te zoeken. Vanaf hier rijden we in de richting van Mount<br />
Meru. We zien enorme kuddes geiten, schapen en koeien gevolgd<br />
door hun Masai herder.<br />
We passeren een aantal glooiende heuvels tot we aankomen bij<br />
ons verblijf voor de nacht, Africa Amini Maasai Lodge. We slapen<br />
in een echte Masai-hut met uitzicht op Mount Kilimanjaro. We<br />
hebben heerlijke bedden, een fantastische douche en een gewone<br />
doortrek-zit-wc, allemaal in onze ‘hut’. Na een indrukwekkende<br />
Masai sunset dance vallen we in slaap met het geluid van<br />
honderden krekels.<br />
De volgende ochtend worden we om zes uur gewekt met verse<br />
koffie, warme chocolademelk en cakejes. De openslaande deuren<br />
worden helemaal opengezet en zo kunnen we vanuit ons bed<br />
genieten van de mooiste zonsopgang ooit met op de voorgrond de<br />
magische Mount Kilimanjaro.’ ˙<br />
QuickFACTS<br />
Wil jij dit prachtige gebied ook ontdekken? West-Kilimanjaro/<br />
Enduimet is prima te combineren met al het andere moois<br />
dat Noord-<strong>Tanzania</strong> te bieden heeft. Vanuit Enduimet is<br />
het een halve dag rijden naar Lake Natron of Lake Manyara<br />
van waaruit je de rest van je safari naar Serengeti, Tarangire<br />
en Ngorongoro kunt doen. Een safari kan vervolgens goed<br />
gecombineerd worden met een luiervakantie op een van de<br />
bountystranden van Zanzibar, Pemba of Mafia. Op pagina 106<br />
vind je een voorstel voor een zestiendaagse <strong>Tanzania</strong>-safari,<br />
de Caracal way.<br />
Ben en Marion maken graag een reisvoorstel op maat voor je.<br />
Stuur geheel vrijblijvend een mailtje naar<br />
info@caracalsafaris-tz.com en kijk voor meer informatie op<br />
www.caracalsafaris-tz.com<br />
Wil je het interview met Marion en Ben in OOG 2014<br />
teruglezen, ga dan naar www.oogvoorafrika.nl/blog-afrika/
<strong>Tanzania</strong><br />
fotoparadijs<br />
‘Als fervent Afrika-liefhebber was het<br />
niet de vraag óf ik een foto ging<br />
insturen, maar welke het moest gaan<br />
worden. De keuze viel uiteindelijk op<br />
de olifant in een kurkdroog landschap,<br />
gefotografeerd in het Kruger Park in Zuid-<br />
Afrika. De juiste keuze, bleek. Ik was de<br />
winnaar van de Lumix FZ300, een heel veelzijdige<br />
superzoom camera van Panasonic. En waar kan je<br />
deze camera beter uitproberen dan in fotoparadijs<br />
<strong>Tanzania</strong>.’ Dit zijn de beelden en woorden van de<br />
winnares van de OOG VOOR AFRIKA fotowedstrijd.<br />
Tekst en foto’s: Alice van Kempen
Al meer dan twintig jaar lang reizen we tenminste éénmaal per jaar<br />
naar Zuid(elijk) Afrika. Naast ons jaarlijks bezoek aan het zuiden<br />
stond dit jaar ook een reis naar <strong>Tanzania</strong> op het programma. De<br />
eerste reis met de Lumix.<br />
Het is nog donker als we op Kilimanjaro Airport landen. Zullen we<br />
ditmaal de hoogste vrijstaande berg ter wereld zien? Dertig jaar<br />
geleden, tijdens een vakantie in Kenia, bleef de Kilimanjaro in<br />
nevelen gehuld.<br />
Arusha<br />
Op het vliegveld maken we voor het eerst kennis met onze<br />
reisgenoten. De gidsen die ons tijdens de reis zullen begeleiden<br />
staan al op ons te wachten en in twee Land Cruisers worden we<br />
naar het hotel in Arusha gebracht waar we de rest van de dag vrij<br />
kunnen besteden. Omdat uitrusten iets voor thuis is, gaan we<br />
onmiddellijk op pad. Na een paar honderd meter komt er een<br />
alleraardigste jongeman naar ons toe, hij stelt zich voor als ‘John’<br />
en biedt aan om onze gids te zijn. Eerst laat hij ons de wijk zien<br />
waar de welgestelden, of ‘The Big Fish’ zoals hij ze noemt, wonen.<br />
Via de Arusha Clock Tower, die het exacte middelpunt tussen Caïro<br />
en Kaapstad evenals het centrum van Oeganda, Kenia en <strong>Tanzania</strong><br />
markeert, lopen we naar de markt.<br />
Deze overdekte markt, ook bekend als Soko Kuu ‘Big Market’ is<br />
een must als je het echte Afrika wilt proeven: lawaaierig, kleurrijk<br />
en een aanslag op de zintuigen. In deze levendige omgeving wordt<br />
werkelijk van alles verhandeld; exotisch fruit, groenten, kruiden &<br />
specerijen, koffie, thee, noten, rijst, bonen, vlees en vis, maar ook<br />
vee en kleine dieren.<br />
Lake Manyara<br />
De volgende dag vertrekken we naar Lake Manyara National<br />
Park, de camera’s die we gisteren nog niet meenamen zijn nu<br />
‘schietklaar’. Omdat er rondom de Nationale Parken van <strong>Tanzania</strong><br />
geen hekken staan is de kans groot dat we onderweg al wilde<br />
dieren gaan zien. We zijn nog maar kort onderweg als onze gids<br />
plotseling stopt, een kudde olifanten steekt voor ons de weg »
over. Voordat we bij het Nationale Park aankomen hebben we al<br />
dromedarissen, giraffen, antilopen en zebra’s gezien.<br />
Als we het park binnenrijden begint het zachtjes te regenen. Een<br />
troep bavianen trekt zich niets aan van de regen, de oudere dieren<br />
foerageren terwijl de grote baas mijmerend voor zich uit kijkt. Het<br />
jonge grut is vooral bezig om elkaar te plagen. Verderop zien we<br />
een auto stil staan. Waar kijken ze naar? Er blijkt een leeuw in de<br />
boom te liggen … Dat belooft nog wat. Naarmate we dichterbij<br />
Lake Manyara komen wordt de bebossing minder dicht. Op de<br />
kale vlakte langs het meer zien we grote kuddes buffels, zebra’s<br />
en gnoes, langs de rand van het bijna drooggevallen meer staan<br />
duizenden flamingo’s en pelikanen. Een prachtig gezicht, de<br />
bijbehorende geur is beduidend minder.<br />
Serengeti National Park<br />
Van Lake Manyara reizen we via Karatu, langs de Ngorongoro<br />
Krater naar Ikoma Tented Camp in het Serengeti National Park.<br />
In de hooglanden krijgen we te maken met flinke regenbuien,<br />
het zicht is soms minder dan tien meter. De weg verandert in een<br />
glijbaan, maar onze gidsen sturen de auto’s behendig langs diepe<br />
plassen en obstakels. Andere chauffeurs zijn minder fortuinlijk; een<br />
auto is de complete lading verloren, anderen zitten tot de assen<br />
vast zitten in de modder en een vrachtwagen hangt vervaarlijk<br />
over de rand van het ravijn. Even plotseling als het begon te<br />
regenen klaart de lucht op en we hebben een prachtig uitzicht over<br />
de Ngorongoro Krater waarna we de afdaling naar de immense<br />
vlaktes van de Serengeti inzetten. De naam is afgeleid van Siringet,<br />
Maasai voor “eindeloze vlaktes’. Hier zien we grote kuddes<br />
Thompson en Grant gazelles, struisvogels, hyena’s en jakhalzen.<br />
Plots zien we een rond hoofdje boven het gras uitsteken en daarna<br />
nog eentje. Twee cheeta’s, ze verdwijnen heel even uit zicht waarna<br />
we plotseling naar een fullspeed jacht kijken. Wat een snelheid, wat<br />
een onvoorstelbare snelheid, zo fantastisch om te mogen zien ...<br />
Ook daarna blijven we de meest prachtige dieren zien; een luipaard<br />
met kill in een boom, leeuwen, olifanten, te veel om op te noemen.<br />
In de avond worden we welkom geheten bij Ikoma Tented Camp »
vanwaar we de volgende dag weer heel vroeg vertrekken voor een<br />
volle dag in het Serengeti NP. En wat een dag, de camera’s maken<br />
overuren. Opgeteld meer dan dertig leeuwen, een grote poel vol<br />
nijlpaarden, zo vol dat je je afvraagt of er nog eentje bij kan. Een<br />
luipaard onder, en eentje in de boom, grote kuddes olifanten. De<br />
dieren komen meestal zo dichtbij dat de volle zoom van de Lumix<br />
FZ300 meestal niet gebruikt hoeft te worden. De camera beschikt<br />
ook over een 4K videomode zodat we de mooiste video opnamen<br />
kunnen maken van het uitbundige dierenleven.<br />
Ngorongoro krater<br />
Er ontbreekt echter nog steeds één van de Big Five: we hebben nog<br />
geen neushoorn gezien. Onze gids ‘belooft’ ons dat we die in de<br />
Ngorongoro krater zeker gaan zien en hi krijgt gelijk, we zien daar<br />
niet één maar twee neushoorns. Helaas zijn ze allebei zover van ons<br />
verwijderd dat zelfs de 600mm van de camera er niet meer dan een<br />
stipje van ongeveer vijftien pixels van kan maken. Gelukkig krijgen<br />
we de meeste andere dieren wel van heel dichtbij te zien.<br />
Tarangire<br />
Na de krater staat het Tarangire NP nog op het programma.<br />
Dit park is voornamelijk bekend om zijn grote kuddes olifanten<br />
en de eeuwenoude baobab bomen. Eenmaal in het park duurt<br />
het niet lang voordat we de eerste olifanten zien, ze lopen in de<br />
droge rivierbedding waar ze naar water graven. Langs de rand<br />
van de droge rivier staat een kudde buffels te wachten totdat de<br />
olifanten uitgedronken zijn. Voorlopig moeten ze even wachten<br />
want er dient zich alweer een nieuwe kudde olifanten aan. We<br />
blijven olifanten zien, soms zo dichtbij dat we deze vriendelijke<br />
reuzen bijna aan kunnen raken. Een prachtig moment, een van de<br />
vele prachtige momenten die we mochten beleven tijdens deze<br />
vakantie. En allemaal vastgelegd met de Lumix FZ300. Kijk maar<br />
met ons mee. ˙
Sergey Uryadnikov / Shutterstock.com
BP<br />
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 1 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
HÉt ReISMAGAZINe OVeR AFRIKA 5e jaargang l nummer 1 - 2016 l prijs 6.95 l<br />
hÉt reismagazine over afrika 2e jaargang l nummer 2 - 2013 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt reismagazine over afrika 3e jaargang l nummer 2 - 2014 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt reismagazine over afrika 4e hÉt jaargang reismagazine l nummer 2 - 2015 over l prijs afrika 6.95 l 4e www.oogvoorafrika.nl<br />
jaargang l nummer 3 - 2015 l prijs e6.95 hÉt l www.oogvoorafrika.nl<br />
reismagazine over afrika<br />
www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt 5e jaargang reismagazine l nummer 2 over - 2016 afrika l prijs e6.95 hÉt 6e jaargang l reismagazine www.oogvoorafrika.nl<br />
l nummer 1 - over 2017 l prijs afrika 6.95<br />
hÉt 6e l www.oogvoorafrika.nl<br />
jaargang reismagazine l nummer 2 - over 2017 l prijs afrika 6.95 7e l www.oogvoorafrika.nl<br />
jaargang l nummer 1 - 2018 l prijs 6.95 hÉt l reismagazine www.oogvoorafrika.nl over afrika hÉt 7e jaargang reismagazine l nummer 3 over - 2018 afrika l prijs e6.95 hÉt 8e jaargang l reismagazine www.oogvoorafrika.nl<br />
l nummer 1 over - 2019 afrika l prijs 6.95<br />
8e jaargang<br />
l www.oogvoorafrika.nl<br />
l nummer 2 - 2019 l prijs e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
hÉt reismagazine over afrika 3e hÉt jaargang reismagazine l nummer 3 - 2014 over l prijs afrika e6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
4e jaargang l nummer 1 - 2015 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
reismagazine over zuid-afrika<br />
2e jaargang l nummer 1 - 2013 l prijs e6.95/ZAR 60<br />
REISMAGAZINE OVER ZUID-AFRIKA<br />
1e jaargang l nummer 1 - 2012 l losse verkoopprijs € 6.95<br />
• van Big 5 naar Big 4? Het verhaal van hoop & liefde<br />
• Het mysterie van de witte leeuwen van Timbavati<br />
• 20 nederlanders over hun zuid-afrika<br />
• de 10 mooiste Big 5 safari’s<br />
• van kaapstad naar Johannesburg in 5 stops<br />
• de 5 gezichten van de onbekende Wild Coast<br />
van BusH ToT BeaCH<br />
mee op lezersreis? * fotografiereis Hope naar de Wild Coast * unieke<br />
<br />
ontmoeting met witte leeuwen * Proef zuid-afrika met Harm Jan<br />
<br />
‘de Braaiman’<br />
<br />
BP<br />
<br />
<br />
01-Cover-3.indd 1 04-09-13 16:17<br />
BP<br />
BP<br />
On a budget<br />
Tussen zand en steen<br />
Ontdekkingsreis door de<br />
Twee Hollandse avonturiers in de bush<br />
N/a’an ku sê<br />
Reis naar het einde van de wereld<br />
BP<br />
OFF THE BEATEN TRACK<br />
SAFARI MET EEN 4X4 CAMPER<br />
VAN A NAAR BETER<br />
MET VOORDEEL<br />
OOG IN OOG MET OLIFANTEN<br />
DOOR AFRIKA<br />
BP<br />
BP<br />
BP<br />
BP<br />
KIM – hyENAMAN – WoLhUTER<br />
ovER ZIjN TANZANIA<br />
IS ÓNZE vRoUW IN ZAMBIA<br />
BP<br />
BP<br />
oNDER DE ZoN<br />
DE AFRIKAANSE WILDERNIS<br />
MET EEN BUShcAMpER<br />
vAN AFRIKA ExpERTS<br />
LEEg LAND voL ZAND<br />
hET gRoENE hART vAN AFRIKA<br />
3 chEFS UIT pATERNoSTER<br />
hET jAAR vAN DE WILDE hoND<br />
KUNSTENAAR MET EEN vERhAAL<br />
BP<br />
-Cover.indd 1 26-10-17 12:43<br />
win een luMix fZ300 caMera<br />
MadagaScar en eSwatini<br />
BP<br />
Breng je vuur!<br />
de MooiSte lezerSfoto’S<br />
autHentieK tanzania<br />
BP<br />
BP<br />
(ADVERTORIAL)<br />
OOG VOOR AFRIKA<br />
niet meer missen?<br />
Neem een<br />
abonnement!<br />
Voor € 15,- ontvang je<br />
3 nummers (een korting van € 5,85!!!)<br />
OOG VOOR AFRIKA is door KaapstadMagazine.nl<br />
uitgeroepen tot het beste tijdschrift over Afrika!<br />
BP<br />
8e jaargang l nummer 3 - 2019<br />
hÉt reismagazine over afrika 8e jaargang l nummer 3 - 2019 l prijs 6.95 l www.oogvoorafrika.nl<br />
oNTDEK DE ZIEL vAN<br />
KAApvERDIË<br />
IN DE voETSpoREN vAN<br />
ThE LIoN KINg<br />
DE RoUgh AUNTIES vAN<br />
ZUID-AFRIKA<br />
KUNST,<br />
cULTUUR &<br />
cADEAUTIpS<br />
ESWATINI<br />
KAApvERDIË<br />
MAURITIUS<br />
TANZANIA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
oDE AAN DE SAFARI<br />
25 SAFARITIpS<br />
+ Bij ieder nummer ook de digitale editie. Zo heb je OOG VOOR AFRIKA altiijd bij de hand<br />
+GRATIS de digitale BIG FIVE ZUID AFRIKA-special<br />
www.oogvoorafrika.nl > abonnement of<br />
bel Abonnementenland, 0251 257 924<br />
Ek Sien Jou<br />
De Big Five issue<br />
1e jaargang l nummer 1 - 2012<br />
2e jaargang l nummer 1 - 2013<br />
Focus op de Westkust<br />
Kaapstad à gogo!<br />
2e jaargang l nummer 2 - 2013<br />
vijftig reistips<br />
zuid-afrika<br />
namibië<br />
tanzania<br />
ethiopië<br />
zimbabwe<br />
kaapstad<br />
dEsign<br />
Hoofdstad 2014<br />
16 pagina’s<br />
extRA<br />
boordevol<br />
voordeel<br />
weReldkindeRen<br />
• in de voetsporen van nelson mandela •<br />
Sossusvlei vijftig tinten rood • Zanzibar<br />
eiland van de vergeten tijd • de wow-factor<br />
van plettenberg bay • Rik felderhof: thuis<br />
in tanzania • Rituelen uit de Omo-vallei<br />
met oog voor zuid-afrika leer je het echte zuid-afrika kennen<br />
3e jaargang l nummer 1 - 2014<br />
EEn lEvEn lang MandEla<br />
20 pagina’s EErbEtoon aan Madiba<br />
HEt vErlorEn koninkrijk<br />
van MapungubwE<br />
CapE rivièra<br />
dE kaapsE kust<br />
MasHatu<br />
land van gigantEn<br />
parEls van<br />
liMpopo<br />
zUiD-afrika<br />
special<br />
3e jaargang l nummer 2 - 2014<br />
Zuid-afRika<br />
Zimbabwe<br />
tanZania<br />
Ode aan Zimbabwe<br />
SpOtlight Op painted dOgS<br />
Jane gOOdall<br />
gelOOf, hOOp & liefde<br />
fOtOwedStRiJd<br />
win een veRbliJf in Zuid-afRika<br />
de SchOOnheid van iSimangaliSO<br />
wiJnpROeven peR tRam<br />
tOwnShip tOuRS annO 2014<br />
3e jaargang l nummer 3 - 2014<br />
Zuid-afRika<br />
Zimbabwe<br />
tanZania<br />
mOZambiQue<br />
4e jaargang l nummer 1 - 2015<br />
ZUID-AFRIKA<br />
Into the wild BOTSWANA<br />
NOORDKAAP en NAMIBIË<br />
YOU RUN, YOU DIE :)<br />
Droombestemming in NAMIBIË<br />
TRACTORGIRL<br />
De utlieme safari in TANZANIA<br />
4E JAARGANG l NUMMER 2 - 2015<br />
BOTSWANA<br />
KAAPVERDIË<br />
NAMIBIË<br />
ZUID-AFRIKA<br />
WIJNTOURS<br />
ETOSHA NATIONAL PARK<br />
KAAPVERDIË<br />
10 REIZEN EN TIPS<br />
FOTOGRAFIESAFARI<br />
RIJDEN, FIETSEN EN LOPEN<br />
TIJGERS THUIS IN AFRIKA<br />
4e jaargang l nummer 3 - 2015<br />
collector’s iteM & eXtra dik<br />
de<br />
101<br />
Mooiste<br />
lodGes in<br />
Zuidelijk<br />
afrika<br />
Ghana<br />
Mauritius<br />
Zuid-afrika<br />
naMibië<br />
tanZania<br />
ZUID-AFRIKA<br />
TANZANIA<br />
BOTSWANA<br />
NAMIBIË<br />
5e jaargang l nummer 1 - 2016<br />
collector’s iteM nuMMer 10<br />
ethioPië<br />
lesotho<br />
MadaGaskar<br />
tanZania<br />
11<br />
ACTIEVE EN<br />
AVONTUURLIJKE<br />
reiZen<br />
in afrika<br />
Zuid-afrika<br />
BELEEF AFRIKA NUMMER 11<br />
NAMIBIË<br />
SWAZILAND<br />
TANZANIA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
DE SMAAK vAN ZUID-AFRIKA<br />
• BAOBABS EN LEMUREN IN MadaGaskar<br />
• IN GALOP DOOR lesotho MAAgDENcEREMoNIE<br />
IN ZoELoELAND<br />
• NAAR DE TOP VAN DE kiliManjaro<br />
KAApSTAD:<br />
• SPOTLIGHT OP DE witte haai 10 x goED vooR EEN gLIMLAch<br />
• HIKEN LANGS DE wild coast<br />
UBUNTU - EEN SpIRITUELE REIS<br />
• EXPEDITIE ethioPië – DE STAMMEN IN DE OMO-VALLEI<br />
Mauritius: beauty en de beach<br />
Verhalenwedstrijd: win een Verblijf in Zuid-afrika<br />
naMibië de leVende woestijn<br />
24 uur in stone town<br />
5e jaargang l nummer 2 - 2016<br />
24 UUR<br />
IN DAR ES SALAAM<br />
SAy chEESE<br />
BIjZoNDERE DIERENpoRTRETTEN<br />
NAMIBIË - DE MooISTE LANDSchAppEN<br />
STAATSBEZoEK AAN SWAZILAND<br />
6e jaargang l nummer 1 - 2017<br />
DE MooISTE REIZEN EN hERINNERINgEN DE MooISTE REIZEN EN hERINNERINgEN DE MooISTE REIZEN EN hERINNERINgEN<br />
BoTSWANA<br />
TANZANIA<br />
ZIMBABWE<br />
ZUID-AFRIKA<br />
ZIMBABWE – DE EERSTE LIEFDE<br />
FoToSAFARI op DE choBE<br />
oog IN oog MET<br />
RIK FELDERhoF<br />
BoER ZoEKT vRoUW ANNEKIM<br />
6 DRooMLoDgES EN –hoTELS<br />
6e jaargang l nummer 2 - 2017<br />
BoTSWANA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
DRooMhUIS<br />
goRDoN ZEgT jA<br />
DE STEMMEN vAN<br />
RoBBEN ISLAND<br />
vLIEgEN IN<br />
pIKANTE WALvISSEN<br />
WILD BoTSWANA<br />
8 ULTIEME REISTIpS<br />
NAMIBIË<br />
FIETSEN IN gAMBIA<br />
oEgANDA<br />
DE SMAAK vAN AFRIKA<br />
2018<br />
gAMBIA<br />
NAMIBIË<br />
oEgANDA<br />
ZUID-AFRIKA<br />
ANDRIES BoThA<br />
DÉ ULTIEME AFRIKA BUcKETLIST<br />
7e jaargang l nummer 1 - 2018<br />
72 UUR IN DURBAN<br />
AFRIKA jA, IK WIL<br />
7e jaargang l nummer 3 - 2018<br />
eSwatini<br />
Kenia<br />
MadagaScar<br />
Oeganda<br />
Zuid-afriKa<br />
fOtOwedStrijd<br />
reiStrendS 2019<br />
de verbOrgen wereld<br />
van KaraMOja<br />
Het avOntuur begint Hier<br />
van nairObi tOt KaapStad<br />
8e jaargang l nummer 1 - 2019<br />
eSwatini<br />
Kenia<br />
naMibiË<br />
tanZania<br />
ZaMbia<br />
Zuid-afriKa<br />
8e jaargang l nummer 2 - 2019<br />
eSwatini<br />
Kenia<br />
MauritiuS<br />
tanzania<br />
zuid-afriKa<br />
Hart voor<br />
de neuSHoorn<br />
BuSHfire feStival<br />
Picture Perfect<br />
KuKi gallMann<br />
drooMde van afriKa<br />
roMantiScH MauritiuS<br />
afriKa in bruSSel<br />
Het ecHte verHaal<br />
tarZan in tanZania<br />
vaniSHing KingS<br />
de wOeStijnleeuwen van<br />
naMibÏe<br />
africa inSide Out<br />
duurZaMe Safari’S in Kenia<br />
StraatKunSt<br />
KaapStad<br />
wildlife fotograaf<br />
david Yarrow in Kenia<br />
Ode aan de<br />
africa inSide out<br />
vITAMINE Olifant AFRIKA riMpelS van rOerlOOS Zand<br />
17 wOeStijntipS35 drooMPleKKen<br />
in zuid-afriKa<br />
De mooiste foto’s, onverwachte bestemmingen,<br />
reistips en verhalen vind je in OOG VOOR AFRIKA<br />
De inspiratie- en reisgids voor Zuid-Afrika,<br />
Botswana, Gambia, Zimbabwe, Namibië, Kenia,<br />
Mozambique, Zambia, Rwanda, <strong>Tanzania</strong>,<br />
Oeganda en de eilanden in de Indische Oceaan.<br />
Bezoek onze website www.oogvoorafrika.nl
Africa Inside Out<br />
Het authentieke <strong>Tanzania</strong><br />
Binnen korte tijd maakt Charles Witlox met zijn bedrijf Charlie’s Travels furore.<br />
Zijn missie is mensen het echte Afrika laten zien, te beginnen in Kenia.<br />
In oktober 2018 startte hij een nieuwe uitdaging: Africa Inside Out, in ongeveer twaalf<br />
maanden reist hij met een team door dertien Afrikaanse landen, op zoek naar nieuwe<br />
reizen off the beaten track en verhalen uit de eerste hand. In deze editie ontdekt het team<br />
het authentieke noorden van <strong>Tanzania</strong>. Het avontuur begint hier, bij Chapter 3.<br />
Tekst en foto’s: Charlie’s Travels
101<br />
Arusha markt<br />
Arusha uitzicht<br />
Een scala aan steden die qua sfeer niet meer van elkaar hadden<br />
kunnen verschillen, schitterende natuur die door bijna geen enkele<br />
reiziger bezocht wordt, en een lokale bevolking die maar weinig<br />
met toeristen in aanraking komt. Dit is het authentieke <strong>Tanzania</strong>.<br />
Stop 1: Safarihoofdstad Arusha<br />
Arusha is een gemoedelijke stad in het noorden van <strong>Tanzania</strong>, die<br />
door vrijwel alle toeristen die hier langskomen gebruikt wordt als<br />
doorreisplaats. De stad ligt namelijk heel dichtbij het Northern<br />
Safari Circuit: een circuit dat alle bekende parken met een enorme<br />
hoeveelheid wildlife behelst. Denk aan de Ngorongoro-krater, Lake<br />
Manyara en de Serengeti. Arusha is leuk genoeg om één of twee<br />
dagen te blijven hangen, om vervolgens door te gaan naar ‘het<br />
safari circuit’.<br />
Wat zijn de plekken die zeker bezocht moeten worden?<br />
De lokale markt in het hart van de stad<br />
Een markt? Pfft, saai, ik heb wel betere dingen te doen tijdens mijn<br />
reis in <strong>Tanzania</strong>, denk je misschien. Maar wacht eens even, markten<br />
in Sub-Sahara Afrika zijn echt van een andere orde. Je wordt hier<br />
overweldigd door honderden verschillende geuren en kleuren,<br />
overal wordt druk onderhandeld over prijzen in het Swahili, en<br />
nergens ga je verser fruit vinden dan op markten als deze; kortom,<br />
je wordt hier even volledig overweldigd door alle Afrikaanse<br />
indrukken die in één keer op je afkomen.<br />
De Sapuk Waterfall<br />
Omdat Arusha toch vooral als doorreisplaats wordt gebruikt om<br />
alle prachtige natuur te bekijken vlakbij de <strong>Tanzania</strong>ans-Keniaanse<br />
grens, wordt de natuur rondom de stad zelf vrijwel standaard<br />
overgeslagen. Doodzonde, want dan mis je dingen als de Sapuk<br />
Waterfall.<br />
Maar weinig reizigers zijn op de hoogte van het bestaan van deze<br />
waterval, wat als gevolg heeft dat je deze plek vrijwel gegarandeerd<br />
helemaal voor jezelf hebt. Als je in Arusha wat rondvraagt<br />
naar de precieze ligging van deze oase, ben je er zo. Vijf minuten<br />
met de motortaxi vanuit Arusha naar de bossen rondom Mount<br />
Meru, eventjes omhoog hiken en voilà: een schitterend stukje<br />
natuur dat voor heel even helemaal voor jou alleen is!<br />
Via Via<br />
Op donderdagen en in het weekend is Club Via Via de<br />
ontmoetingsplaats voor westerse vrijwilligers van de ngo’s,<br />
<strong>Tanzania</strong>nen en toeristen. Je kunt er eten, maar dat doe je<br />
lekkerder bij The Blue Heron in de prachtige tuin. »
Enduimet<br />
Cultural Heritage Center<br />
Deze galerij biedt een podium aan gevestigde en beginnende<br />
kunstenaars, die stuk voor stuk allemaal vreselijk getalenteerd zijn.<br />
De echte kunstliefhebber kan hier zonder enige moeite drie volle<br />
dagen spenderen.<br />
Stop 2: Op de mountainbike naar Mount Longido<br />
<strong>Tanzania</strong>, dus naar de Serengeti, de Great Migration meemaken,<br />
een bliksembezoekje brengen aan Lake Manyara en de bijna<br />
koninklijke Kilimanjaro in al zijn glorie bewonderen? Nee, dachten<br />
wij – wij pakken het anders aan gaan lekker mountainbiken van<br />
Arusha naar Mount Longido, het kleinere zusje van de Kilimanjaro.<br />
De tocht begint veelbelovend; we rijden over een geasfalteerde<br />
weg zonder al te veel gaten en kuilen, langs dorpjes waar zo nu en<br />
dan groepen kinderen achter ons aanrennen. “Mzungu, mzungu!<br />
Unataka kununua chakula?” (Swahiili voor “Willen jullie wat te eten<br />
kopen?”) Toeristen zien ze hier niet zo vaak, maar witte reizigers,<br />
wazungu, op een fiets? Dat is een bezienswaardigheid.<br />
Na een tijdje lekker van het asfalt te hebben genoten, geeft onze<br />
gids Komolo aan dat het tijd is om links af te slaan, off road, de<br />
droge vlakte in.<br />
Mount Longido is een imposante berg, die door de Maasai als heilig<br />
wordt gezien. Aan de voet ligt het gelijknamige stadje, middenin<br />
Maasai-land. Het is al snel duidelijk dat hier maar weinig reizigers<br />
komen. Alle ogen zijn op ons gericht wanneer we stoppen bij het<br />
tankstation om wat snacks in te slaan.<br />
Mount Longido is van groot belang voor de mensen in de<br />
omringende gebieden, niet in de laatste plaats omdat ze hier hun<br />
drinkwater vandaan halen. In het noorden van <strong>Tanzania</strong> heerst<br />
er vrijwel altijd een gebrek aan water; het water dat van Longido<br />
afkomstig is, wordt dan ook op strenge wijze verdeeld. Allereerst<br />
krijgt het vee – de koeien, geiten en schapen – te drinken. ‘Dat is<br />
raar’, denk je misschien, maar het vee is van levensbelang voor de<br />
Maasai: zonder hun dieren overleven ze niet. Na het vee volgt het<br />
nabijgelegen ziekenhuis, dan mensen met overheidsfuncties, en<br />
pas daarna krijgen de ‘gewone’ dorpelingen te drinken.<br />
Beklimmen of bedwingen?<br />
Op de relatief kleine berg klim je tijdens één hike door heel veel<br />
verschillende ‘zones’ aan vegetatie heen. Aan de voet van Mount<br />
Longido bevind je je nog in vrij droog gebied, maar dat verandert al<br />
vrij snel in een beboste omgeving. Of zoals Charlie in een poëtische<br />
bui opmerkte: “Sprookjesachtige bossen waar het zonlicht door de
103<br />
Enduimet Charlie en Komolo<br />
Enduimet zonsondergang<br />
HotSprings<br />
treinstation<br />
bladeren heen glinstert.” Een mooi bos dus.<br />
Na de beboste omgeving volgt er een gebied dat ook groen is,<br />
maar meer weg heeft van regenwoud. Twee verschillende typen<br />
bos op een relatief kleine oppervlakte, dat is best zeldzaam.<br />
Je waant je hier weer in een compleet andere wereld dan in de<br />
vorige zone. Als je je eenmaal een weg door het regenwoud hebt<br />
gebaand, bereik je de laatste zone, net boven de boomgrens: een<br />
rotsachtig gebied met de allermooiste uitzichten over de savanne.<br />
Vanaf hier zie je Enduimet Conservancy liggen, Namanaga Border<br />
Crossing – de grens tussen Kenia en <strong>Tanzania</strong> – is goed zichtbaar,<br />
en Mount Meru. Als je geluk hebt is het écht een heldere dag en<br />
kun je ook de Kili en Lake Natron zien liggen.<br />
Er zijn twee routes naar de top van Mount Longido. Optie 1: je<br />
gaat binnen één dag omhoog en omlaag, waar je in totaal zo’n<br />
zes uur over doet wanneer je in een normaal tempo loopt/klimt.<br />
Bij optie 2 klim je via de achterkant van de berg gedurende twee<br />
dagen omhoog en omlaag. Op de eerste dag kampeer je ergens<br />
halverwege de berg met fenomenale uitzichten waarna je op de<br />
tweede dag de top bereikt, aan de andere kant van de berg weer<br />
naar beneden afdaalt naar Longido Town.<br />
Stop 3: Enduimet Conservancy<br />
In het noordelijke puntje van <strong>Tanzania</strong>, net over de grens met<br />
Kenia, vind je Enduimet Conservancy. Een gebied dat door maar<br />
weinig reizigers bezocht wordt. De natuur in Enduimet is rauw,<br />
met heel gevarieerde landschappen. Denk aan savanne, met een<br />
paar kilometer verderop juist weer groene, vruchtbare gebieden.<br />
Ook niet geheel onbelangrijk: de hoeveelheid wildlife. Denk aan<br />
ontelbaar veel soorten impala’s, luipaarden, buffels, hyena’s,<br />
en ga zo maar door. En omdat deze conservancy grenst aan het<br />
wereldberoemde Amboseli National Park in Kenia, komen de<br />
olifanten uit Amboseli hier ook regelmatig buurten.<br />
Enduimet is een community conservancy, wat inhoudt dat het<br />
gebied beheerd wordt door de gemeenschap. Het geld dat je<br />
betaalt om deze conservancy in te komen, komt dus weer bij de<br />
lokale gemeenschap terecht.<br />
De Maasai die in Enduimet wonen, hebben – om hun vee van<br />
water te kunnen voorzien – zo’n twintig enorm imposante<br />
waterputtenaangelegd – lees: met de hand gegraven – die door<br />
het gebied verspreid liggen. Breng ook een bezoek aan de Sinyamijnen.<br />
Tussen de jaren ’40 en ’60 van de vorige eeuw werden deze<br />
mijnen gebruikt om het mineraal sepioliet te winnen, dat vooral »
Mount Longido<br />
gebruikt werd om tabakspijpen van te maken. De mijnen zijn al<br />
jaren niet meer in gebruik, maar het is interessant om door het<br />
gebied te dwalen en het gigantische meer te bekijken dat hier<br />
ontstond als gevolg van de sepiolietindustrie. Veel wilde dieren<br />
komen op het meer af om te drinken, dus als je geluk hebt, kom je<br />
hier oog in oog te staan met een kudde olifanten.<br />
Sluit de dag af in Sinya en slaap onder de sterren bij een gastvrije<br />
Maasai-familie.<br />
Stop 4: Simba Farm Lodge<br />
Na Enduimet nog een hele dag op de motor (piki piki) te hebben<br />
verkend is het heel goed overnachten op de Simba Farm van de<br />
Nederlandse familie Bruinsma op de flanken van de Kilimanjaro.<br />
Leuke wetenswaardigheid: Boer Wim die een aantal seizoenen<br />
geleden meedeed aan Boer Zoekt Vrouw Internationaal maakt ook<br />
deel uit van de familie Bruinsma. Simba Farm Lodge fungeerde als<br />
decor voor Wims zoektocht naar de liefde.<br />
Het gebied rondom de Kilimanjaro is heel vruchtbaar en er wordt<br />
dan ook veel aan landbouw gedaan. Simba Farm produceert<br />
hoofdzakelijk brouwgerst en tarwe, die door lokale bierbrouwerijen<br />
in echt Kilimanjaro-bier worden omgetoverd.<br />
De lodge bevindt zich pal naast de boerderij, en dus zit je met<br />
je neus bovenop het reilen en zeilen van een echt Nederlands-<br />
<strong>Tanzania</strong>anse boerenbedrijf. Als je ’s ochtends wakker wordt en in<br />
de berglucht geniet van je verse kopje koffie, heb je ondertussen<br />
uitzicht op de Kilimanjaro, Mount Meru en de Maasai-steppe, zo<br />
ver je maar kunt kijken.<br />
Veel reizigers die neerstrijken bij Simba Farm hebben net een paar<br />
drukke dagen aan safarigeweld of een intensieve hiketocht achter<br />
de rug, en komen voor de rust. Kun je een korte wandeling op de<br />
flanken van de Kili aan, wandel dan bijvoorbeeld naar het Shira<br />
Plateau. Zo krijg je wel de essentie van een Kili-hike mee, maar<br />
hoef je niet helemaal naar de top.<br />
Stop 5: Aan de voet van de Kili, zei je?<br />
Er ligt maar één stad aan de voet van de hoogste alleenstaande<br />
berg ter wereld en dat is Moshi. Moshi wordt – net als Arusha –<br />
vaak gebruikt als doorreisplaats naar de beroemde, <strong>Tanzania</strong>anse<br />
safariparken die deel uitmaken van het Northern Safari Circuit. Veel<br />
mensen beginnen of eindigen hier met een safari, en pakken en<br />
passant de Kilimanjaro mee. Maar ook als je niet van plan bent de<br />
Kili te beklimmen, is het in Moshi, bekend om de koffieplantages,
105<br />
Straatbeeld<br />
Waterval<br />
On the road???<br />
Moshi streetfood<br />
prima vertoeven. Het is vruchtbaar en groen, wat ook meteen<br />
verklaart waarom deze regio redelijk dichtbevolkt is.<br />
De Maji Moto (‘warm water’ in het Swahili) Hot Springs – ook wel<br />
de Chemka Hot Springs – liggen op een halfuurtje rijden bij Moshi<br />
vandaan in een mysterieus stukje oerwoud.<br />
Tussen de koffieplantages ligt de Materuni-waterval. In <strong>Tanzania</strong><br />
zijn honderden schitterende watervallen te vinden, die eigenlijk<br />
door maar weinig reizigers bezocht worden – en Materuni<br />
is er daar zeker één van! Denk aan een magisch regenwoud,<br />
waarbij je je soms over lastige paadjes een weg naar boven<br />
moet banen. Eenmaal aangekomen tref je een waterval van zo’n<br />
honderdvijftig meter hoog, waar het water van de Kilimanjaro<br />
naar beneden klettert. In dit gebied maak je kennis met de lokale<br />
Chagga-koffieboeren, die je van A tot Z uitleggen hoe zij hun<br />
wereldberoemde koffiebonen verbouwen. Je krijgt hier alle ins<br />
en outs van het productieproces mee. Moshi is de bakermat van<br />
de Arabica-koffieboon. Eigenlijk is het dus bijna een vereiste<br />
om op koffietour te gaan wanneer je een bezoek brengt aan dit<br />
karakteristieke stadje.<br />
De Chagga Caves is een imposant grottenstelsel vlakbij Moshi,<br />
en werd vroeger door de Chagga-bevolkingsgroep gebruikt als<br />
schuilplaats tegen aanvallen van de Maasai. Als het in deze regio<br />
heel droog was, hadden de Maasai het zwaar; als oplossing trokken<br />
ze dan de bergen in, richting de Chagga (die van landbouw leefden<br />
en geen nomadenvolk waren), om water, voedsel en vee te stelen<br />
— en soms werden de Chagga zelfs tot slaaf gemaakt door de<br />
Maasai. Je kunt de Caves in met een gids die het hele grottenstelsel<br />
uit zijn hoofd kent. ˙<br />
QuickFACTS<br />
Al deze trips (en meer) kun je doen via Charlie’s Travels,<br />
https://www.charlies-travels.com<br />
Om de lokale ondernemers in het toerisme, van lodges tot<br />
safarigidsen, te ondersteunen heeft Charlie’s Travels een mooi<br />
initiatief ontwikkeld. De online streamservice Charlie’s and<br />
chill. Hiermee haal je via 250 reisvideo’s Afrika in huis. Voor elke<br />
bekeken film stort Charlie’s Travels 10 cent op de rekening van<br />
een door hen gekozen begunstigde,<br />
https://www.charlies-travels.com/charlies-and-chill/
106<br />
Colofon<br />
OOG VOOR AFRIKA<br />
is een uitgave van MW media en TekstBeeld/haarlem<br />
Uitgever en hoofdredactie<br />
Marjolein Westerterp<br />
M. info@mw-media.nl<br />
T. +31 (0)6 404 161 88<br />
I. www.oogvoorafrika.nl<br />
Fotografie<br />
Peter Boshuijzen<br />
TekstBeeld/haarlem<br />
M. tekstbeeld@upcmail.nl<br />
T. +31 (0)6 408 760 06<br />
I. www.oogvoorafrika.nl<br />
Acquisitie en advertentiemarketing<br />
Marjolein Westerterp<br />
M. marjoleinwesterterp@gmail.com<br />
T. +31 (0)6 404 161 88<br />
Medewerkers, met dank aan<br />
Rik Felderhof, Chris Frieswijk, Alice van Kempen,<br />
Mieke Oxener, Jeroen Roodnat, Shutterstock –<br />
www.shutterstock.com, Frank Tofield, Charles Witlox,<br />
Zeal Ontwerp<br />
Cover<br />
De coverfoto is van Ludmila Yilmaz,<br />
via www.shutterstock.com<br />
Nieuws- en persberichten<br />
info@mw-media.nl<br />
Drukkerij<br />
Veldhuis Media BV<br />
Kanaaldijk Oostzijde 3<br />
8102 HL Raalte<br />
www.veldhuismedia.nl<br />
Distributie losse verkoop<br />
Betapress BV<br />
Burgemeester Krollaan 14<br />
5126 PT Gilze<br />
www.betapress.nl<br />
Abonnementenservice<br />
3 edities voor € 15,- (een voordeel van € 5,85),<br />
kan per nummer ingaan.<br />
Digitaal abonnement 3 nummers voor € 10,-.<br />
Prijswijzigingen voorbehouden.<br />
Opgave en vragen over abonnementen:<br />
Abonnementenland<br />
Postbus 20<br />
1910 AA Uitgeest<br />
NL: +31 (0)251 257 924<br />
(tijdens werkdagen van 9.00 - 17.00 uur)<br />
What’s app: 06 46 55 80 54<br />
Site: www.bladenbox.nl voor abonneren of www.<br />
aboland voor adreswijzigingen en opzeggingen.<br />
Abonnementenland is ook bereikbaar via Twitter.<br />
Stuur uw tweet naar: @Aboland_klanten<br />
Opgave en vragen over abonnementen BE:<br />
Abonnementenland<br />
Ambachtenlaan 21 Unit 2A<br />
3001 Heverlee<br />
Tel. +32 (0)28 08 55 23<br />
Fax +32 (0)28 08 70 05<br />
Site: www.bladenbox.be voor abonneren of<br />
www.aboland.be voor adreswijzigingen en<br />
opzeggingen.<br />
Kijk ook voor alle informatie en contact over uw<br />
abonnement op<br />
https://www.oogvoorafrika.nl/abonnee-service/<br />
Beëindigen abonnement:<br />
Opzeggingen dienen 4 weken voor afloop van de<br />
abonnementsperiode in ons bezit te zijn. Na drie<br />
edities gaat uw kennismakingsabonnement over in<br />
een vast abonnement. U betaalt dan € 17,95 voor<br />
drie edities. Opzeggen doet u schriftelijk, minimaal<br />
4 weken voor beëindiging van de termijn bij<br />
Abonnementenland. U kunt ook gebruikmaken van<br />
de Abonneeservice op onze website<br />
www.oogvoorafrika.nl<br />
Social media<br />
Volg ons op Facebook.com/OOGVOORAFRIKA,<br />
Twitter@OOGVOORAFRIKA en<br />
www.oogvoorafrika.nl<br />
© 2020<br />
Copyright Notice & Auteursrecht voorbehoud<br />
© 2019 – MW media, Nederland. Niets uit deze uitgave mag<br />
geheel of gedeeltelijk worden verveelvoudigd, opgeslagen in<br />
een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar worden<br />
gemaakt, op welke wijze dan ook, zonder schriftelijke<br />
toestemming van de uitgever.<br />
Prijswijzigingen voorbehouden.
Tarzan in <strong>Tanzania</strong><br />
Vanuit zijn huis op de heuvels in <strong>Tanzania</strong> beleefde Rik Felderhof talloze avonturen en had<br />
hij bijzondere ontmoetingen. Die met Tony Fitzjohn staat in zijn geheugen gegrift.<br />
Tony Fitzjohn is een avonturier pur sang. Zonder angst loopt hij<br />
tussen leeuwen, olifanten en neushoorns. Maar ook in de lucht<br />
deinst hij nergens voor terug. Met zijn vliegtuigje scheert hij<br />
over de savannes en maakt scherpe duikvluchten om stropers op<br />
heterdaad te betrappen. In de film Walking with Lions speelde hij<br />
een hoofdrol en Nederland leerde hem kennen als de macho in een<br />
commercial van Suzuki. Met echtgenote Lucy en vier kinderen leeft<br />
hij in een omgeving waar tijd en afstand geen rol spelen.<br />
Met een klein vliegtuig reisden we naar het binnenland. De piloot<br />
moest eerst even checken of er geen dieren op de airstrip liepen,<br />
voordat hij kon landen. Een ontmoeting tussen een overstekende<br />
olifant en een landend vliegtuig leidt doorgaans niet tot een prettig<br />
eindresultaat. Fitzjohn stond ons op te wachten in de schaduw<br />
van een paar bomen. Getaande kop met scherpe ogen, gespierde<br />
bruinverbrande schouders en een licht ironische glimlach, die<br />
hem zijn hele leven al vergezelt. Zijn handdruk voelde als een<br />
bankschroef en ook de atletische manier waarop hij in de laadbak<br />
van de Suzuki sprong had de allure van een Hercules. Hij leek<br />
zijn leeftijd volledig te negeren. De grote afstanden binnen het<br />
relatief onbekende Mkomazi game reserve waar hij woont en<br />
werkt overbrugt Fitzjohn met zijn vliegtuigje. Een vliegbrevet<br />
heeft hij nooit gehaald, een beetje meekijken over de schouder<br />
van een piloot was voldoende om het zelf maar eens te proberen.<br />
Als autodidact was hij gewend om zichzelf van alles aan te leren.<br />
Metselen, wegen aanleggen, auto’s repareren en huizen bouwen.<br />
Ook zijn eigen huis heeft hij ontworpen en zelf gebouwd; een<br />
adelaarsnest met uitzicht over de savanne, het land van de Masai,<br />
en daarachter de contouren van de Kilimanjaro.<br />
We werden ondergebracht in een tent met een adembenemend<br />
uitzicht. Achter de tent werd een vuurtje gestookt in een stenen<br />
kachel, een primitieve boiler, die voor een warme douche moest<br />
zorgen, in deze hitte niet de eerste levensbehoefte. Fitzjohn nam<br />
me mee naar de waterbron. Opgetogen zei hij: ‘Kijk toch eens, het<br />
water bubbelt als champagne omhoog. Na tien jaar hebben we<br />
weer eigen water. We waren afhankelijk van de tankwagen die eens<br />
in de veertien dagen water kwam brengen en nu hebben »<br />
Tekst: Rik Felderhof Foto’s: Privébezit
we ons eigen water. Wat een rijkdom.’ Fitzjohn is tevreden.<br />
Al vanaf de jaren tachtig voert Tony Fitzjohn in opdracht van<br />
de <strong>Tanzania</strong>anse regering het bewind over het natuurreservaat<br />
Mkomazi, een gebied van ruim 3300 vierkante kilometer. Het<br />
behoud van de zwarte neushoorn en de Afrikaanse wilde hond<br />
staat hier centraal. Op de rode aarde lagen grote hompen<br />
olifantenpoep, vers genoeg om op je hoede te zijn. Er graasde een<br />
grote kudde in de omgeving.<br />
‘Ik droom van een Afrika met een wilde en oorspronkelijke natuur,<br />
waarin wilde dieren vrij en beschermd kunnen leven, zij aan zij met<br />
de mensen, die mede deel uitmaken van de natuur, ook al zijn de<br />
meesten dat vergeten’, zei Tony terwijl hij naar de verre horizon<br />
staarde.<br />
Wilde haren<br />
Tony groeide op in de achterbuurten van Londen en zijn toekomst<br />
bood weinig perspectief. Tot het moment dat hij werd uitgekozen<br />
om met tien andere kansloze jongens een betaalde schoolopleiding<br />
te volgen aan een dure Engelse kostschool. Dat veranderde zijn<br />
leven, zijn accent en zijn vriendenkring.<br />
‘Ik was anders absoluut het criminele pad op gegaan. Ik had<br />
weinig keus en verkeerde vriendjes. We waren straatschoffies<br />
en ik wist niet beter dan dat er voor ons weinig plaats was in de<br />
samenleving.’ Al gauw bleek dat hij een hoog IQ had en bovendien<br />
uitblonk in sport. Hij werd razend populair op school en daarna op<br />
de universiteit, hij speelde in het nationale rugbyteam, werd een<br />
bekwaam bergbeklimmer en was ook nog goed in vechtsporten.<br />
Na een jaar universiteit trok het avontuur, hij wilde naar Afrika.<br />
Dat was van jongs af aan zijn grote droom. ‘Als jongetje van zeven<br />
las ik de avonturen van Tarzan. Ik wist meteen dat ik Tarzan wilde<br />
worden. Dat stond vast. Zoals een ander astronaut of buschauffeur.<br />
Bij de meeste jongens gaat die droom voorbij, maar niet bij mij. Ik<br />
wilde naar Afrika, naar de wilde dieren, naar het avontuur.’<br />
Met wat bijbaantjes had hij genoeg geld bij elkaar gespaard om<br />
de bootreis te betalen en het nog een paar weken te kunnen<br />
uitzingen. Op de boot ging al zijn geld echter op aan drank en<br />
vrouwen. Een combinatie die in de jaren die volgden een ereplaats<br />
in zijn leven zou innemen. ‘Je gaat er natuurlijk aan kapot, maar als<br />
je jong bent denk je dat je onsterfelijk bent en dat het van tijdelijke<br />
aard zal zijn, maar ik raakte steeds meer verstrikt in mijn eigen<br />
misère.’ Erg gelukkig in de liefde was hij ook niet. ‘Bindingsangst<br />
of verlatingsangst, zoiets was het’, verklaarde hij, maar eigenlijk<br />
wilde hij daar niet over praten. Als baby werd hij achtergelaten op<br />
de stoep van een kindertehuis. Zijn moeder kwam uit een goede<br />
familie en kon de schande niet aan. Zij had een kortstondige relatie<br />
gehad met een RAF-piloot, die getrouwd was, en Tony was het<br />
resultaat van die romance. ‘Ze hebben nooit de moeite genomen<br />
om te informeren hoe het me verging. Ik deed er niet toe, ik was<br />
een vergissing, een ongelukje. Dat gevoel raak je nooit meer kwijt.’<br />
George Adamson<br />
Eenmaal in Zuid-Afrika moest er wel gewerkt worden voor de kost.<br />
Tony was nachtportier in Kaapstad, glazenwasser in Johannesburg,<br />
buschauffeur in Pretoria en berggids in <strong>Tanzania</strong>. Op een dag<br />
las hij in een tijdschrift een artikel over George Adamson, een<br />
natuurliefhebber die in Kenia een wildlife project met leeuwen was<br />
begonnen. Dat sprak hem onmiddellijk aan, dat was het Afrika<br />
waarvoor hij gekomen was. »
‘Ik droom van een Afrika met een wilde en oorspronkelijke natuur, waarin wilde<br />
dieren vrij en beschermd kunnen leven, zij aan zij met de mensen, die mede deel<br />
uitmaken van de natuur, ook al zijn de meesten dat vergeten’
112<br />
Een paar dagen later stond hij aan de poort van het landgoed van<br />
George en Joyce Adamson; het was het begin van een intense<br />
samenwerking en vriendschap die meer dan twintig jaar zou duren.<br />
Adamson leerde Tony om te gaan met wilde dieren, daar bleek<br />
hij een bijzonder talent voor te hebben. Hier ontwikkelde hij zijn<br />
passie om te vechten voor het behoud van de natuur.<br />
‘De laatste jaren in Kenia waren zwaar. Er waren veel<br />
stropersbendes, op zoek naar ivoor en huiden, niets en niemand<br />
ontziende criminelen, die op alles schoten wat er bewoog.<br />
De overheid in Nairobi kon ons in dat immens grote land niet<br />
voldoende bescherming bieden. In die tijd kreeg ik het aanbod<br />
om het natuurreservaat Mkomazi in buurland <strong>Tanzania</strong> te gaan<br />
beheren. Daar voelde ik wel voor, ik had George Adamson en zijn<br />
vrouw bijna zover om mee te gaan. Ik ging alvast vooruit. Een<br />
halfjaar later werden George en zijn begeleider door Somalische<br />
bandieten vermoord ... Ik moet nog vaak aan hem denken, heb veel<br />
van hem geleerd. Eigenlijk is hij er nog steeds en kijkt over mijn<br />
schouder mee. Ja, ik denk dat hij wel trots op me zou zijn.’<br />
Koninklijke onderscheidingen<br />
Tony Fitzjohn werd door prins Bernhard voor zijn grote inzet voor<br />
het behoud van de natuur onderscheiden met de Orde van de<br />
Gouden Ark. Meerdere malen was hij te gast op Paleis Soestdijk en<br />
de prins is evenals Willem-Alexander en prins Claus ook op bezoek<br />
geweest bij Tony in <strong>Tanzania</strong>.<br />
‘In het begin moesten we erg aan elkaar wennen. Ik vond hem een<br />
vreemde man, hij mij ook. Maar uiteindelijk konden we heel goed<br />
met elkaar overweg. Hij heeft me enorm gesteund, ook financieel,<br />
om mijn werk te kunnen doen.’<br />
Zo stond de prins garant voor het onderhoud van het vliegtuigje<br />
waarmee Tony dagelijks patrouilleerde, op zoek naar stropers<br />
of zijn neushoorns. Ze waren verdwenen uit Mkomazi. ‘Toen ik<br />
eind jaren zestig naar Afrika kwam waren er vijfenzestigduizend<br />
neushoorns, een generatie later nog maar tweeduizend. Ze zijn<br />
beschermd en je mag er niet op jagen, maar dat gebeurt toch. Wij<br />
moeten ervoor zorgen dat die stropers gepakt worden, maar het<br />
gebied is bijna net zo groot als een halve provincie in Nederland,<br />
dus dat is nogal lastig. Vandaar ook de patrouilles met het<br />
vliegtuig.’<br />
Tony had zijn eigen bewakingsdienst, een legertje goed getrainde<br />
soldaten, die het gebied beschermen en zo nodig hardhandig<br />
ingrijpen als stropers of andere ongewenste bezoekers op<br />
heterdaad worden betrapt.<br />
Einde gesprek. Fitzjohn stapte op zijn motor, gaf vol gas en liet mij<br />
achter in een stofwolk. Zoek het uit, probeer me maar te vinden.<br />
Voortdurend daagde hij uit, het leven een wedstrijd.<br />
Voor de liefde<br />
Zijn vrouw Lucy is de enige die hem aan kan. Voor haar doet<br />
hij alles. Zij was amper twintig toen ze de 43-jarige avonturier<br />
ontmoette. Voor haar gaf hij de drank op en kuiste zijn levensstijl.<br />
Lucy werd de zin van zijn leven, zij was zijn raison-d’être. Voor haar<br />
was het een sprong in het duister.<br />
‘Ik was een echt stadsmeisje, een Londongirl, en dan naar de bush<br />
in Afrika, met Tony Fitzjohn, toen al een legende. Het was een wild,<br />
romantisch avontuur. Dat maakte het zo aantrekkelijk voor een<br />
middle-class meisje dat keurig katholiek was opgevoed.’ Samen<br />
hebben ze de zorg voor vier kinderen en voor elkaar. We hebben<br />
een huis om in te wonen, een zaak om voor te vechten, dat geeft<br />
voldoening en zin aan je bestaan. Tony is een bijzondere man met »
'Als jongen las ik Tarzan.<br />
Ik wilde Tarzan worden'
114<br />
een fascinerende roeping en het is een voorrecht om zijn leven, dat<br />
ook mijn leven is geworden, samen te mogen leven.’<br />
Fitzjohn zat op een rotsblok en maakte een wijds armgebaar.<br />
‘Kijk hoe mooi, je krijgt zo’n ongelooflijk respect voor de natuur,<br />
de schoonheid, de kracht. Wij mensen zijn er geen onderdeel<br />
meer van, we zijn gemechaniseerd, afgestompt en onverschillig<br />
geworden. Onze zintuigen zijn gedegenereerd. De mensen die de<br />
moeite nemen om hier te komen, de moed hebben om de stilte<br />
en de uitgestrektheid te ondergaan krijgen echter al gauw het<br />
besef hoever we zijn afgedwaald, van onszelf, van de bedoeling<br />
van ons bestaan. We zijn gevangenen van onze eigen vooruitgang,<br />
we sluiten onszelf op in gebouwen, waarvan de ramen niet meer<br />
open kunnen, waar de zuurstoftoevoer centraal geregeld wordt.<br />
We gebruiken liften omdat we geen tijd of fut meer hebben om<br />
onze spieren te gebruiken. We zitten uren achter de computer, in<br />
de auto en voor de televisie. We zijn onszelf volledig kwijtgeraakt.<br />
Is het dan vreemd dat er zoveel zieken zijn, zoveel mensen<br />
ongelukkig? Het gaat al verkeerd als kinderen heel jong zijn en<br />
papa en mama geen tijd meer hebben om zich aan te passen aan<br />
de eerste voorzichtige pasjes van hun kind. Voor alles wordt de<br />
buggy gebruikt. Huphup, opschieten. Ik heb me door een arts laten<br />
vertellen dat de kinderen van nu aanmerkelijk later kunnen lopen<br />
dan de kinderen van veertig jaar geleden.’<br />
Educatie, educatie<br />
Om kwart over zeven was het donker, maar dan ook zwartdonker,<br />
je leefruimte begrensd door de lichtcirkel van de olielamp. Voor het<br />
avondeten werd ik opgehaald door een bewaker met een geweer.<br />
Er werd op een houtvuur gekookt, in mooie zwartgeblakerde<br />
pannen en ketels.<br />
Fitzjohn leunde naar me toe. ‘Er wordt mij weleens gevraagd<br />
of het niet gevaarlijk is om te leven in de wildernis. Ik geef altijd<br />
hetzelfde antwoord: veel minder gevaarlijk dan te leven in New<br />
York of Amsterdam, dat is pas echt de jungle. Daar zijn veel meer<br />
risico’s, is men veel agressiever. Een kind op zijn fietsje de stad<br />
insturen om naar school te gaan, dat noem ik pas gevaarlijk. En<br />
dan zijn ze eenmaal op school en dan leren ze bar weinig over de<br />
natuur. Dat is jammer. Educatie is van cruciaal belang. De kinderen<br />
zijn de volgende generatie’, benadrukte hij, ‘zij moeten het doen.<br />
We kunnen ze daarbij helpen. Niet door op zoek te gaan naar het<br />
paradijs, dat is voorbij, maar door met elkaar een nieuw paradijs te<br />
creëren, gewoon beginnen. Zo eenvoudig is het.’<br />
Wat bezielt deze mensen om zo afgelegen te gaan leven, zonder<br />
redelijk inkomen te vechten voor het behoud van de natuur.<br />
Afhankelijk te zijn van donaties, van fundraising. Waarvoor?<br />
Tony: ‘Omdat ik niet wil dat mijn zoontje later tegen me kan<br />
zeggen: “Papa, je wist wat er aan de hand was, waarom heb je niets<br />
gedaan?”’<br />
Hij sprong op zijn quad, grijnsde even, gaf vol gas en liet me achter<br />
in een wolk van stof. ‘Goodbye, mr. Felderhof.’ ˙<br />
QuickFACTS<br />
Suzuki helps ‘Save the rhino’:<br />
https://steun.rhinoclub.nl<br />
Tony Fitzjohn schreef het boek Born Wild,<br />
dat in het Nederlands verscheen met de titel<br />
Wilde haren.<br />
George Adamson Wildlife Preservation Trust:<br />
www.georgeadamson.org
. 100 specialist in <strong>Tanzania</strong><br />
. Privé reizen op maat<br />
. Scherpe prijzen<br />
. NL medewerkers op locatie<br />
. Best beoordeeld door klanten<br />
Voor Échte droomreizen...<br />
www.tanzaniaspecialist.com<br />
Telefoon: +31 174 35 2016 / Email: info@tanzaniaspecialist.com
www.oogvoorafrika.nl