2023 - 4 nov
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
76<br />
ENERGIEBESPAREN<br />
VvE MAGAZINE NOVEMBER <strong>2023</strong> #4 77<br />
Vanzelfsprekend was daarbij een belangrijke plaats<br />
ingeruimd voor de al dan niet wenselijke warmtenetten.<br />
Wethouder Danny Huizer (Duurzaamheid) van de gemeente<br />
Apeldoorn gaf daarvan een sprekend voorbeeld: “Toen daags<br />
voor de bijeenkomst het programma Radar een item had<br />
over warmtenetten, was de stemming in de zaal bepaald niet<br />
positief.” De wethouder wilde maar zeggen: beeldvorming<br />
is vaak bepalend. Apeldoorn probeert het wantrouwen bij<br />
haar burgers weg te nemen door bij alle geïnteresseerde<br />
bewoners huisbezoeken af te leggen.<br />
Opschaling gewenst<br />
Ferdi Licher (directeur Bouwen en Wonen bij het ministerie<br />
van Binnenlandse Zaken) en Tjalling de Vries (manager<br />
publieke sector bij het ministerie van Economische Zaken)<br />
waren redelijk positief over de duurzaamheidsontwikkelingen.<br />
“De warmtepompen zijn niet aan te slepen en dat geldt ook<br />
voor de zonnepanelen”, zei Licher. “We zien steeds minder<br />
‘slechte’ energielabels. De Planbureaus voorzien dan ook dat<br />
we de doelstelling van 2030 gaan halen: anderhalf miljoen<br />
verduurzaamde woningen. Dat neemt niet weg dat tal van<br />
doelgroepen nog achterblijven: de particuliere verhuurders<br />
en de kwetsbare huishoudens, om er een paar te noemen.<br />
Bovendien wordt er te weinig ge- en verbouwd. De gewenste<br />
opschaling ontbreekt nog.”<br />
De Vries wees erop dat niet alles is op te vangen met de zo<br />
populaire warmtepompen. “We moeten het voornamelijk<br />
hebben van collectieve oplossingen”, zei hij. “Dus moeten<br />
we goed kijken naar de mogelijkheden van warmtenetten.<br />
De beschikbare subsidie van € 6.000 per aansluiting moet<br />
daarbij helpen.”<br />
VAN LINKS NAAR RECHTS<br />
FERDI LICHER, DAGVOOR-<br />
ZITTER DONATELLO PIRAS<br />
EN TJALLING DE VRIES<br />
Collectieve<br />
oplossingen<br />
noodzakelijk voor<br />
warmtetransitie<br />
Warmtecongres <strong>2023</strong> in het teken van betaalbaarheid<br />
Over één ding waren de sprekers tijdens het Warmtecongres <strong>2023</strong> het eens: bij verduurzaming gaat het om<br />
de vragen ‘Wat betekent het voor mij?’ en ‘Wat kost het mij?’. Schouwburg Orpheus in het groene en ‘royale’<br />
Apeldoorn was op 12 oktober jl. de locatie van het Warmtecongres, waar enkele honderden deelnemers<br />
discussieerden over de uitdagingen van de warmtetransitie.<br />
Warmteprogramma<br />
Als dat onvoldoende blijkt, kan de Wgiw (zie kader;<br />
red.) uitkomst bieden: die verplicht gemeenten om<br />
hun warmtevisie (die nu nog niet overal concreet is)<br />
om te zetten in een Warmteprogramma. Daarin moet<br />
staan waar een warmtenet komt, waar een andere<br />
voorziening de voorkeur geniet én waar voorlopig niets<br />
gedaan wordt. Immers: bewoners hebben behoefte aan<br />
duidelijkheid. Over de termijn waarop iets gaat gebeuren,<br />
over de voorwaarden én de betaalbaarheid.<br />
De Tweede Kamer vraagt daar ook om, betoogden<br />
beide heren. “Het Niet-meer-dan-anders-principe,<br />
het mogelijke monopolie van een warmtebedrijf, de<br />
garanties; het zijn allemaal vragen die beantwoord<br />
moeten worden.”<br />
En dan is er nog de concurrentie van de warmtepomp,<br />
benadrukte De Vries. “Als in een wijk of buurt veel<br />
mensen een warmtepomp hebben aangeschaft, is er<br />
geen business case voor een collectieve voorziening.<br />
Maar voor een succesvolle energietransitie zijn juist die<br />
collectieve oplossingen nodig.”<br />
‘Warmterotonde’<br />
Hoe lastig het is om een warmtenet te plannen,<br />
vertelde Theo van Es, senior-adviseur Energietransitie<br />
bij de gemeente Apeldoorn. In de nieuwbouwwijk<br />
Kerschoten zijn plannen voor een ‘warmterotonde’<br />
waarbij geen enkele warmtebron wordt uitgesloten:<br />
rioolwaterzuivering, aardwarmte, warmte uit water;<br />
alle mogelijkheden liggen open.<br />
RICHARD VERMEEREN VERTELT OVER ZIJN BINNENWARMTEPOMP<br />
De ‘uitdagingen’ zijn desalniettemin groot, wist Van Es. Hij<br />
somde ze moeiteloos op: wordt het een systeem dat werkt<br />
op hoge of lage temperatuur? Kan het systeem ook koude<br />
leveren? En hoe zit het met de betaalbaarheid? Wat moet er<br />
allemaal in de woningen gebeuren en wat doen we met<br />
- alweer - de concurrentie met de warmtepomp? De overlast<br />
die de aanleg van een warmtenet met zich meebrengt,<br />
valt ook niet te onderschatten.<br />
In Denemarken is een in<strong>nov</strong>atieve oplossing gevonden voor<br />
het probleem van de warmtepomp-concurrentie: in een<br />
gebied dat aangewezen is als kansrijk voor een warmtenet,<br />
krijgen bewoners geen subsidie voor de aanschaf van een<br />
warmtepomp.<br />
Ook hoge temperatuur!<br />
Gijs Linthorst (Linthorst Energy) gaf lucht aan een van zijn<br />
frustraties: “Overal praat men elkaar na dat een warmtepomp<br />
niet zou werken met hoge temperaturen. De subsidies zijn<br />
ook afgestemd op die gedachte. Met als gevolg dat een<br />
techniek die minder duurzaam is wél subsidie krijgt en<br />
een bewezen duurzaam hoge-temperatuursysteem niet!<br />
Steeds staat vermindering van het energieverbruik centraal,<br />
maar het moet gaan om een slim gebruik van die energie.<br />
WarmteTransitieMaker <strong>2023</strong><br />
Tijdens het Warmtecongres vond de verkiezing van de<br />
WarmteTransitieMaker <strong>2023</strong> plaats. Daarbij ging het -<br />
vanzelfsprekend - om de persoon die het meeste heeft<br />
gedaan om de warmtetransitie in zijn/haar gemeente een<br />
flinke zet te geven. Winnaar was Nicolien Wirschell uit<br />
Rotterdam-Pendrecht, die in haar wijk een laagdrempelig<br />
inloopcentrum heeft gecreëerd waar bewoners elkaar<br />
vinden. Want communicatie; daar gaat het om, betoogde<br />
ook Nicolien Wirschell. “En we hebben bijvoorbeeld<br />
ook een breiclubje dat plaids maakt voor menen die in<br />
een koude, slecht geïsoleerde woning zitten. Voor dat<br />
extra beetje warmte.” De prijs voor het duurzaamste<br />
warmtenet van het jaar ging naar de Traaise Energie<br />
Maatschappij.<br />
Wet gemeentelijke instrumenten<br />
warmtetransitie<br />
Met het wetsvoorstel gemeentelijke instrumenten warmtetransitie<br />
(Wgiw) kunnen gemeenten regelen welke wijken op<br />
termijn overstappen op een duurzaam alternatief voor aardgas.<br />
In samenspraak met bewoners, gebouweigenaren en andere<br />
stakeholders kiezen gemeenten in de wijkgerichte aanpak de<br />
beste duurzame manier om de wijk te verwarmen. Per wijk kan<br />
de oplossing en aanpak verschillen.<br />
De keuze moet worden gemaakt in een zorgvuldig proces van<br />
democratische besluitvorming. Woning- en gebouweigenaren<br />
mogen altijd zelf kiezen met welk duurzaam alternatief ze hun<br />
woning of gebouw verwarmen. Er komt dus geen verplichting<br />
om bijvoorbeeld mee te doen aan een collectief warmtenet.<br />
Addertje<br />
Natuurlijk is er het welbekende addertje onder het gras: als<br />
er een goed en betaalbaar duurzaam alternatief is, kan de<br />
gemeente bepalen dat de netbeheerder na een bepaalde<br />
datum - en met een ruime overgangstermijn - geen aardgas<br />
meer transporteert naar een bepaalde wijk. Een gasnet in stand<br />
houden of vernieuwen voor enkele gebruikers die niet van het<br />
aardgas af willen, terwijl er een redelijk alternatief beschikbaar<br />
is, leidt tot onnodige CO2-uitstoot en tot hogere kosten voor<br />
de samenleving als geheel. De kosten voor dat gasnet worden<br />
immers betaald door alle klanten uit het verzorgingsgebied van<br />
de netbeheerder.<br />
Dus om die te verbruiken als het moment daarvoor het gunstigst<br />
is. Om een voorbeeld te geven: zodra de zon maar een beetje<br />
schijnt, worden omvormers uitgeschakeld. De zonnepanelen<br />
leveren dan niets op. En de eigenaar moet betalen voor de<br />
zelfopgewekte stroom, terwijl hij juist geld krijgt als hij stroom<br />
verbruikt op die momenten. Dus moeten we het verbruik<br />
flexibeler maken. En vóór alles geldt: warmtebuffering is de<br />
sleutel. Daarom bouwen wij warmtebuffers van vele duizenden<br />
kubieke meters. Onder de grond, zodat het terrein kan worden<br />
gebruikt als sportveld of parkeerplaats.”<br />
Binnenwarmtepomp<br />
Richard Vermeeren, manager new business bij Inventum,<br />
vertelde met trots over zijn paradepaardje: de binnenwarmtepomp.<br />
Een systeem dat verwarmt én ventileert en waarvoor de<br />
bewoner geen balansventilatie of een warmteterugwininstallatie<br />
nodig heeft. Mechanische ventilatie volstaat. Dit systeem van<br />
verwarming en ventilator in één blijft altijd ventileren (“tenzij je<br />
de stekker eruit haalt”, grapte een aanwezige). De verwarmde<br />
lucht wordt niet naar buiten getransporteerd, maar ‘hergebruikt’<br />
en gekoeld voor de ventilatie.<br />
“Dit is niet de oplossing voor iedere woning”, waarschuwde<br />
Vermeeren. “Soms zal een luchtwarmtepomp of een bodemwarmtepomp<br />
een beter alternatief zijn. En in een aantal gevallen<br />
kan een warmtepomp helemaal niet. Het is van groot belang<br />
om je goed te laten adviseren en ook goed te kijken naar het<br />
stroomverbruik. Dat stijgt immers fors bij het gebruik van een<br />
warmtepomp. Maar denk vooral altijd na over ventilatie. In het<br />
belang van uw gezondheid.”