Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Stapstenen in de Volgermeerpolder.<br />
van het veenbaggeren in de Veenderij met<br />
stadsvuil te dempen, aarzelden de veenbazen<br />
geen moment. Vuilnisbelt Volgermeer<br />
was een feit en zou tot februari 1981<br />
als afvalputje van Amsterdam dienen.<br />
Brugsabotage<br />
In de vroege ochtend van 29 december<br />
1980 keek de brugwachter bij de ingang<br />
van de belt op zijn neus. De eerste boten<br />
met stadsvuil lagen voor zijn ophaalbrug te<br />
wachten, maar het ding zat muurvast.<br />
Gesaboteerd. De giftige vuilnisbelt was<br />
onbereikbaar geworden. Sluit de overheid<br />
de belt niet, dan doen we het zelf wel, moeten<br />
omwonenden gedacht hebben. De<br />
strijd om sanering van de Volgermeerpolder<br />
kwam daarmee op scherp te staan.<br />
In het voorjaar van 1980 was graafmachinebestuurder<br />
en amateurarcheoloog<br />
Sierck Buwalda bij een egalisatieklus op de<br />
belt op een aantal verroeste vaten gestuit<br />
met de naam Philips-Duphar erop. De<br />
doodskoppen op de vaten waren nog goed<br />
zichtbaar. Een onvoorstelbare stank borrelde<br />
op. Sierck vertrouwde het niet en<br />
begon hier en daar te informeren. Zijn<br />
baas was daarvan niet gediend en ontsloeg<br />
hem op staande voet. Dat wekte uiteraard<br />
nog meer wantrouwen. Omwonenden eisten<br />
en kregen een diepgaand onderzoek.<br />
En, waar ze al die tijd al bang voor waren<br />
geweest, werd bewaarheid. Ze bleken niet<br />
naast een ‘gewone’ stinkende en met ratten<br />
vergeven vuilnisbelt te wonen, maar<br />
naast een lekkende gifbom, bestaande uit<br />
wellicht tienduizend vaten chemisch afval,<br />
tussen 1960 en 1969 ongezien door Philips-Duphar<br />
gedumpt. De lijst met aangetroffen<br />
gifstoffen was lang en namen als<br />
dioxine, lindaan, tolueen en DDT deden<br />
bij menig chemicus de nekharen recht<br />
overeind staan. De pers kreeg er lucht van<br />
en gifbelt Volgermeerpolder werd landelijk<br />
nieuws. Krantenartikelen met koppen als<br />
Dodelijk vuilnis bij Broek en Broeker moeders<br />
eisen veiligheid gezin schokten Nederland.<br />
Een burgercomité van omwonenden werd<br />
opgericht en eiste directe sluiting van de<br />
belt. Het gevecht tussen David en Goliath<br />
of, om in Waterlandse termen te blijven,<br />
tussen noordse woelmuis en torenvalk<br />
begon. Een strijd die meer dan twintig jaar<br />
zou duren.<br />
Sanering<br />
Plannen, bezwaarschriften en rapporten<br />
buitelden algauw over elkaar heen; de<br />
bureaus van het burgercomité zakten<br />
ervan door de poten. De enigen die er de<br />
eerste jaren beter van werden waren de<br />
ingenieursbureaus die met het uitwerken<br />
van al die plannen grof geld verdienden.<br />
De vuilstortplaats werd weliswaar snel<br />
gesloten, maar in de jaren die volgden<br />
bleef hij stinken en gif verspreiden. Pas in<br />
1999 liet de overheid definitief weten dat<br />
een sanering niet haalbaar, want onbetaalbaar,<br />
was. Veroorzaker van alle ellende,<br />
Philips-Duphar, slaagde er al die tijd in de<br />
handen in onschuld te wassen.<br />
In 2003 was het eindelijk zover en startten<br />
er werkzaamheden. De giftige belt werd<br />
met twee enorme lagen grond met plasticfolie<br />
ertussen afgedekt. Letterlijk zand<br />
erover. Om het gebied werd een controlezone<br />
met meetapparatuur aangelegd. Aan<br />
het Hoogheemraadschap de ondankbare<br />
taak de kwaliteit van het omringende<br />
oppervlaktewater tot in de eeuwigheid te<br />
monitoren. Met dioxine, lindaan en DDT<br />
valt niet te spotten. De weg was nu vrij<br />
voor landschapsinrichters en biologen.<br />
Jong baardmannetje. De vogel is regelmatig<br />
te zien in de rietvelden.<br />
Broek in Waterland<br />
Een bezoek aan Broek in Waterland, waar<br />
onze wandeling begint, mag niet ontbreken.<br />
Vooral in de achttiende en negentiende<br />
eeuw sprak Broek tot de verbeelding. Hoe<br />
kon het dat een dorpje, gebouwd op een<br />
weerbarstige plek te midden van modder,<br />
meren en muggen, zoveel rijkdom en<br />
schoonheid aantrok? Zakelijk succes met<br />
de handel in onder meer het Oostzeegebied,<br />
versterkt door onderlinge huwelijken,<br />
hadden er de welvaart tot grote hoogte<br />
opgestuwd. En dat liet men weten ook.<br />
Ongegeneerd. Statige houten huizen –<br />
stenen bouwwerken stond de slappe bodem<br />
niet toe – wedijverden met elkaar in kleur,<br />
versierde daklijsten, namaakmarmer,<br />
gekleurde dakpannen, houtsnijwerk, versierde<br />
deuren, postzegeltuinen en theekoepeltjes.<br />
In 1789 liet de legendarische<br />
Neeltje Pater ruim zeven miljoen gulden<br />
na. Een bedrag waarmee ze anno nu moeiteloos<br />
bovenaan in de Quote top 500 zou<br />
staan.<br />
En het was er blinkend schoon. Geen<br />
onvertogen stukje afval. Wat een buitenlandse<br />
bezoeker deed verzuchten dat het<br />
vrouwelijke deel van de bevolking aan een<br />
schoonmaakwoede leed die aan een delirium<br />
grensde, overgoten met een saus van<br />
kerkelijkheid. Letterlijk koopman en dominee.<br />
Napoleon bezocht Broek, evenals tsaar<br />
Alexander I en keizer Franz Jozef I van<br />
Oostenrijk-Hongarije. De Italiaanse journalist<br />
Edmondo de Amicis bezocht ons<br />
land in 1873 en kon bijna niet wachten<br />
Broek met een bezoek te vereren. “Ik heb<br />
dagen van moedeloosheid gehad, waarin ik<br />
op het punt was om al mijn geschrijf in het<br />
vuur te werpen: maar die stemming werd<br />
4-<strong>2022</strong> <strong>Wandelmagazine</strong> 57