Cursusboek Presenteren met Impact NL
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
PRESENTEREN MET<br />
IMPACT
Inhoud<br />
1. Inleiding 1<br />
2. Waar sta jij vandaag als spreker? Doe de test! 7<br />
3. Klaar voor je eerste presentatie? 19<br />
4. Hoe denk je? - Het mentale aspect van presenteren 25<br />
A Bang Bang Bang 27<br />
B De logische niveaus 31<br />
C Hoe je geprogrammeerd bent 37<br />
D Hoe jouw onzekerheid ombuigen in zelfvertrouwen? 38<br />
E Extra tips om vol vertrouwen voor een groep te spreken 43<br />
5. Hoe bereid jij je presentatie voor? 47<br />
A Binnen welk kader geef je de presentatie? 51<br />
B Wat zijn de praktische omstandigheden? 52<br />
C Wie zijn je toehoorders? 54<br />
D Welk doel wil je bereiken? 57<br />
E Wat is de essentie van je boodschap? 58<br />
F Hoeveel spreektijd heb je ter beschikking? 62<br />
G Hoe maak je goede slides? 64<br />
H Heb je je presentatie voldoende gerepeteerd? 72<br />
6. Hoe blijft je boodschap écht hangen? 75<br />
A <strong>Presenteren</strong> is communiceren 77<br />
1. Van informatie naar communicatie 79<br />
2. Het belang van verbale communicatie, lichaamstaal en paraverbale 83<br />
communicatie<br />
B Technieken om je impact als spreker te vergroten 85<br />
1. Bouw verbinding op <strong>met</strong> je publiek 89<br />
2. Maak oogcontact 95<br />
3. <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> slides 102<br />
4. Neem een krachtige houding aan 107<br />
5. Verplaats jezelf 111<br />
6. Laat een stilte 114<br />
7. Breng afwisseling in je stemvolume en intonatie 122<br />
8. Kies de gepaste spreeksnelheid 125<br />
9. Kruid je boodschap <strong>met</strong> subtekst 127<br />
10. Maak overtuigende gebaren 130<br />
11. Ga in interactie <strong>met</strong> je publiek 141<br />
12. Pak lastige situaties constructief aan 145<br />
13. Creëer een verrassingseffect 152<br />
7. Tot slot 169<br />
8. Opvolgsessie(s) voor gevorderden 177<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact
Inleiding1<br />
© Imboorling BV, 2022<br />
Alle rechten voorbehouden. Behoudens uitdrukkelijk bij wet bepaalde<br />
uitzonderingen mag niets uit deze uitgave zonder uitdrukkelijke voorafgaande<br />
schriftelijke toestemming van de uitgever worden openbaar gemaakt of<br />
verveelvoudigd, op welke wijze of onder welke vorm dan ook, waaronder<br />
begrepen het reproduceren door middel van druk, offset, fotokopie of<br />
microfilm of in enige digitale, elektronische, optische of andere vorm.<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
1
EEN SAAIE SPREKER<br />
SPEELT OP ZEKERHEID<br />
INFORMEERT OVER EEN THEMA<br />
NEGEERT HET PUBLIEK<br />
KIJKT WEG<br />
STAAT MET DE HANDEN OP DE RUG<br />
IS STATISCH WIEBELT ONZEKER<br />
IS ERNSTIG GEEFT FEITEN<br />
SOMT ABSTRACTE KENMERKEN OP<br />
BESCHRIJFT<br />
SPREEKT MONOTOON<br />
WEET VEEL OVER HET THEMA<br />
KENT DE TEKST UIT HET HOOFD<br />
1<br />
Inleiding<br />
GEEFT DE HOOFDROL AAN SLIDES<br />
LEEST DE SLIDES LETTERLIJK AF<br />
EEN ENTHOUSIASTE SPREKER<br />
NEEMT RISICO’S<br />
COMMUNICEERT MET HET PUBLIEK<br />
BETREKT HET PUBLIEK<br />
ZOEKT OOGCONTACT<br />
Wil je <strong>met</strong> impact spreken voor een groep? Wil je dat<br />
jouw boodschap blijft hangen bij je toehoorders?<br />
Dit cursusboek toont je de weg.<br />
Aan de hand van praktische tips leer je vaardigheden om je boodschap krachtig(er)<br />
over te brengen en op een enthousiaste manier voor een groep te spreken.<br />
Op basis van een concreet stappenplan <strong>met</strong> oefeningen ontdek je de sterktes van<br />
je eigen presentatiestijl, sta je stil bij hetgeen extra aandacht verdient en scherp<br />
je je technieken verder aan.<br />
Welkom!<br />
MAAKT ONDERSTEUNENDE GEBAREN<br />
IS DYNAMISCH<br />
STAAT STIL EN VERPLAATST ZICH MET EEN REDEN<br />
INSPIREERT EN OVERTUIGT<br />
ONZE OUDERS HEBBEN EEN PROTOTYPE VAN ONS GEMAAKT<br />
HET IS AAN ONS OM DAAR EEN TURBOVERSIE VAN TE MAKEN<br />
FIONA HARROLD<br />
GEEFT VOORBEELDEN EN VERTELT VERHALEN<br />
SOMT DE VOORDELEN OP VOOR DE TOEHOORDERS<br />
DOET VOOR<br />
SPREEKT MET WISSELEND STEM-<br />
VOLUME, INTONATIE EN SNELHEID<br />
Wil je bestempeld worden als een saaie spreker? Of wil je dat het publiek aan je<br />
lippen hangt?<br />
Dit gedetailleerde stappenplan is jouw gids om een begeester(en)de spreker te<br />
worden en je publiek enthousiast toe te spreken.<br />
IS GEPASSIONEERD DOOR HET THEMA<br />
ZEGT HET IN EIGEN WOORDEN<br />
Succesvolle sprekers zijn ervan overtuigd dat ze écht iets te vertellen hebben.<br />
Ze hebben charisma en brengen gepassioneerd over hoe hun ideeën, diensten of<br />
producten van betekenis kunnen zijn voor hun toehoorders.<br />
SPEELT ZELF DE HOOFDROL<br />
2 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
GEBRUIKT WEINIG SLIDES EN IS ER DE BAAS OVER<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
3
Er zijn mensen die ‘aan’ staan en mensen die<br />
‘uit’ staan. Diegenen die ‘aan’ staan, spreken<br />
vol passie over hun onderwerp en weten hun<br />
publiek moeiteloos te boeien. Hoe meer je ‘aan’<br />
staat, des te groter je impact als spreker.<br />
Heb je daarentegen weinig of geen voeling<br />
<strong>met</strong> de inhoud van je presentatie? In dat geval<br />
wordt het erg lastig om je publiek warm te<br />
maken.<br />
Ben je gemotiveerd om je passie te delen <strong>met</strong><br />
je publiek? Zelfvertrouwen en een positieve<br />
overtuiging vormen de basis om als spreker uit<br />
te blinken. Ze volstaan echter niet. Je dient ook<br />
het antwoord op deze vragen te kennen:<br />
Integreer de nieuwe technieken op jouw eigen authentieke manier en beschouw de vele tips<br />
in dit cursusboek als richtingaanwijzers. Probeer de adviezen uit en kijk welk effect ze hebben<br />
op jou en op je toehoorders. Weeg af wat bij jou past en zet de tips naar je hand.<br />
Leg de lat in het begin niet te hoog. Verwacht niet dat je <strong>met</strong>een het niveau van een topspreker<br />
bereikt. Hou in gedachten dat Rome niet op één dag gebouwd is.<br />
JE MOET NIET FANTASTISCH ZIJN OM TE BEGINNEN<br />
MAAR JE MOET WEL BEGINNEN OM FANTASTISCH TE WORDEN<br />
In het woordenboek komt ‘beginnen’ voor ‘fantastisch’. Wil je een fantastische spreker worden?<br />
Ga dan aan de slag <strong>met</strong> de vele tips & tricks. Hoe vaker je oefent, <strong>met</strong> vallen en opstaan,<br />
hoe sneller je de technieken onder de knie krijgt.<br />
HOE BEREID IK<br />
MIJN PRESENTATIE<br />
VOOR?<br />
HOE ZORG IK ERVOOR<br />
DAT MIJN BOODSCHAP<br />
ÉCHT BLIJFT HANGEN?<br />
HOE PAK IK<br />
LASTIGE SITUATIES<br />
EN STOORZENDERS<br />
AAN?<br />
Evalueer na elke presentatie. Wat liep er goed? Wat kon beter? Waren er zwakke momenten?<br />
Sta open voor de waardevolle feedback van anderen. Het is een duwtje in de rug om verdere<br />
stappen voorwaarts te zetten.<br />
HOE HOU IK<br />
CONTROLE OVER<br />
MIJN SLIDESHOW?<br />
HOE BOUW IK<br />
SPANNING OP?<br />
HOE KRIJG IK VAN<br />
IEDEREEN DE VOLLE<br />
AANDACHT?<br />
In dit cursusboek kom je het antwoord op bovenstaande vragen te weten. We tonen je de weg<br />
aan de hand van eye-openers, super concrete tips en tal van leerrijke oefeningen. Bovendien<br />
heb ik de essentie samengevat in dertig toptips voor een tiptop presentatie.<br />
Hoe je het in de praktijk aanpakt om een sterke spreker te worden, leer je tijdens de opleiding.<br />
EEN HOND KAN NIET AFSTUDEREN ALS KAT<br />
KEN BLANCHARD<br />
Naast de nieuwe technieken en vaardigheden die je zal leren, is het belangrijk om jezelf te<br />
blijven. Een paradox? Allerminst, want alleen op een authentieke manier kom je geloofwaardig<br />
over.<br />
Elke spreker heeft zijn eigen stijl. De stijl van een collega is daarom niet jouw stijl.<br />
De feedback van de trainer en de andere deelnemers maakt je bewust van de impact die je wel<br />
of niet bereikt. De feedback is niet bedoeld om je af te breken. Integendeel. Feedback is een<br />
terugkoppeling van wat anderen je wel of niet hebben horen of zien doen, en van het effect<br />
ervan.<br />
Uit waardevolle feedback leer je waar je sterke punten liggen en wat meer aandacht verdient.<br />
4 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
5
Moedig elkaar aan. Vertel het wanneer de ander vorderingen maakt, en geef hem of haar een<br />
schouderklopje.<br />
GEEF MENSEN EEN PLUIM<br />
EN ZE KRIJGEN VLEUGELS<br />
PHIL BOSMANS<br />
Denk eraan om ook jezelf een pluim te geven wanneer je vooruitgang boekt en je grenzen<br />
verlegt.<br />
Ik wens je heel veel moed, experimenteerlust, inzichten, leermomenten, prettige probeersels<br />
én onnoemelijk veel spreekplezier.<br />
Voel je dat laatste nu nog niet? Geen zorg, het komt wel.<br />
Veel succes!<br />
Frederik Imbo<br />
Noot: hij/zij<br />
Waar sta jij<br />
vandaag als<br />
In dit cursusboek heb ik omwille van het leesgemak gekozen<br />
om de mannelijke voornaamwoorden ‘hij’ en ‘hem’ te gebruiken<br />
telkens ik naar een persoon verwijs. Wat dat betreft volg<br />
ik de richtlijn van het ‘Team Taaladvies’ van de Vlaamse<br />
Overheid. Maar ik vind het belangrijk dat iedereen zich<br />
op een gelijkwaardige en respectvolle manier betrokken<br />
voelt. Daarom nodig ik je uit om de voornaamwoorden<br />
al dan niet te vervangen zodat ze matchen <strong>met</strong> jouw<br />
voorkeur.<br />
6 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
spreker?27<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact
2<br />
Waar sta jij<br />
vandaag als<br />
spreker?<br />
Je wil een betere spreker worden? Gefeliciteerd!<br />
Je doel is duidelijk: leren om jouw boodschap <strong>met</strong><br />
meer impact voor een groep te brengen.<br />
Een gedetailleerde wegbeschrijving helpt je om je doel<br />
te bereiken. Mits je het punt kent vanwaar je vertrekt.<br />
DOE DE<br />
DE EERSTE STAP NAAR GROEI<br />
IS KENNIS EN BEWUSTZIJN<br />
VAN DE HUIDIGE SITUATIE<br />
TEST<br />
Om te achterhalen hoever je vandaag staat, starten we <strong>met</strong> een test. De resultaten<br />
van deze test geven jouw specifieke uitdagingen en aandachtspunten weer op<br />
het vlak van mindset, voorbereiding en sprekersvaardigheden.<br />
In de volgende vijf situaties krijg je telkens drie uitspraken voorgelegd.<br />
Geef aan hoe jij zou reageren en omcirkel in welke mate elke uitspraak voor<br />
jou van toepassing is.<br />
8 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
9
Last minute<br />
invalbeurt<br />
Op vervroegd<br />
pensioen<br />
1 2<br />
Omwille van onvoorziene omstandigheden vraagt je leidinggevende tien<br />
minuten voor aanvang om de kwartaalcijfers in zijn plaats te presenteren op<br />
de directievergadering.<br />
Vermits jij de slideshow <strong>met</strong> de cijfers hebt voorbereid, ben je inhoudelijk<br />
relatief goed op de hoogte. <strong>Presenteren</strong> voor de bedrijfstop daarentegen<br />
bezorgt je klamme handen. Tijdens zo’n vergadering zit iedereen achter een<br />
tafel, <strong>met</strong> de laptop binnen handbereik.<br />
Vrijdag is het zover. Je begint aan je laatste werkdag voor je vervroegd<br />
pensioen. Je collega’s hebben aangedrongen op een afscheidsfeestje in het<br />
plaatselijke café. Ze hebben duidelijk te kennen gegeven dat ze van jou een<br />
speech verwachten.<br />
A<br />
Ik denk: De directieleden zullen me minder geloofwaardig vinden omdat ik<br />
geen leidinggevende ben. Als ze op hun laptop beginnen werken, zal ik me<br />
steeds onzekerder voelen en durf ik zeker niet vragen om aandachtig te zijn.<br />
Hoe sneller de presentatie achter de rug is, hoe liever ik het heb.<br />
A<br />
Ik hou er niet van om in het middelpunt van de belangstelling te staan. Het kan<br />
me niet schelen wat mijn collega’s willen. Ofwel hou ik mijn speech zeer kort.<br />
Ofwel speech ik helemaal niet.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
B<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
De resterende tien minuten overloop ik mijn presentatie en definieer ik per slide<br />
de kernboodschap. Ik bekijk hoe ik de cijfers kan toelichten <strong>met</strong> verhelderende<br />
context, scherpe argumenten en pittige voorbeelden. Indien nodig pas ik de<br />
slides aan.<br />
B<br />
Op een bijzonder moment als dit wil ik een beklijvende speech geven voor mijn<br />
collega’s. Om mij voor te bereiden, verzamel ik zoveel mogelijk grappige en<br />
pakkende anekdotes uit mijn loopbaan.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
C<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
Om <strong>met</strong>een de aandacht te trekken, ga ik op een plek staan waar iedereen mij<br />
goed ziet. Ik vertel dat ik me onwennig voel om voor het eerst een presentatie<br />
te geven op een directievergadering. Met een knipoog zeg ik dat ze mijn cijfers<br />
hopelijk interessanter zullen vinden dan de mails op hun laptop of smartphone.<br />
Ik kijk de directieleden nadrukkelijk aan, laat een stilte vallen en wacht tot<br />
iedereen <strong>met</strong> volle aandacht luistert alvorens mijn presentatie te starten.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
C<br />
Het is vrijdagavond en in het café zijn, naast een tiental vaste klanten, vijfentwintig<br />
collega’s aanwezig. Enkele collega’s roepen dat ze een speech willen horen.<br />
Ik voel een aangename spanning opkomen en pak <strong>met</strong> een glimlach de<br />
microfoon vast.<br />
Ik haal herinneringen op en vertel enthousiast anekdotes <strong>met</strong> wisselend<br />
stemvolume en intonatie. Om de spanning op te bouwen, laat ik af en toe<br />
een stilte vallen. Ik zorg voor zoveel mogelijk interactie, bijvoorbeeld door de<br />
collega’s te vragen wie zich het sinterklaasfeestje nog herinnert waarop Jos<br />
door de kinderen werd herkend.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
10 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
11
3<br />
Rondetafel<br />
Jouw moment<br />
4<br />
Je bent uitgenodigd voor een rondetafel <strong>met</strong> de HR-manager in verband <strong>met</strong><br />
de jaarlijkse teambuildingactiviteit. Elke dienst mag één vertegenwoordiger<br />
afvaardigen en jouw collega’s hebben jou naar voor geschoven. Vooraf werd<br />
gevraagd om per dienst alle voorstellen en ideeën te verzamelen.<br />
Je werkt als projectmanager bij een telecombedrijf. Onlangs was het<br />
datanetwerk zwaar verstoord. Tijdens een werkvergadering vraag je aan de<br />
marketingcollega’s om de getroffen gebruikers een korting te geven op hun<br />
volgende factuur. Dat is niet meer dan correct volgens jou.<br />
A<br />
Bij het ontvangen van de uitnodiging van de HR-manager denk ik: ‘Oh leuk, ik<br />
zal onze voorstellen <strong>met</strong> verve verdedigen zodat ons idee het haalt. Dit wordt<br />
fun!’<br />
A<br />
Ik denk: Hoe pak ik de krokodillen hier rond de tafel best aan? Vooraleer ik mijn<br />
standpunt toelicht, luister ik eerst rustig naar hun argumenten en breng begrip<br />
op voor hun bezorgdheid om minder inkomsten binnen te krijgen. Zo vergroot<br />
ik de kans om hen warm te maken voor de korting.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
B<br />
Twee dagen voor de vergadering heb ik alle ideeën van mijn collega’s verzameld<br />
en een leuke presentatie voorbereid. Ik ben van plan om de activiteiten op<br />
een creatieve manier voor te stellen aan de hand van voorwerpen. Daarnet<br />
heb ik mijn presentatie nog even geoefend voor de collega’s van onze dienst.<br />
Overmorgen wil ik indruk maken.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
B<br />
Ik begin mijn presentatie <strong>met</strong> een verhaal : ‘Wie heeft er ooit al iets gekocht dat<br />
niet naar behoren werkte of <strong>met</strong>een stuk was? Hoe voelde je je toen? Of hoe<br />
voel je je wanneer je een kamer <strong>met</strong> zeezicht boekt en de zee amper ziet?’<br />
Via deze vragen wil ik de aanwezigen laten voelen wat onze klanten ervaren<br />
wanneer ze betalen voor een datanetwerk dat niet doet wat het belooft. Ik loop<br />
rond tijdens mijn presentatie en gebruik veel mimiek en gebaren.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
C<br />
Het is D-Day. Ook al ben ik inhoudelijk tot in de puntjes voorbereid, de zenuwen<br />
gieren door mijn lijf en ik krijg het benauwd. Ik voel me door iedereen bekeken<br />
en vermijd oogcontact <strong>met</strong> de collega’s van de andere diensten.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
C<br />
Terwijl ik aan het presenteren ben, merk ik dat er enkele collega’s aan het<br />
praten zijn. Dit ergert me. Even later onderbreekt een collega me diverse keren.<br />
Ik neem het persoonlijk en word onzeker. Ik negeer hun gepraat en denk: hoe<br />
sneller mijn presentatie achter de rug is, hoe beter.<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
12 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
13
Omcirkel nu voor alle vragen de score die overeenkomt <strong>met</strong> jouw antwoorden.<br />
5 Powerpoint<br />
A<br />
B<br />
Je geeft een presentatie in het kader van het project ‘Duurzaamheid op het werk’.<br />
Je doel is om de aanwezigen aan te zetten tot een zuiniger energieverbruik en<br />
hen te motiveren om vaker de fiets of het openbaar vervoer te nemen.<br />
Ik maak een slideshow <strong>met</strong> zoveel mogelijk cijfers om aan te tonen dat we als<br />
bedrijf een slechte beurt maken. Meten is weten. Hoe meer info en grafieken,<br />
hoe gemakkelijker ik mijn collega’s zal kunnen overtuigen om hun gewoontes<br />
te veranderen.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
Ik gebruik zo weinig mogelijk slides en grafieken, en vertel zoveel mogelijk een<br />
verhaal. Daarbij laat ik sprekende beelden zien en kom <strong>met</strong> inspirerende quotes.<br />
Mijn doel is om de toehoorders zoveel mogelijk te laten voelen.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
VRAAG NR<br />
helemaal<br />
niet<br />
eerder<br />
niet<br />
misschien<br />
eerder<br />
wel<br />
helemaal<br />
wel<br />
A 20 16 12 8 4<br />
B 4 8 12 16 20<br />
C 4 8 12 16 20<br />
A 20 16 12 8 4<br />
B 4 8 12 16 20<br />
C 4 8 12 16 20<br />
A 4 8 12 16 20<br />
B 4 8 12 16 20<br />
C 20 16 12 8 4<br />
A 4 8 12 16 20<br />
B 4 8 12 16 20<br />
C 20 16 12 8 4<br />
A 20 16 12 8 4<br />
B 4 8 12 16 20<br />
C 4 8 12 16 20<br />
C<br />
Ik kijk enkel naar mijn slides wanneer ik wil dat de toehoorders dat ook doen.<br />
Zodra ik mijn argumenten naar voor heb gebracht, draai ik me opnieuw naar<br />
het publiek, zoek oogcontact en vraag om een reactie. Ik wacht lang genoeg,<br />
totdat men bevestigend knikt. Ik verplaats me geregeld en gebruik de hele<br />
breedte van de zaal. Daardoor sta ik afwisselend links en rechts van het scherm.<br />
Herken je jezelf in deze uitspraak?<br />
helemaal niet eerder niet misschien eerder wel helemaal wel<br />
Tel per kleur alle scores op en je bekomt de totaalscore per domein:<br />
Mijn score op het vlak van<br />
MINDSET %<br />
VOORBEREIDING %<br />
SPREKERSVAARDIGHEDEN %<br />
Wil je weten hoe je globaal scoort als spreker? Deel je totale score door drie en je krijgt het<br />
percentage dat weergeeft in welke mate je presenteert <strong>met</strong> impact.<br />
MIJN GLOBALE SCORE ALS SPREKER %<br />
Herhaal deze test over enkele maanden. De kans is groot dat je scores aanzienlijk gestegen zijn.<br />
14 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
15
Een grondiger beeld!<br />
Ontdek per domein welk soort<br />
spreker je bent en waar je sterktes<br />
en aandachtspunten liggen.<br />
Mindset<br />
De professional<br />
Je bent een toptalent en straalt charisma uit. Je bent je bewust van je kwaliteiten en<br />
spreekt je toehoorders boeiend en inspirerend toe. Met je enthousiaste stemgebruik,<br />
oogcontact en ondersteunende gebaren trek je het publiek naar je toe. Fantastisch!<br />
Met zelfvertrouwen en inlevingsvermogen stem je de inhoud van je presentatie af op<br />
je publiek. Daarmee bereik je snel impact. Spreken voor een groep schrikt je niet af.<br />
Integendeel, je doet het <strong>met</strong> passie en dat werkt aanstekelijk op je toehoorders.<br />
Je bent op-en-top voorbereid en klaar voor de ontmoeting <strong>met</strong> je publiek. Je denkt<br />
grondig na over wie je toehoorders zijn en over hetgeen je zal vertellen. Je oefent je<br />
presentatie uitvoerig en stuurt bij waar nodig. En dat loont.<br />
De lesgever<br />
Mindset<br />
Als spreker kom je sympathiek en ontspannen over. Je bent niet van je stuk te brengen wanneer<br />
je voor een groep spreekt. Lovenswaardig <strong>met</strong> welk gemak jij op elk moment spreekt.<br />
Die ontspannen houding heeft echter een keerzijde. Je bent niet altijd goed voorbereid<br />
en speelt soms op routine waardoor je boodschap soms impact mist. Dat je de essentie<br />
uit het oog verliest of naar je woorden zoekt, kan je toehoorders irriteren. Maak werk van<br />
de voorbereiding en je wordt een betere spreker.<br />
Vaardigheden<br />
Voorbereiding<br />
Voorbereiding<br />
Vaardigheden<br />
Je legt gemakkelijk contact <strong>met</strong> je publiek en spreekt <strong>met</strong> impact. Dat is onder meer te<br />
danken aan de aandacht voor je toehoorders, en aan de manier waarop je de boodschap<br />
overbrengt. Door je spreektechnieken bij te schaven, stijg je naar een hoger niveau.<br />
Domein<br />
De<br />
angsthaas<br />
De<br />
wetenschapper<br />
De<br />
politicus<br />
De<br />
lesgever<br />
De<br />
professional<br />
De politicus<br />
Mindset -25% 25 tot 40%<br />
Voorbereiding<br />
-25% 25 tot 40%<br />
Vaardigheden<br />
-25% 25 tot 40%<br />
40 tot<br />
60%<br />
40 tot<br />
60%<br />
40 tot<br />
60%<br />
60 tot<br />
80%<br />
60 tot<br />
80%<br />
60 tot<br />
80%<br />
+80%<br />
+80%<br />
+80%<br />
Mindset<br />
Vaardigheden<br />
Voorbereiding<br />
Om zoveel mogelijk kiezers voor je idee te winnen, wil en zal je het publiek krachtig<br />
toespreken. Je stapt vrij zelfzeker het podium op, ook al voel je je misschien niet zo.<br />
De kans dat het publiek dit opmerkt, is klein.<br />
Je begint en eindigt je redevoering overtuigend. Alleen…je houdt (te) weinig rekening<br />
<strong>met</strong> je publiek. Jouw wil is wet. Je maakt geen verbinding <strong>met</strong> je toehoorders, daarvoor<br />
zit je ego in de weg. Om écht <strong>met</strong> impact te spreken, luister je best meer naar je publiek<br />
en minder naar je ego.<br />
Maak contact <strong>met</strong> je publiek en betrek je toehoorders bij je presentatie door interactie te<br />
creëren. Schenk meer aandacht aan technieken zoals oogcontact, stiltes en gebaren.<br />
Ook je voorbereiding is mossel noch vis. Je weet waarover je spreekt en toch blijft het<br />
publiek op zijn honger zitten. Je toehoorders willen een meer persoonlijke benadering.<br />
Ze willen voelen dat je je goed hebt voorbereid.<br />
16 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
17
De wetenschapper<br />
Je vertrouwt op je kennis en bent wellicht als een wervelwind<br />
door de voorbereiding gegaan. Met kennis alleen kom je<br />
er echter niet. Als wetenschapper moet je je boodschap<br />
aanpassen aan hun niveau om hen mee te krijgen.<br />
Heb je toch werk gemaakt van een degelijke voorbereiding,<br />
dan is de kans groot dat je krampachtig vasthoudt aan de<br />
inhoud van je presentatie en...<br />
Voorbereiding<br />
Vaardigheden<br />
... je publiek overdondert <strong>met</strong> irrelevante details. De gevolgen<br />
laten zich raden: je hebt weinig of geen interactie <strong>met</strong> je<br />
toehoorders en ze haken snel af. Het is niet ondenkbaar dat er<br />
aanwezigen in slaap vallen. Werk aan de winkel!<br />
Mindset<br />
Je houdt niet echt van spreken voor een groep. Als wetenschapper<br />
werk je liever achter de schermen. Toch is spreken<br />
voor een groep noodzakelijk om je kennis <strong>met</strong> anderen te<br />
delen. Wees je bewust van het feit dat het publiek betrokken<br />
en geïnspireerd wil worden in plaats van louter geïnformeerd.<br />
De angsthaas<br />
Klopt het dat je een gloeiende hekel hebt aan spreken voor<br />
een groep?<br />
Of breekt het angstzweet je al uit bij de gedachte?<br />
Mindset<br />
Voorbereiding<br />
Vaardigheden<br />
Je angst om te spreken voor een groep is zo groot dat je<br />
tijdens de voorbereiding enkel oog hebt voor cijfers en feiten.<br />
Het zou zelfs kunnen dat je helemaal geen voorbereiding<br />
maakt. Zo ga je zeker af. Herpak je en steek een tandje bij.<br />
Goed begonnen is immers half gewonnen.<br />
Jij hebt nood aan meer zelfvertrouwen! Zelfs de beste<br />
voorbereiding gaat verloren wanneer je niet durft spreken<br />
voor een groep.<br />
Kom uit je comfortzone en laat je zien en horen.<br />
Leer luider spreken, interactie en betrokkenheid opbouwen,<br />
ondersteunende gebaren maken en spannende stiltes<br />
gebruiken. Laat je tanden zien en denk vooral niet dat je<br />
overdrijft.<br />
Klaar voor<br />
je eerste<br />
18 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
presentatie?319<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
Mindset<br />
Wat jou te doen staat, is stilstaan bij hoe je denkt en voelt.<br />
Zolang je gelooft dat spreken voor een groep niets voor jou is,<br />
blijft het moeilijk. Sta open voor nieuwe ervaringen en verleg<br />
je grenzen.
3<br />
Klaar voor<br />
je eerste<br />
presentatie?<br />
Last van koudwatervrees bij het lezen van deze vraag?<br />
De beste manier om die vrees te overwinnen is … in<br />
het water springen. En dat is precies wat je nu gaat<br />
doen. Want zo dadelijk geef je je eerste presentatie.<br />
Spannend!<br />
20 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
21
Opdracht<br />
Breng een presentatie van twee minuten.<br />
De volgende twee onderwerpen komen elk één minuut aan bod.<br />
Stel iemand van de<br />
groep voor aan de<br />
andere groepsleden.<br />
Vertel over een eigen zeer (on)prettige<br />
zintuiglijke ervaring of over iets dat je wel of<br />
niet graag ziet, hoort, ruikt, voelt of proeft.<br />
Hoe gaan we te werk?<br />
• Iedereen brengt zijn presentatie voor de groep.<br />
• Na elke presentatie noteer je feedback op een post-it: wat doet de spreker goed en wat kan<br />
beter. Wees zo concreet mogelijk.<br />
• Geef je post-it <strong>met</strong> feedback aan de spreker in kwestie.<br />
• Nadat de spreker de feedback van iedereen heeft ontvangen, start de volgende presentatie.<br />
Kleef hier alle post-its <strong>met</strong> feedback over jouw presentatie en lees hoe jij als<br />
spreker overkomt.<br />
Bijvoorbeeld: <strong>met</strong> blote voeten op het gras<br />
lopen, je voeten laten masseren, douchen<br />
<strong>met</strong> je lievelingszeep, <strong>met</strong> je handen door<br />
het haar van je kinderen gaan, je hond die<br />
een stinkende scheet laat, spruitjes eten, …<br />
Je brengt dus één presentatie waarin twee onderwerpen vervat zitten. Hoe je het aanpakt,<br />
kies je helemaal zelf.<br />
Wat is het doel?<br />
Breng je presentatie <strong>met</strong> de grootst mogelijke impact en zorg ervoor dat je boodschap blijft<br />
hangen bij de aanwezigen.<br />
Hoe bereid je je voor?<br />
• Vorm een duo <strong>met</strong> iemand die je niet of minder goed kent.<br />
• Neem een interview af en kom zoveel mogelijk te weten over de ander.<br />
WAAROP BEN<br />
JE TROTS ?<br />
Weinig inspiratie?<br />
Dit zijn enkele leuke invalshoeken:<br />
WAT MAAKT JE KWAAD?<br />
WELK COMPLIMENT<br />
PAST ECHT BIJ JOU?<br />
WAT MAAKT<br />
JE ZENUWACHTIG?<br />
WAT BOEIT JE?<br />
WAT ZIJN<br />
DE LEUKSTE<br />
EN DE MINDER<br />
LEUKE<br />
KANTEN VAN<br />
JE JOB?<br />
WAT ERVAAR JE ALS<br />
EEN GEMIS IN JE LEVEN?<br />
WAARMEE<br />
KUNNEN<br />
MENSEN<br />
JOU BLIJ<br />
MAKEN?<br />
HEB JE EEN<br />
GROTE DROOM?<br />
WAT WETEN<br />
WEINIGEN<br />
OVER JOU?<br />
• Na deze ontdekkingsronde krijg je vijf minuten om je presentatie voor te bereiden.<br />
Denk niet alleen aan wat je gaat vertellen. Schenk ook aandacht aan de manier waarop je<br />
dat zal doen. Breng je verhaal enthousiast en <strong>met</strong> impact.<br />
22 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
23
Hoe<br />
denk<br />
je?<br />
ALS ER TIEN MENSEN ZIJN<br />
DIE TEGEN JE ZEGGEN<br />
DAT JE EEN PAARD BENT<br />
MOET JE MISSCHIEN TOCH<br />
EEN ZADEL KOPEN<br />
Het mentale<br />
aspect van<br />
presenteren425<br />
24 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact
Wat jou<br />
tegenhoudt...<br />
-><br />
4<br />
Het mentale<br />
aspect van<br />
presenteren<br />
4 A Bang bang bang<br />
BANG<br />
Er zijn meer volwassenen<br />
in het licht dan kinderen in het<br />
donker<br />
Kees van Kooten<br />
zit tussen<br />
je twee oren!<br />
We zijn allemaal wel voor iets bang. De ene heeft schrik<br />
van hoge gebouwen of om ernstig ziek te worden.<br />
De andere is panisch voor spinnen of muizen.<br />
Nog anderen zijn op hun hoede voor een terroristische<br />
aanslag. Perfectionisten zijn bang om fouten te maken<br />
en houden een strakke controle over hun werk, uitgaven,<br />
gewicht, dagindeling, etc.<br />
Veel van onze angsten zijn irrationeel. Hoe groot is de kans dat we door een<br />
spin aangevallen worden? Hoe groot is de kans om door de bliksem getroffen te<br />
worden of neer te storten <strong>met</strong> een vliegtuig?<br />
Hoe irrationeel deze gedachten ook mogen zijn, ze zijn er wel degelijk.<br />
26 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
27
MIJN LEVEN<br />
IS GEVULD GEWEEST<br />
MET PROBLEMEN<br />
WAARVAN DE MEESTE<br />
ZICH NOOIT HEBBEN<br />
VOORGEDAAN<br />
MARK TWAIN<br />
68 % 74 %<br />
Waarvoor ben jij bang? Voor het donker, voor bepaalde dieren, om ziek te worden, een dierbare<br />
te verliezen, afgewezen te worden, gepest te worden, beroofd te worden, eenzaam oud te<br />
worden, bedrogen te worden, …?<br />
Beschrijf hieronder waarvoor jij bang bent:<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
.....................................................................<br />
Het National Institute of Mental Health vroeg aan 6,3 miljoen Amerikanen waarvoor ze bang<br />
waren. 68% van de ondervraagden verklaarde schrik te hebben om te sterven.<br />
Eén angst scoorde nog hoger. Kan je raden welke? Juist! Spreekangst.<br />
Maar liefst 74% van de ondervraagden gaf aan bang te zijn om voor een groep te spreken.<br />
Ze liggen bij manier van spreken nog liever in de doodskist dan het woord te moeten nemen<br />
tijdens een herdenkingsplechtigheid.<br />
De angst om te spreken voor een groep noemen we 'glossofobie'.<br />
De term verwijst naar de Griekse woorden ‘Glossa’ (taal, tong)<br />
en ‘Phobos’ (vrees, angst)<br />
Het is ongetwijfeld een hele geruststelling om te lezen dat je<br />
niet de enige bent <strong>met</strong> angst om voor een groep te spreken.<br />
Maar waar zijn we dan eigenlijk zo bang van?<br />
We zijn vooral bang om het niet gezegd te krijgen, fouten<br />
te maken en afgekeurd te worden.<br />
Met andere woorden: het is de angst om niet goed genoeg<br />
te zijn die ons parten speelt. En het is precies die angst die<br />
ervoor zorgt dat je een slechte presentatie geeft. Want<br />
hoe je over jezelf denkt, bepaalt het effect dat je bereikt.<br />
We noemen dit ‘selffulfilling prophecy’, een zichzelf<br />
waarmakende voorspelling.<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4<br />
5<br />
6<br />
Fobie<br />
% van VS-populatie die de fobie heeft<br />
Angst om voor publiek te<br />
spreken – Glossofobie<br />
Angst om te sterven –<br />
Necrofobie<br />
Angst voor spinnen –<br />
Arachnofobie<br />
Angst voor het donker –<br />
Achluofobie (of Scotofobie<br />
of Myctofobie)<br />
74 %<br />
68 %<br />
30.5 %<br />
11 %<br />
Hoogtevrees – Acrofobie 10 %<br />
Angst voor mensen of<br />
sociale situaties – Sociale<br />
fobie<br />
7.9 %<br />
Stel jezelf nu de vraag wat er zou gebeuren mocht je angst waarheid worden? Wat zou het<br />
gevolg zijn? Hoe erg is dat? En wat zou er nog erger zijn? Waarom maakt jou dat nog meer bang?<br />
Wanneer je lang genoeg doorgaat, groeit de angst. Tot er uiteindelijk twee soorten angst<br />
overblijven. Hoe verschillend we als mens ook zijn, in wezen zijn onze angsten te herleiden tot:<br />
• De angst om niet goed genoeg te zijn en daardoor te weinig liefde te krijgen.<br />
• De angst om te sterven.<br />
Wil je meer controle hebben over hoe je je voelt en wat je<br />
doet? Je leert het nu in het hoofdsstuk over de logische<br />
niveaus.<br />
7 Vliegangst – Aerofobie 6.5 %<br />
8<br />
9<br />
10<br />
Angst voor beperkte<br />
ruimtes – Claustrofobie<br />
Angst voor open plekken –<br />
Agorafobie<br />
Angst voor donder en<br />
bliksem – Brontofobie<br />
2.5 %<br />
2.2 %<br />
2 %<br />
Bron: National Institute of Mental Health<br />
28 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
29
4 B De logische niveaus<br />
WIE JE BENT<br />
JE OVERTUIGINGEN<br />
DE VAARDIGHEDEN<br />
DIE JE INZET<br />
WAT JE DOET<br />
DE GEDACHTE MANIFESTEERT ZICH IN HET WOORD<br />
HET WOORD MANIFESTEERT ZICH IN DE DAAD<br />
DE DAAD ONTWIKKELT ZICH TOT EEN GEWOONTE<br />
EN DE GEWOONTE VERHARDT ZICH TOT EEN KARAKTER<br />
SLA DUS ACHT OP DE GEDACHTE EN WAAR ZE U BRENGT<br />
EN LAAT HAAR VOORTKOMEN UIT LIEFDE<br />
ONTSTAAN UIT HET BEGAAN ZIJN MET ALLE WEZENS<br />
ZOALS DE SCHADUW HET LICHAAM VOLGT<br />
ZO WORDEN WIJ WAT WE DENKEN<br />
BOEDDHA<br />
HET EFFECT DAT JE BEREIKT<br />
Het model van de logische niveaus werd bedacht door de Britse<br />
bioloog, antropoloog en filosoof Gregory Bateson en verder<br />
uitgewerkt door <strong>NL</strong>P-expert Robert Dilts.<br />
Het model is bruikbaar om relaties en situaties te analyseren. Het bevestigt onder meer dat<br />
een ongewenst effect niet verdwijnt door de omgeving te veranderen. Na verloop van tijd<br />
toont hetzelfde patroon zich gewoon opnieuw in de andere context.<br />
De term ‘logische niveaus’ verwijst naar de logische en hiërarchische manier waarop niveaus<br />
zich tot elkaar verhouden. Een verandering op een hoger niveau heeft altijd gevolgen voor een<br />
lager niveau. Daarentegen, iets dat op een lager niveau wijzigt, zal niet noodzakelijk invloed<br />
heben op een hoger niveau.<br />
Vergelijk het <strong>met</strong> een regering <strong>met</strong> ministers en een premier aan het hoofd. Elke minister<br />
stuurt een ministerie aan dat verantwoordelijk is voor de onderliggende departementen. Zo<br />
gaat het verder tot helemaal onderaan bij de ambtenaar. Hij voert het werk uit, aangestuurd<br />
door alle hogere niveaus van de piramide.<br />
Eenzelfde logische en hiërarchische structuur zit ook in elk van ons.<br />
30 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
31
WIE JE BENT<br />
We starten bij de top van de piramide. Tijdens je leven neem je verschillende rollen op die je<br />
vervult binnen een bepaalde context en <strong>met</strong> de bijbehorende overtuigingen, vaardigheden<br />
en gedragingen. Elke rol maakt deel uit van je persoon. Zo ben je bijvoorbeeld een vader of<br />
moeder, een zoon of dochter, een collega, een weggebruiker, een klant, een sporter,…<br />
Binnen het kader van deze opleiding focussen we op je rol als spreker.<br />
Wie je als spreker bent, zegt weinig. Het is pas door het effect dat je bekomt dat anderen een<br />
concreet en duidelijk zicht krijgen op jou als spreker.<br />
We dalen daarom eerst af naar het onderste, meest concrete niveau van de piramide.<br />
WAT JE DOET<br />
Een effect bekom je niet zomaar. Zoals een glas niet zomaar valt. Iemand moet het eerst laten<br />
vallen of omstoten. Om een effect te bekomen, is een bepaald gedrag nodig.<br />
We stijgen een niveau in de piramide: jouw gedrag bepaalt welk effect je bekomt.<br />
Als spreker kom je zelfzeker of onzeker over omdat je je op een bepaalde manier gedraagt.<br />
Sta je bijvoorbeeld zenuwachtig weg en weer te trappelen, weet je <strong>met</strong> je handen geen blijf<br />
of kijk je het publiek niet aan, dan kom je onzeker over.<br />
Sta je daarentegen stevig stil, maak je ondersteunende gebaren en heb je oogcontact <strong>met</strong> de<br />
aanwezigen, dan kom je zelfverzekerd over.<br />
Hoe moet je je gedragen om als spreker het effect te bereiken dat je daarnet noteerde?<br />
HET EFFECT DAT JE BEREIKT<br />
Hoe je als spreker overkomt, bepaalt het effect dat je bereikt. Je publiek kan je bijvoorbeeld<br />
competent, ongeloofwaardig, duidelijk of verwarrend vinden. Of je als zelfzeker of onzeker,<br />
zenuwachtig of kalm, boeiend of saai, gedreven of mak, vlot of stuntelig, bescheiden of<br />
pretentieus bestempelen.<br />
Het effect dat je bekomt, is een combinatie van de diverse indrukken die de toehoorders van<br />
jou hebben.<br />
Wil je weten hoe jij overkomt? Lees dan nogmaals de feedback van de anderen na jouw<br />
eerste presentatie.<br />
Komt deze feedback overeen <strong>met</strong> het effect dat je beoogde of waarop je gehoopt had?<br />
Noteer hieronder welk effect je wil bereiken <strong>met</strong> je volgende presentatie:<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
ALS JE JE STEEDS<br />
GEDRAAGT ALS EEN DEURMAT<br />
MOET JE NIET VERWONDERD ZIJN<br />
DAT IEDEREEN ZIJN VOETEN<br />
AAN JE AFVEEGT<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
............................................................................<br />
DE VAARDIGHEDEN DIE JE INZET<br />
Je gedrag bepaalt het effect dat je bekomt.<br />
Wat stuurt er je gedrag aan? Je vaardigheden.<br />
Dat brengt ons naar het midden van de piramide.<br />
OM STIL TE STAAN EN EEN STILTE TE LATEN VALLEN, MOET JE JE KUNNEN BEHEERSEN<br />
OM GROTE GEBAREN TE MAKEN, MOET JE LEF HEBBEN<br />
OM EEN GRAPJE TE MAKEN, MOET JE CREATIEF UIT DE HOEK DURVEN KOMEN<br />
OM LUID TE SPREKEN, MOET JE ENTHOUSIAST ZIJN<br />
OM JE TOEHOORDERS ÉCHT AAN TE KIJKEN, MOET JE OPRECHTE INTERESSE TONEN EN EMPATHIE VOELEN<br />
ALS JE BLIJFT DOEN WAT JE ALTIJD AL GEDAAN HEBT<br />
ZAL HET EFFECT STEEDS HETZELFDE BLIJVEN<br />
ALS JE EEN ANDER EFFECT WIL<br />
ZAL JE IETS ANDERS MOETEN DOEN<br />
JESSIE POTTER<br />
32 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
33
HOE DENK JE OVER JEZELF ALS SPREKER?<br />
JE OVERTUIGINGEN<br />
Waarom gebruik je een bepaalde vaardigheid het ene moment wel en het andere moment<br />
niet? Hoe komt het bijvoorbeeld dat je probleemloos oogcontact en krachtige gebaren<br />
maakt bij je gezin aan de ontbijttafel terwijl je in het publiek niemand durft aan te kijken?<br />
Wel, dat komt omdat jouw gedachten in beide situaties grondig verschillen. Wellicht leeft<br />
bij jou de overtuiging dat je thuis helemaal jezelf mag zijn en ben je beducht om fouten te<br />
maken wanneer je voor een groep spreekt.<br />
Het is interessant om te bekijken <strong>met</strong> welke gedachten en overtuiging(en) je voor een groep<br />
staat. Geloof je in je eigen kunnen? Vertrouw je op je mogelijkheden? Of haal je jezelf eerder<br />
naar beneden door afkeurend over jezelf en het publiek te denken?<br />
BEPERKENDE OVERTUIGINGEN<br />
O nee, iedereen kijkt naar mij en beoordeelt mij.<br />
Hoe eng!<br />
Ik ben geen goede spreker. Dat zit gewoon niet<br />
in mij.<br />
Ik heb niets interessants te vertellen.<br />
Het publiek zal weer zien hoe zenuwachtig ik<br />
ben.<br />
BEKRACHTIGENDE OVERTUIGINGEN<br />
Iedereen kijkt naar mij. Dat is precies wat ik wil!<br />
Ik ben in staat om impact te creëren. Het lukt me.<br />
Ik heb een interessante boodschap te vertellen.<br />
Ik ben goed voorbereid en heb alle redenen om<br />
mij kalm en geconcentreerd te voelen.<br />
Niemand kan je<br />
een minderwaardigheidsgevoel geven<br />
zonder jouw instemming.<br />
ELEANOR ROOSEVELT<br />
Ik moet alles onder controle houden. Als ik één<br />
fout maak, is mijn presentatie om zeep.<br />
Wat moest ik alweer zeggen? Euuuh… Ik mag<br />
geen stiltes laten vallen want dan vinden ze mij<br />
dom.<br />
Niemand is perfect. De wereld zal niet vergaan<br />
als ik een foutje maak.<br />
Wat wou ik nu weer zeggen? Ik denk rustig na<br />
en laat een stilte, een ideale adempauze voor de<br />
aanwezigen.<br />
De manier waarop je denkt, bepaalt of je in je kracht staat dan wel of je beeft als een riet.<br />
WIE JE BENT<br />
JE OVERTUIGINGEN<br />
DE VAARDIGHEDEN<br />
DIE JE INZET<br />
WAT JE DOET<br />
HET EFFECT DAT JE BEREIKT<br />
Negatieve, pessimistische en angstige gedachten beperken je en leiden tot weinig of geen<br />
impact. Optimistische en vertrouwensvolle gedachten bekrachtigen en leiden tot een<br />
positief effect. Logisch toch?<br />
Ik heb een lelijke stem.<br />
In vergelijking <strong>met</strong> andere sprekers ben ik niets<br />
waard.<br />
Het publiek kijkt me kritisch en afkeurend aan.<br />
Ze willen me zien afgaan.<br />
Ik moet gewoon informatie geven, meer niet. Al<br />
die show hoeft niet voor mij.<br />
De toehoorders werken gewoon verder op<br />
hun laptop. Ze zijn niet geïnteresseerd in mijn<br />
presentatie. Daar kan ik niets aan doen.<br />
Mijn kennis van het Engels is ondermaats. Als ik<br />
niet op een woord kan komen, ben ik mijn draad<br />
kwijt en ziet iedereen hoe incompetent ik ben.<br />
Ik laat mijn stem horen. Hoe meer ik varieer qua<br />
intonatie, volume en spreeksnelheid, hoe groter<br />
mijn impact.<br />
Ik ben de moeite waard om naar te luisteren.<br />
De toehoorders denken na over wat ik zeg. Ze<br />
hebben het goed voor <strong>met</strong> mij.<br />
Hoe interessanter ik mijn verhaal zelf vind en<br />
hoe expressiever ik het breng, des te groter zal<br />
mijn impact zijn.<br />
Werkt er iemand op zijn laptop? Ik neem het niet<br />
persoonlijk en vraag om aandacht. Ik kan deze<br />
situatie wel de baas.<br />
Mijn kennis van het Engels volstaat ruimschoots<br />
om mij vlot uit te drukken. Kom ik even niet op<br />
een woord, dan vraag ik het publiek om hulp.<br />
34 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
35
Noteer hieronder de beperkende en bekrachtigende overtuigingen<br />
en gedachten die je bij jezelf het meest herkent. Wat geloof je over<br />
jezelf als spreker en welke gedachten heb je over het publiek?<br />
Wees concreet en schrijf het op precies zoals je het in gedachten hebt.<br />
BEPERKENDE OVERTUIGINGEN<br />
..................................... .....................................<br />
..................................... .....................................<br />
..................................... .....................................<br />
..................................... .....................................<br />
..................................... .....................................<br />
..................................... .....................................<br />
Dit effect is het resultaat van de manier waarop je denkt:<br />
ONZEKERHEID<br />
SLAP, ZWAK<br />
SAAI<br />
WEINIG IMPACT<br />
Hoe meer beperkende overtuigingen<br />
en gedachten je toelaat, hoe zwakker<br />
je overkomt en hoe kleiner de impact<br />
op je toehoorders.<br />
ALS JE DENKT DAT JE HET NIET KUNT<br />
HEB JE OOK GELIJK<br />
‹— —›<br />
‹— —›<br />
‹— —›<br />
‹— —›<br />
‹— —›<br />
HENRY FORD<br />
BEKRACHTIGENDE OVERTUIGINGEN<br />
ZELFZEKER<br />
KRACHTIG<br />
ENTHOUSIAST<br />
VEEL IMPACT<br />
Hoe meer bekrachtigende<br />
overtuigingen er bij jou leven, hoe<br />
groter je zelfvertrouwen en de<br />
impact waarmee je spreekt.<br />
ALS JE DENKT DAT JE HET KUNT<br />
KUN JE HET<br />
4 C Hoe je geprogrammeerd bent<br />
Als je angst, onzekerheid of paniek ervaart, dan koppelt jouw<br />
brein deze gevoelens aan de plaats of de omstandigheid waar(in)<br />
ze ontstonden. Telkens wanneer je in een gelijkaardige situatie<br />
terechtkomt, wordt de opgeslagen emotie weer automatisch<br />
opgeroepen.<br />
Het spreekbeurttrauma<br />
Misschien herken je de volgende situatie of heb je een<br />
gelijkaardig voorval meegemaakt:<br />
In de lagere school krijg je de opdracht om een spreekbeurt te<br />
geven. Van achter je schoolbank voel je je veilig, terwijl je luistert<br />
naar de juf en rustig observeert wat er in de klas gebeurt.<br />
Dat perspectief verandert ineens helemaal wanneer je vooraan<br />
in de klas staat: alles ziet er letterlijk anders uit, iedereen kijkt je<br />
aan en jij staat oog in oog <strong>met</strong> je klasgenoten en de juf. Hoe eng!<br />
Misschien doet de juf er nog een schepje bovenop <strong>met</strong> een<br />
vernietigende opmerking over je slome houding. En ze snauwt<br />
je toe: “Komaan! Begin er aan!!!”<br />
Wellicht heb je de starende blikken van je klasgenoten als<br />
beangstigend ervaren en maakte de commentaar van de<br />
leerkracht je nog meer onzeker. Deze gebeurtenis maakte een<br />
dermate diepe indruk op je dat je op dat moment de conclusie<br />
trok: ‘spreken voor een groep is onveilig.’<br />
Krik-krak, je bent geprogrammeerd! En dus de volgende keer dat je het woord moet nemen<br />
voor een groep, komt dezelfde programmatie automatisch weer in je op. En dat ben je sinds<br />
het pijnlijke voorval in de lagere school blijven geloven.<br />
Dat trauma is ontstaan omdat je je toen als kind weerloos, verloren, verward en onveilig voelde<br />
en er op dat moment niemand was om je te steunen en je vertrouwen te schenken.<br />
Maar intussen ben je volwassen en beschik je wél over voldoende weerbaarheid en veerkracht<br />
om je ontdoen van jouw programmering.<br />
AL HET WATER IN DE ZEE KAN EEN SCHIP NIET DOEN ZINKEN,<br />
TENZIJ HET WATER BINNEN KRIJGT.<br />
ALLE NEGATIVITEIT UIT JOUW OMGEVING KAN JE NIET RAKEN,<br />
TENZIJ JE HET TOELAAT.<br />
36 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
37
4 D Hoe jouw onzekerheid<br />
ombuigen in zelfvertrouwen?<br />
Je hebt je presentatie tot in de puntjes voorbereid en een paar keer<br />
geoefend. Het moment breekt aan om voor het publiek te gaan<br />
staan. Alle ogen zijn op jou gericht. De zenuwen gieren door je keel<br />
en plots voel je je erg onzeker. Wat als ik mijn tekst vergeet? Wat als<br />
het publiek niet geïnteresseerd is?<br />
Hoe krijg je je zenuwen op zo’n moment onder controle en slaag je<br />
er in om je onzekerheid om te buigen in zelfvertrouwen?<br />
Visualiseer jezelf als een impactvolle spreker<br />
Zie jezelf in gedachten staan op de plek waar je zal spreken, <strong>met</strong> een aandachtig publiek dat<br />
enthousiast reageert. Zie de toehoorders aan je lippen hangen, glimlachen en geïnteresseerd<br />
knikken. Visualiseer hoe je op een uitnodigende manier oogcontact maakt, <strong>met</strong> het publiek<br />
in interactie gaat en spanning opbouwt door krachtige stiltes te laten. Doe de visualisatie<br />
gedurende enkele dagen.<br />
Neem een voorbeeld aan zwemkampioen Fred Deburghgraeve die een gouden medaille<br />
behaalde op de Olympische Spelen van Atlanta in 1996. In de halve finale zette hij een nieuw<br />
wereldrecord neer op de 100 <strong>met</strong>er schoolslag. Na de wedstrijd vertelde hij daarover het<br />
volgende:<br />
TOP<br />
TIP<br />
1<br />
Kies bewust voor positieve gedachten<br />
Stel dat een vriendin je vertelt dat<br />
ze Spaans wil leren maar daarvoor<br />
eerst het Nederlands moet afleren.<br />
Wellicht zou je de wenkbrauwen<br />
fronsen. Een andere taal leer je<br />
immers gewoon aan zonder eerst<br />
je moedertaal af te leren.<br />
Hetzelfde geldt voor je gedachten.<br />
Negatieve gedachten moet je niet<br />
afleren of bestrijden. Je moet<br />
gewoon begrijpen dat ze jou<br />
boycotten.<br />
Je denkt bijvoorbeeld dat het je niet zal lukken. Erken dat deze beperkende gedachte zich<br />
manifesteert. Neem er vervolgens afstand van door ze als volgt te herformuleren: Ik ben mij<br />
ervan bewust dat ik mij onzeker voel wanneer ik denk dat het me niet gaat lukken. Vervolgens<br />
kies je voor andere, meer bekrachtigende gedachten.<br />
Herlees daarom nogmaals op pagina 32 jouw antwoorden op de vraag welk effect je wil<br />
bereiken en kies op pagina 35 heel bewust voor bekrachtigende overtuigingen waarmee je<br />
het effect bereikt dat je voor ogen hebt.<br />
Het doet er zelfs niet toe of hetgeen je denkt waar of onwaar is. Het enige dat telt is of die<br />
gedachte je helpt en ondersteunt om je doel te bereiken. Het is immers zinloos om een<br />
gedachte te kiezen die je dwarsboomt of je van je doel weghoudt. Op restaurant kies je toch<br />
ook geen gerecht dat je niet lust?<br />
Zoals je ’s ochtends je kleerkast open doet en er de kleren uitkiest die passen bij het weer, zo<br />
kan je ook je elke dag opnieuw jouw mentale kleerkast open doen en de gedachten kiezen die<br />
je het best wapenen voor de dag die je te wachten staat.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
KIES BEWUST VOOR BEKRACHTIGENDE GEDACHTEN<br />
DIE JE ZELFVERTROUWEN GEVEN<br />
Ik heb iets<br />
interessants<br />
te vertellen.<br />
Ik ben<br />
de moeite<br />
waard.<br />
Na de presentatie<br />
zal ik trots zijn<br />
op mezelf.<br />
Wat er ook gebeurt,<br />
ik kan dit aan.<br />
In mijn kopje had ik dat wereldrecord al gebroken.<br />
Ik moest het alleen nog overdoen in het water.<br />
Fred Deburghgraeve<br />
Herhaal die gedachten als een mantra om je zelfzeker te voelen<br />
en kracht uit te stralen wanneer je voor een groep spreekt.<br />
38 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
39
Denk dat je de dirigent van een orkest bent<br />
Toegegeven,het is een gigantisch cliché, maar de <strong>met</strong>afoor klopt als een bus: jij bent de dirigent.<br />
Jij hebt de leiding! Jij en niemand anders bepaalt wanneer het muziekstuk begint. Dat gebeurt<br />
pas als iedereen er volledig klaar voor is. In de eerste plaats jij zelf, als je partituur (je slideshow,<br />
je spiekbriefje,… ) en je dirigeerstokje (jouw afstandsklikker, enkele attributen,…) klaar liggen.<br />
Dan check je of je muzikanten (jouw toehoorders) klaar zijn om er aan te beginnen. Je kijkt hen<br />
uitnodigend aan en wacht tot ze hun muziekinstrument in gereedheidheid hebben gebraht<br />
en klaar zijn om hun eerste noot te spelen (als het publiek volledig stil is en jou geïnteresseerd<br />
aankijkt.)<br />
Jij bepaalt het tempo, het volume. Jij kiest waar je sneller wil gaan en waar je suspens wil<br />
brengen <strong>met</strong> betekenisvolle stiltes. Besef je het? Dat jij en niemand anders de leiding heeft?<br />
Er gebeurt niets zonder dat jij dat wil, want jij hebt het dirigeerstokje in handen. Niet uit<br />
machtswellust maar omdat je er in harmonie <strong>met</strong> elkaar een topmoment van te maken. Jij<br />
geeft aan wanneer je interactie wil en wanneer niet. Jij kiest wie je aankijkt en hoe lang.<br />
En daar knelt <strong>met</strong>een het evolutionaire schoentje. Want voor de meeste mensen is het verre<br />
van evident om zich in controle te voelen wanneer al die ogen op hen gericht zijn. Dat komt<br />
door de menselijke ervaring in de oertijd, die nog steeds niet is uitgewist uit ons brein.<br />
IN PLAATS VAN TE DENKEN…<br />
Het publiek beoordeelt mij <strong>met</strong> hun blik of<br />
ik wel goed genoeg ben.<br />
Iedereen kijkt naar mij. Hun blik jaagt mij<br />
op. Ik ben niet veilig want waar ik ook kijk,<br />
iedereen staart mij aan.<br />
Zij hebben de macht. Zij oefenen controle<br />
uit over mij.<br />
Oh nee! Alle aanwezigen kijken naar mij.<br />
Stop daarmee. Ze willen mij uit evenwicht<br />
brengen. Ze willen mij verslinden.<br />
DENK JE NU:<br />
Ik beoordeel het publiek <strong>met</strong> mijn blik of zij<br />
wel goed genoeg opletten.<br />
Ik kijk naar iedereen. Ik neem de tijd om<br />
zolang naar iemand te kijken als het voor<br />
mij comfortabel voelt. Ik verbreek het<br />
oogcontact wanneer ik dat wil en kies naar<br />
wie ik vervolgens kijk.<br />
Ik heb de macht. Ik heb de controle over<br />
het publiek.<br />
Oh ja! Ik wil graag dat alle aanwezigen naar<br />
mij kijken en kijk daarom ook zelf naar hen.<br />
Ik wil hen lokken. Ik wil hen nieuwsgierig<br />
maken.<br />
Oogcontact is gevaarlijk en voelt onveilig.<br />
Oogcontact brengt verbinding tot stand<br />
en verbinding leidt tot veiligheid.<br />
Ik ben afhankelijk van hoe het publiek <strong>met</strong><br />
mij omgaat.<br />
Het publiek is afhankelijk van hoe ik <strong>met</strong><br />
hen omga.<br />
Het publiek bepaalt de situatie. Ik moet me<br />
als spreker aan hen passen.<br />
Ik bepaal de situatie. Het publiek past zich<br />
aan mij aan.<br />
Een mens die in de prehistorie door vele ogen werd aangekeken voelde zich meestal ronduit<br />
bedreigd. Deze vele ogen waren immers vaak de ogen van roofdieren of vijandige stammen die<br />
het op ons gemunt hadden. En hoewel de maatschappij is geëvolueerd en deze bloeddorstige<br />
wezens niet meer in onze omgeving te vinden zijn, laat staan daadwerkelijk aanwezig zijn<br />
wanneer we een presentatie geven, wordt een situatie waarin vele ogen op je gericht zijn,<br />
door het oude brein vaak als een gevaarlijke situatie geïnterpreteerd.<br />
Deze angst kan verdwijnen als je – <strong>met</strong> het nieuwe brein – inziet dat de ogen van de toehoorders<br />
niet toebehoren aan vijanden of roofdieren die op de loer liggen om je te verscheuren, maar<br />
aan mensen die gekomen zijn om iets van jou te leren.<br />
Je zelfzekerheid zal toenemen in de mate dat je er in slaagt de druk, de dreiging en de controle<br />
die je van het publiek ervaart naar jou toe weet om te draaien.<br />
TOP<br />
TIP<br />
2<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
DENK: ‘TIJDENS MIJN PRESENTATIE BEN IK DE BAAS’<br />
Wees ervan overtuigd dat jij tijdens de volledige duur van de presentatie de baas bent.<br />
Bovendien verwacht het publiek dat jij als spreker de leiding neemt hen mee mee op sleeptouw<br />
neemt.<br />
Jij beslist wanneer je spreekt en wanneer niet, omdat het publiek niet voldoende stil of<br />
aandachtig is om jouw boodschap te kunnen ontvangen. Jij hebt de touwtjes in handen. Je<br />
zal charismatischer en <strong>met</strong> meer impact spreken.<br />
40 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
41
Vergelijk jezelf niet <strong>met</strong> anderen<br />
Wil je binnen de minuut frustratie voelen?<br />
Vergelijk jezelf dan <strong>met</strong> de beste spreker die<br />
je kent en bedenk hoeveel charismatischer,<br />
grappiger en vlotter hij spreekt.<br />
4 E 21 EXTRA TIPS<br />
Wat gebeurt er wanneer een chihuahua zich<br />
vergelijkt <strong>met</strong> ... een Argentijnse dog?<br />
Juist ja, de chihuahua zal zich zwaar<br />
gefrustreerd en ontmoedigd voelen.<br />
Trap niet in dezelfde val en vergelijk jezelf<br />
niet <strong>met</strong> anderen.<br />
IK VERGELIJK<br />
MEZELF MET...<br />
DE IDEALE<br />
DE REËLE<br />
TOP<br />
TIP<br />
3<br />
ANDER ZELF ANDER ZELF<br />
TOTALE<br />
DEMOTIVATIE<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
FRUSTRATIE<br />
presentatie<br />
MINDERWAARDIGHEID<br />
OF PRETENTIE<br />
VERGELIJK JEZELF NIET MET ANDEREN<br />
MOTIVATIE<br />
Jezelf vergelijken <strong>met</strong> een (ideale) ander of <strong>met</strong> je ideale zelf is niet constructief en remt je<br />
eerder af.<br />
Kijk daarentegen naar de progressie die je maakt binnen het kader van je eigen mogelijkheden.<br />
Het zal je motiveren om verder te groeien.<br />
OM VOL VERTROUWEN<br />
VOOR EEN GROEP<br />
TE SPREKEN<br />
Iedereen is anders. Wat voor de ene persoon werkt, werkt<br />
misschien minder voor jou. Probeer de volgende tips uit en<br />
voel aan welke tip jou best ligt.<br />
42 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
43
1<br />
Maak contact <strong>met</strong> je publiek (zie ‘Verbinding’<br />
op pagina 89) en neem voor de start van<br />
je presentatie de tijd om <strong>met</strong> de aanwezigen<br />
oogcontact te zoeken en een praatje te slaan. Het<br />
maakt je rustiger en sterkt je zelfvertrouwen.<br />
2<br />
Ontbreekt het je aan zelfvertrouwen?<br />
Doe alsof. Zoals je weet, heeft je geest<br />
invloed op hoe je je voelt. Een zelfzekere<br />
spreker neemt een krachtige houding aan en<br />
heeft het gevoel van controle over de situatie.<br />
THE MIND IS CHANGING<br />
WHEN THE BODY IS MOVING<br />
WILLIAM SHAKESPEARE<br />
Warm jezelf vooraf mentaal op door je zo<br />
groot mogelijk te maken. Trek je schouders<br />
naar achter en strek gedurende twee minuten<br />
je armen zo ver mogelijk boven je uit. Doe dat<br />
bij voorkeur op een plek waar niemand je<br />
ziet : in het toilet, achter je bureau of in de<br />
coulissen.<br />
Door een krachtige houding aan te nemen,<br />
werken je hersenen actiever en gaat je<br />
zelfvertrouwen erop vooruit. Doe dus alsof je<br />
je zelfzeker voelt en ga door totdat je het ook<br />
echt bént.<br />
3<br />
Richt je aandacht op je ademhaling.<br />
Leg je hand ter hoogte van je navel en<br />
voel de beweging van je ademhaling. Adem<br />
rustig in en tel tot vijf. Adem langzaam uit<br />
in vijf tellen. Herhaal dit enkele keren. Door<br />
de focus bij je ademhaling te leggen, hou je<br />
saboterende gedachten buiten.<br />
4<br />
Glimlach. Zelfs als je je gestresseerd of somber<br />
voelt. Echt, het werkt. Test het maar: trek je<br />
mondhoeken omhoog en hou dit minstens een halve<br />
minuut vol. Wedden dat je je prettiger voelt? Wanneer<br />
je lacht, maken je hersenen serotonine – ook wel het<br />
gelukshormoon genoemd - aan. In deze situatie lach<br />
je niet omdat je je gelukkig voelt. Je voelt je gelukkig<br />
omdat je lacht.<br />
WANNEER JE NAAR IEMAND GLIMLACHT<br />
GEEF JE DIE PERSOON ALTIJD<br />
EEN BEETJE VAKANTIE<br />
5<br />
Gebruik maken van een spiekbriefje is niet<br />
strafbaar. Hou een steekkaart bij de hand als<br />
geheugensteuntje. Schrijf enkel de kernwoorden op,<br />
geen volledige zinnen. Zo voorkom je dat je tijdens de<br />
presentatie de tekst afleest.<br />
6 Drink een goed glas wijn. Alcohol ontspant. Drink nog een glas wijn. Dat volstaat. <br />
7<br />
19<br />
Je kan niet tegelijk ontspannen en angstig zijn. Ontspan<br />
8 door vlak voor de presentatie iets helemaal anders te<br />
20<br />
doen: een boek lezen, naar je favoriete muziek luisteren,<br />
zingen, dansen, tv kijken, een babbeltje slaan <strong>met</strong> een<br />
collega,…<br />
10<br />
9<br />
Oefen vlak voor de<br />
eigenlijke presentatie<br />
nog even <strong>met</strong> een collega.<br />
Vraag uitdrukkelijk om je<br />
aan te moedigen en vooral<br />
positieve feedback te geven.<br />
Breng de presentatie <strong>met</strong> twee.<br />
Je ondersteunt elkaar en bent niet de hele<br />
tijd zelf aan het woord.<br />
11<br />
Zeg aan je toehoorders dat je je zenuwachtig<br />
voelt en leg uit waarom. Het publiek zal je<br />
openheid zeker waarderen.<br />
12<br />
Voorzie een houvast tijdens je presentatie:<br />
een pen om vast te houden (niet om mee<br />
knipperen!), een tafel om tegen te leunen of een<br />
kruk om op te zitten.<br />
13<br />
Zing vooraf jouw meest angstaanjagende<br />
gedachten op de melodie van ‘Lang zal<br />
hij leven’. Door deze gedachten op deze bekende<br />
melodie te zingen, smelten ze als sneeuw voor de<br />
zon en krijg je er een dosis vrolijkheid bovenop.<br />
14<br />
15<br />
Zoek een buddy en vraag een collega om<br />
tijdens je presentatie aanwezig te zijn en je<br />
stilzwijgend aan te moedigen <strong>met</strong> een knikje, een<br />
glimlach, een knipoog of een duim. Een spandoek is<br />
er misschien net over. <br />
16<br />
Beeld je in dat iedereen in het publiek naakt<br />
is en jij als enige kleren draagt. <br />
Geef zoveel mogelijk presentaties. Het<br />
is de beste manier om de impact van je<br />
presentatie stelselmatig te vergroten.<br />
17<br />
Gezonde zenuwachtigheid houdt je scherp en<br />
alert. Het is dus positief om je gezond nerveus<br />
te voelen voor een presentatie.<br />
18<br />
Bedenk dat jij de expert bent en de presentatie<br />
geeft aan een publiek dat meestal minder<br />
goed op de hoogte is. Vergeet je iets te vertellen? Dat<br />
is geen ramp.<br />
MOED IS NIET DE AFWEZIGHEID VAN ANGST<br />
MAAR HET BESLUIT DAT ER IETS<br />
BELANGRIJKER IS DAN ANGST<br />
AMBROSE REDMOON<br />
Wat is het ergste dat je tijdens je presentatie<br />
kan overkomen? Het publiek dat boe roept?<br />
Dat je begint te stotteren of flauwvalt? Hoe groot is die<br />
kans? En stel dat het toch zou gebeuren, hoe erg is dat<br />
dan in de context van je hele leven?<br />
Bedenk dat je toehoorders het goed <strong>met</strong> je<br />
menen. Stel je voor dat ze familie zijn: maak<br />
in gedachten van CFO Pascal oom Pascal en van de<br />
teamleader HR je nicht Simonne.<br />
21<br />
Loop je tijdens de presentatie even vast? Blijf<br />
kalm en haal rustig adem. Denk een ogenblik<br />
na over hetgeen je wou vertellen en begin opnieuw.<br />
Wat voor jou een eeuwigheid lijkt te duren, is in<br />
werkelijkheid een korte onderbreking voor het publiek.<br />
Soms ligt het probleem dieper ...<br />
en komt de onzekerheid voort uit een nare<br />
gebeurtenis uit het verleden. Misschien durf je niet<br />
meer voor een groep spreken omdat je destijds<br />
bent uitgelachen tijdens een spreekbeurt op<br />
school. Of omdat je van een ouder of een baas een<br />
vernederende opmerking kreeg toen je niet uit je<br />
woorden geraakte.<br />
Je kan dit probleem verzachten of verhelpen tijdens<br />
een persoonlijke coaching.<br />
Met technieken van traumaverwerking en<br />
ankertechnieken van positieve ervaringen helpen<br />
we je om de beperkende overtuiging om te buigen<br />
naar een bekrachtigende overtuiging.<br />
Contacteer ons gerust voor meer informatie.<br />
<br />
44 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
45
PROPER<br />
PREPARATION<br />
PREVENTS<br />
POOR<br />
PERFORMANCE<br />
CHARLIE BATCH<br />
Hoe bereid jij<br />
je presentatie<br />
voor?<br />
547<br />
46 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact
5<br />
Hoe bereid jij<br />
je presentatie<br />
voor?<br />
Een degelijke voorbereiding vormt het fundament van<br />
een succesvolle presentatie. Zoals een bouwheer over<br />
een gedetailleerd bouwplan moet beschikken, heb je<br />
als spreker een goede voorbereiding op papier nodig.<br />
Wie zich vergeet<br />
voor te bereiden<br />
bereidt zich voor om<br />
vergeten te worden!<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
"Of ik mijn presentatie voorbereid?<br />
Jazeker, ik maak slides."<br />
Veel sprekers starten de voorbereiding van hun<br />
presentatie <strong>met</strong> het maken van een slideshow. Fout!<br />
Het maken van een slideshow – als je die al nodig hebt –<br />
komt pas helemaal op het einde van de voorbereiding.<br />
48 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
49
Wil je een alert publiek dat aandachtig luistert? Maak dan werk van de voorbereiding<br />
van je presentatie!<br />
Een goede voorbereiding brengt niet alleen meer rust en zelfvertrouwen bij jou. Het<br />
zorgt er bovendien voor dat je vooraf bepaalt welke boodschap écht moet blijven<br />
hangen en hoe je deze boodschap krachtig overbrengt naar je publiek.<br />
5 A Binnen welk kader<br />
geef ik de presentatie?<br />
Zorg ervoor dat je het antwoord hebt op de volgende vragen:<br />
A<br />
Binnen<br />
welk kader<br />
geef ik<br />
de presentatie?<br />
B<br />
Wat zijn<br />
de praktische<br />
omstandigheden?<br />
Wat is de reden van<br />
de bijeenkomst?<br />
Wat is de reden van de bijeenkomst?<br />
Gaat het over een maandelijkse<br />
bijeenkomst, een managementmeeting,<br />
een informele lunch, een kick-off,<br />
een uitstap <strong>met</strong> de afdeling, een<br />
netwerkevent, een receptie, …?<br />
Wat wil de organisator<br />
bereiken <strong>met</strong> jouw<br />
presentatie?<br />
Verwacht men dat de spreker het<br />
publiek informeert, onderwijst,<br />
motiveert, overtuigt of entertaint?<br />
C<br />
Wie zijn<br />
mijn toehoorders?<br />
D<br />
Welk doel<br />
wil ik bereiken? Wat is de essentie<br />
E<br />
van mijn bOOdschap?<br />
Binnen<br />
welk kader<br />
geef ik<br />
de presentatie?<br />
Welke (onuitgesproken) regels gelden er in de<br />
F<br />
G<br />
Hoeveel spreektijd<br />
heb ik ter beschikking? Hoe maak ik<br />
krachtige slides?<br />
H<br />
Heb je<br />
je presentatie<br />
voldoende<br />
gerepeteerd?<br />
onderneming of op de locatie in kwestie?<br />
• Is de sfeer formeel, feestelijk, amicaal, gespannen, stijf?<br />
• Waarop moet je letten? Wat is gebruikelijk en wat is ongepast?<br />
• Wat is de dresscode?<br />
50 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
51
5 B Wat zijn de praktische<br />
omstandigheden?<br />
- Test het scherm en de projector. Ga achteraan in de zaal zitten en check of alles<br />
goed leesbaar is. Blijft het onderste gedeelte van het scherm zichtbaar wanneer<br />
de zaal vol zit?<br />
- Hoe regel je de belichting? Op welke plek(ken) ben je goed zichtbaar?<br />
- Gebruik een draadloze pointer om vooruit of achteruit te gaan in je presentatie.<br />
- Spelen filmpjes makkelijk af en klinken ze voldoende luid? Check of de<br />
internetverbinding werkt. Nog beter is om filmpjes vooraf te downloaden en in<br />
je slideshow te integreren. Zo starten ze onmiddellijk schermvullend en <strong>met</strong> een<br />
simpele klik.<br />
- Bedenk vooraf een oplossing voor mogelijke technische problemen.<br />
- Zitten de aanwezigen neer of staan ze recht? Ziet iedereen jou goed staan?<br />
- Hoe voelt de temperatuur in de zaal? Een te hoge temperatuur maakt loom, een te<br />
lage temperatuur maakt nerveus. Zorg dat je de temperatuur zelf kan aanpassen.<br />
- Hou een glas water binnen handbereik.<br />
Maak een checklist van hetgeen je tijdens je presentatie nodig hebt en regel de praktische<br />
zaken zoveel mogelijk vooraf.<br />
Kom de dag zelf goed op tijd en overloop de checklist vlak voor je presentatie nog even.<br />
Inspecteer de zaal, installeer je, projecteer de slideshow, verken het podium of de plaats waar<br />
je presenteert en test de microfoon. Relax. Het komt goed.<br />
Nu dit achter de rug is, kan je alvast even kennismaken <strong>met</strong> enkele aanwezigen. Grijp het<br />
gesprek aan om meer te weten te komen over hun achtergrond en standpunt.<br />
Ga vooraf de locatie bekijken of vraag foto's op wanneer je niet ter<br />
plaatse kan gaan. Overloop onderstaande aandachtspunten en zet<br />
de situatie zoveel mogelijk naar je hand.<br />
• In welke ruimte ga je spreken?<br />
- Een auditorium? Een feestzaal? Een vergaderzaal?<br />
- Sta je op een podium?<br />
- Is er ruimte om je te verplaatsen?<br />
• Hoe zit het <strong>met</strong> de techniek?<br />
- Is er geluidsversterking voorzien? Test de microfoon vooraf en zoek uit hoe je hem<br />
aan en uit zet.<br />
- Heb je een flipchart nodig? Zijn er stiften en schrijven ze goed?<br />
- Hoe sluit je je laptop aan en hoe projecteer je de presentatie?<br />
IL FAUT RECULER POUR MIEUX SAUTER<br />
JACQUES STERNBERG<br />
EEN STAP TERUG<br />
BRENGT JE SOMS VERDER<br />
DAN TIEN STAPPEN VOORWAARTS<br />
52 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
53
5 C Wie zijn mijn toehoorders?<br />
Wie maakt deel uit van je publiek?<br />
HOEVEEL AANWEZIGEN<br />
ZIJN ER?<br />
WELK BEROEP<br />
OEFENEN ZE UIT?<br />
WELK<br />
OPLEIDINGSNIVEAU<br />
HEBBEN ZE GENOTEN?<br />
VANWAAR IS HET<br />
PUBLIEK AFKOMSTIG?<br />
WELK TAAL SPREKEN ZE?<br />
HOE GOED BEGRIJPEN ZE<br />
DE TAAL DIE JIJ ZAL<br />
SPREKEN?<br />
ZITTEN ER MEER<br />
MANNEN OF MEER<br />
VROUWEN IN DE ZAAL?<br />
ZIJN DE PARTNERS<br />
UITGENODIGD?<br />
TOT WELKE<br />
LEEFTIJDSCATEGORIE<br />
BEHOREN DE<br />
AANWEZIGEN?<br />
KENNEN ZE ELKAAR<br />
ONDERLING?<br />
Om de meest succesvolle tactiek te bepalen, proberen voetballers<br />
zicht te krijgen op de speelstijl van hun rechtstreekse tegenstander<br />
in de volgende match.<br />
Pak het als spreker op dezelfde manier aan.<br />
TOP<br />
TIP<br />
4<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Doe vooraf research<br />
Spreek voor je presentatie enkele aanwezigen aan. Stel vragen en luister.<br />
Of zoek via Google naar informatie over je publiek en bekijk de profielen op LinkedIn, Instagram<br />
of Facebook. Het levert nuttige informatie op om tijdens je presentatie te gebruiken.<br />
Hoe beter je de toehoorders kan inschatten, hoe gemakkelijker om je presentatie op hun maat<br />
te brengen.<br />
Zit er een marathonloper in het publiek? Vergelijk het traject dat je wil afleggen <strong>met</strong> een<br />
marathon. Is er een golfer onder de aanwezigen? Leg de drie stappen van je ontwerp uit als<br />
driving, chipping en putting. De golfer voelt zich aangesproken en begrijpt <strong>met</strong>een wat je<br />
bedoelt.<br />
DE WETENDE WEET NIET DAT DE NIET-WETENDE IETS NIET WEET<br />
EN DE NIET-WETENDE WEET NIET DAT HIJ IETS NIET WEET<br />
WAARVAN DE WETENDE VERWACHT DAT HIJ HET WEL WEET<br />
54 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
55
Over welke voorkennis beschikt je publiek?<br />
Zijn er experts aanwezig of spreek je voor leken?<br />
• Schat het kennisniveau van de aanwezigen zo correct mogelijk in. Een te hoog of te<br />
laag inhoudelijk niveau werkt frustrerend. Vraag de organisator om je hierover vooraf te<br />
informeren of peil bij het begin van je presentatie zelf naar het kennisniveau <strong>met</strong> enkele<br />
speelse vragen.<br />
• In de meeste gevallen ligt jouw kennisniveau als spreker hoger dan dat van je toehoorders.<br />
Leg de boodschap daarom uit in verstaanbare taal.<br />
• Geef het bredere kader en de mogelijke voorgeschiedenis mee om te vermijden dat je<br />
publiek het in Keulen hoort donderen.<br />
5 D Welk doel wil ik bereiken?<br />
Begin de voorbereiding van je presentatie <strong>met</strong> de volgende vragen:<br />
• Waarom is je presentatie nodig?<br />
• Waarom zou men naar je presentatie luisteren?<br />
• Waarom is jouw standpunt nuttig, nodig, vernieuwend,…?<br />
• De aanwezigen verwachten dat je hun expertise respecteert. Het spreekt voor zich dat een<br />
publiek van experten een presentatie <strong>met</strong> gedetailleerde informatie en vakjargon verkiest<br />
boven een te eenvoudige uiteenzetting.<br />
MAAK ALLES ZO EENVOUDIG MOGELIJK<br />
MAAR NIET NOG EENVOUDIGER.<br />
ALBERT EINSTEIN<br />
Voor iemand die niet weet<br />
welke koers hij wil varen<br />
is geen enkele wind gunstig<br />
Seneca<br />
Met welke verwachtingen komt het publiek?<br />
• Wat willen ze van jou horen? Hoe beknopt of uitgebreid moet je presentatie zijn? Verwacht<br />
de directie een bondige update van de cijfers of eerder een uitvoerige presentatie?<br />
• Komt het publiek vrijwillig of niet?<br />
• Welke onderwerpen kwamen voor jou aan bod en wat volgt na jouw presentatie?<br />
• Hoe denken de toehoorders over je onderwerp?<br />
• Wat zijn hun belangrijkste bekommernissen?<br />
• Wat ligt gevoelig bij je publiek?<br />
• Wat is hun leerstijl? Zijn het denkers, doeners of voelers?<br />
• Is hun comfortzone groot of klein?<br />
• Hoe geef je hen het gevoel dat zij beter worden van jouw presentatie?<br />
Welk effect beoog je <strong>met</strong> je presentatie? Wil je de aanwezigen overtuigen van een bepaald<br />
gedachtegoed? Wil je hen informeren over een nieuwe dienstverlening of nieuwe regels<br />
toelichten? Wil je hen aanzetten tot nadenken? Of hen op een probleem wijzen? Een product<br />
verkopen? Investeerders overtuigen?<br />
Kortom: wil je inspireren, informeren, uitleggen, choqueren, overtuigen, entertainen, …?<br />
Om als spreker een gids te zijn voor je publiek, moet je een doel voor ogen hebben.<br />
A JOURNEY OF A THOUSAND MILES<br />
BEGINS WITH A FIRST STEP<br />
LAO TZU<br />
BRON: TAO TE CHING<br />
56 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
57
5 E Wat is de essentie<br />
van mijn boodschap?<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Trop is teveel<br />
Je zet graag in de verf hoeveel je over je onderwerp weet<br />
en bent bang om onvolledig te zijn.<br />
Om zeker niets over het hoofd te zien, stop je je<br />
presentatie boordevol bijkomstige details en overbodige<br />
slides. Het publiek verliest zich in de details en ziet door<br />
de bomen het bos niet meer.<br />
Tijdens een presentatie kan je doorgaans minder informatie doorgeven dan via een geschreven<br />
tekst. De kunst van een presentatie <strong>met</strong> impact is de kunst van de essentie. Less is more. Schrap<br />
in je tekst totdat de essentie overblijft.<br />
De kernboodschap bevat de feitelijke, rationele inhoud. De argumenten, verklaringen en<br />
motiveringen voeg je op een later moment toe.<br />
Om de kernboodschap als een tweet te kunnen formuleren, moet je eerst de kernboodschap<br />
definiëren. Door de boodschap kernachtig te omschrijven, maak je het gemakkelijker voor het<br />
publiek om je verhaal te begrijpen en te verwerken.<br />
Je kernboodschap moet aanspreken. Dat je het vandaag zal hebben over ‘het verhogen van de<br />
betrokkenheid van medewerkers’ is een droge boodschap <strong>met</strong> weinig impact.<br />
Anders geformuleerd, spreekt de boodschap meer aan:<br />
SERVICE<br />
Home<br />
8:20 AM<br />
Tweet<br />
TOP<br />
TIP<br />
5<br />
Herinner jij je de spreker die tonnen informatie op je losliet, de ene grafiek na de andere door<br />
je strot ramde en je overdonderde <strong>met</strong> massa’s ideeën, standpunten en details?<br />
De kans is klein. Sprekers die teveel willen vertellen, maken een slechte beurt.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
DE KANS IS KLEIN<br />
DAT JE EEN GROTE IMPACT HEBT<br />
ALS JE VEEL WOORDEN GEBRUIKT<br />
OM WEINIG TE VERTELLEN<br />
Formuleer jouw kernboodschap als een tweet<br />
van maximaal 280 tekens<br />
Stel jezelf de vraag welke boodschap je publiek moet onthouden. Vat deze kerngedachte<br />
samen in een krachtige zin die tegelijk bondig én volledig is.<br />
Caroline De Meyer<br />
Als we het stijgend aantal<br />
arbeidsongevallen in de<br />
productieafdeling willen doen<br />
dalen, moeten we dringend<br />
investeren in sensibilisering,<br />
opleiding en het toepassen<br />
van het vier-ogen-principe.<br />
Tegen eind volgend jaar willen<br />
we het aantal ongevallen <strong>met</strong><br />
25% verminderen.<br />
11<br />
58 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
59
Opdracht<br />
Wat is de kernboodschap van jouw presentatie?<br />
Schaaf en vijl tot de boodschap in maximum 280 tekens past.<br />
Noteer je tweet hieronder.<br />
IF YOU CAN’T<br />
EXPLAIN IT SIMPLY<br />
YOU DON’T UNDERSTAND<br />
IT WELL ENOUGH<br />
SERVICE<br />
Home<br />
8:20 AM<br />
Tweet<br />
Speeddate <strong>met</strong> de directie<br />
Steeds vaker vraagt het management om enkel de kernboodschap naar voor te brengen. In veel<br />
gevallen moet je de slides vooraf bezorgen en is men dus reeds op de hoogte van de essentie.<br />
Je presentatie dient dan om je boodschap kort toe te lichten en eventuele bijkomende vragen<br />
te beantwoorden.<br />
Een dergelijke situatie laat weinig ruimte om verhalen te vertellen en beperkt je creatieve<br />
mogelijkheden. Als spreker moet je je aanpassen aan deze realiteit.<br />
!<br />
Euuuh… Wat heb je ons nu eigenlijk verteld?<br />
Als je merkt dat jouw toehoorders vaak de essentie van je verhaal niet vatten, heb je extra<br />
oefening nodig. Presenteer voor jouw gezinsleden of vrienden en check of jouw boodschap<br />
kristalhelder was.<br />
280<br />
De kernboodschap is als het ware de kapstok waaraan al jouw subideeën vasthangen.<br />
Je kernboodschap stofferen <strong>met</strong> de juiste argumenten, redeneringen, voorbeelden, data,<br />
beelden en uitleg is voor later. Eerst heb je nog ander voorbereidend werk te doen.<br />
• Bepaal welk verhaal je hen wil vertellen<br />
(de inhoud van een meeting die je hebt<br />
bijgewoond, een ervaring <strong>met</strong> een collega,<br />
een nieuw project op het werk,…) en vat de<br />
kern van je boodschap samen in maximaal<br />
280 tekens.<br />
• Vertel je verhaal en vraag na afloop om de<br />
essentie te herhalen.<br />
• Vergelijk dit <strong>met</strong> jouw kernboodschap.<br />
• Komt het overeen? Doe een vreugdedansje.<br />
Zoniet, ga 3 km hardlopen. <br />
60 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
61
5 F Hoeveel spreektijd heb ik<br />
ter beschikking?<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Je presentatie loopt uit<br />
Krijg je dertig minuten om je presentatie te brengen? Kom<br />
dan niet aanzetten <strong>met</strong> een PowerPointpresentatie van<br />
veertig slides. Na dertig minuten ben je amper halverwege<br />
en kan je niet anders dan je presentatie snel af te haspelen.<br />
Teveel informatie willen brengen, werkt tegen je. Bepaal<br />
vooraf goed welke informatie absoluut noodzakelijk is en<br />
welke informatie bijkomstig of zelfs overbodig is.<br />
EEN GOEDE PRESENTATIE IS ALS EEN MINIROK<br />
KORT GENOEG OM IEDERS AANDACHT TE TREKKEN<br />
MAAR LANG GENOEG OM ALLES TE KUNNEN BEVATTEN<br />
WINSTON CHURCHILL<br />
Het gebeurt regelmatig dat je op het moment zelf verneemt dat je minder tijd ter beschikking<br />
krijgt. Stel je flexibel op en geef tegelijkertijd aan hoe je je daarbij voelt. Wijs erop dat je niet<br />
alle informatie en nuances zal kunnen meegeven.<br />
Lang geleden kwam in mijn dorp een predikant preken over de zorgelijke positie van<br />
de zwarte bevolking. Zijn preek ontroerde mij zo erg dat ik tijdens de collecte het<br />
dubbele wou geven in plaats van de gebruikelijke halve dollar. De man ging pakkend<br />
en overtuigend verder en ik nam mij voor om twee, drie, vier, nee vijf dollar te geven.<br />
Toen er tenslotte tranen over mijn wangen rolden, besloot ik om mijn chequeboek te<br />
nemen en een aanzienlijk bedrag te doneren.<br />
De predikant ging verder maar … langzamerhand begon zijn verhaal mij te vervelen.<br />
Ik liet mijn chequeboek zitten en besloot vijf dollar te geven. De man wist van geen<br />
ophouden en ik bedacht dat een dollar wel zou volstaan. En terwijl hij maar verder<br />
preekte, besloot ik om uiteindelijk een halve dollar te geven, precies zoals ik mij had<br />
voorgenomen.<br />
Mark Twain<br />
Bron: Mark Twain speaks... again, Don Mc Neill<br />
De meeste sprekers onderschatten het element tijd. Het vergt discipline om binnen de<br />
gegeven tijd te blijven. Meestal kom je tijd tekort. Zorg er dus voor dat je kernboodschap<br />
tijdig aan bod komt.<br />
Goede afspraken maken goede vrienden. Hou je daarom aan de afgesproken tijd. Een<br />
presentatie die (sterk) uitloopt, stuurt de rest van het programma in de war en dat maakt de<br />
aanwezigen onrustig.<br />
Informeer vooraf hoeveel tijd je ter beschikking hebt en hoe strak de planning is. Check of de<br />
eventuele vragenronde meegerekend is.<br />
Door je presentatie vooraf te oefenen, weet je perfect hoelang je aan het woord bent. Ken<br />
jezelf. Heb je de neiging om gemakkelijk uit te weiden? Zorg dan dat je presentatie niet meer<br />
dan 75% van de vooropgestelde tijd in beslag neemt.<br />
62 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
63
5 G Hoe maak ik krachtige slides?<br />
Uit onderzoek van de Universiteit van Delft blijkt dat een publiek zich het meest ergert aan:<br />
1.<br />
Bewegende<br />
beeldelementen genre<br />
animatie-effecten<br />
2.<br />
A A Bleep<br />
Een slechte opmaak<br />
en storende<br />
kleurcombinaties<br />
3.<br />
Klick<br />
Irritante geluidjes<br />
4.<br />
5.<br />
TITEL<br />
ABC<br />
Een diavoorstelling<br />
die te nadrukkelijk<br />
de aandacht opeist<br />
Een spreker<br />
die niet kan omgaan<br />
<strong>met</strong> de slideshow<br />
Heb je wel een slideshow nodig?<br />
Een PowerPointpresentatie kan je helaas vaak vergelijken <strong>met</strong> een slechte schooltoneelvoorstelling:<br />
lawaaierig, traag en langdradig. Een typische PowerPointpresentatie komt meestal<br />
saai en onduidelijk over, en laat de aanwezigen op hun honger zitten.<br />
PowerPoint (of andere slideware) is een marteling voor de spreker en een geseling voor het<br />
publiek.<br />
PEOPLE WHO KNOW<br />
WHAT THEY’RE<br />
TALKING ABOUT<br />
DON’T NEED<br />
POWERPOINT<br />
STEVE JOBS<br />
USING POWERPOINT IS LIKE HAVING<br />
A LOADED KALASJNIKOV ON THE TABLE<br />
YOU CAN DO VERY BAD THINGS WITH IT<br />
PETER NORVIG<br />
Het gebruiksgemak van PowerPoint zou wel eens je grootste vijand kunnen zijn. Vaak is een<br />
slideshow een onsamenhangend allegaartje van algemene titels, clip-art en puntsgewijze<br />
opsommingen in een onderwerp/subonderwerp-weergave.<br />
Geen presentatie zonder slides. <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> slides lijkt even onafscheidelijk als kerstavond<br />
en kalkoen.<br />
Toch is PowerPoint niet zaligmakend. Het is een prima beeldend hulpmiddel om de kernboodschap<br />
van je presentatie gestructureerd te ondersteunen en je boodschappen te visualiseren.<br />
Powerpoint is geen verhaal op zich. Voor het verhaal moet jij als spreker zorgen.<br />
64 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
65
Als spreker moet je in staat zijn om je verhaal te vertellen zonder slides. Stel dat je computer<br />
crasht net voor de start van je presentatie, zie jij jezelf dan presenteren zonder slideshow?<br />
Ja? Proficiat! Je bent een echte spreker en weet perfect wat je wil vertellen.<br />
Neen? Oei! Je bent eerder een saaie gids die de slides van commentaar voorziet.<br />
Visuele ondersteuning - zoals bijvoorbeeld slides - leidt de aandacht af van een goede<br />
verhaalstructuur. Hou de focus op het verhaal dat je vertelt en voorkom dat de aandacht van<br />
je publiek zich verlegt naar nutteloze grafieken en flitsende effecten.<br />
Slides maken vraagt veel tijd en levert vaak een lamentabel resultaat op. Het loont de moeite<br />
om een alternatief, bijvoorbeeld een flipchart of een whiteboard, te overwegen.<br />
In tegenstelling tot slides, waar alle info tegelijkertijd zichtbaar is, zien de aanwezigen de<br />
informatie stapsgewijs verschijnen wanneer je een flipchart of een whiteboard gebruikt. Je<br />
bouwt je verhaal stap voor stap op en de toehoorders blijven bij de les. Bovendien hecht het<br />
publiek meer waarde aan een boodschap die je zelf neerschrijft.<br />
ENKELE TIPS<br />
om te presenteren <strong>met</strong> een flipchart<br />
• ZWARTE EN BLAUWE<br />
STIFTEN<br />
• SCHRIJVEN DE STIFTEN<br />
GOED?<br />
• GEBRUIK ZWARTE EN BLAUWE STIFTEN<br />
VOOR EEN GOEDE LEESBAARHEID. MET DE<br />
ANDERE KLEUREN LEG JE KLEMTONEN.<br />
• CHECK VOORAF OF DE STIFTEN GOED<br />
SCHRIJVEN OP PAPIER OF WHITEBOARD. HEB<br />
JE PER VERGISSING MET EEN PERMANENTE<br />
STIFT OP HET WHITEBOARD GESCHREVEN?<br />
GEEN NOOD, JE LOST DIT OP DOOR MET<br />
EEN STIFT VOOR WHITEBOARD OVER DE<br />
LETTERS TE GAAN. DAARNA KAN JE<br />
ALLES WEER MAKKELIJK UITWISSEN.<br />
• GA OP DE PLEK STAAN WAAR ZOVEEL<br />
MOGELIJK TOEHOORDERS KUNNEN<br />
MEEVOLGEN TERWIJL JE SCHRIJFT.<br />
• SCHRIJF DUIDELIJK EN VOLDOENDE<br />
GROOT.<br />
• SCHRIJF FOUTLOOS.<br />
• BLIJFT DE TEKST<br />
ZICHTBAAR TERWIJL<br />
JE SCHRIJFT?<br />
• SCHRIJF DUIDELIJK EN<br />
GROOT<br />
• VERMIJT SCHRIJFAUTEN<br />
Varieer zoveel mogelijk tijdens je presentatie: poneer een stelling zonder slides, ga in<br />
discussie <strong>met</strong> je toehoorders, schrijf iets neer, geef een voorwerp door, toon een grafiek<br />
op een slide, geef de aanwezigen een opdracht, demonstreer iets, toon een verrassend<br />
filmpje, …<br />
66 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
67
Hoe maak je<br />
een krachtige<br />
slide?<br />
De losse puzzelstukken hiernaast vormen per<br />
twee horizontaal een tip. Noteer hieronder welke<br />
twee puzzelstukken bij elkaar passen. De juiste<br />
combinaties lees je op de volgende pagina.<br />
NR.<br />
HOORT BIJ<br />
NR.<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
&<br />
11. is om ze<br />
schermvullend te<br />
tonen zonder dat<br />
er ‘blokjes’<br />
verschijnen.<br />
Dat oogt echt<br />
amateuristisch.<br />
19. Pas de 10-20-30<br />
regel van Guy Kawasaki<br />
toe. Gebruik niet meer<br />
dan 10 slides<br />
7. aan de ogen en<br />
maken het publiek<br />
misselijk. Hou<br />
het strak en<br />
streef naar<br />
uniformiteit.<br />
15. ruis en leidt af.<br />
Toon je graag het<br />
bedrijfslogo, hou<br />
het dan bij één<br />
keer beeldvullend.<br />
5. Kies voor<br />
kwalitatieve foto’s<br />
waarvan de resolutie<br />
voldoende hoog<br />
17. Laat afgezaagde<br />
overgangen en<br />
vliegende, tollende,<br />
flitsende of knipperende<br />
effecten achterwege.<br />
Ze doen pijn<br />
25. Vermijd de<br />
klassieke inleidende<br />
slide <strong>met</strong> de titel van je<br />
presentatie, het<br />
onderwerp en de<br />
datum.<br />
1. Kleef geen foto in<br />
een slide. Een beeld<br />
werkt het best wanneer<br />
het de volledige slide<br />
vult.<br />
3. Less is more. Plaats<br />
geen volzinnen op je<br />
slide tenzij je een<br />
definitie of een quote<br />
weergeeft. Kies liever<br />
voor<br />
27. Herhaal<br />
het bedrijfslogo, de<br />
paginanummering en<br />
de datum niet op elke<br />
slide. Dat zorgt voor<br />
26. lichte kleuren<br />
op een witte<br />
achtergrond.<br />
32. Kleef de foto op de<br />
slide, sleep hem naar<br />
linksboven en trek open<br />
tot rechtsonder. Zorg dat<br />
de foto het scherm vult<br />
en je geen rand meer<br />
ziet.<br />
21. Zorg dat je<br />
tekst voldoende<br />
contrasteert <strong>met</strong> de<br />
achtergrond. Vermijd<br />
dus bijvoorbeeld<br />
8. Leave the bullets<br />
where they belong:<br />
2. in a gun. Gebruik<br />
liever beelden en<br />
foto’s. Wil je toch<br />
bullets, laat de<br />
woorden dan 1<br />
voor 1 verschijnen.<br />
4. voor een presentatie<br />
van 20 minuten en een<br />
lettergrootte van<br />
minimaal 30pt.<br />
23. VERMIJD EEN<br />
VOLLEDIGE TEKST IN<br />
KAPITALEN.<br />
14. Hou je slide<br />
eenvoudig en sober.<br />
Laat alles weg wat<br />
overbodig en nutteloos<br />
is: kaders rond<br />
12. Creëer de slides in<br />
de taal die je als<br />
spreker gebruikt.<br />
Als de toehoorders<br />
10. (of de Z-toets bij<br />
een Nederlandse<br />
instelling) voor een<br />
zwart scherm en op<br />
de W-toets voor een<br />
wit scherm.<br />
30. Wil je dat je<br />
toehoorders hun<br />
aandacht even niet<br />
op een slide richten,<br />
druk dan op de<br />
B-toets<br />
28. Je kan tekst op<br />
een foto plaatsen.<br />
Zet indien nodig<br />
13. Dat komt<br />
agressief over.<br />
6. Er mag echt niets op<br />
de slide staan<br />
18. en niet louter<br />
om de logica van je<br />
stelling te bewijzen.<br />
16. Maak slides om<br />
hetgeen je vertelt<br />
emotioneel te<br />
staven<br />
20. Gebruik liever een<br />
sprekende foto, een<br />
straffe titel, een<br />
inspirerende quote<br />
of jouw pittig<br />
omschreven kernboodschap.<br />
29. zelf moeten<br />
vertalen, hebben ze<br />
weinig aandacht voor<br />
hetgeen je zegt en<br />
dat vermindert je<br />
impact.<br />
31. beelden die als<br />
sleutelwoorden<br />
fungeren en je boodschap<br />
ondersteunen.<br />
Schrap overbodige<br />
teksten, grafieken, etc.<br />
22. dat je als spreker<br />
niet woordelijk<br />
uitspreekt. Wat je kan<br />
vertellen, hoef je niet<br />
nogmaals op een slide<br />
te zetten.<br />
24. een transparant<br />
kader over de foto<br />
om het contrast te<br />
verhogen en de<br />
leesbaarheid te<br />
vergroten.<br />
9. teksten, extra lijnen<br />
en kleurvakken,<br />
kop- en voetteksten,<br />
animaties, weinig<br />
zeggende foto’s,<br />
icoontjes, etc.<br />
68 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
69
NR. & NR.<br />
19 & 4<br />
23 & 13<br />
19. Pas de 10-20-30<br />
regel van Guy Kawasaki<br />
toe. Gebruik niet meer<br />
dan 10 slides<br />
4. voor een presentatie<br />
van 20 minuten en een<br />
lettergrootte van<br />
minimaal 30pt.<br />
23. VERMIJD EEN<br />
VOLLEDIGE TEKST IN<br />
KAPITALEN.<br />
13. Dat komt<br />
agressief over.<br />
GA NAAR<br />
Vermijd clichébeelden<br />
6 & 22<br />
8 & 2<br />
21 & 26<br />
5 & 11<br />
17 & 7<br />
16 & 18<br />
25 & 20<br />
6. Er mag echt niets op<br />
de slide staan<br />
21. Zorg dat je<br />
tekst voldoende<br />
contrasteert <strong>met</strong> de<br />
achtergrond. Vermijd<br />
dus bijvoorbeeld<br />
22. dat je als spreker<br />
niet woordelijk<br />
uitspreekt. Wat je kan<br />
vertellen, hoef je niet<br />
nogmaals op een slide<br />
te zetten.<br />
26. lichte kleuren<br />
op een witte<br />
achtergrond.<br />
8. Leave the bullets<br />
where they belong:<br />
5. Kies voor<br />
kwalitatieve foto’s<br />
waarvan de resolutie<br />
voldoende hoog<br />
2. in a gun. Gebruik<br />
liever beelden en<br />
foto’s. Wil je toch<br />
bullets, laat de<br />
woorden dan 1<br />
voor 1 verschijnen.<br />
11. is om ze<br />
schermvullend te<br />
tonen zonder dat<br />
er ‘blokjes’<br />
verschijnen.<br />
Dat oogt echt<br />
amateuristisch.<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Spreek je over het milieu? Laat clichébeelden zoals twee<br />
handen die de aardbol dragen achterwege en zoek naar<br />
creatieve, verrassende beelden.<br />
1 & 32<br />
12 & 29<br />
30 & 10<br />
3 & 31<br />
28 & 24<br />
27 & 15<br />
14 & 9<br />
17. Laat afgezaagde<br />
overgangen, en<br />
vliegende, tollende,<br />
flitsende of knipperende<br />
effecten achterwege.<br />
Ze doen pijn<br />
25. Vermijd de<br />
klassieke inleidende<br />
slide <strong>met</strong> de titel van je<br />
presentatie, het<br />
onderwerp en de<br />
datum.<br />
12. Creëer de slides in<br />
de taal die je als<br />
spreker gebruikt.<br />
Als de toehoorders<br />
3. Less is more. Plaats<br />
geen volzinnen op je<br />
slide tenzij je een<br />
definitie of een quote<br />
weergeeft. Kies liever<br />
voor<br />
7. aan de ogen en<br />
maken het publiek<br />
misselijk. Hou<br />
het strak en<br />
streef naar<br />
uniformiteit.<br />
20. Gebruik liever een<br />
sprekende foto, een<br />
straffe titel, een<br />
inspirerende quote<br />
of jouw pittig<br />
omschreven kernboodschap.<br />
29. zelf moeten<br />
vertalen, hebben ze<br />
weinig aandacht voor<br />
hetgeen je zegt en<br />
dat vermindert je<br />
impact.<br />
31. beelden die als<br />
sleutelwoorden<br />
fungeren en je boodschap<br />
ondersteunen.<br />
Schrap overbodige<br />
teksten, grafieken, etc.<br />
16. Maak slides om<br />
hetgeen je vertelt<br />
emotioneel te<br />
staven<br />
1. Kleef geen foto in<br />
een slide. Een beeld<br />
werkt het best wanneer<br />
het de volledige slide<br />
vult.<br />
30. Wil je dat je<br />
toehoorders hun<br />
aandacht even niet<br />
op een slide richten,<br />
druk dan op de<br />
B-toets<br />
28. Je kan tekst op<br />
een foto plaatsen.<br />
Zet indien nodig<br />
18. en niet louter<br />
om de logica van je<br />
stelling te bewijzen.<br />
32. Kleef de foto op de<br />
slide, sleep hem naar<br />
linksboven en trek open<br />
tot rechtsonder. Zorg dat<br />
de foto het scherm vult<br />
en je geen rand meer<br />
ziet.<br />
10. (of de Z-toets bij<br />
een Nederlandse<br />
instelling) voor een<br />
zwart scherm en op<br />
de W-toets voor een<br />
wit scherm.<br />
24. een transparant<br />
kader over de foto<br />
om het contrast te<br />
verhogen en de<br />
leesbaarheid te<br />
vergroten.<br />
TOP<br />
TIP<br />
6<br />
Bang om niet volledig genoeg te zijn?<br />
Is een presentatie voor jou nooit volledig genoeg? Ben je bang dat de aanwezigen te weinig<br />
informatie krijgen en op hun honger blijven zitten? Maak dan twee versies van je slideshow.<br />
• In de eerste versie verwerk je alle uitleg, achtergrondinformatie en tabellen – kortom alles<br />
waarvan jij denkt dat het betekenisvol is. Deze uitgebreide slideshow kan je nasturen<br />
als een soort naslagwerk. Mijn ervaring is dat niemand dit leest maar doe gerust als dit<br />
gebruikelijk is binnen je bedrijf.<br />
• Maak een tweede lightversie voor je eigenlijke presentatie. Schrappen, schrappen,<br />
schrappen is de boodschap. Verwijder alle overbodige uitleg, titels, grafieken, … tot de<br />
essentie overblijft. Zorg dat de vorm de inhoud ondersteunt en dat het geheel aantrekkelijk<br />
en fris oogt.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Zet enkel op je slide wat je ook woord voor<br />
woord uitspreekt<br />
Om te vermijden dat het publiek jou het ene hoort zeggen en tegelijk iets anders leest op de<br />
slide, moet je de volledige tekst die op je slide staat ook letter voor letter uitspreken.<br />
Alles wat je niet woordelijk uitspreekt zoals een overbodige uitleg, een datum, ‘vertrouwelijk’,<br />
een titel of een logo hoort niet op je slide te staan.<br />
27. Herhaal<br />
het bedrijfslogo, de<br />
paginanummering en<br />
de datum niet op elke<br />
slide. Dat zorgt voor<br />
15. ruis en leidt af.<br />
Toon je graag het<br />
bedrijfslogo, hou<br />
het dan bij één<br />
keer beeldvullend.<br />
14. Hou je slide<br />
eenvoudig en sober.<br />
Laat alles weg wat<br />
overbodig en nutteloos<br />
is: kaders rond<br />
9. teksten, extra lijnen<br />
en kleurvakken,<br />
kop- en voetteksten,<br />
animaties, weinig<br />
zeggende foto’s,<br />
icoontjes, etc.<br />
70 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
71
5 H Heb je je presentatie voldoende<br />
gerepeteerd?<br />
In het eerste tv-interview van Steve Jobs midden de jaren zeventig – de video is te vinden<br />
op Youtube – is te zien dat de man bloednerveus is en naar het toilet vraagt omdat hij zich<br />
misselijk voelt.<br />
Tijdens zijn eerste presentaties, waaronder ook de lancering van de Macintosh in 1984, kwam<br />
Jobs eerder stijf over. Hij klampte zich vast aan het spreekgestoelte en las zijn tekst af.<br />
Met de jaren veranderde zijn spreekstijl en de manier waarop hij presenteerde.<br />
Het was een publiek geheim dat Steve Jobs lang oefende voor elke presentatie. En dat loonde<br />
want hij wordt beschouwd als een van de meest charismatische zakelijke leiders. Dat zijn<br />
presentaties zo natuurlijk overkwamen, is te danken aan het vele oefenen.<br />
Ken je het kader en het publiek?<br />
Heb je de kernboodschap gedefinieerd en weet je hoeveel tijd je ter beschikking hebt?<br />
Heb je de juiste vorm gekozen om je publiek <strong>met</strong> impact toe te spreken?<br />
Kortom: staat je verhaal op punt en ben je klaar om te presenteren?<br />
Ja?<br />
Zeker?<br />
Nee, natuurlijk niet! Je hebt immers enkel de inhoudelijke voorbereiding achter de rug. Nu is<br />
het tijd om te repeteren.<br />
Zoals een acteur zijn tekst van buiten moet kennen tegen de repetities, raad ik je aan om je<br />
presentatie enkele keren door te nemen vooraleer je begint te oefenen.<br />
Steve Jobs en de 10.000-uurregel<br />
Het is een bekende theorie dat je 10.000 uren oefening nodig<br />
hebt om een bepaalde vaardigheid, zoals het bespelen van een<br />
muziekinstrument, onder de knie te krijgen. Dat geldt ook voor<br />
spreken voor een groep.<br />
Veel sprekers verschuilen zich achter het excuus dat ze niet in de<br />
wieg gelegd zijn om te spreken voor een publiek en dus nooit<br />
een charismatische Steve Jobs zullen worden.<br />
Wat ze vaak niet weten, is dat Steve Jobs geen natuurtalent was<br />
maar een topspreker werd door veel te oefenen.<br />
TOP<br />
TIP<br />
7<br />
De volgorde van je slideshow en je tekst uit het hoofd kennen<br />
• Leer eerst in grote lijnen de opbouw van je presentatie van buiten.<br />
• Studeer dan in detail de volgorde in en hetgeen er één voor één op het scherm verschijnt.<br />
• Schrijf je begin- en slotwoord en je kernboodschappen uit. Het begin- en slotwoord kan<br />
een oneliner zijn of een snedige zin waarmee je indruk maakt. Leer de tekst voor deze twee<br />
cruciale momenten woordelijk uit het hoofd.<br />
• Voor de rest van je tekst is het voldoende om de essentie en de volgorde te kennen.<br />
Een steekkaart is een prima hulpmiddel bij het studeren. Noteer beknopt de punten die je<br />
tijdens de presentatie wil aankaarten. Om te vermijden dat je ze afleest, noteer je beter geen<br />
volzinnen. Behalve voor de belangrijkste boodschappen. Die schrijf je wel volledig uit.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Neem je tekst op en herbeluister hem<br />
Hoe vaker je een tekst hoort of herhaalt, hoe gemakkelijker je hem memoriseert. Focus je pas<br />
op de presentatietechnieken wanneer je het verhaal van A tot Z kent.<br />
OVER STIEREN PRATEN IS IETS ANDERS<br />
DAN IN DE ARENA STAAN<br />
Oefen voor een publiek en vraag om feedback<br />
Oef. Het meest saaie gedeelte is achter de<br />
rug. Nu je de tekst kent, kunnen we van<br />
start gaan <strong>met</strong> de repetities. Het Franse<br />
‘répéter’ betekent ‘herhalen’. Zodra je iets<br />
vaak genoeg herhaalt, wordt het een<br />
automatisme.<br />
Repeteer dus zo vaak mogelijk, totdat<br />
je de tekst even vloeiend uitspreekt als<br />
het alfabet. Op dat moment ben je in<br />
staat om gevat te reageren wanneer iets<br />
onverwachts zou gebeuren tijdens de<br />
presentatie.<br />
72 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
73
Hoe meer de repetitie de eigenlijke presentatie<br />
benadert, hoe beter. Oefen dus staand en<br />
luidop in plaats van zittend en binnensmonds<br />
mompelend. Doe alsof je de presentatie echt<br />
geeft en breek de repetitie niet af of herbegin<br />
niet. Hou ook de klok in het oog en voorzie tijd<br />
om in interactie te gaan <strong>met</strong> het publiek. Vraag<br />
je teamgenoten, je supervisor of misschien je<br />
partner om de repetitie bij te wonen en nadien<br />
openhartige en eerlijke feedback te geven.<br />
Is er niemand beschikbaar om je repetitie te volgen? Knip de gezichten uit die je achteraan dit<br />
cursusboek vindt. Zet enkele stoelen in de kamer, hang de gezichten erover en je publiek zit<br />
klaar.<br />
TOP<br />
TIP<br />
8<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Film je presentatie en herbekijk de opname<br />
Je eigen presentatie herbekijken kan best confronterend zijn. Je zal verbaasd zijn over wat<br />
je opmerkt: stopwoorden, veel euh’s, afwezigheid van stiltes, een wiebelende houding,<br />
friemelende handen, geen oogcontact <strong>met</strong> je publiek, enz.<br />
Tijd om je presentatietechnieken te verbeteren!<br />
Hoe blijft je<br />
boodschap<br />
74 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
écht hangen?<br />
<strong>Presenteren</strong><br />
675<br />
<strong>met</strong> impact
6<br />
Hoe blijft je<br />
boodschap<br />
écht hangen?<br />
6 A <strong>Presenteren</strong> is<br />
communiceren<br />
Wees geen postbode<br />
Ik zie heel wat sprekers die zich eerder als een postbode gedragen en hun<br />
presentatie koel en kil in de brievenbus van de toehoorders droppen.<br />
Voel je weinig of geen passie voor het onderwerp waarover je spreekt? Neem<br />
je liever geen standpunt in? Stuur dan een mail <strong>met</strong> informatie in plaats van de<br />
kostbare tijd van je publiek in beslag te nemen.<br />
Je hebt passie nodig om een inspirerende en verfrissende presentatie te geven,<br />
het vuur aan te wakkeren bij je toehoorders en jouw kennis als een ware meester<br />
<strong>met</strong> hen te delen.<br />
Wanneer je iets vertelt waarvan jouw hart sneller klopt, komen je verhalen,<br />
je beelden en je presentatiestijl tot leven. Op dat moment inspireer je de<br />
aanwezigen én geef je de presentatie van je leven.<br />
76 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
77
1<br />
VAN INFORMATIE NAAR COMMUNICATIE<br />
INTERACTIE<br />
& DUIDING<br />
INFORMATIE<br />
Informatie<br />
Informeren is eenrichtingsverkeer: je licht mensen in over iets en gaat ervan uit dat ze jou<br />
<strong>met</strong>een begrijpen. Helaas is dat laatste lang niet altijd het geval. Wie informeert, houdt immers<br />
geen rekening <strong>met</strong> het kennisniveau van de toehoorders en vraagt niet of ze de boodschap<br />
begrepen hebben.<br />
Het is niet omdat jij een boodschap uitzendt dat de anderen die ook ontvangen. Het gebeurt<br />
geregeld dat de spreker al informatie deelt terwijl het publiek nog niet klaar is om te luisteren.<br />
De informatie die je geeft mag maximaal één derde van de totale duur van jouw<br />
presenatie in beslag nemen. De overige twee derden van de tijd besteed je aan<br />
interactie en duiding. Je publiek heeft voldoende tijd nodig om alles te laten<br />
doorsijpelen en te onthouden.<br />
Maak gebruik van de voordelen van<br />
gesproken communicatie om de<br />
impact van je presentatie te verhogen.<br />
Leg inhoudelijke accenten door zaken<br />
te benadrukken, confronteer de<br />
aanwezigen, speel in op wat er gebeurt,<br />
geef voorbeelden, laat je publiek<br />
lachen, etc.<br />
Breng je boodschap voldoende<br />
duidelijk. Wil je weten of de aanwezigen<br />
ze begrepen hebben? Vraag het hen!<br />
Je krijgt geen tweede<br />
kans om een eerste<br />
indruk te maken.<br />
OSCAR WILDE<br />
Je speelt als spreker in op de behoeften van je toehoorders door hen enerzijds iets nieuws te<br />
leren en anderzijds emotioneel te prikkelen.<br />
De linkerzijde van onze hersenen is gericht op logica, feiten en harde cijfers. De rechterzijde<br />
daarentegen bepaalt ons humeur en is gevoelig voor emotionele en muzikale prikkels.<br />
Breng je presentatie op een manier die beide hersenhelften aanspreekt. Communiceer in<br />
plaats van te informeren.<br />
TOP<br />
TIP<br />
9<br />
Communicatie<br />
Communiceren daarentegen is tweerichtingsverkeer tussen de zender en de ontvanger. Check<br />
als spreker eerst of je toehoorders klaar zijn om je boodschap te ontvangen. Toets ook af of<br />
je publiek je boodschap begrijpt zoals jij ze bedoelt. Betrek de aanwezigen maximaal en zorg<br />
voor interactie.<br />
INFORMATIE<br />
Zeg niet:<br />
De vernieuwde versie 4.2.01 van het onlinesysteem maakt het voortaan mogelijk dat twee<br />
of meer gebruikers een document tegelijkertijd gebruiken. De module X.Y.Z zorgt elke vijf<br />
seconden voor een automatische synchronisatie van alle wijzigingen. De back-ups worden<br />
weggeschreven naar de centrale G-schijf.<br />
COMMUNICATIE<br />
Zeg wel:<br />
Wist je dat je voortaan wijzigingen in een document kan aanbrengen terwijl iemand anders<br />
tegelijkertijd aan hetzelfde document werkt? Zo werk je efficiënter samen en speel je korter<br />
op de bal. Doordat alle wijzigingen om de vijf seconden automatisch gesynchroniseerd<br />
worden, mag je er zeker van zijn dat er niets verloren gaat. Geef toe, handig hé!<br />
Informatie is onpersoonlijk. Communicatie daarentegen is op maat van je publiek. Door termen<br />
te gebruiken die aansluiten bij de leefwereld van de aanwezigen, vergroot je de betrokkenheid.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Communiceer in plaats van te informeren<br />
Wil je dat je boodschap echt blijft hangen? Communiceer in plaats<br />
van te informeren!<br />
Een spreker die communiceert, verplaatst zich in het standpunt van<br />
de toehoorder die zich afvraagt ‘Wat Heb Ik Daar Aan?’.<br />
Speel in op de leefwereld van je publiek. Betrek de aanwezigen, daag<br />
hen uit en maak hen nieuwsgierig.<br />
WHIDA<br />
Wat<br />
Heb<br />
Ik<br />
Daar<br />
Aan?<br />
78 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
79
Neem je de tijd om contact te maken <strong>met</strong> de aanwezigen en te vragen hoe het <strong>met</strong> hen<br />
gaat? Door als spreker nieuwsgierig te zijn naar je publiek, vergroot de kans dat je publiek<br />
nieuwsgierig is naar jouw boodschap.<br />
Pols bij de toehoorders of ze begrijpen wat je vertelt. Hoe denken ze over hetgeen je brengt en<br />
wat voelen ze erbij? Vraag het en toets af wat ze van je presentatie onthouden.<br />
Een goede communicator vertaalt zijn boodschap naar de taal die de aanwezigen begrijpen.<br />
Zo hebben ze er echt iets aan.<br />
Ga er als spreker niet zomaar vanuit dat de aanwezigen je verhaal begrijpen zoals jij het<br />
bedoelt. Zij zijn evenzeer <strong>met</strong> zichzelf bezig. Ze vangen iets op en interpreteren het, laten<br />
dingen weg, voegen er zaken aan toe en vertalen wat overblijft naar hun leefwereld.<br />
Tussen hetgeen jij zegt en hetgeen het publiek begrijpt, gaapt een groot gat. Het gebeurt zelfs<br />
dat je toehoorders iets helemaal anders begrijpen dan hetgeen jij als spreker bedoelt.<br />
!<br />
Kijk aandachtig naar het woord ‘communicatie’. Er staat ‘UNI’: communicatie is een unie tussen<br />
jou als spreker en je toehoorders.<br />
Let ook op de volgorde van de letters: er staat U eN Ik, niet Ik eN U - dat zou commINUcatie<br />
opleveren.<br />
‘UNI’ betekent dat Ik mij als spreker in de eerste plaats op U als toehoorder moet richten en<br />
rekening houden <strong>met</strong> wie U bent, <strong>met</strong> wat er in U leeft, <strong>met</strong> wat U denkt of voelt en wat U<br />
nodig heeft om te kunnen begrijpen wat Ik bedoel.<br />
CommUNIceren vergroot je impact aanzienlijk.<br />
Kan jij raden<br />
welk liedje<br />
ik bedoel?<br />
• Bent U wel beschikbaar om naar mij te luisteren? Misschien bent U nog in gesprek <strong>met</strong> de<br />
persoon naast U? Of bent U zich nog aan het installeren? Vooraleer Ik begin te spreken, heb<br />
Ik Uw aandacht nodig om zeker te zijn dat U alles hoort wat Ik zeg.<br />
• Hoe zit het <strong>met</strong> Uw energieniveau? Wat heeft U nu nodig? Door het benoemen van Uw<br />
behoefte(n), creëer Ik als spreker goodwill.<br />
• Hoe kan Ik mijn verhaal aanpassen aan Uw leefwereld? Welke voorbeelden waarin U zich<br />
herkent, kan Ik U geven?<br />
A B<br />
• Vorm een duo en spreek af wie A is en wie B<br />
• A denkt aan een bekend liedje dat B zeker kent<br />
• A tikt de melodie van het liedje duidelijk hoorbaar op de tafel<br />
• B moet het liedje raden<br />
Wanneer Ik mij aan U aanpas, vergoot de kans dat U mij begrijpt zoals Ik het bedoel.<br />
Doe Ik dat niet en ben Ik enkel bezig <strong>met</strong> mijn verhaal zonder aandacht voor U, dan is<br />
commINUcatie het resultaat.<br />
Wees je bewust dat je spreekt voor een groep, niet voor jezelf.<br />
Wedden dat B het liedje niet raadt!<br />
De melodie klinkt zo duidelijk in het hoofd van A dat die zich maar moeilijk kan voorstellen dat<br />
B het niet zou raden. Van zelfoverschatting gesproken…<br />
B hoort alleen maar getik en kan de melodie onmogelijk herkennen op basis van een fractie<br />
van de informatie.<br />
De betekenis van je communicatie is datgene<br />
wat je publiek begrijpt, niet datgene wat jij als<br />
spreker bedoelt.<br />
Als spreker ben je soms teveel <strong>met</strong> jezelf bezig. Het is de aard van<br />
de mens om zichzelf op de eerste plaats te zetten. Naar wie ga<br />
je eerst op zoek op een foto van een groep waarvan je zelf deel<br />
uitmaakt? Juist, naar jezelf.<br />
I said SIT<br />
not SHIT<br />
Conclusie<br />
Presenteer jouw boodschap op maat van je publiek en denk niet dat het voor de<br />
aanwezigen duidelijk is omdat het voor jou duidelijk is.<br />
Merk je dat de aanwezigen de essentie van je verhaal missen? Oefen dan thuis extra!<br />
80 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
81
Al te vaak hoor ik sprekers klagen dat hun boodschap niet werd begrepen of verkeerd<br />
geïnterpreteerd. Ze argumenteren dat ze het nochtans zeer duidelijk hebben uitgelegd.<br />
Hiermee leggen ze de schuld bij de andere: de toehoorders zijn ongeïnteresseerd, ze hebben<br />
niet goed geluisterd, ze tonen geen respect, ze doen geen moeite, etc.<br />
Jezelf in de slachtofferrol wentelen, helpt je niet verder. Stel jezelf daarentegen de vraag: hoe<br />
pak ik het aan om de volle aandacht van de toehoorders te krijgen en ze te boeien?<br />
Vonden de aanwezigen je uiteenzetting langdradig en saai? Helaas pindakaas, ze hebben<br />
gelijk!<br />
Begrijpt het publiek je verhaal niet? Je hebt gecommINUceerd in plaats van gecommUNIceerd.<br />
Neem de reactie van je publiek niet persoonlijk. Verplaats je in het standpunt van de ander en<br />
bekijk wat je anders had kunnen aanpakken binnen het kader van je mogelijkheden.<br />
De weg naar groei ligt open wanneer je zelf de verantwoordelijkheid neemt om je presentatie<br />
<strong>met</strong> impact over te brengen naar je publiek.<br />
2<br />
HET BELANG VAN VERBALE COMMUNICATIE,<br />
LICHAAMSTAAL EN PARAVERBALE COMMUNICATIE<br />
HET LEVEN IS KORT<br />
LACH NU JE NOG<br />
TANDEN HEBT<br />
JE BENT NIET VERANTWOORDELIJK<br />
VOOR HET GEZICHT DAT JE KREEG<br />
BOB DELBECQUE<br />
MAAR WEL VOOR<br />
DE SMOEL DIE JE TREKT<br />
Niet alleen wat je zegt is belangrijk. Ook de manier waarop je het zegt, is van tel.<br />
Hoe interessant je boodschap ook is, het publiek begrijpt ze pas ten volle wanneer je ze op de<br />
juiste manier overbrengt. Je woorden vormen de basis. Met de manier waarop je ze overbrengt,<br />
maak je het verschil.<br />
Deze drie para<strong>met</strong>ers bepalen je communicatie:<br />
het<br />
verbale:<br />
WAT je zegt<br />
het<br />
paraverbale:<br />
je articulatie,<br />
intonatie, volume,<br />
spreeksnelheid<br />
en stilte<br />
de<br />
lichaamstaal:<br />
je houding,<br />
gebaren,<br />
oogcontact<br />
en mimiek<br />
82 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
83
Professor Albert Mehrabian van de Universiteit van Los Angeles in Californië (UCLA) onderzocht<br />
in 1967 hoe lichaamstaal de geloofwaardigheid van de communicatie beïnvloedt.<br />
Zijn onderzoek spitste zich toe op de context om emotioneel geladen boodschappen over te<br />
brengen. Hij stelde vast dat de betekenis van de communicatie (datgene wat de ontvanger van<br />
jouw boodschap begrijpt) slechts voor 7% wordt bepaald door wat men zegt en de woorden<br />
die men gebruikt. De manier waarop men iets zegt (klemtonen, stemvolume, ritme, stiltes, …)<br />
bepaalt 38% van het resultaat. De lichaamstaal tenslotte is verantwoordelijk voor 55% van de<br />
boodschap.<br />
Mehrabians onderzoek kwam tot stand in situaties waarin het woord en de lichaamshouding<br />
inconsistent waren: de gesproken woorden stemden niet overeen <strong>met</strong> de intonatie of de<br />
lichaamstaal van de zender. In deze dubbelzinnige situatie waren de ontvangers eerder<br />
geneigd om geloof te hechten aan de lichaamshouding dan aan de uitgesproken woorden.<br />
Je woorden vormen de basis<br />
Wil dat zeggen dat de woorden die we uitspreken niet belangrijk zijn?<br />
Natuurlijk zijn ze dat wel!<br />
Deze studie toont aan dat wanneer je enkel aandacht geeft aan wat je zegt en geen oogcontact<br />
maakt, stiltes laat vallen en gebaren gebruikt, je toehoorders wellicht amper 7% van je<br />
boodschap meekrijgen.<br />
Je woorden vormen de basis. Door ze te ondersteunen <strong>met</strong> de juiste lichaamstaal en paraverbale<br />
communicatie spreek je <strong>met</strong> impact voor een groep.<br />
Denk terug aan de leerkracht van wie je het meeste leerde. Gaf die op een enthousiaste manier<br />
les of eerder als een zoutpilaar? Ongetwijfeld was het een leerkracht die de leerstof overbracht<br />
op een begeesterende manier en <strong>met</strong> een uitgesproken lichaamstaal.<br />
6 B Technieken om je impact<br />
als spreker te vergroten<br />
Laten we een vergelijking maken tussen een presentatie voor een groep en voetbal.<br />
Elke voetbalmatch begint <strong>met</strong> een degelijke voorbereiding: de trainer analyseert de<br />
tegenstander en legt de opstelling en de tactiek vast. Vervolgens bespreekt hij de veldbezetting<br />
en de looplijnen <strong>met</strong> de ploeg. Vooraleer ze<br />
het veld opgaan, pept de trainer zijn spelers<br />
een laatste keer op om ze op scherp te<br />
zetten.<br />
Voetballen op hoog niveau is niet alleen<br />
een kwestie van talent en mentaliteit,<br />
het vraagt vooral veel training. Wie een<br />
topper als Haaland, De Bruyne of Mbappé<br />
wil worden, zal uren, dagen, jaren keihard<br />
moeten oefenen op balvaardigheid, de<br />
perfecte voorzet, op doel schieten, kracht<br />
en snelheid, uithouding, etc.<br />
Ook spreken voor een groep vraagt meer<br />
dan enkel talent. Wil je als spreker scoren,<br />
dan moet je het oefenterrein op om je, <strong>met</strong><br />
vallen en opstaan, te bekwamen in diverse<br />
technieken.<br />
Hoe komt het dat we slechts voor 7% naar de inhoud van een boodschap luisteren? Dat heeft<br />
te maken <strong>met</strong> het natuurlijke instinct van de mens. Bij de eerste mensen was het stemgeluid<br />
amper ontwikkeld. Zij kwamen niet verder dan het uitstoten van klanken en waren dus<br />
aangewezen op lichaamstaal.<br />
Dat heeft ertoe geleid dat lichaamstaal diep in onze hersenen geworteld zit als primair<br />
communicatiemiddel.<br />
PRESENTEREN<br />
MET SLIDES<br />
verbinding<br />
presenteren <strong>met</strong> slides<br />
je verplaatsen<br />
spreeksnelheid<br />
subtekst<br />
interactie<br />
verrassingseffect<br />
oogcontact<br />
houding<br />
stilte<br />
volume & intonatie<br />
gebaren<br />
lastige situaties<br />
84 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
85
AN EASY WAY TO FIND YOUR OWN STYLE<br />
IS TO EXAGGERATE YOURSELF A BIT<br />
AND THEN FIND A BALANCE<br />
JOHAN LINDEBERG<br />
Tijdens de training stretchen voetballers hun<br />
spieren. Dat doen ze niet alleen om op te warmen.<br />
Het stretchen houdt hun spieren soepel en rekbaar zodat ze tijdens de match een tandje<br />
kunnen bijsteken wanneer dat nodig blijkt.<br />
Ik nodig je uit om hetzelfde te doen en te stretchen door te overdrijven tijdens het oefenen<br />
van de diverse technieken. Ik voorspel dat:<br />
1. Je je ongemakkelijk, misschien zelfs belachelijk zal voelen en denkt dat je enorm<br />
aan het overdrijven bent.<br />
2. Je testpubliek het allerminst overdreven vindt.<br />
Wat voor jou overdreven lijkt, is dat helemaal niet voor je publiek. Verlaat je comfortzone en<br />
overdrijf: maak alles veel groter, luider en expressiever.<br />
Van comfortzone naar leerzone<br />
EEN SCHIP IS VEILIG IN DE HAVEN<br />
MAAR DAT IS NIET WAAR SCHEPEN VOOR GEBOUWD ZIJN<br />
WILLIAM SHEDD<br />
Tijdens deze opleiding loop je ongetwijfeld tegen je grenzen aan. Of raak je gefrustreerd<br />
omdat je nu nog niet kan wat je eigenlijk al onder de knie zou willen hebben.<br />
Bekijk het positief: wanneer je tegen je grens aanloopt, verlaat je de comfortzone en stap je<br />
de leerzone binnen. Je kan enkel leren door uit je comfortzone te komen, hoe onwennig dat<br />
ook voelt.<br />
Het aanleren van nieuwe vaardigheden vergt aanpassing, geduld en doorzetting. Wie volhardt,<br />
breidt zijn comfortzone uit en groeit als mens.<br />
JE ZULT NIMMER NIEUWE OCEANEN ONTDEKKEN<br />
ALS JE NIET DE MOED HEBT<br />
OM DE KUST UIT HET OOG TE VERLIEZEN<br />
Reken erop dat je alle hoeken van de leerzone zal zien. Maar wees gerust, de trainer heeft<br />
ervaring en waakt erover dat je in de leerzone blijft en niet in de paniekzone belandt. Vertrouw<br />
op de aanpak van de trainer om je doorheen het proces te gidsen.<br />
De leerzone is the place to be. Leren spreken voor een groep is een proces van vallen en<br />
opstaan. En vallen kan pijn doen. Vanop de grond moet je opnieuw overeind krabbelen en<br />
bekijken hoe je het de volgende keer beter aanpakt. Richt je op de vooruitgang die je boekt,<br />
niet op hetgeen nog niet lukt.<br />
NIET OMDAT HET ZO MOEILIJK IS<br />
WAGEN WIJ HET NIET<br />
MAAR OMDAT WIJ HET NIET WAGEN<br />
IS HET ZO MOEILIJK<br />
SENECA<br />
Hou het hoofd boven water<br />
Verwacht niet dat je alle technieken tegelijkertijd kan verbeteren. Ik raad je aan om tijdens het<br />
oefenen op één techniek tegelijk te focussen. Zo hou je het hoofd boven water en voorkom je<br />
frustratie.<br />
leerzone<br />
comfortzone<br />
paniekzone<br />
groei &<br />
ontwikkeling<br />
stilstand<br />
=achteruitgang<br />
vastlopen,<br />
vertrouwen<br />
verliezen<br />
86 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
87
1<br />
BOUW VERBINDING OP MET JE PUBLIEK<br />
ZONDER VERBINDING KAN JE<br />
NIET SURFEN OP HET INTERNET.<br />
LOGISCH TOCH?<br />
WAAROM VERGETEN WE DAN VAAK<br />
OM EERST VERBINDING TE MAKEN<br />
WANNEER WE MET DE ANDER<br />
WILLEN COMMUNICEREN?<br />
FREDERIK IMBO<br />
Je publiek heeft amper één minuut nodig om<br />
onbewust in te schatten of het de moeite is om naar<br />
jou te luisteren. Aan jou om <strong>met</strong>een een positieve<br />
indruk te maken en aandacht te schenken aan je<br />
toehoorders.<br />
Zoals je ondertussen weet, bereik je <strong>met</strong><br />
commUNIceren veel meer dan <strong>met</strong> informeren.<br />
Door de aanwezigen te betrekken, blijft de inhoud<br />
van je presentatie beter hangen.<br />
Om de aanwezigen tot interactie aan te zetten,<br />
moet je eerst hun vertrouwen winnen. Het eerste<br />
wat je als spreker te doen staat, is verbinding<br />
opbouwen <strong>met</strong> je publiek. Dat doe je door contact<br />
te maken en vertrouwen teweeg te brengen.<br />
Op het moment dat je verbinding hebt <strong>met</strong> de<br />
aanwezigen zijn ze klaar om aandachtig naar jou<br />
te luisteren. Op dat moment ben jij ook klaar om<br />
hen toe te spreken.<br />
Het opbouwen van verbinding wordt in het Latijn<br />
‘captatio benevolentiae’ genoemd, het welwillend<br />
stemmen van het publiek. Een bekend voorbeeld<br />
is priester Daens die in de gelijknamige film zijn<br />
toehoorders meermaals aanspreekt <strong>met</strong> ‘Broeders’<br />
en ‘Vrienden’.<br />
Een ander voorbeeld is dat van Barack Obama<br />
88 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
89
die in maart 2014 een toespraak gaf in het Paleis voor Schone<br />
Kunsten in Brussel. Hij opende <strong>met</strong> de woorden: ‘Good evening.<br />
Goede avond. Bonsoir. Guten abend’. Door het publiek aan<br />
te spreken in de drie officiële landstalen won hij <strong>met</strong>een de<br />
aandacht.<br />
De president werd aangekondigd door Laura Hemmati. Deze<br />
dame, een bewonderaarster van Obama, leidde een project<br />
dat jonge vrouwen stimuleert om leiderschap op te nemen. Na zijn begroeting in de drie<br />
talen zei Obama: ‘Dank je Laura voor jouw opmerkelijke inleiding’. Vervolgens vertelde hij dat<br />
Laura hem aanmoedigde om niet zenuwachtig te zijn net voor hij het podium op kwam. Door<br />
dit echt gebeurde verhaal <strong>met</strong> charme en humor te vertellen, had de president de hele zaal<br />
onmiddellijk op zijn hand.<br />
Door op een elegante manier de aandacht te trekken, stem je de aanwezigen gunstig. Bruskeer<br />
of forceer vooral niet. Dat heeft het omgekeerde effect.<br />
Er zijn vijf aandachtspunten om als spreker écht verbinding te maken <strong>met</strong> je publiek. Ongeacht<br />
of je zittend spreekt tijdens een vergadering <strong>met</strong> slechts enkele aanwezigen of rechtopstaand<br />
voor een bomvolle aula.<br />
Dit zijn de aandachtspunten in willekeurige volgorde:<br />
Vraag aandacht zoals een dirigent<br />
Laat je blik over de volledige zaal gaan en kijk de aanwezigen aan <strong>met</strong> je hele lichaam. Toon<br />
duidelijk dat je hen aankijkt en contact wil maken. Zo voelen ze dat je <strong>met</strong> hen begaan bent.<br />
Denk aan de dirigent die aandacht vraagt en pas begint te dirigeren op het moment dat hij<br />
van alle muzikanten de volle aandacht krijgt.<br />
Speel in op wat er gebeurt<br />
Voel wat er leeft bij je toehoorders, speel<br />
erop in en bouw interactie op. Wees<br />
aandachtig voor wat er zich in de zaal<br />
afspeelt en benoem het voor het volledige<br />
publiek. Doe het op een uitnodigende en<br />
verbindende manier, niet belerend.<br />
• Om de aandacht van een rumoerig<br />
publiek te trekken, kan je op een vriendelijke manier net iets luider spreken. Test bijvoorbeeld<br />
het volume van je microfoon en zeg iets korts zoals Goeiemorgen/Goede middag/Goede<br />
avond/Mag ik jullie aandacht alsjeblief?/Ja, oké?...<br />
Herhaal dit tot het stil is en je voelt dat iedereen (opnieuw) klaar is om zijn aandacht op jou<br />
te richten.<br />
• Benoem wat je ziet wanneer er aanwezigen nog een plaats zoeken of een kop koffie<br />
inschenken.<br />
Bijvoorbeeld: Zit iedereen op een goede plek, <strong>met</strong> een leuke buurman of -vrouw naast<br />
zich? Nog een lekkere kop koffie Bert om goed wakker te zijn? Laten jullie Bert vlot door<br />
zodat hij geen koffie morst?’<br />
• Noem de naam van enkele aanwezigen op een uitnodigende manier. Doe dat in willekeurige<br />
volgorde en loop het rijtje niet af, dat is te voorspelbaar.<br />
• Geef iemand een complimentje en nodig hem of haar uit om te reageren. Bijvoorbeeld:<br />
Anne, je hebt een leuke trui aan <strong>met</strong> 1975 op. Is dat jouw geboortejaar?<br />
• Trek een gesprek tussen twee aanwezigen open naar de hele groep. Bijvoorbeeld: Marijke<br />
zegt dat er op de ring een ongeval gebeurd is. Wie heeft daarvan hinder ondervonden?<br />
• Verwijs naar een vorige spreker. Bijvoorbeeld: Vonden jullie het verhaal van Bruno ook zo<br />
boeiend?<br />
• Zit je publiek in een U-opstelling? Ga letterlijk dichter staan, stap in de U en pik in op wat er<br />
gebeurt. Stap pas achteruit op het moment dat je de aandacht van iedereen hebt.<br />
• Speel in op de actualiteit:<br />
• De micro-actualiteit: wat er hier en nu in deze ruimte gebeurt.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
- Hoe energiek voelen jullie zich? Welk cijfer tussen 0 (klinisch dood) en 10<br />
(hyperenergiek) zou je jezelf geven?<br />
- Nog twee uurtjes geduld en het is weekend. Hebben jullie leuke plannen?<br />
WEES HIER EN NU AANWEZIG.<br />
WEES LATER ERGENS ANDERS.<br />
IS DAT ZO MOEILIJK?<br />
DAVID BADER<br />
• De macro-actualiteit: wat er buiten deze ruimte gebeurt.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
- Terwijl de EU-ministers zich in Brussel over de vluchtelingencrisis buigen, zullen wij<br />
ook leiderschap nodig hebben om…<br />
- Vandaag is het precies ... jaar geleden dat … gebeurde. Wisten jullie dat?<br />
90 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
91
Bouw spanning op <strong>met</strong> een lange stilte<br />
Zoals je weet, staat ‘UNI’ in het woord commUNIcatie<br />
voor ‘U eN Ik’. Door interactie op te bouwen <strong>met</strong> de<br />
aanwezigen schenk je aandacht aan het aspect ‘U’.<br />
Voel je dat je ze voldoende aandacht hebt gegeven,<br />
draai dan de rollen om en laat merken dat je wenst dat<br />
zij nu naar jou luisteren.<br />
Laat een lange stilte vallen om in de verf te zetten dat<br />
je écht aandacht wil vooraleer je begint te spreken. De<br />
stilte – het aspect ‘eN’ uit commUNIcatie – vormt als<br />
het ware de transitzone tussen de aandacht voor U als<br />
toehoorder en de aandacht voor wat Ik als spreker wil<br />
vertellen.<br />
Durf overdrijven - ook al heb je zelf het gevoel dat de stilte oneindig duurt - en hou de stilte<br />
aan tot je voelt en merkt dat het publiek erop reageert.<br />
Heb je na een lange stilte de aandacht van de aanwezigen te pakken, dan is het moment<br />
aangebroken om de leiding te nemen. Tijd voor het aspect ‘Ik’ van ‘U eN Ik’.<br />
Zet het publiek <strong>met</strong>een op scherp door bijvoorbeeld krachtig in je handen te klappen of<br />
enthousiast ‘JA!’ uit te spreken. Door een standpunt te poneren of het onderwerp van je<br />
presentatie op een speelse manier in te leiden, maak je iedereen nieuwsgierig. Wees authentiek<br />
en vertel enkel wat je echt meent.<br />
Haal een anekdote aan die verband houdt<br />
<strong>met</strong> de inhoud van je presentatie. Laat een<br />
voorwerp zien. Begin <strong>met</strong> een pakkende quote<br />
of een inspirerend citaat. Of schrijf ostentatief<br />
één woord of cijfer neer.<br />
Dit alles heeft maar één doel: een krachtige<br />
indruk maken vanaf de start van je presentatie.<br />
Spreek voldoende luid en duidelijk, en bouw<br />
de spanning op. Neem de leiding en hou in<br />
gedachten dat jij tijdens je presentatie de baas<br />
bent en jij de regels bepaalt.<br />
STILTE IS ER OM VAN TE GENIETEN<br />
NIET OM ZE TE VULLEN<br />
Een stilte laten vallen, werkt enkel wanneer je het publiek nadrukkelijk aankijkt. Op die manier<br />
laat je voelen dat je iets in petto hebt.<br />
Glimlach en lok een reactie uit. Kijk je toehoorders uitnodigend aan en vraag <strong>met</strong> je blik of ze<br />
klaar zijn om naar jou te luisteren. Trek je wenkbrauwen omhoog, sper je ogen open, maak een<br />
uitnodigend gebaar <strong>met</strong> je handen en knik om hen aan te moedigen om te reageren.<br />
Start je eigenlijke presentatie<br />
Denk: 'Ik wil iedereen echt mee hebben’<br />
Ondertussen weet je<br />
dat het mentale aspect<br />
een belangrijke rol<br />
speelt wanneer je voor<br />
een groep spreekt. Kijk<br />
de aanwezigen aan,<br />
speel in op de situatie,<br />
laat een lange stilte en<br />
neem de leiding terwijl<br />
je in stilte tegen jezelf<br />
zegt:<br />
Doe of zeg iets waardoor de<br />
toehoorders <strong>met</strong>een nieuwsgierig<br />
worden om naar jou te luisteren.<br />
ZIJN JULLIE<br />
ER KLAAR VOOR?<br />
IK HEB ER ZIN IN!<br />
IK START PAS/GA PAS<br />
VERDER WANNEER WE<br />
ÉCHT CONTACT HEBBEN.<br />
IK WIL JULLIE<br />
VOLLEDIGE AANDACHT.<br />
IK DRING AAN TOT IK<br />
REACTIE KRIJG.<br />
IK BEN BENIEUWD OF<br />
JULLIE BENIEUWD ZIJN.<br />
IK BRENG MIJN<br />
PRESENTATIE VOOR JULLIE,<br />
NIET VOOR MEZELF.<br />
IK WIL DAT<br />
MIJN BOOD-<br />
SCHAP IMPACT<br />
HEEFT OP<br />
JULLIE.<br />
92 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
93
Verbinding maken <strong>met</strong> je publiek is geen trucje of doen alsof. Verbinding maken is de<br />
aanwezigen bij je verhaal betrekken, hen laten zien dat je bereid bent om <strong>met</strong> hen rekening te<br />
houden, hen aankijken en oprechte interesse tonen.<br />
Enthousiasme veinzen is uit den boze. Je publiek doorprikt fake enthousiasme, vertrouwt je<br />
niet meer en haakt af.<br />
2<br />
MAAK OOGCONTACT<br />
Howard Thurston<br />
… was een van de meest succesvolle goochelaars uit de<br />
Amerikaanse geschiedenis. Veertig jaar lang reisde hij<br />
de wereld rond en bracht zijn publiek in vervoering <strong>met</strong><br />
illusies. Meer dan zestig miljoen mensen zagen de man<br />
aan het werk.<br />
Als reden voor zijn succes noemde hij zijn oprechte<br />
belangstelling voor zijn publiek. Hij verklapte dat veel<br />
van zijn collega’s aan hun voorstelling begonnen <strong>met</strong> de<br />
gedachte dat ze die domme uilskuikens eens flink voor de<br />
gek zouden houden.<br />
De benadering van Thurston was helemaal anders.<br />
Telkens hij het toneel opwandelde, herhaalde hij bij<br />
zichzelf hoe dankbaar hij was om voor de aanwezigen te<br />
mogen goochelen. Voor elke voorstelling realiseerde hij zich dat hij dankzij zijn publiek<br />
een prettig leven leidde. Telkens weer gaf hij het beste van zichzelf en liet hij zijn publiek<br />
genieten van een mooie voorstelling.<br />
Deze man hield van zijn publiek en het publiek hield van hem.<br />
Het is een universeel verlangen van de mens om door anderen gezien te worden. Als spreker<br />
krijg je de uitgelezen kans om deze behoefte van je publiek te vervullen door oogcontact te<br />
maken.<br />
Toegegeven, zeggen dat<br />
je naar het publiek moet<br />
kijken, is een open deur<br />
intrappen. Het lijkt logisch.<br />
Toch zie ik veel sprekers<br />
die, zoals een vuurtoren,<br />
hun blik over het publiek<br />
laten glijden. Bij oogcontact<br />
ligt het accent echter op<br />
‘contact’ en niet zozeer op<br />
‘oog’. Je weet wel: je kan<br />
‘kijken’ of ‘kijken KIJKEN’!<br />
Laat zien dat je kijkt<br />
Wil je iemand uit het publiek echt het gevoel geven dat hij gezien wordt, dat hij voor jou van<br />
belang is en dat je hem of haar wil betrekken? Richt dan je hele lichaam naar de persoon in<br />
kwestie, laat zien dat je hem aankijkt en dat hij jouw volle aandacht heeft.<br />
94 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
95
• Gebruik je hele lichaam om te tonen dat je een bepaalde persoon aanspreekt. Spreek<br />
gedurende enkele seconden alleen <strong>met</strong> die ene persoon, blijf staan en richt je hele lichaam<br />
naar hem of haar. Gebruik je mimiek, je benen, heupen, schouders, armen, nek en handen.<br />
Buig je bovenlichaam in de richting van de persoon die je aankijkt. Steun daarbij op je<br />
standbeen – je linkse been als je naar links kijkt, je rechtse been als je naar rechts kijkt. Het<br />
andere been hou je gestrekt terwijl de punt van je voet de grond raakt.<br />
Om oogcontact te maken <strong>met</strong> een andere persoon die aan de andere kant van de zaal zit,<br />
verleg je je gewicht naar het andere been. Door opvallend van positie te veranderen, voelt<br />
de persoon in kwestie zich belangrijk en gewaardeerd.<br />
• Versterk oogcontact door het te ondersteunen <strong>met</strong> een gebaar. Varieer zoveel mogelijk:<br />
Wijs <strong>met</strong> je<br />
linkerhand naar<br />
links. Of <strong>met</strong> je<br />
rechterhand naar<br />
rechts.<br />
Wijs <strong>met</strong> je<br />
linkerhand naar<br />
rechts. Of <strong>met</strong> je<br />
rechterhand naar<br />
links.<br />
• Zie je vanuit je positie een deel van het publiek niet of minder goed? Blijf staan, ook al gaat<br />
het tegen je gevoel in. Buig naar rechts of naar links, of rek je uit om deze aanwezigen toch<br />
in het zicht te krijgen. Door dat te doen, krijgt de persoon die je aankijkt het gevoel dat hij<br />
belangrijk is en dat je extra moeite doet.<br />
Toon <strong>met</strong> beide<br />
handen naar wie<br />
je kijkt.<br />
Zit de persoon<br />
dicht bij jou? Buig<br />
je lichaam en je<br />
hoofd wat voorover<br />
zodat het op een<br />
onderonsje lijkt.<br />
Toon zonder<br />
handen naar wie<br />
je kijkt.<br />
Zit de persoon ver(der)<br />
van je? Maak jezelf<br />
groter, sta op je tenen<br />
en kijk de persoon aan<br />
<strong>met</strong> je kin naar boven<br />
gericht.<br />
Kijk lang genoeg<br />
• Hou het oogcontact aan tot wanneer er écht contact is.<br />
Hoelang? Minstens enkele seconden. De tijd die je nodig<br />
hebt om een glas water in te schenken is een goede maatstaf.<br />
Als spreker heb je snel het gevoel dat je overdrijft. Leer daarom<br />
aanvoelen wanneer je écht contact hebt <strong>met</strong> iemand.<br />
• Je kan het aankijken van een toehoorder vergelijken <strong>met</strong><br />
een bord dat je draaiende houdt op een stok. Eenmaal het<br />
op gang is, draait het bord een tijdje vanzelf. Je moet er<br />
pas opnieuw een draai aan geven wanneer het dreigt stil te<br />
vallen. Op deze manier kan je veel borden tegelijk draaiende<br />
houden.<br />
Oogcontact werkt op eenzelfde manier. Wanneer je een<br />
aanwezige <strong>met</strong> volle aandacht en ostentatief aankijkt, voelt<br />
die zich nog een hele tijd betrokken zonder dat er verder<br />
oogcontact nodig is.<br />
MANNEN ZIJN ZO GEMAAKT<br />
DAT ZIJ EEN ZINNIG ARGUMENT KUNNEN WEERSTAAN<br />
MAAR TOCH BEZWIJKEN VOOR EEN BLIK<br />
HONORÉ DE BALZAC<br />
96 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
97
Lok een reactie uit<br />
Om een reactie uit te lokken bij je toehoorders heb je een intense, overtuigende en krachtige<br />
blik nodig.<br />
!<br />
Oefen<br />
in de<br />
supermarkt<br />
TOP<br />
TIP<br />
10<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Lok <strong>met</strong> oogcontact een reactie uit<br />
Oogcontact gaat om contact <strong>met</strong> je ogen. Laat je blik dus boekdelen spreken en dring aan<br />
op een reactie van je toehoorder. Dat kan een ja-knik zijn of een glimlach, een frons, een<br />
verandering van houding,…<br />
Krijg je geen teken van leven? Je bent zijn aandacht kwijtgespeeld.<br />
Maak oogcontact <strong>met</strong> een medewerk(st)er in de supermarkt en kijk de persoon<br />
in kwestie uitnodigend aan terwijl je hem of haar goedemorgen wenst of je<br />
klantenkaart afgeeft. Tracht een reactie uit te lokken.<br />
WEES OP JE HOEDE VOOR MENSEN DIE NOOIT LACHEN<br />
HET ZIJN GEEN SERIEUZE MENSEN<br />
ALPHONSE ALLAIS<br />
Verleg duidelijk je blik<br />
Hoe lok je een reactie uit?<br />
• Knik of trek je wenkbrauwen omhoog tijdens<br />
het oogcontact.<br />
• Dring aan tot er een reactie komt. Komt die<br />
er niet, zoek dan opnieuw en explicieter<br />
oogcontact door bijvoorbeeld een<br />
ondersteunend handgebaar te maken in<br />
de richting van de persoon in kwestie.<br />
• Merk je dat de toehoorder geen oogcontact<br />
wenst of wegkijkt? Forceer niets en zoek<br />
oogcontact <strong>met</strong> iemand anders.<br />
• Om oogcontact te maken <strong>met</strong> een andere toehoorder verbreek je eerst krachtdadig het<br />
oogcontact <strong>met</strong> de ene persoon. Blijf tijdens de wissel nergens hangen <strong>met</strong> je blik en kijk<br />
de andere toehoorder onmiddellijk in de ogen.<br />
• Verleg je blik van de ene naar de andere persoon zonder voorspelbaar te worden. Kies niet<br />
voor de buurman of -vrouw maar voor iemand aan de andere kant van de zaal. Zo hou je<br />
het publiek alert en blijf je dat zelf ook.<br />
98 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
99
TOP<br />
TIP<br />
11<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Verdeel een grote zaal in denkbeeldige zones<br />
Hoe maak je oogcontact <strong>met</strong> een bomvolle zaal? Verdeel de zaal dan in vier of meer<br />
denkbeeldige zones. Maak oogcontact <strong>met</strong> een willekeurig iemand in bijvoorbeeld zone A.<br />
Vervolgens kijk je naar bijvoorbeeld zone D en pikt daar opnieuw een toehoorder uit waar<br />
je oogcontact mee maakt. Zo ga je voortdurend van de ene zone naar de andere zodat je<br />
na verloop van tijd zoveel mogelijk verschillende aanwezigen een paar seconden exclusief<br />
aandacht hebt gegeven. Het voordeel van deze techniek is dat iedereen die in dezelfde zone<br />
zit, zich aangesproken en gezien voelt.<br />
!<br />
Tijd voor nieuwe vrienden<br />
Denk aan een artiest in een grote concertzaal. Hij wuift naar iemand helemaal achteraan in de<br />
zaal. Zo lijkt het althans. Want de man is verblind door de spots en kan niemand herkennen.<br />
Toch gelooft iedereen in die bepaalde zone dat de aandacht speciaal op hem of haar is gericht.<br />
Meesterschap!<br />
Maak kennis <strong>met</strong> je nieuwe vrienden. Vanaf nu luisteren zij altijd naar jou wanneer je de<br />
spreektechnieken oefent en je collega’s of huisgenoten niet beschikbaar zijn.<br />
Knip de gezichten op de bladzijden achteraan in dit boek uit en bevestig ze op de rugleuning<br />
van een stoel. Verdeel de stoelen over de ruimte en je nieuwe vrienden zitten klaar om naar<br />
jouw presentatie te luisteren.<br />
Kies telkens één tip uit om mee aan de slag te gaan<br />
Om je volledig te concentreren op de spreektechniek in kwestie en niet te hoeven nadenken<br />
over wat je gaat zeggen, vervang je de inhoud van je presentatie door bijvoorbeeld de letters<br />
van het alfabet, de maanden van het jaar, de getallen van 1 tot 50, etc.<br />
Zodra je het maken van oogcontact vrij goed onder de knie hebt, oefen je opnieuw <strong>met</strong> je<br />
eigen presentatie.<br />
Staand of zittend?<br />
Je kan alle tips toepassen terwijl je staand<br />
voor een groep spreekt of al zittend het<br />
woord neemt. Ook wanneer je zit, moet je de<br />
aanwezigen duidelijk maken dat je oogcontact<br />
wil. Plaats je ellebogen op de tafel en richt je<br />
lichaam naar een toehoorder door op je linkerof<br />
rechterbil te steunen. Overdrijf tijdens het<br />
oefenen. Kan je een hand onder je ene bil<br />
schuiven? Dan pas ben je goed bezig!<br />
Gebruik ook je handen om oogcontact te ondersteunen wanneer je zittend voor een groep<br />
spreekt. Durf een kant te kiezen, zelfs als je daarvoor even <strong>met</strong> je rug naar een deel van het<br />
publiek zit. Denk aan de man of vrouw links en rechts van je. Ook zij horen erbij.<br />
100 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
101
MET SLIDES<br />
3<br />
PRESENTEER MET SLIDES<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> slides is iets anders<br />
dan een pingpongwedstrijd volgen<br />
Heel wat sprekers kijken nerveus van het scherm<br />
naar het publiek en vice versa, alsof ze een<br />
pingpongmatch volgen. Of de aanwezigen horen<br />
de spreker iets anders zeggen dan hetgeen ze op<br />
de slide lezen. Herkenbaar?<br />
PowerPoint is geen leesles<br />
Het publiek komt niet om je een PowerPointpresentatie<br />
slide per slide te horen aflezen. Het publiek wil je zien<br />
spreken.<br />
KANS VERKEKEN!<br />
Onze hersenen kunnen tot op een zeker niveau multitasken.<br />
Zo kan je lopen en praten tegelijk. Als het echter op concentratie aankomt,<br />
is multitasken een mythe. Ons brein is niet gemaakt om tijdens een presentatie<br />
geconcentreerd te luisteren naar wat de spreker zegt en tegelijk te lezen wat er op de slide<br />
staat.<br />
?<br />
TOP<br />
TIP<br />
12<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Kijk zoals<br />
de weerman<br />
Wanneer zij willen dat we naar de<br />
weerkaart kijken, maken ze een kwartdraai en<br />
gebruiken ze hun handen om onze blik naar de<br />
weerkaart te leiden.<br />
Om onze blik van de weerkaart weg te halen,<br />
draaien ze zich opnieuw naar de kijker.<br />
Pak het op dezelfde manier aan.<br />
• Wil je dat de aanwezigen naar het scherm kijken? Kijk dan zelf ook naar het scherm.<br />
Sta naar het publiek gericht om de slide in te leiden en draai je pas naar het scherm op het<br />
moment dat de slide in kwestie zichtbaar is. Hou je blik op het scherm zolang je wil dat de<br />
toehoorders hetzelfde doen.<br />
• Eerder kreeg je het advies om enkel de kernwoorden op een slide te zetten.<br />
Gebruik je toch een volzin zoals bijvoorbeeld een quote of de missie en waarden van je<br />
bedrijf? Lees de zin dan letterlijk en luidop voor samen <strong>met</strong> je publiek.<br />
• Soms wil je aanvullende informatie delen bij een slide. Dat doe je door je naar het publiek<br />
te wenden, verder van het scherm te gaan staan en van de ene kant van de zaal naar de<br />
andere kant te stappen.<br />
Je kan deze tip ook toepassen wanneer je toehoorders naar het scherm blijven kijken terwijl<br />
je wil dat ze naar jou kijken.<br />
Bovenstaande tips zijn bruikbaar om <strong>met</strong> je publiek een slide <strong>met</strong> tekst of cijfergegevens te<br />
overlopen. Staat er een foto of een tekening op de slide, dan is het niet nodig om zelf naar de<br />
slide te kijken. Een foto of een tekening dient als achtergrond of om een bepaald gevoel op te<br />
wekken.<br />
Oefening<br />
De weerman achterna<br />
Kies uit je presentatie drie slides waarvan je<br />
publiek de tekst zeker moet lezen.<br />
Bepaal vooraf het moment waarop men naar<br />
je slide moet kijken. Dat is immers het moment<br />
om de slide te laten verschijnen en zelf<br />
nadrukkelijk naar het scherm te kijken.<br />
Wil je dat het publiek nadien weer naar jou<br />
kijkt? Draai je dan ostentatief om.<br />
Bron: VRT<br />
Competitiebeesten kunnen er een<br />
wedstrijdje van maken. Chrono<strong>met</strong>reer<br />
hoe lang een spreker in<br />
de juiste richting kijkt. De tijd stopt<br />
zodra de spreker zonder reden naar<br />
het scherm kijkt, of de blik te vroeg<br />
of te laat naar het publiek richt. De<br />
spreker die de hoogste tijd zonder<br />
fouten neerzet, wint.<br />
102 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
103
TOP<br />
TIP<br />
13<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Gebruik een afstandsbediening<br />
Om je vrij te kunnen bewegen, is een afstandsbediening<br />
voor de slides een absolute must.<br />
Foute boel! Je komt hopeloos te laat <strong>met</strong> je argument. De aanwezigen hebben je slide allang<br />
gelezen. De inhoud hebben ze echter niet gevat omdat ze aan het lezen waren terwijl jij aan<br />
het praten was.<br />
Hoe moet het dan wel? Jij bent de ‘master’, de slideshow is de ‘slave’.<br />
Jij houdt de regie in handen en de slides volgen jou. Niet omgekeerd.<br />
Met jou als ‘master’ en de slideshow als ‘slave’ concentreren de aanwezigen zich op één ding<br />
tegelijk en capteren ze jouw boodschap ten volle.<br />
TOP<br />
TIP<br />
14<br />
De ‘wireless presenter’ - een handig apparaatje <strong>met</strong> USB-aansluiting - geeft je alle<br />
bewegingsvrijheid tijdens het bedienen van de slides.<br />
Met de laserpointer die in het toestel geïntegreerd zit, wijs je zaken aan of zet je de slide op<br />
zwart om de aandacht van het scherm weg te halen.<br />
• Je bedient de slides ongemerkt, zonder de afstandsbediening naar je computer, scherm of<br />
beamer te richten.<br />
• Staat het pijltje van de muis in beeld? Sleep de muis uit beeld, het pijltje leidt de aandacht af.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Laat de tekst van je slide klik per klik verschijnen<br />
Telkens wanneer je klikt, verschijnt er iets nieuws. Op deze manier hou je de controle<br />
over hetgeen de aanwezigen op het scherm te lezen krijgen.<br />
TOP<br />
TIP<br />
16<br />
‘De markt is in het laatste jaar veel minder gegroeid dan we hadden verwacht. Kijk maar mee op<br />
deze grafiek… Je ziet dat er (klik) in het eerste kwartaal…’<br />
De ‘master-slave’-techniek is een gouden tip, op voorwaarde dat je de volgorde van de slides<br />
uit het hoofd kent of een steekkaart als geheugensteuntje gebruikt. Je kan ook gebruik maken<br />
van de weergavemodus ‘presentator’ op je computerscherm: het publiek ziet de gewone<br />
slideshow op het scherm en jij hebt zicht op de volgorde van de slides.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Blijf uit het licht<br />
van de beamer<br />
Beschouw de zone tussen de beamer en het scherm<br />
als een no-gozone.<br />
Het licht van de beamer belemmert het zicht op<br />
de slide en overbelicht je gezicht. Voorzie minstens<br />
anderhalve <strong>met</strong>er tussen de beamer en het publiek.<br />
TOP<br />
TIP<br />
15<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Kondig zelf de volgende slide aan<br />
Laat de volgende slide of bullet pas zien op het moment dat je uitspreekt wat er verschijnt.<br />
Om dat vlot en gedecideerd te doen, is het belangrijk om de volgorde van de slides uit<br />
het hoofd te kennen.<br />
Schenk aandacht aan de plaats waar je staat wanneer je voor een groep spreekt.<br />
Bij belangrijke mededelingen sta je centraal voor je publiek. Wissel af en ga geregeld eens links<br />
of rechts staan. Loop zeker niet door het licht van de beamer.<br />
Regel de verlichting zodanig dat het publiek jou goed ziet staan en er zo weinig mogelijk licht<br />
op het scherm valt.<br />
Licht uit<br />
Licht aan<br />
Het merendeel van de sprekers ontdekt samen <strong>met</strong> het publiek wat er op de volgende slide<br />
staat.<br />
‘Euh… (klik). O ja… Zoals je op deze slide kunt zien, is de markt minder sterk gegroeid dan we<br />
hadden gedacht.’<br />
2m 1,5m<br />
104 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
105
4<br />
NEEM EEN KRACHTIGE HOUDING AAN<br />
Sta in de houding die voor jou comfortabel voelt<br />
Neem een houding aan waarbij je je comfortabel voelt: steunend op één of beide benen,<br />
leunend op de tafel of tegen een muur. Handen in de zij, op je rug, in je zakken, het kan allemaal.<br />
Blijf vooral lekker jezelf. Neem een spontane houding aan en sta of zit op de manier die voor<br />
jou het meest comfortabel aanvoelt.<br />
Goed nieuws:<br />
er bestaan geen<br />
foute houdingen<br />
Wat boeken over lichaamstaal<br />
ook mogen beweren, geen enkele<br />
houding is a priori slecht. Sommige<br />
communicatiespecialisten adviseren om<br />
de armen niet te kruisen. Volgens hen<br />
neem je daarmee een gesloten houding<br />
aan die je afschermt van het publiek. Ik<br />
heb er echter het volste vertrouwen in dat<br />
gekruiste armen in combinatie <strong>met</strong> intens<br />
oogcontact en een oprechte glimlach bij<br />
het publiek eerder overkomen als je ‘op je<br />
gemak voelen’.<br />
Slecht nieuws:<br />
niet elke houding<br />
is even goed<br />
Denk eraan: de betekenis van je<br />
communicatie is niet wat jij als<br />
zender bedoelt maar wat het<br />
publiek als ontvanger begrijpt.<br />
Sta je bijvoorbeeld <strong>met</strong> gekruiste<br />
benen voor een groep, dan zie je er<br />
eerder een gestrafte kleuter uit dan<br />
een straffe spreker.<br />
Verwarrend? Helemaal niet! Ga<br />
staan of zitten zoals het voor jou<br />
prettig voelt. Zo kom je het meest<br />
natuurlijk en spontaan over.<br />
106 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
107
TOP<br />
TIP<br />
17<br />
Voel je je wat onzeker? Volgende tips helpen je.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
Plooi je armen<br />
presentatie<br />
Met geplooide armen kom je zelfzeker(der) over en straal je meer rust en leiderschap uit. Kijk<br />
maar naar de nieuwslezers en politici.<br />
Plooi je armen in een hoek van negentig graden – ook wel de presidentshouding genoemd –<br />
om krachtig en vol zelfvertrouwen over te komen wanneer je voor een groep spreekt. Vanuit<br />
die houding maak je gemakkelijk ondersteunende handgebaren.<br />
Een houvast nodig? Hou <strong>met</strong> de ene hand je andere hand vast, neem een pen of een steekkaart<br />
in de hand, of zet je handen in je zij.<br />
TOP<br />
TIP<br />
18<br />
Voor een<br />
!<br />
Heb je een hekel<br />
aan gefotografeerd worden?<br />
Weet je je geen houding te geven voor een foto en sta je er<br />
vaak onnozel, truttig of slungelig bij?<br />
Pas de laatste tip toe en plooi je armen, zet ze in je zij of hou<br />
ze vast. Je merkt het verschil onmiddellijk.<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Sta stil en schuifel niet ...<br />
Sta stil wanneer je ter plaatse blijft staan en<br />
schuifel niet heen en weer.<br />
Dat kost energie, leidt je publiek af en<br />
verzwakt je boodschap.<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Friemelen en knipperen<br />
Veel sprekers kunnen het<br />
niet laten om tijdens een<br />
presentatie <strong>met</strong> een balpen<br />
te knipperen, aan kleding<br />
te friemelen of in de<br />
handen te wrijven.<br />
Rusteloos gedrag geeft<br />
een gespannen indruk,<br />
leidt de aandacht af van<br />
je boodschap en maakt je<br />
publiek bloednerveus.<br />
Hoe leer je rusteloos<br />
gedrag af?<br />
Laat je filmen terwijl je een<br />
presentatie geeft. Herbekijk<br />
de opname en noteer<br />
welk nerveus gedrag jij eropna<br />
houdt.<br />
Door jezelf in actie te zien,<br />
zie je hoe je overkomt bij<br />
het publiek. De volgende<br />
keer dat je een presentatie<br />
geeft, let je er op om dit<br />
niet meer te doen.<br />
Heb je het moeilijk om stil te staan? Stel je<br />
voor dat je voeten vastgeklikt zitten in ski’s.<br />
Of oefen <strong>met</strong> glazen rond je voeten. Mag het<br />
wat spannender? Vul de glazen <strong>met</strong> water.<br />
Wedden dat je het snel leert!<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Weg <strong>met</strong> het spreekgestoelte!<br />
Ik ben geen voorstander<br />
van een spreekgestoelte<br />
of lessenaar.<br />
Het mag je als spreker dan<br />
autoriteit en een gevoel<br />
van controle en veiligheid<br />
geven – dat is de reden<br />
dat politici er dol op zijn -,<br />
voor het publiek lijkt het<br />
alsof je achter een muur<br />
staat en iets te verbergen hebt.<br />
Ga liever vooraan in het midden op het podium<br />
staan <strong>met</strong> het scherm achter je. Dat is dé plek<br />
om <strong>met</strong> impact te spreken voor een groep.<br />
108 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
109
5<br />
VERPLAATS JEZELF<br />
HOEZO? IK KREEG TOCH NET HET<br />
ADVIES OM STIL TE STAAN?<br />
DAT KLOPT<br />
WANT STILSTAAN BRENGT RUST<br />
MAAR RUST… ROEST<br />
Het wordt saai voor het publiek wanneer je minutenlang op dezelfde plek staat. Je maakt het<br />
boeiend(er) door af en toe van plaats te veranderen. Doe het echter <strong>met</strong> mate en huppel niet<br />
voortdurend van de ene plek naar de andere plek in de hoop een dynamische indruk te maken.<br />
IN DER BESCHRÄNKUNG ZEIGT SICH DER MEISTER<br />
IN DE BEPERKING TOONT ZICH DE MEESTER<br />
JOHANN WOLFGANG VON GOETHE<br />
TOP<br />
TIP<br />
19<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
VERANDER VAN PLAATS VANUIT EEN BEWEEG-REDEN<br />
Verplaats jezelf resoluut om de toehoorders te laten zien dat je iets wil toelichten, van<br />
onderwerp wil veranderen of omdat een emotie je daartoe aanzet.<br />
OK? IS IEDEREEN KLAAR?<br />
Je hebt net<br />
verbinding<br />
<strong>met</strong> het publiek<br />
gemaakt.<br />
Je voelt je<br />
ondeugend<br />
en verplaatst<br />
je snel.<br />
IK HEB GISTEREN<br />
IETS HEEL<br />
SPANNENDS<br />
MEEGEMAAKT.<br />
<br />
ZIEZO HET<br />
LASTIGSTE<br />
ONDERWERP IS<br />
AFGEHANDELD<br />
Je voelt enthousiasme<br />
en wrijft je in de handen<br />
terwijl je van plaats<br />
verandert.<br />
LATEN WE AAN<br />
HET VOLGENDE<br />
ONDERWERP<br />
BEGINNEN<br />
<br />
110 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
111
Je poneert<br />
een stelling.<br />
VOORTAAN<br />
WERKEN WE<br />
MET B<br />
IN PLAATS VAN<br />
MET A<br />
Varieer in snelheid<br />
Je geeft<br />
verduidelijking<br />
terwijl je<br />
je rustig<br />
verplaatst.<br />
LAAT ME<br />
UITLEGGEN<br />
WAT DAT<br />
CONCREET<br />
BETEKENT<br />
<br />
Verandering van spijs doet eten. Verplaats je telkens <strong>met</strong> een andere snelheid.<br />
• Om een idee of een standpunt te beklemtonen, beweeg je snel en kordaat van punt A<br />
naar punt B. Schiet als het ware als een pijl uit een boog. Zo kom je vastberaden over en<br />
begrijpen je toehoorders dat je krachtig argumenteert.<br />
• Wil je duidelijk maken dat je aan het nadenken bent en van het publiek hetzelfde verwacht?<br />
Verplaats je zonder iemand aan te kijken.<br />
Gebruik de volledige ruimte<br />
Gebruik de volledige breedte en diepte van<br />
de ruimte of het podium om je te verplaatsen.<br />
Zitten de toehoorders in een U- of een<br />
theateropstelling? Ga gerust zover naar links<br />
en rechts tot je uit het algemene gezichtsveld<br />
verdwijnt.<br />
Mensen zijn van nature nieuwsgierig en willen<br />
weten wat er gebeurt. Het publiek volgt je<br />
<strong>met</strong> aandacht wanneer je je verplaatst.<br />
De meeste sprekers starten hun presentatie<br />
vooraan in het midden van het podium.<br />
Waarom? Wellicht kopiëren ze gewoon<br />
anderen. Spring uit de band en begin je<br />
presentatie eens links of rechts op het podium.<br />
Zo val je op en heb je <strong>met</strong>een de aandacht van<br />
iedereen.<br />
Je activeert de toehoorders door van plaats<br />
te veranderen.<br />
• 'Towards' of 'Away from'?<br />
Aan elke boodschap die je geeft, hangt een gevoel vast dat in een bepaalde richting gaat. De<br />
richting van het onderliggende gevoel druk je uit door de bijbehorende beweging te maken:<br />
‘towards’ of ‘away from’.<br />
GA NAAR<br />
Wake-upcall nodig?<br />
Towards<br />
Je voelt de neiging om ergens naartoe te<br />
bewegen. Beweeg je lichaam naar voor<br />
en zet een stap voorwaarts, zoals in deze<br />
voorbeelden:<br />
• (enthousiast, blij, gedreven)<br />
‘Ik geloof erin en wil jullie ook warm<br />
maken voor deze nieuwe aanpak.'<br />
• (verbaasd, ongelovig, speels)<br />
‘Wat zeg jij nu?’<br />
• (vastberaden, geïrriteerd, motiverend)<br />
‘Ik verwacht engagement van jullie.’<br />
Merk je dat een toehoorder achteruit deinst<br />
wanneer je hem of haar nadert? Mogelijk<br />
ben je iets té enthousiast geweest.<br />
Away from<br />
Je voelt de neiging om meer afstand te<br />
nemen. Beweeg je lichaam naar achter<br />
en zet een stap achteruit, zoals in deze<br />
voorbeelden:<br />
• (zenuwachtig, weigerachtig)<br />
‘Ik ben het daar niet mee eens.’<br />
• (ontgoocheld, angstig, beschaamd)<br />
‘Als we zo verder gaan, eindigt het slecht.’<br />
• (alert, afwachtend, bedachtzaam,…)<br />
‘Laten we niet te hard van stapel lopen.’<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Merk je dat de blik van je toehoorders je niet (meer) volgt<br />
wanneer je je verplaatst? Je bent hun aandacht kwijt en de<br />
kans is groot dat ze je presentatie oersaai vinden.<br />
Tijd om in te grijpen en de betrokkenheid te<br />
verhogen door een prikkelende vraag te stellen of een<br />
verrassingseffect te gebruiken.<br />
112 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
113
6<br />
LAAT EEN STILTE<br />
TOP<br />
TIP<br />
20<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Laat een stilte voor en na iets belangrijks<br />
WAARVOOR DIENT HET GENEESMIDDEL ‘IMODIUM’?<br />
Door een stilte<br />
te laten vallen<br />
VOOR iets<br />
belangrijks, bouw<br />
je de spanning<br />
op en maak je<br />
de toehoorders<br />
nieuwsgierig voor<br />
wat komt.<br />
(STILTE)<br />
JE ZULT<br />
MAAR EEN<br />
EENDAGS-<br />
VLIEG ZIJN…<br />
(STILTE)<br />
(STILTE)<br />
… EN<br />
JE DAG<br />
NIET<br />
HEBBEN<br />
(STILTE)<br />
Door een stilte te laten<br />
NA iets belangrijks, krijgt<br />
het publiek de tijd om<br />
jouw verhaal te laten<br />
doorsijpelen en het<br />
cognitief en emotioneel<br />
te verwerken.<br />
Een stilte zet de aandacht<br />
van je toehoorders<br />
op scherp, doet de<br />
betrokkenheid stijgen en<br />
geeft (meer) impact aan<br />
je boodschap.<br />
a<br />
bla bla<br />
bla<br />
B bla<br />
bla<br />
bla<br />
blabla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
blabla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
bla<br />
blah<br />
Een spreker spreekt gemiddeld 130 woorden per minuut<br />
uit. Snelle jongens vuren 160 woorden per minuut af op<br />
hun publiek. Met 11 woorden per seconde - dat is ruim<br />
vijf keer sneller dan het gemiddelde - mag Fran Capo<br />
zich de snelst sprekende vrouw ter wereld noemen. Erg<br />
verstaanbaar is dat niet meer, het lijkt eerder op verbale<br />
diarree.<br />
Het virus lijkt heel bes<strong>met</strong>telijk te zijn, want veel sprekers lijden eraan. Het gevolg van de niet<br />
te stoppen woordenvloed laat zich raden: het publiek haakt af.<br />
Een spreker die zich inspant om zoveel mogelijk te vertellen tijdens zijn presentatie, mist<br />
impact. Het publiek voelt zich overdonderd en vergeet de boodschap.<br />
Er bestaat echter een wondermiddel<br />
tegen verbale diarree: een stilte.<br />
Stilte verscherpt de aandacht van de<br />
aanwezigen en brengt rust.<br />
Heb je de neiging om door te ratelen?<br />
Schrap één vierde van je boodschap<br />
en las stiltes in.<br />
I HAVE OFTEN REGRETTED MY SPEECH<br />
NEVER MY SILENCE<br />
XENOCRATES<br />
Kijk het publiek indringend aan<br />
Een stilte werkt enkel wanneer je nadrukkelijk oogcontact<br />
maakt <strong>met</strong> je publiek. Wanneer je wegkijkt, krijgen de<br />
aanwezigen de indruk dat je aan het nadenken bent of een<br />
rustpauze neemt. Een stilte zonder oogcontact wordt als<br />
een time-out ervaren en nodigt uit om de aandacht te laten<br />
verslappen.<br />
Dit betekent evenwel niet dat je constant spanning moet<br />
opbouwen. Af en toe een pauze inlassen en je publiek even<br />
rust gunnen, is een aanrader.<br />
Gebruik je handen<br />
Zoals handgebaren het effect van oogcontact versterken,<br />
doen ze dat ook bij een stilte. Laat zien dat je niet onderbroken<br />
wil worden wanneer je een stilte laat vallen. Gebeurt het<br />
toch, doe dan <strong>met</strong>een teken <strong>met</strong> je handpalmen naar onder<br />
gericht dat je nog niet klaar bent. Hou je handpalmen naar<br />
boven gericht wanneer je klaar bent en het publiek uitnodigt<br />
om te reageren.<br />
Zolang je handgebaren maakt tijdens een stilte, bouw je<br />
spanning op of hou je ze aan. Je zal merken dat het publiek dan ook vaak de adem inhoudt.<br />
De ontspanning komt er pas op het moment dat je geen handgebaar meer maakt.<br />
Door te spelen <strong>met</strong> spanning en ontspanning bekom je meer dynamiek. Het is een van de<br />
krachtigste technieken om je impact te vergroten wanneer je voor een groep spreekt.<br />
114 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
115
Oefening<br />
3<br />
Hold your horses!<br />
Vorm duo’s. Spreek onderling af wie persoon A is en wie B.<br />
Beschrijf aan B de indeling<br />
van jouw woning en de<br />
inrichting per kamer.<br />
Om de spanning op te<br />
bouwen en de beschrijving<br />
goed te laten doorsijpelen,<br />
laat je op het juiste moment<br />
stiltes vallen.<br />
Als B je onderbreekt,<br />
gebruik je handgebaren<br />
om duidelijk te maken dat<br />
je nog niet klaar bent en<br />
niet onderbroken wenst te<br />
worden.<br />
Wissel na drie minuten van rol.<br />
Hou de stilte lang genoeg aan<br />
Hoe belangrijker hetgeen je zal zeggen of net gezegd hebt, hoe langer de stilte moet duren.<br />
Wacht tot wanneer de stilte haar maximale spanning bereikt vooraleer je verdergaat <strong>met</strong> je<br />
verhaal.<br />
Hoelang moet de stilte duren? Moeilijk te zeggen. Leer het hoogtepunt van een spanning<br />
aanvoelen en realiseer je dat jij als spreker de duur van de stilte anders inschat dan je publiek.<br />
Terwijl je toehoorders zich amper bewust zijn dat er een stilte valt, duurt ze voor jou al (te)<br />
lang.<br />
Lok een reactie uit<br />
Door een reactie uit te lokken<br />
kom je te weten of een stilte lang<br />
genoeg heeft geduurd. Net zoals<br />
bij het zoeken naar oogcontact<br />
zullen de aanwezigen je op een of<br />
andere manier – meestal via hun<br />
lichaamstaal- laten merken dat ze<br />
mee zijn.<br />
Onderbreek A<br />
tijdens de stiltes.<br />
Oefening<br />
WEET JE IN WELKE SITUATIE JE AUTOMATISCH<br />
EEN STILTE LAAT VALLEN EN OP REACTIE WACHT?<br />
(LANGE STILTE )<br />
(WEDDEN DAT JE NU IN GEDACHTEN HET HOOFD SCHUDT?)<br />
WANNEER JE AAN IEMAND UITLEGT HOE HIJ VAN PUNT A NAAR PUNT B RIJDT.<br />
TIJDENS JE UITLEG DEEL JE DE ROUTE IN STUKKEN OP<br />
EN LAAT JE TUSSENDOOR STILTES VALLEN.<br />
Waar woon je?<br />
• Leg aan een groep van minstens vier<br />
toehoorders de weg uit naar jouw<br />
thuisadres.<br />
• Laat stiltes voor en na elk belangrijk deel<br />
van de wegbeschrijving en leer aanvoelen<br />
hoelang de stilte moet duren.<br />
• Als spreker ga je pas verder <strong>met</strong> je uitleg<br />
wanneer er minstens drie handen in de<br />
lucht gaan.<br />
De toehoorders steken hun hand<br />
in de lucht wanneer de stilte lang<br />
genoeg heeft geduurd en ze het<br />
vervolg willen horen.<br />
DE MENSELIJKE STEM ZIT ERGENS TUSSEN DE SPRAKELOOSHEID<br />
VAN DE DIEREN EN DE STILTE VAN DE GODEN IN<br />
MICHEL TOURNIER<br />
Denk en voel<br />
Net zoals bij het maken van verbinding <strong>met</strong> je publiek, werkt een stilte ook enkel wanneer je<br />
het juiste denkt en voelt. Als spreker moet je in de eerste plaats zelf doordrongen zijn van het<br />
feit dat je iets heel belangrijks te zeggen hebt of net gezegd hebt.<br />
116 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
117
(STILTE)<br />
ALS JE SOMMIGE<br />
BADGASTEN BEKIJKT…<br />
(STILTE)<br />
BEGRIJP JE<br />
WAAROM<br />
DE ZEE ZICH<br />
TWEE KEER<br />
PER DAG<br />
TERUGTREKT<br />
(STILTE)<br />
Tijdens de stilte VOOR je iets belangrijks gaat zeggen,<br />
kan je dit denken en voelen:<br />
• ‘Luister, ik heb iets heel belangrijks te zeggen.’<br />
• ‘Wil je weten wat er nu komt?’<br />
• ‘Pas op hé!’<br />
• ‘Heb ik jouw aandacht?’<br />
Tijdens de stilte NADAT je iets belangrijks hebt gezegd,<br />
kan je deze zinnen denken en voelen:<br />
• ‘Straf hé!’<br />
• ‘Begrijp je mij?’<br />
• ‘Denk hier maar eens goed over na.’<br />
• ‘Daar sta je van te kijken hé!’<br />
Wat je denkt tijdens een stilte, is jouw subtekst. Hierover<br />
kom je meer te weten op pagina 127.<br />
Denk je tijdens een stilte niets en zwijg je gewoon, dan<br />
lijkt het alsof je op de bus staat te wachten.<br />
Zeg eens<br />
euuuh!<br />
Oefening<br />
3 pers<br />
Het is aan weinigen gegeven om een verhaal<br />
te vertellen zonder euuuh’s.<br />
Wanneer je voor een groep spreekt, is je<br />
onderbewuste zo plichtsbewust dat het<br />
liever ‘euuuh’ zegt dan helemaal niets.<br />
Enerverend voor wie naar je luistert.<br />
Weet je het even niet meer of moet je naar<br />
je woorden zoeken? Laat dan liever een<br />
stilte vallen.<br />
ALLES WAT JE KRIJGT<br />
ZONDER HET VERDIEND<br />
TE HEBBEN,<br />
BEDERFT DE GEEST.<br />
MAHATMA GANDHI<br />
Een puber hecht meer waarde aan<br />
bezittingen waarvoor hij zelf hard<br />
gewerkt en gespaard heeft.<br />
Het werkt op dezelfde manier<br />
<strong>met</strong> je publiek. Geef niet zomaar<br />
alles cadeau. Laat de aanwezigen<br />
moeite doen en de stilte trotseren.<br />
Ze zullen nadien <strong>met</strong> meer<br />
appreciatie en nieuwsgierigheid<br />
naar jou luisteren.<br />
1 Vorm groepjes van drie.<br />
2 Geef beurtelings een presentatie.<br />
3 De oudste van de drie begint.<br />
4 Start de stopwatch zodra je<br />
presentatie begint.<br />
5 De toehoorders roepen Stop! zodra<br />
ze je euuuh horen zeggen. Op dat<br />
moment zet je de klok stil.<br />
6 Wie als eerste Stop! roept, komt als<br />
volgende aan de beurt.<br />
7 Wie als eerste een volle minuut<br />
spreekt zonder euuuh, wint het spel.<br />
118 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
119
HET IS EEN<br />
STATISTISCH FEIT DAT<br />
100%<br />
VAN DE BALLEN<br />
DIE JE NIET TRAPT<br />
NOOIT<br />
IN HET DOEL KOMEN<br />
WAYNE GRETZSKY<br />
Een diamant<br />
is een steen<br />
die een kans<br />
heeft gekregen<br />
Jef Staes<br />
Haatdragend zijn<br />
is als vergif innemen<br />
en denken dat je vijanden<br />
ervan zullen sterven<br />
Nelson Mandela<br />
There is<br />
no ‘i’ in<br />
TEAM<br />
Homoseksualiteit<br />
vindt men terug in<br />
soorten leven op aarde<br />
Homofobie<br />
slechts bij<br />
Wie is er dan onnatuurlijk?<br />
VOOR IEMAND<br />
DIE NIET WEET<br />
WELKE KOERS<br />
HIJ WIL VAREN<br />
IS GEEN ENKELE<br />
WIND GUNSTIG<br />
L’AR N<br />
AG<br />
LAGE<br />
LU<br />
HET IS<br />
EVEN ONZINNIG<br />
VERLANGENS<br />
TE WILLEN VOLDOEN<br />
MET BEZIT<br />
ALS VUUR<br />
TE WILLEN<br />
BLUSSEN MET<br />
STRO<br />
OUD CHINEES<br />
SPREEKWOORD<br />
Leer een citaat dat jou aanspreekt uit het hoofd en zoek uit waar<br />
je krachtige stiltes kan inlassen.<br />
Zodra iedereen hier mee klaar is, krijg je 5 minuten tijd om zoveel<br />
Als je elke dag<br />
leeft alsof het<br />
je laatste is,<br />
zul je op een dag<br />
1<br />
ongetwijfeld<br />
gelijk krijgen.<br />
mogelijk punten te verdienen. Afhankelijk van welke tocht je kiest<br />
te maken, verdien je een bepaald aantal punten per persoon<br />
tegen wie je je citaat hebt gebracht <strong>met</strong> krachtige stiltes.<br />
• Wandeling op het strand<br />
Loop kriskras door de zaal en breng je citaat <strong>met</strong> gepaste<br />
stiltes telkens wanneer je iemand kruist.<br />
• VROUWEN Hiking GEVEN op de HUN Mont FOUTEN Ventoux<br />
SNELLER<br />
TOE Verlaat DAN MANNEN, de zaal DAAROM en ga LIJKT op zoek HET naar voorbijgangers Steve Jobs in het<br />
gebouw ALSOF ZE of ER op MEER de HEBBEN. straat. Vertel hen dat je oefent om te<br />
spreken Gina voor Lollobrigida een groep en vraag om feedback te geven nadat<br />
je het citaat <strong>met</strong> gepaste stiltes hebt gebracht.<br />
punt per<br />
toehoorder<br />
3<br />
punten per<br />
toehoorder<br />
Mensen zijn niet lui.<br />
Ze missen hoogstens<br />
doelen die hen<br />
inspireren.<br />
Anthony Robins<br />
HET IS VERSTANDIGER<br />
EEN KAARS<br />
AAN TE STEKEN<br />
DAN TE KLAGEN<br />
OVER DE DUISTERNIS<br />
LAO-TSE<br />
Doe alles <strong>met</strong> zoveel ernst<br />
alsof het voortbestaan<br />
van het universum<br />
ervan afhangt<br />
en glimlach tegelijk<br />
omdat je denkt dat wat je doet<br />
ook maar enig verschil zou<br />
uitmaken<br />
Boeddhistische wijsheid<br />
In mijn kopje had ik dat<br />
wereldrecord al gebroken.<br />
Ik moest het alleen nog<br />
overdoen in het water.<br />
Fred Deburghgraeve<br />
Vision<br />
without action<br />
is a daydream.<br />
Action<br />
without vision<br />
is a nightmare.<br />
Japans spreekwoord<br />
als de zon<br />
zou zeggen:<br />
“Wat heb ik eraan?“?<br />
dan zou het<br />
dikwijls<br />
donker zijn.<br />
• Beklimming van de Mount Everest<br />
Doe hetzelfde als bij de vorige versie maar kondig niet aan<br />
dat je een citaat zal brengen. Stap op iemand af, kijk hem<br />
of haar indringend aan, laat een stilte, gebruik je handen om<br />
aan te kondigen dat je iets gaat zeggen en breng je citaat.<br />
Laat na je citaat nog een lange stilte. Leg dan pas uit dat je<br />
aan het oefenen bent en vraag om feedback.<br />
Alleen in het<br />
woordenboek<br />
komt ‘succes’<br />
eerder dan<br />
‘werk’.<br />
Zo verdien je bijvoorbeeld in één klap 75 punten als je er in slaagt<br />
om je citaat te presenteren voor een groep van 15 mensen<br />
zonder vooraf aan te kondigen dat je deze oefening moet doen<br />
(beklimming van de Mount Everest). Of 45 punten als je vooraf<br />
~ Onbekend ~<br />
wél aangeeft dat je een citaat wil brengen in het ~ kader Onbekend van ~ deze<br />
training (Hiking op de Mont Ventoux). Veel succes!<br />
5<br />
punten per<br />
toehoorder<br />
Er zijn meer<br />
volwassenen<br />
BANG<br />
in het licht<br />
dan kinderen<br />
in het<br />
donker<br />
Kees van Kooten<br />
DE 3 BASISVOORWAARDEN<br />
VOOR GELUK ZIJN:<br />
IETS HEBBEN OM TE DOEN<br />
IETS HEBBEN OM VAN TE HOUDEN<br />
EN IETS HEBBEN OM OP TE HOPEN<br />
JOSEPH ADDISON<br />
WHEN I WAS 5 YEARS OLD,<br />
MY MOTHER ALWAYS TOLD<br />
ME THAT HAPPINESS WAS<br />
THE KEY TO LIFE.<br />
WHEN I WENT TO SCHOOL,<br />
THEY ASKED ME WHAT I<br />
WANTED TO BE WHEN I<br />
GREW UP. I WROTE DOWN<br />
‘HAPPY’. THEY TOLD ME I<br />
DIDN’T UNDERSTAND THE<br />
ASSIGNMENT.<br />
AND I TOLD THEM THEY<br />
DIDN’T UNDERSTAND LIFE.<br />
JOHN LENNON<br />
Life isn’t about waiting<br />
for the storm to pass ...<br />
It’s about learning<br />
to dance in the rain.<br />
Vivian Green<br />
Success<br />
is the ability<br />
to go from<br />
failure to failure<br />
without losing your<br />
enthusiasm.<br />
Sir Winston Churchill<br />
When<br />
we understand the needs<br />
that motivate our own<br />
and others behavior<br />
we have no<br />
enemies<br />
Marshall B. Rosenberg<br />
PROBEER<br />
ALTIJD IEMANDS<br />
KWETSBARE PLEK<br />
TE ONTDEKKEN<br />
DAN WEET JE<br />
WAAR JE HEM<br />
NIET RAKEN MOET<br />
CEES BUDDINGH<br />
Choisir<br />
c’est perdre<br />
un peu.<br />
Ne pas choisir<br />
c’est perdre<br />
tout.<br />
NEVER<br />
PUT YOUR<br />
PEN<br />
IN COMPANIES INK<br />
Those who danced<br />
were thought to be<br />
quite insane<br />
by those who could<br />
not hear the music<br />
John Milton<br />
J’AI DÉCIDÉ D’ÊTRE<br />
HEUREUX<br />
C’EST EXCELLENT<br />
POUR LA<br />
SANTÉ<br />
VOLTAIRE<br />
Un arbre qui tombe<br />
fait plus de bruit<br />
qu’une forêt qui pousse.<br />
Soyez convaincu que<br />
les bonnes nouvelles<br />
sont bien plus<br />
nombreuses que<br />
les mauvaises.<br />
Abbé Pierre
TOP<br />
TIP<br />
21<br />
7<br />
BRENG AFWISSELING IN JE STEMVOLUME EN<br />
INTONATIE<br />
Stemvolume en intonatie enerzijds en spreeksnelheid anderzijds zijn omgekeerd evenredig<br />
aan elkaar.<br />
Voor een<br />
Iets belangrijks<br />
te zeggen?<br />
Spreek dan<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
luider hoger trager<br />
Iets minder belangrijk<br />
te zeggen?<br />
Spreek dan<br />
zachter<br />
lager<br />
sneller<br />
Oefening<br />
Denk je dat ik doof ben?<br />
Ja, effectief!<br />
Denk voor deze oefening maar eens dat de andere doof is.<br />
A knijpt de oren<br />
dicht.<br />
B vertelt een feitelijk gegeven<br />
tegen A. Bijvoorbeeld de naam<br />
van zijn ouders.<br />
B spreekt de mededeling<br />
voldoende luid en traag uit<br />
zodat A het hoort.<br />
2<br />
pers<br />
Ga tegenover elkaar<br />
staan op één <strong>met</strong>er<br />
afstand van elkaar<br />
A haalt de vingers<br />
uit de oren en<br />
herhaalt de<br />
mededeling van B.<br />
Enkele tips:<br />
Door als spreker bepaalde<br />
zaken te benadrukken, komt het<br />
publiek te weten wat belangrijk<br />
is om te onthouden.<br />
Durf overdrijven<br />
<strong>met</strong> variatie in<br />
stemvolume en<br />
intonatie.<br />
Heb je de natuurlijke<br />
verhouding tussen<br />
stemvolume en<br />
intonatie enerzijds<br />
en spreeksnelheid<br />
anderzijds onder de<br />
knie? Speel ermee en<br />
zoek tegenstellingen<br />
op om de aandacht<br />
te trekken. Zo kan je<br />
bijvoorbeeld heel hoog en stil spreken<br />
wanneer je belangrijke informatie<br />
uitspreekt. Of net heel snel wanneer een<br />
bepaalde emotie je daartoe aanzet.<br />
Laat je stem natuurlijk klinken en<br />
vermijd geforceerde of kinderlijke<br />
toontjes.<br />
Vraag of je voor iedereen<br />
goed verstaanbaar bent<br />
en gebruik indien nodig<br />
een microfoon.<br />
Wissel af in toonhoogte en<br />
eindig niet elke zin in de<br />
hoogte.<br />
Spreek <strong>met</strong><br />
een levendige,<br />
enthousiaste stem.<br />
Markeer in je notities<br />
de woorden waarop<br />
je de klemtoon wil<br />
leggen.<br />
Stretch je eigen toon<br />
en stemvolume <strong>met</strong><br />
het radionieuws. Luister<br />
aandachtig naar<br />
wat er wordt gezegd, op welke<br />
toonhoogte en <strong>met</strong> welke klemtonen<br />
en zeg het vervolgens op<br />
exact dezelfde manier na.<br />
Wat kan je allemaal meedelen?<br />
Mijn ouders heten…<br />
Mijn geboortedatum is…<br />
Mijn adres is…<br />
Mijn telefoonnummer is…<br />
Mijn nummerplaat is…<br />
Mijn buren heten…<br />
• Het is de bedoeling dat A de boodschap letterlijk<br />
kan herhalen.<br />
• Herneem de oefening tot wanneer A de<br />
mededeling foutloos herhaalt.<br />
• Als A de mededeling letterlijk kan herhalen,<br />
zet B een stap achteruit en doet een nieuwe<br />
mededeling terwijl A de oren dichtstopt.<br />
• De bedoeling is om de ruimte tussen jou en je<br />
toehoorder te vergroten.<br />
• Wie van de twee na een minuut oefenen het<br />
verst staat, wint het spel.<br />
De naam en familienaam van mijn partner zijn…<br />
Mijn kinderen heten…<br />
Mijn broers en zussen heten…<br />
Mijn laatste vakantiebestemming was…<br />
122 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
123
Oefening<br />
8<br />
KIES DE GEPASTE SPREEKSNELHEID<br />
Maak groepjes van twee of drie personen.<br />
Spreek beurtelings over een van volgende onderwerpen:<br />
je favoriete sporten<br />
2<br />
pers<br />
je lievelingsmuziek<br />
of<br />
3<br />
pers<br />
Veel sprekers vinden van zichzelf dat ze te snel spreken. Het probleem is echter niet dat je te<br />
snel spreekt. Het probleem is dat je voortdurend snel spreekt.<br />
Hoe moet het dan wel? Laat je spreektempo afhangen van het belang van hetgeen je vertelt.<br />
Varieer qua spreeksnelheid en las regelmatig een stilte in.<br />
HET LEVEN IS VEEL TE KORT OM HAAST TE HEBBEN<br />
OSCAR WILDE<br />
je familieleden<br />
je beste vrienden<br />
de landen die je al bezocht<br />
de kamers in je huis<br />
TOP<br />
TIP<br />
22<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Maak een<br />
opsomming en geef<br />
bij elk afzonderlijk<br />
punt wat extra<br />
uitleg.<br />
De inhoud is niet van<br />
tel, het doel is enkel<br />
om zoveel mogelijk<br />
te variëren qua<br />
stemvolume, intonatie en<br />
spreeksnelheid.<br />
Een voorbeeld<br />
Hoe groter het woord, hoe belangrijker het is en hoe luider, trager en hoger je het uitspreekt.<br />
Hoe kleiner het woord, hoe minder belangrijk het is en hoe stiller, sneller en lager je het uitspreekt.<br />
Ik zal jullie iets vertellen over twee sporten die ik beoefen:<br />
Maak de opsomming erg<br />
belangrijk door opmerkelijk<br />
luider, hoger en trager te<br />
spreken. De uitleg bij elk punt<br />
maak je van ondergeschikt<br />
belang door opvallend stiller,<br />
lager en sneller te spreken.<br />
De eerste sport is voetbal. Twee elftallen spelen op een grasveld tegen<br />
elkaar. Het is de bedoeling om de tegenstander te verslaan door zoveel mogelijk ballen in het<br />
doel te schieten of te koppen. Bij een goal doen spelers en supporters vaak een vreugdedansje.<br />
Voetballers laten zich bij het minste vallen of schreeuwen het uit van de pijn alsof ze aan het<br />
sterven zijn.<br />
Spreek hoorbaar<br />
trager wanneer je iets<br />
belangrijks zegt<br />
• Zet de rem op je spreeksnelheid.<br />
Alsof je <strong>met</strong> dichtgeknepen<br />
remmen een helling naar beneden<br />
fietst.<br />
• Gebruik je lichaamstaal en<br />
accentueer de belangrijke woorden<br />
<strong>met</strong> rustige gebaren.<br />
Spreek hoorbaar sneller<br />
wanneer je iets minder<br />
belangrijks zegt<br />
• Laat aan je tempo horen dat<br />
hetgeen je uitspreekt bijkomstige,<br />
aanvullende of reeds gekende<br />
informatie is waar je letterlijk snel<br />
doorheen gaat.<br />
• Een draaiend handgebaar<br />
ondersteunt je snelle spreektempo.<br />
De tweede sport is ook een balsport: tennis. Het is een<br />
individuele sport <strong>met</strong> een net tussen de spelers. Er is het enkelspel waarbij twee tennissers<br />
het tegen elkaar opnemen. Bij het dubbelspel spelen telkens twee spelers tegen elkaar. Tennis<br />
wordt gespeeld op gras, hardcourt en gravel.<br />
Verander in één tel en duidelijk hoorbaar van spreeksnelheid<br />
Wil je <strong>met</strong> impact spreken voor een groep? Varieer qua spreeksnelheid. Hoe groter het verschil,<br />
hoe groter het effect op het publiek. Laat een stilte vallen om de overgang te maken.<br />
124 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
125
Oefening 9 KRUID JE BOODSCHAP MET SUBTEKST<br />
Zin in een vluggertje?<br />
Lees onderstaande tekst luidop en varieer zoveel mogelijk qua spreektempo. Hou het<br />
spannend en levendig door duidelijk hoorbaar te vertragen en te versnellen, en stiltes in te<br />
lassen.<br />
In groep<br />
Oefen in groepjes van twee<br />
of drie en lees elk om beurt<br />
drie zinnen. Zweep <strong>met</strong> jouw<br />
performance de anderen op<br />
om nog straffer te doen dan jij.<br />
Individueel<br />
Oefen je individueel? Neem je<br />
oefening op en herbeluister<br />
ze. Analyseer waar je kan<br />
bijschaven en doe het<br />
volgende keer beter.<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Gebruik jij Botox?<br />
Bij sommige sprekers lijkt het alsof ze een Botoxbehandeling<br />
hebben gekregen.<br />
Wil je enthousiaste toehoorders? Gebruik veel mimiek.<br />
Wil je het publiek overtuigen van jouw standpunt? Laat je<br />
standpunt duidelijk zien, horen en voelen. Wees eerlijk en<br />
authentiek, zo kom je geloofwaardig over.<br />
Desiderata<br />
Wees kalm te midden van de haast en het lawaai en bedenk welke vrede er in de stilte<br />
kan heersen. Sta op goede voet <strong>met</strong> alle mensen, zonder jezelf geweld aan te doen. Zeg<br />
je waarheid rustig en duidelijk, en luister naar anderen want ook zij vertellen hun verhaal.<br />
Mijd luidruchtige en agressieve mensen, ze belasten de geest. Wanneer je je <strong>met</strong> anderen<br />
vergelijkt, zou je ijdel of verbitterd kunnen raken want er zullen altijd kleinere en grotere<br />
mensen zijn. Geniet zowel van wat je hebt bereikt als van je plannen. Kijk <strong>met</strong> belangstelling<br />
naar je eigen werk. Hoe nederig het ook is, het is een werkelijk bezit in het veranderlijke<br />
fortuin van de tijd. Betracht voorzichtigheid bij het zakendoen, want de wereld is vol bedrog.<br />
Laat je echter niet verblinden door de bestaande deugd: veel mensen streven hoge idealen<br />
na en overal is het leven vol heldendom. Wees jezelf. Veins vooral geen genegenheid. Wees<br />
evenmin cynisch over de liefde, want bij alle dorheid en ontevredenheid is zij eeuwig als het<br />
gras.<br />
Volg de loop der jaren <strong>met</strong> gratie, verlang niet naar een tijd die achter je ligt. Kweek<br />
mentale kracht om stand te houden bij onverwachte tegenslagen. Beschadig jezelf niet <strong>met</strong><br />
spookbeelden. Vele angsten worden uit vermoeidheid en eenzaamheid geboren. Leg jezelf<br />
een gezonde discipline op en wees daarbij lief voor jezelf. Je bent een kind van het heelal,<br />
niet minder dan de bomen en de sterren. Je hebt het recht hier te zijn, en ook al is het je<br />
misschien niet duidelijk, toch ontvouwt het heelal zich zoals het zich ontvouwt. En zo is het<br />
goed. Heb daarom vrede <strong>met</strong> God, hoe je ook denkt dat Hij moge zijn. En wat je werk en<br />
aspiraties ook mogen zijn: hou vrede <strong>met</strong> je ziel in de lawaaierige verwarring van het leven.<br />
Met al zijn klatergoud, somberheid en vervlogen dromen is dit nog steeds een prachtige<br />
wereld. Wees waarachtig. Streef naar geluk.<br />
Bron: Uit een tekst gevonden in de oude St.-Pauluskerk te Batimore, gedateerd 1692<br />
Je tekst omvat de woorden die je daadwerkelijk uitspreekt.<br />
Je subtekst is de extra betekenis die je aan deze woorden toekent,<br />
de dubbele bodem. Het is je standpunt, wat je denkt en voelt over<br />
hetgeen je zegt.<br />
Door je subtekst <strong>met</strong> de aanwezigen te delen, geef je je gevoel en/of<br />
intentie te kennen.<br />
• Voel je verwondering of afschuw? Ervaar je frustratie, ondeugendheid of bezorgdheid?<br />
Laat het horen en zien.<br />
• Breng je subtekst <strong>met</strong> pit. Het maakt je boodschap rijker voor je toehoorders. Bepaal de<br />
sfeer en dompel je publiek erin onder. Zoals een lachband de kijkers van een komische<br />
serie aanzet tot lachen of vioolmuziek de ontroering versterkt in een romantische film.<br />
• Pas je stemvolume en intonatie aan in functie van je subtekst. Bouw spanning op door<br />
stiltes te laten vallen. Beweeg anders, laat je mimiek spreken, praat sneller of trager en<br />
gebruik ondersteunende gebaren.<br />
• Een subtekst geeft schwung aan je mededeling. Zelfs achter de meest feitelijke mededeling<br />
schuilt een bepaalde beleving, gedachte of emotie. Leg ze bloot en toon ze aan je publiek.<br />
126 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
127
• Subtekst is een zin op zich <strong>met</strong> een onderwerp, werkwoord en bijvoeglijk naamwoord en in<br />
de directe rede geformuleerd.<br />
• Met een duidelijk contrast tussen hetgeen je zegt en hoe je het zegt, maak je het extra<br />
spannend voor je publiek. Je zegt bijvoorbeeld dat de samenwerking <strong>met</strong> X van een leien<br />
dakje loopt. Door tegelijkertijd je wenkbrauwen te fronsen en je hoofd scheef te houden,<br />
geef je te kennen dat je het tegenovergestelde denkt van hetgeen je net gezegd hebt. Zo<br />
maak je de aanwezigen nieuwsgierig naar wat er aan de hand is en zet je hun aandacht op<br />
scherp voor het vervolg van je toespraak.<br />
• Mogelijke subteksten:<br />
Enkele van de subteksten op de vorige pagina kunnen ook van toepassing zijn op iets wat jij<br />
in je presentatie vertelt. Noteer hieronder enkele zinnen uit je presentatie <strong>met</strong> hun mogelijke<br />
subteksten. Formuleer de subtekst in de directe rede.<br />
Oefening<br />
1. Vorm een groepje van drie.<br />
2. Spreek om beurt een zin uit.<br />
3. Aan de anderen om je subtekst te raden.<br />
3<br />
pers<br />
Spreek je tekst luidop uit en oefen de verschillende subteksten. Maak daarbij gebruik van je<br />
lichaamstaal, mimiek en stiltes. Speel <strong>met</strong> ritme en breng variatie aan in je stemvolume en<br />
intonatie.<br />
HIEROVER BEN IK<br />
TELEURGESTELD,<br />
ONTEVREDEN,<br />
GEÏRRITEERD …<br />
WAT NU KOMT IS<br />
HEEL BELANGRIJK<br />
EN IK WIL DAT JULLIE<br />
AANDACHTIG LUISTEREN<br />
EN ONTHOUDEN<br />
WAT IK ZEG<br />
IK BEN HEEL<br />
ONGEDULDIG EN KAN<br />
NAUWELIJKS WACHTEN<br />
OM DIT AAN JULLIE<br />
MEE TE DELEN<br />
IK VOEL ME HIER ONZEKER,<br />
KWETSBAAR, HULPELOOS BIJ<br />
IK ZIE JULLIE GRAAG<br />
HIER BEN IK HEEL SERIEUS<br />
EN FORMEEL OVER<br />
HIER HEB IK NIETS<br />
MEE TE MAKEN<br />
DENK HIER<br />
EVEN OVER NA<br />
DIT MAAKT ME<br />
KNETTERGEK!<br />
IK VERMELD DIT<br />
LOUTER ALS<br />
ACHTERGROND-<br />
INFORMATIE<br />
WANT JULLIE ZIJN<br />
HIERVAN IN PRINCIPE<br />
OP DE HOOGTE<br />
DIT VIND<br />
IK LASTIG,<br />
INGEWIKKELD,<br />
VERVELEND …<br />
IK BEN BLIJ<br />
EN VROLIJK<br />
OVER DEZE<br />
GEDACHTE<br />
IK HEB EEN BINNENPRETJE<br />
IK WIL JULLIE<br />
HIERMEE UITDAGEN<br />
EN CHOQUEREN<br />
De zin die je daadwerkelijk<br />
uitspreekt<br />
‘De cijfers van het afgelopen kwartaal<br />
waren ondermaats.’<br />
De subtekst – wat je erbij denkt en<br />
voelt<br />
• Dat is verdorie aan jullie te wijten!<br />
• Hoe kan dat toch? We hebben zo ons<br />
best gedaan.<br />
• Ik vrees dat de directie hiermee niet zal<br />
kunnen lachen.<br />
•<br />
•<br />
•<br />
IK WACHT EVEN<br />
TOT HET STIL IS<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
•<br />
128 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
129
10<br />
MAAK OVERTUIGENDE GEBAREN<br />
Zorg ervoor dat je lichaamstaal doeltreffend is. Weet je nog: tijdens jouw presentatie ben jij<br />
de baas van het universum. Enkele tips.<br />
Gebaren versterken je boodschap, zetten je woorden kracht bij of maken je verhaal<br />
begrijpelijker. Het is de kunst om de juiste en overtuigende gebaren te gebruiken.<br />
GA NAAR<br />
DE GEVANGENIS<br />
?<br />
Ga direct naar de gevangenis.<br />
Ga niet langs 'start'.<br />
Je ontvangt geen €200,- omdat<br />
je een SLECHTE SPREKER bent.<br />
Wees geen accordeonspeler, bankier, of<br />
pastoor<br />
Het effect van onze lichaamstaal is groot. Met een<br />
sprekende lichaamstaal verhoog je de impact van je<br />
toespraak aanzienlijk. Met een afleidende of zelfs storende<br />
lichaamstaal daarentegen, ga je de mist in. Vermijd alvast<br />
de lichaamstaal van deze types:<br />
TOP<br />
TIP<br />
23<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Maak je gebaar groot,<br />
precies en ostentatief<br />
Maak een gebaar zoals een scheidsrechter dat<br />
doet in een kolkend voetbalstadion. Hij laat <strong>met</strong><br />
een groot gebaar zien dat een speler buitenspel<br />
loopt, wijst <strong>met</strong> een precies gebaar een speler<br />
terecht of trekt zeer ostentatief een gele kaart.<br />
Zijn boodschap is overduidelijk voor de spelers<br />
én voor de supporters in de tribune.<br />
Laat je inspireren door die vastberaden scheidsrechter<br />
en ondersteun je boodschap <strong>met</strong> duidelijke<br />
en ostentatieve gebaren. Gebruik daarbij je<br />
volledige lichaam, niet enkel je handen.<br />
PRECIES<br />
groot<br />
ostentatief<br />
TOP<br />
TIP<br />
24<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Maak je gebaar af en hou het lang genoeg aan<br />
• De accordeonspeler: slaat de handen de hele tijd open en dicht.<br />
• De bankier: speelt <strong>met</strong> kleingeld in zijn broekzak.<br />
• De pervert: krabt stiekem aan zijn kruis of frunnikt aan haar beha.<br />
• De opticien: zet de bril voortdurend op en af.<br />
• De pastoor: staat <strong>met</strong> gevouwen handen te bidden tot er zich een mirakel voltrekt.<br />
• De kleermaker: kan het niet laten om te friemelen aan een stropdas, ceintuur of sjaaltje.<br />
• De hygiënefreak: wast voortdurend de handen.<br />
Ook al ondersteunt je gebaar slechts één aspect van je verhaal, hou het aan zolang je spreekt<br />
over de gedachte waarvan het aspect deel uitmaakt.<br />
Door een gebaar aan te houden, beperk je het aantal gebaren en kom je rustiger en<br />
krachtdadiger over. Kies een gebaar dat past bij jouw stijl en persoonlijkheid, en maak het<br />
enkel wanneer je iets in de verf wil zetten.<br />
Op de volgende pagina zie je een voorbeeld van welke gebaren je kan maken om een bepaalde<br />
boodschap te ondersteunen.<br />
130 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
131
De woorden die je uitspreekt<br />
Heb je er ooit bij stilgestaan<br />
Het gebaar dat je erbij maakt<br />
Reik <strong>met</strong> je handpalmen naar een<br />
toehoorder.<br />
De hond van Pavlov<br />
Je conditioneert het publiek door je boodschap te structureren <strong>met</strong> gebaren of door een<br />
bepaald begrip op een specifieke plek neer te zetten via plaatsankers. Net zoals Pavlov dat<br />
deed <strong>met</strong> zijn hond.<br />
1 2 3 4<br />
Ding<br />
Ding<br />
Ding<br />
Ding<br />
Ding<br />
Ding<br />
dat de spectaculaire toename van<br />
het gebruik van antibiotica grote<br />
gevolgen heeft?<br />
Steek beide handen langzaam in<br />
de lucht. Bij het woord ‘antibiotica’<br />
zijn ze helemaal boven.<br />
Dat steeds meer bacteriën<br />
Hou dit gebaar aan.<br />
Telkens wanneer de hond te eten kreeg en kwijlde, liet Pavlov een bel rinkelen. In het begin<br />
kwijlde de hond enkel wanneer hij eten kreeg. Na verloop van tijd was de hond geconditioneerd<br />
en kwijlde hij wanneer de bel rinkelde, zonder dat hij eten kreeg.<br />
resistent worden,<br />
Laat je handen zakken en duw één<br />
handpalm krachtig naar voren tot<br />
je armen gestrekt zijn.<br />
Ga Pavlov achterna<br />
Herhaal een gebaar enkele keren op exact dezelfde manier en op exact dezelfde plek. Het<br />
publiek herinnert zich welk begrip aan die bepaalde plek of aan dat bepaalde gebaar is<br />
gekoppeld en heeft <strong>met</strong>een door waarover je het hebt.<br />
Er bestaan drie types van gebaren die je door elkaar mag gebruiken. Elk type gebaar dient een<br />
ander doel: ondersteunen, visualiseren of structureren.<br />
1<br />
Ondersteunende gebaren<br />
baart me zorgen. Ik vrees dat<br />
bepaalde patiënten in de toekomst<br />
niet meer te genezen zijn.<br />
Hou beide handen voor je borst,<br />
<strong>met</strong> de handpalmen schuin naar<br />
beneden.<br />
A. Een gebaar dat je oogcontact ondersteunt<br />
Door in de richting te wijzen van de persoon die je aankijkt,<br />
versterk je het contact en de relatie <strong>met</strong> je publiek.<br />
Het goede nieuws is dat we<br />
vandaag een campagne lanceren<br />
en dokters motiveren om minder<br />
antibiotica voor te schrijven.<br />
Steek je twee duimen in de lucht.<br />
Gebruik afwisselend één of twee handen. Het<br />
kan ook zonder handen, <strong>met</strong> een hoofdknik.<br />
132 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
133
• Handpalmen naar boven of beneden?<br />
2<br />
Visualiserende gebaren<br />
Hou je handpalmen naar boven om de<br />
aanwezigen tot betrokkenheid aan te sporen.<br />
Open handpalmen tonen dat je openstaat voor<br />
hun inbreng.<br />
• Naar je lichaam toe, van je lichaam weg<br />
Door je hand van je lichaam weg te bewegen,<br />
demonstreer je dat jij de leiding hebt. Het is<br />
een gebaar dat autoriteit demonstreert: je<br />
vraagt het publiek om gehoor te geven aan<br />
wat jij hen vraagt.<br />
Wil je laten zien dat jij de leiding neemt of dat je<br />
geen tegenspraak wenst? Hou je handpalmen<br />
dan naar beneden. Wees je bewust dat dit<br />
gebaar eerder afstand schept.<br />
Door je hand naar je lichaam toe te bewegen,<br />
toon je dat je wil samenwerken <strong>met</strong> de<br />
aanwezigen. Je haalt hun inbreng als het<br />
ware naar je toe.<br />
• Wissel af tussen open en gesloten handpalmen, een vinger, een vuist, …<br />
B. Een gebaar dat je intonatie en klemtonen ondersteunt<br />
Visualiserende gebaren beelden uit wat je zegt. Ze helpen een complex gegeven begrijpelijk(er)<br />
maken. Visualiserende gebaren prikkelen de verbeelding en laten het begrip waarover je<br />
spreekt ook echt zien.<br />
De woorden die je uitspreekt<br />
Ik heb de cijfers van het<br />
eerste kwartaal bekeken<br />
Het gebaar dat je erbij maakt<br />
Hou je rechterhand voor je<br />
alsof het een verslag is en<br />
laat het publiek getuige zijn<br />
van het moment waarop jij<br />
het verslag las.<br />
De belangrijkheid van een woord ondersteun je door <strong>met</strong> je stem een klemtoon te leggen.<br />
Daarbovenop kan je de betekenis versterken <strong>met</strong> een ondersteunend gebaar. Maak het gebaar<br />
<strong>met</strong> je hele lijf, niet enkel <strong>met</strong> je hand.<br />
en werd daar heel blij van.<br />
Hou het gebaar <strong>met</strong> je<br />
rechterhand aan. Leg<br />
tegelijk je linkerhand op je<br />
borst en glimlach.<br />
Hou één of twee handen in de lucht om iets<br />
belangrijks te beklemtonen. Rek je gerust wat<br />
uit.<br />
Hou één of beide handen lager om iets minder<br />
belangrijks aan te geven. Ga gerust wat door de<br />
knieën of trek je schouders naar beneden.<br />
Je zal merken dat je vanzelf luider en hoger spreekt wanneer je beide handen in de lucht<br />
steekt. We noemen dit een scharniertechniek: door aandacht te besteden aan één techniek,<br />
behaal je <strong>met</strong>een ook resultaat op een tweede techniek.<br />
134 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
135
Je kan ook uitbeelden wat je denkt en voelt bij wat je zegt. In dat geval ondersteunt jouw gebaar<br />
je subtekst. Gebruik je fantasie en leef je in. Hoe expressiever je gebaar, hoe groter het effect.<br />
Bijvoorbeeld: Akkoord, als we alle klantgegevens uit de twee oude databases naar het nieuwe<br />
systeem manueel moeten overzetten, zal dat veel extra werk <strong>met</strong> zich meebrengen. Maar<br />
eenmaal dat achter de rug is, zal alles overzichtelijker zijn en zal het werk efficiënter verlopen.<br />
De woorden die je uitspreekt<br />
Akkoord,<br />
Het gebaar dat je erbij maakt<br />
Knik ‘ja’ en laat je handpalmen zien.<br />
3<br />
Structurerende gebaren<br />
Met deze gebaren leg je de structuur van je boodschap bloot. Structurerende gebaren maak<br />
je bijvoorbeeld bij een opsomming of een grafiek.<br />
• In het kwadrant links onderaan …, in het kwadrant rechts bovenaan daarentegen …<br />
• Bij het begin … aan het einde van het jaar …<br />
• Ten eerste, ten tweede, ten derde …<br />
• Mijn leidinggevende is … en ikzelf ben verantwoordelijk voor …<br />
• Enerzijds … anderzijds …<br />
als we alle klantgegevens uit de twee<br />
oude databases<br />
Strek je twee armen voor je uit en<br />
hou de handpalmen naar beneden<br />
gericht.<br />
TOP<br />
TIP<br />
25<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Gebruik beide handen<br />
Wil je op hetzelfde moment verschillende begrippen <strong>met</strong> gebaren ondersteunen? Gebruik dan<br />
bijvoorbeeld je rechterhand voor gebaar A. Hou dat gebaar aan en voeg er <strong>met</strong> je linkerhand<br />
gebaar B aan toe.<br />
naar het nieuwe systeem manueel<br />
moeten overzetten,<br />
Buig door je knieën, neem als het<br />
ware de twee databases links en<br />
rechts vast en breng ze naar je borst.<br />
Je twee handpalmen wijzen naar<br />
elkaar alsof ze het nieuwe systeem<br />
vasthouden.<br />
Enkele voorbeelden:<br />
• De tweede grote uitdaging is om onze vaste<br />
kosten <strong>met</strong> 15% te laten dalen.<br />
1. Toon <strong>met</strong> je rechterhand het cijfer twee.<br />
2. Duw je linkse handpalm naar beneden tot op<br />
heuphoogte.<br />
zal dit veel extra werk <strong>met</strong> zich<br />
meebrengen.<br />
Maar eenmaal dat achter de rug is,<br />
zal alles overzichtelijker zijn<br />
en zal het werk efficiënter verlopen.<br />
Frons en breng beide handen samen<br />
<strong>met</strong> je vingers in klauwstand.<br />
Lach breed en hou je handen ter<br />
hoogte van je schouders <strong>met</strong> de<br />
handpalmen naar je publiek gericht.<br />
Hou beide handpalmen naar<br />
beneden en vorm cirkels door beide<br />
handen rond elkaar te draaien.<br />
• Daarvoor zullen onze afdelingen Blue en White<br />
meer <strong>met</strong> elkaar moeten samenwerken.<br />
1. Toon <strong>met</strong> je rechterhand ‘Blue’.<br />
2. Voeg er <strong>met</strong> je linkerkant ‘White’ aan toe.<br />
3. Breng tenslotte beide handen samen.<br />
• In januari werkten deze twee nauwelijks samen.<br />
Tegen het eind van het jaar willen we daar een<br />
spectaculaire verandering zien.<br />
1. Richt je rechterwijsvinger naar beneden om<br />
januari te visualiseren.<br />
2. Steek je linkerwijsvinger in de lucht om<br />
december aan te geven.<br />
Valt het je op dat de gebaren die je maakt en de<br />
gebaren in dit boek elkaars spiegelbeeld zijn?<br />
136 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
137
TOP<br />
TIP<br />
26<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Maak je gebaren in spiegelbeeld<br />
In het Westen lezen we van links naar rechts. Gebruik je als spreker gebaren in de voor jou<br />
logische richting van links naar rechts, dan zien je toehoorders het omgekeerde. Verwarring<br />
verzekerd!<br />
Pas daarom het principe van commUNIcatie toe en stem je gebaar af op je publiek. Start alle<br />
opsommingen en weergaves in de tijd rechts en eindig links. De aanwezigen zien de gebaren<br />
in spiegelbeeld, in de logische richting van links naar rechts.<br />
Oefening<br />
3 pers<br />
Bijvoorbeeld: Op maandag willen we … om op vrijdag te kunnen …<br />
De woorden die je uitspreekt<br />
Op maandag willen we…<br />
Het gebaar dat je erbij maakt<br />
Wijs <strong>met</strong> je hand naar een<br />
punt rechts van je.<br />
Jullie gaan onder elkaar een gebarenbattle houden. Het gaat vooral over de kwaliteit van de gebaren,<br />
niet zozeer over de tekst. Dus geen zorg als je zaken omdraait of een term verkeerd benoemt.<br />
De grootste persoon is<br />
als eerste de scheidsrechter<br />
en kiest een<br />
willekeurige zin uit de<br />
onderstaande lijst.<br />
De twee anderen krijgen een minuut de tijd om deze<br />
zin in te oefenen <strong>met</strong> passende gebaren. Na een<br />
minuut geeft de scheidsrechter een teken en brengen<br />
de twee sprekers elk om beurt de zin <strong>met</strong> de gebaren<br />
die ze ingeoefend hebben.<br />
om op vrijdag te kunnen…<br />
Verplaats diezelfde hand<br />
naar een punt links van je.<br />
De scheidsrechter duidt aan wiens gebaren hij het beste vond. De winnaar wordt de nieuwe scheidsrechter. Hij<br />
kiest een nieuwe zin waarmee de twee spelers aan de slag gaan tijdens het volgend partijtje.<br />
Herhaal dit tot wanneer alle zinnen aan bod zijn gekomen. Wie het meest aantal keer scheidsrechter is geweest,<br />
is de eindwinnaar!<br />
1. Onze klant zal onze BCC-procedure pas volgen<br />
wanneer we zelf het goede voorbeeld geven en alle<br />
kredietaanvragen via het Business Credit Center laten<br />
verlopen.<br />
6. Werkt het apparaat niet? We raden je aan om het uit te<br />
schakelen en contact op te nemen <strong>met</strong> de klantendienst.<br />
Wanneer je de herstelling zelf uitvoert, vervalt de<br />
garantie.<br />
In Spanje...<br />
Hou je twee handen<br />
rechtsonder je.<br />
2. Om tijd vrij te maken voor commerciële klantencontacten<br />
laten we de operationele vragen beter door een andere<br />
dienst beantwoorden.<br />
7. Een goede marketingcampagne is gemaakt voor<br />
mensen en speelt in op emoties en specifieke behoeften<br />
zoals zekerheid, vernieuwing en schoonheid.<br />
In Finland daarentegen...<br />
Hou beiden handen links<br />
boven je.<br />
3. De financiering van de school is afhankelijk van de<br />
inschrijvingsgelden. Het is dus belangrijk dat jullie<br />
nauwgezet opvolgen of iedereen correct betaalt.<br />
4. Niettegenstaande onze bewoners het recht hebben om<br />
hun eigen leven in handen te nemen, weten ze omwille<br />
van hun verstandelijke beperking niet altijd wat de beste<br />
oplossing is.<br />
8. Dankzij Smart Signalisatie zien klanten <strong>met</strong>een welke<br />
producten voorradig zijn. Bovendien kunnen ze de<br />
producten rangschikken volgens prijs, QF-waarde en<br />
verbruik.<br />
9. Klanten die het programma ‘express 20’ kiezen op ons<br />
nieuwe toestel krijgen een foutmelding te zien. Sinds<br />
de lancering tien dagen geleden kwamen er reeds acht<br />
klachten binnen.<br />
5. Er is een verschil tussen juridisch gelijk hebben en<br />
juridisch gelijk krijgen. Beide partijen moeten zich<br />
neerleggen bij het vonnis dat door de rechter is<br />
uitgesproken.<br />
10. Van onze HR-partner verwachten we niet alleen<br />
advies bij het aanwerven van nieuwe medewerkers.<br />
We verwachten eveneens dat hij supportert voor alle<br />
deelnemers van de gebarenbattle.<br />
138 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
139
11<br />
GA IN INTERACTIE MET JE PUBLIEK<br />
LEG HET MIJ UIT<br />
EN IK VERGEET HET<br />
LAAT HET ME ZIEN<br />
EN IK ONTHOU HET MISSCHIEN<br />
BETREK ME ERBIJ<br />
EN IK BEGRIJP HET<br />
CÉLESTIN FREINET<br />
Hoe blijft je boodschap hangen bij je toehoorders? Door de onmiskenbare voordelen van<br />
mondelinge communicatie maximaal uit te spelen: betrek je publiek, lok een reactie uit of<br />
vraag om feedback.<br />
Door voldoende interactie in te bouwen, blijven je toehoorders bij de les.<br />
Hoe meer zichtbare reacties ze geven, hoe meer betrokken ze zich voelen en hoe groter hun<br />
aandacht. Staren de aanwezigen je onbeweeglijk aan en blijft hun mimiek onveranderd? Dan<br />
zijn ze mogelijk aan het indommelen. Tijd om het als spreker anders aan te pakken!<br />
TOP<br />
TIP<br />
27<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Betrek je toehoorders door hen vragen<br />
te stellen en te laten reageren<br />
Hou je publiek alert en nieuwsgierig. Kietel je toehoorders mentaal om <strong>met</strong> jou mee te denken.<br />
Geef hen opdrachten en stel hen vragen. Door in interactie te gaan <strong>met</strong> de aanwezigen blijft<br />
je boodschap beter hangen.<br />
140 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
141
Betrek je publiek<br />
Je kan je publiek op veel verschillende manieren<br />
betrekken. We zetten ze hier even op<br />
een rijtje: van een manier die weinig moeite<br />
en durf van het publiek kost tot een grotere<br />
drempel en inspanning.<br />
1<br />
MAAK<br />
OOGCONTACT &<br />
VRAAG OM BEVESTIGING<br />
Maak oogcontact en laat een stilte<br />
vallen. Kijk iemand indringend<br />
aan en knik bevestigend terwijl<br />
je iets meedeelt. Zo stimuleer<br />
je de ander om ook bevestigend<br />
te knikken. Lukt het niet<br />
onmiddellijk? Dring aan en knik<br />
overtuigend totdat de persoon in<br />
kwestie reageert. Blijft de reactie<br />
achterwege, vraag dan Ja? OK?<br />
2<br />
SPREEK IEMAND AAN<br />
MET DE VOORNAAM<br />
Spreek diegene tot wie je het<br />
woord richt aan <strong>met</strong> de voornaam.<br />
• Wel Annelies...<br />
• Pieter, het is zo dat...<br />
• Ik vertel jou dit Marc omdat...<br />
Ken je iemands naam niet? Vraag<br />
die dan. Tracht zoveel mogelijk<br />
namen te onthouden, zodat je hen<br />
later in je presentatie nog opnieuw<br />
kan aanspreken.<br />
3<br />
LAAT DE TOEHOORDERS<br />
HUN HAND OPSTEKEN<br />
Stel een vraag aan het publiek en<br />
steek tegelijk ook jouw hand in de<br />
lucht.<br />
• Wie is blij <strong>met</strong> deze verbetering?<br />
• Wie heeft dit ooit meegemaakt?<br />
• Wie ondervindt hiervan last?<br />
4<br />
STEL<br />
EEN<br />
RETORISCHE VRAAG<br />
Stel de toehoorders een vraag en<br />
geef zelf het antwoord.<br />
• Wil je weten hoe dat komt? Dat<br />
komt door ...<br />
• Waarom laten wij het zover komen<br />
alvorens in actie te schieten?<br />
Omdat we …<br />
• Is dat een goed resultaat? Nee,<br />
niet echt. Spelen er verzachtende<br />
omstandigheden mee? Jazeker.<br />
• Nu, wat zijn hiervan de kenmerken?<br />
Wel, ...<br />
• Wat is de conclusie? De conclusie<br />
is dat ...<br />
5<br />
STEL<br />
EEN<br />
GESLOTEN VRAAG<br />
Stel iemand een gesloten vraag die<br />
enkel <strong>met</strong> ja of neen kan worden<br />
beantwoord.<br />
• Merk je het verschil tussen deze<br />
twee resultaten?<br />
• Zal ik jou een trucje leren?<br />
• Zie je hiervan het voordeel in?<br />
• Denk je dat dit gaat werken?<br />
Soms moet je de toehoorders een<br />
beetje helpen door <strong>met</strong> jouw toon<br />
en lichaamstaal aan te geven wat<br />
het gewenste antwoord is.<br />
6<br />
STEL EEN<br />
OPEN VRAAG<br />
Stel een open vraag aan het voltallige<br />
publiek of aan één persoon. Richt<br />
je je tot één toehoorder, spreek hem<br />
of haar dan eerst aan en kondig aan<br />
dat je een vraag gaat stellen. Het<br />
stellen van een open vraag verhoogt<br />
het meest de betrokkenheid van<br />
het publiek omdat ze op die manier<br />
echt het gevoel krijgen dat ze een<br />
waardevolle bijdrage leveren aan<br />
jouw presentatie.<br />
• Wat vind je van deze evolutie?<br />
• Welk gevoel heb je daarbij?<br />
• Waarom denk je dat onze klanten<br />
zo reageren?<br />
• Wat kunnen we hieraan doen?<br />
• Waarom is dit zo belangrijk?<br />
• Hoe zou jij dat aanpakken?<br />
• Wat heb je daarvoor nodig?<br />
• Met welk werkpunt ga je aan de<br />
slag?<br />
AANTAL X GEBRUIKT AANTAL X GEBRUIKT AANTAL X GEBRUIKT<br />
AANTAL X GEBRUIKT AANTAL X GEBRUIKT AANTAL X GEBRUIKT<br />
3. VRAGEN OM DE HAND OP TE STEKEN 4. RETORISCHE VRAGEN<br />
Nu is het aan jou!<br />
Het spel van<br />
de interactie?<br />
• Vorm een drietal en geef elk<br />
om beurt een presentatie van<br />
drie minuten.<br />
• Het doel is om tijdens je<br />
presentatie zoveel mogelijk<br />
interactie teweeg te brengen.<br />
• Gebruik elk van bovenstaande<br />
tips minstens een keer.<br />
• Wie het snelst alle beschreven<br />
vormen van interactie toepast,<br />
wint het spel.<br />
3 pers<br />
Stap 1<br />
Overloop je presentatie en noteer<br />
hiernaast enkele mogelijke vragen<br />
voor je publiek.<br />
Stap 2<br />
Bij elke vorm van interactie die je<br />
toepast, zetten je teamgenoten een<br />
streepje in het voorziene vakje.<br />
Stop de tijd wanneer er in elk vakje<br />
een streepje staat.<br />
Diegene die als eerste alle vormen<br />
van interactie heeft gebruikt, wint<br />
het spel. Succes!<br />
HOE WEET JE OF JE DE JUISTE<br />
VRAGEN STELT?<br />
Vraag je het volgende af:<br />
• Wat is het doel van mijn vraag?<br />
• Welke meerwaarde levert het<br />
antwoord op?<br />
• Voelt mijn publiek zich voldoende<br />
veilig om de vraag te<br />
beantwoorden? Of hoe kan ik<br />
ervoor zorgen dat mijn publiek<br />
zich veilig genoeg voelt om de<br />
vraag te beantwoorden?<br />
Stel een vraag aan het publiek<br />
en wacht het antwoord af. Maak<br />
een uitnodigend gebaar, laat een<br />
stilte vallen en maak oogcontact<br />
<strong>met</strong> de betrokken persoon.<br />
5. GESLOTEN VRAGEN 6. OPEN VRAGEN<br />
142 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact
Nog enkele extra tips om interactie op te bouwen:<br />
12<br />
PAK LASTIGE SITUATIES CONSTRUCTIEF AAN<br />
Geef je publiek een praktische opdracht.<br />
• Wie houdt de tijd in de gaten en verwittigt me<br />
als er twintig minuten voorbij zijn?<br />
• Ik heb een secretaris nodig om een en ander op<br />
te schrijven. Wie voelt zich geroepen?<br />
• Wil jij dit aan iedereen uitdelen?<br />
Plak vooraf een briefje onder ieders stoel<br />
Kleef onder elke stoel een post-it <strong>met</strong> een kernwoord,<br />
een vraag of een stelling. Vraag de aanwezigen om voor<br />
te lezen wat er op hun briefje staat. Maak gebruik van<br />
de sfeer die ontstaat om nog meer interactie te creëren.<br />
Vraag iedereen om een cijfer of een woord<br />
• Als ik je vraag om in een cijfer van 0 tot 10 uit te<br />
drukken hoe interessant je dit onderdeel vond,<br />
welk cijfer geef je dan?<br />
• Vat in één woord samen hoe je deze presentatie<br />
hebt ervaren. Welk idee is blijven hangen of welk<br />
gevoel hou je er aan over?<br />
Laat je publiek samenwerken in een duo<br />
of in kleine groepjes<br />
• Vraag om onderling van gedachten te wisselen<br />
over een bepaald idee of voorstel.<br />
• Laat elk groepje drie vragen opstellen over het<br />
onderwerp van de afgelopen presentatie en<br />
de vragen voorleggen aan de andere groepjes.<br />
Met deze eenvoudige quiz breng je een leuke<br />
competitie teweeg.<br />
Speel een korte quiz<br />
Vraag het publiek om recht te staan en de hand in<br />
de lucht te steken om te antwoorden: de linkerhand<br />
omhoog voor antwoord A, de rechterhand voor<br />
antwoord B. Wie juist antwoordt, blijft staan. Wie een<br />
fout antwoord geeft, gaat zitten. Voorzie een kleine<br />
attentie voor de winnaar.<br />
Q&A<br />
Na je presentatie kan je tijd maken voor ‘Questions<br />
& Answers’. Pas volgende tips toe wanneer je vragen<br />
krijgt:<br />
• Luister aandachtig naar de vraag en durf om<br />
verduidelijking vragen.<br />
• Herhaal of vat de vraag samen zodat ze voor<br />
iedereen verstaanbaar is.<br />
• Maak duidelijk het onderscheid tussen een vraag<br />
en een mening.<br />
• Wees eerlijk wanneer je het antwoord op een vraag<br />
niet kent.<br />
• Vraag na je antwoord: ‘Heb ik hiermee jouw vraag<br />
voldoende beantwoord?’<br />
Stel dat je net voor je presentatie te horen krijgt dat je spreektijd gehalveerd wordt tot<br />
twintig minuten. Of dat je computer plots blokkeert, je de beamer niet aan de praat krijgt, de<br />
aanwezigen gezellig doorwerken op hun laptop, een stoorzender in het publiek voortdurend<br />
vervelende opmerkingen maakt, etc.<br />
Je voelt het, dit wordt een lastige situatie. Damn. Waar is de nooduitgang?<br />
Wat ervaar jij als een lastige situatie?<br />
Kleef hieronder drie post-its <strong>met</strong> daarop de drie meest vervelende situaties die jou als spreker<br />
uit je lood slaan. Geef aan waarom dat zo is, zoals je op de post-its hieronder leest. Ken aan elke<br />
situatie ook een cijfer toe. Hoe lastiger de situatie, hoe hoger het cijfer.<br />
Dit zijn enkele voorbeelden:<br />
LASTIGE SITUATIE 1 8,5/10 LASTIGE SITUATIE 2 9/10 LASTIGE SITUATIE 3<br />
De deelnemers zitten voortdurend<br />
te kletsen. Ik heb de indruk dat ze<br />
niet geïnteresseerd zijn in hetgeen ik<br />
Een aanwezige houdt er een andere<br />
mening op na. Hij gaat in discussie en<br />
valt mij persoonlijk aan.<br />
vertel.<br />
Ik wil weten of dat effectief zo is<br />
en wens de aandacht van iedereen.<br />
Het brengt me uit evenwicht. Ik wil<br />
controle krijgen over de situatie en<br />
tegelijk de persoon in kwestie te<br />
vriend houden.<br />
Een toehoorder tokkelt op haar<br />
smartphone en loopt voortdurend in<br />
en uit de zaal.<br />
Ik wil de aandacht van iedereen.<br />
Ga nu aan de slag <strong>met</strong> de situatie die jij als het meest lastig ervaart.<br />
Boots de situatie zo realistisch mogelijk na <strong>met</strong> de hulp van de andere groepsleden.<br />
Lees eerst alle tips voor je het rollenspel start.<br />
7/10<br />
144 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
145
Hoe pak je moeilijke en vervelende situaties aan?<br />
1<br />
Neem het niet persoonlijk<br />
Op welke manier een toehoorder ook uit de hoek komt, neem het nooit persoonlijk.<br />
Als iemand op zijn smartphone zit te scrollen terwijl je een presentatie geeft, dan is het absoluut<br />
niet leuk. Maar neem het vooral niet persoonlijk. De ander doet dat niet <strong>met</strong> opzet om jou te<br />
kwetsen. Het heeft zelfs niets <strong>met</strong> jou te maken, maar <strong>met</strong> de behoeftes van de ander. De<br />
ander heeft op dat moment gewoon een andere behoefte dan te luisteren naar jouw verhaal.<br />
Hij is afgeleid door een dringende mail die pas is binnen gekomen, of het verhaal interesseert<br />
hem gewoon minder. Eerlijk, ben jij zelf altijd 100% aandachtig bij andere presentaties? Nee<br />
hè.<br />
Meestal heeft de stoorzender geen kwaad opzet <strong>met</strong> wat hij doet. De ander is op dat moment<br />
gewoon enkel <strong>met</strong> zichzelf bezig en beseft wellicht niet hoe vervelend dat voor jou is. Hoe<br />
minder je de ander zijn gedrag persoonlijk neemt, hoe constructiever en verbindender jouw<br />
reactie zal zijn naar de ander.<br />
En wat <strong>met</strong> stoorzenders die jouw verhaal constant<br />
onderbreken? Hoe gek het ook klinkt, de meeste<br />
stoorzenders willen helemaal niet storen. Het zijn ijverige<br />
mieren die erkenning zoeken voor hun kennis en ervaring.<br />
Door extra details aan te reiken, willen ze de spreker<br />
gewoon een beetje helpen. Ook hier weer moet je het dus<br />
niet persoonlijk nemen door opnieuw stil te staan bij de<br />
behoefte die zij voor zichzelf trachten te vervullen.<br />
Hoe brutaal, onbeleefd of weinig respectvol je het gedrag ook ervaart, zijn gedrag is niet meer<br />
dan het zoeken naar de vervulling van een bepaalde behoefte.<br />
Vaak is dat de behoefte aan aandacht. De stoorzender reageert zich af en projecteert zijn<br />
frustraties op zijn omgeving, zonder rekening te houden <strong>met</strong> jou als spreker of <strong>met</strong> de andere<br />
aanwezigen. Hoewel het niet aangenaam is, heeft het niets <strong>met</strong> jou te maken.<br />
HATELIJK GEDRAG IS ZELDEN<br />
ALLEEN MAAR WAT HET LIJKT<br />
WIE ONS PIJN DOET<br />
VOELT ZICH ZELF GEKWETST<br />
DE JUISTE REACTIE DAAROP IS DAN<br />
OOK NOOIT CYNISME OF AGRESSIE<br />
MAAR – OP DIE SCHAARSE MOMENTEN<br />
DAT WE HET KUNNEN OPBRENGEN –<br />
ALLEEN MAAR LIEFDE<br />
ALAIN DE BOTTON<br />
De stoorzender schudt misschien ostentatief nee omdat hij boos is en wil gehoord, gezien<br />
en begrepen worden. Misschien fronst hij, niet omdat hij het niet <strong>met</strong> je eens is, maar omdat<br />
hij verward is en duidelijkheid wil. Of is hij ongeduldig en wil hij dat het sneller vooruitgaat.<br />
Misschien is hij afgeleid en op zoek naar meer betrokkenheid? Of is hij gewoon aan een pauze<br />
toe.<br />
Benader de ander op eenzelfde positieve manier als de rest van het publiek. Laat zien dat je<br />
het goed meent <strong>met</strong> hem.<br />
2<br />
Stel vragen en ontdek wat er de ander dwars zit<br />
Maak van een stoorzender een bondgenoot: stel<br />
vragen en geef de toehoorder de kans om zich<br />
te uiten. Onderbreek hem niet maar laat hem<br />
uitspreken.<br />
Merk je dat er emoties loskomen? Laat hem die<br />
uiten. Ga in dialoog <strong>met</strong> aanwezigen die zich<br />
boos, geschrokken of verdrietig voelen. Herhaal<br />
in je eigen woorden de opmerking/vraag van de<br />
betrokkene en check of je hem juist begrepen<br />
hebt.<br />
Of wees het publiek voor en benoem zelf hun<br />
mogelijke zorgen, ontevredenheid of weerstand.<br />
Spreek je bijvoorbeeld op een bijeenkomst <strong>met</strong><br />
verplichte aanwezigheid, zeg dan bijvoorbeeld:<br />
‘Goeiemorgen allemaal. Is het ook een ‘goeie’<br />
morgen? Hoe voelt het voor jullie om hier te<br />
zijn? Ik heb begrepen dat jullie aanwezigheid<br />
verplicht is. Hoe is dat voor jullie?’<br />
Pak emoties pro-actief aan. Benoem ze voordat de aanwezigen ze kunnen uiten.<br />
• Ik heb het idee dat je het niet ziet zitten. Hoe komt dat?<br />
• Wat maakt jou zo boos?<br />
• Ben je het beu dat we steeds nieuwe dingen van jou vragen?<br />
Alleen al door de aanwezigen te laten voelen dat je begaan bent <strong>met</strong> wat ze voelen, neem je<br />
al een deel van hun weerstand weg.<br />
Forceer het publiek vooral niet om zich goed te moeten voelen. Dat werkt averechts. Maar<br />
maak zaken bespreekbaar en geef hen de kans om zich te uiten. Stel vragen om te begrijpen<br />
waarom iemand boos, geschrokken of verdrietig is.<br />
Het maakt je geloofwaardigheid alleen maar sterker. Negeer de emotie niet, anders blijft die<br />
zoals een etterbuil sluimeren tot die ineens openspat in je eigen gezicht.<br />
PAS ALS JE LUISTERT OM TE BEGRIJPEN<br />
IN PLAATS VAN LUISTERT OM TE REAGEREN<br />
ONTSTAAT ER ECHT CONTACT<br />
146 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
147
Let op voor te snelle conclusies of verkeerde interpretaties<br />
Iemand roept: ‘Dat klopt toch niet!’ Of iemand protesteert: ‘Dat zal nooit werken.’ Dan heb je al<br />
gauw de neiging om <strong>met</strong>een in de verdediging te schieten. Terwijl je eigenlijk niet goed weet<br />
wat de ander precies bedoelt.<br />
Hoe kan je beter reageren? Stel een vraag, luister naar het antwoord en reageer dan pas.<br />
‘WAT klopt er niet?’ en ‘WAT gaat er nooit werken?’ en ‘WAAROM denk je dat?’ Stel vragen en<br />
luister tot de ander volledig is uitgesproken. Dat heeft twee voordelen: de ander voelt zich<br />
gehoord en jij krijgt meer informatie waardoor je veel beter kan reageren.<br />
3<br />
Geef de ander empathie<br />
Iedereen die zich boos, teleurgesteld, onrustig of verveeld voelt, heeft nood aan erkenning en<br />
wil graag begrepen worden. Geef de ander daarom empathie. Want zolang de ander zich niet<br />
door jou voldoende erkend voelt, is hij niet meer bereid om verder naar jouw presentatie te<br />
luisteren.<br />
VRIENDELIJKHEID IS EEN TAAL<br />
DIE DE DOVEN KUNNEN HOREN<br />
EN DE BLINDEN KUNNEN ZIEN<br />
MARK TWAIN<br />
• Benoem wat je denkt dat de ander voelt<br />
Moet je een mededeling doen waarvan je vermoed dat er felle reacties zullen volgen? Leid dan<br />
vooraf de negatieve emoties zelf in.<br />
Net voor je een gevoelig onderwerp aanbrengt, bereid je het publiek best voor. Zeg dan dat je<br />
je bewust bent dat dit voor hen echt niet prettig is.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
Beste collega’s, ik kom jullie slecht nieuws brengen. Vandaag beslissen we dat we een<br />
project opdoeken waarin we al 50.000 euro hebben geïnvesteerd. Dat is ongetwijfeld heel<br />
frustrerend voor jullie en ervaren jullie ongetwijfeld als een nederlaag. Misschien voelen<br />
jullie zich wel boos omwille van al de geleverde inspanningen. Ik wil graag naar jullie<br />
luisteren. Vertel eens.<br />
• Schat de opmerking van de stoorzender naar waarde<br />
Bijvoorbeeld:<br />
• Dat is een zeer pertinente opmerking die je geeft.<br />
• Ik hoor je bezorgdheid/frustratie/ontgoocheling.<br />
• Wat je zegt, is juist: er staat een fout op de slide. Heel alert van jou.<br />
• Inderdaad, je hebt onmiddellijk begrepen dat zich daar een probleem zou kunnen stellen.<br />
• Benoem wat je denkt dat er leeft in de groep:<br />
Bijvoorbeeld:<br />
• Ik heb <strong>met</strong> jullie te doen dat jullie op zulke slechte stoelen zitten / dat het hier zo koud/<br />
warm is / dat jullie al zoveel informatie op jullie bord hebben gekregen / dat er jullie alweer<br />
iets extra wordt gevraagd /…<br />
• Het is wellicht best spannend voor jullie om hier te zitten. Ik kan me indenken dat sommigen<br />
zich heel oncomfortabel voelen bij het nieuws dat jullie zopas gekregen hebben. Dat moet<br />
absoluut niet fijn zijn voor jullie.<br />
Nog een paar voorbeelden:<br />
• Zucht je omdat je het niet eens bent <strong>met</strong> mij?<br />
• Ben je onrustig/verveeld/ontstemd/moe /…?<br />
• Vind je het oneerlijk dat we deze beslissing nu hebben genomen?<br />
• Ik heb de indruk dat je mijn voorstel niet ziet zitten. Klopt dat?<br />
• Zou je willen dat ik meer rekening hou <strong>met</strong> jouw standpunt?<br />
Uiteraard bestaat het risico dat de stoorzender zich door deze aandacht nog meer laat horen.<br />
Geef op dat moment te kennen dat je de andere aanwezigen ook de kans wil bieden om iets<br />
te zeggen en vraag <strong>met</strong> een knipoog om minder tussenbeide te komen.<br />
Reageer op dezelfde manier wanneer er andere types stoorzenders zoals de betweter, de<br />
babbelaar, de vitter en de flauwe plezante in de zaal zitten. Geef hen aandacht en erkenning<br />
en vraag <strong>met</strong> een knipoog om zich minder te laten horen.<br />
Gebruik daarvoor de volgende tip.<br />
148 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
149
4<br />
Vertel hoe je je voelt en wat je zou willen<br />
Zit het gedrag van een stoorzender je dwars en wil je verbinding <strong>met</strong> de persoon in kwestie?<br />
Dat betekent dat je er alles aan wil doen om door de ander begrepen te worden. En dus niet dat<br />
je tracht de ander zich schuldig te laten voelen of hem te straffen voor hoe hij zich gedraagt.<br />
Heel wat sprekers zijn bang om te vertellen wat ze voelen. Nochtans, door je kwetsbaar op<br />
te stellen en te beschrijven wat er in je leeft of waaraan je behoefte hebt, vergroot de kans<br />
om begrepen te worden. Eenmaal er verbinding is, is de ander ook meer bereid om mee te<br />
werken. Probeer het, je zal merken dat het werkt!<br />
Enkele voorbeelden:<br />
1. Ik zie dat jullie <strong>met</strong> elkaar aan het praten zijn. Ik word daar<br />
zenuwachtig van omdat ik graag de volle aandacht wil.<br />
2. Ik vind het wat lastig als je blijft herhalen dat je mijn voorstel<br />
onnozel vindt. Ik heb naar je bekommernis geluisterd, maar<br />
merk nu dat ik de kans niet krijg om mijn standpunt te vertellen.<br />
3. Ik zie sommigen onder jullie op jullie smartphone of computer<br />
tokkelen zijn. Op die manier kan ik mijn boodschap echt niet<br />
brengen. Mag ik een beetje respect vragen?<br />
4. De vragen die je mij stelt vallen eigenlijk buiten de onderwerp<br />
van mijn presentatie vallen. Ik ben bezorgd dat ik op die manier<br />
niet binnen mijn tijd blijf.<br />
5. Oei, ik merk dat de ik deze slide nog niet geupdated is en<br />
verkeerde cijfers bevat. Beetje genant. Sorry.<br />
Als de toehoorder ‘nee’ antwoordt, vraag dan waarom dat zo is en ga op zoek naar een oplossing<br />
waar hij zich wel in kan vinden.<br />
6<br />
Gebruik de ‘of/of-techniek’ als niets werkt<br />
Het kan gebeuren dat het toepassen van de eerste vijf tips geen impact hebben en de<br />
stoorzender gewoon verder blijft doen. Als je het gedrag van de ander echt beu bent, gebruik<br />
dan de OF/OF-techniek.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
SORRY, ZO KAN IK ECHT NIET<br />
VERDER PRESENTEREN. ONDANKS<br />
MIJN INSPANNINGEN OM JE MEE<br />
TE KRIJGEN, MERK IK DAT JE<br />
OPMERKINGEN BLIJFT MAKEN/-<br />
BLIJFT ONDERBREKEN/BLIJFT<br />
BABBELEN/OP JE SMARTPHONE<br />
BLIJFT TOKKELEN/STEEDS WEER<br />
BINNEN EN BUITEN LOOPT/…<br />
?<br />
OFWEL<br />
STOP JE DAAR MEE<br />
EN DAN KAN JE MIJN<br />
PRESENTATIE BLIJVEN<br />
VOLGEN<br />
OFWEL<br />
DOE JE VERDER EN<br />
DAN HEB IK LIEVER<br />
DAT JE DE ZAAL<br />
VERLAAT.<br />
WAT KIES JE?<br />
5<br />
Zoek een oplossing en zorg voor een akkoord<br />
Blijf je niet focussen op het probleem, maar zoek een oplossing.<br />
Zo vermijd je dat de sfeer negatief wordt en vooral dat je verder kan <strong>met</strong> je verhaal.<br />
Nadat je verteld hebt hoe je je voelt en wat je graag zou willen, stel je een oplossing voor en<br />
vraag je of de ander zich daarin kan vinden. Dat doe je de ander een verzoek te doen waar de<br />
ander makkelijk <strong>met</strong> ‘ja’ of ‘nee’ kan op antwoorden.<br />
Als vervolg op de vorige voorbeelden, kan je volgende verzoeken doen:<br />
Bijvoorbeeld:<br />
1. Kunnen jullie stoppen <strong>met</strong> praten en willen jullie nog 15<br />
minuten aandachtig luisteren tot ik klaar ben <strong>met</strong> mijn uitleg?<br />
2. Zie je het zitten om even je eigen idee los te laten en mij de<br />
kans te geven om mijn mening te geven?<br />
3. Kunnen we afspreken dat iedereen zijn toestel weg legt tot<br />
we hier klaar zijn?<br />
4. Is het ok voor je om na de presentatie bij mij te komen? Dan<br />
maak ik tijd om je vragen te beantwoorden. Ok?<br />
5. Hebben jullie twee minuten geduld zodat ik de recentere<br />
versie kan openen?<br />
TOP<br />
TIP<br />
28<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
BENOEM WAT ER GEBEURT EN ZOEK EEN OPLOSSING<br />
• Als je het antwoord op een vraag uit het publiek schuldig blijft,<br />
geef dat dan gewoon toe. Tracht jou er niet uit te lullen, maar<br />
zoek een oplossing. Misschien zit er een expert in de zaal die<br />
het antwoord wel kent. Of je stelt voor om het antwoord op te<br />
zoeken na je presentatie.<br />
• Hetzelfde doe je bij een technisch probleem. Begin niet in stilte<br />
te ijsberen, maar benoem wat er gebeurt zodat het publiek weet<br />
wat er aan de hand is. Denk luidop terwijl je een oplossing zoekt.<br />
150 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
151
13<br />
CREËER EEN VERRASSINGSEFFECT<br />
Het is niet voldoende om je toehoorders een lange waslijst van feiten voor te schotelen.<br />
Mensen zijn emotionele wezens. Je moet ze iets laten voelen. Emoties, zowel positieve als<br />
negatieve, hebben een aantal voordelen wanneer je ze goed gebruikt in een presentatie.<br />
Als je een emotionele reactie bij je publiek weet op te roepen, dan zal het de informatie als<br />
levendiger ervaren. Emoties verscherpen de aandacht, ze zorgen ervoor dat mensen zich<br />
betrokken voelen en stimuleren het geheugen, waardoor je boodschap langer blijft hangen.<br />
TOP<br />
TIP<br />
29<br />
EEN MENS KAN ZICH GEMIDDELD SLECHTS 7 MINUTEN CONCENTREREN<br />
GEEF HET PUBLIEK DUS OP EEN TIJD EEN SNOEPJE<br />
Wist je dat we slechts zeven minuten lang geconcentreerd blijven en informatie opnemen?<br />
Volgens neurowetenschapper Gregory Berns zijn onze hersenen niet meer dan een lui stukje vlees.<br />
Je houdt het publiek bij de les door ze te entertainen en af en toe verrassend uit de hoek te komen.<br />
We hebben 7 snoepjes voor jou in petto waarmee je jouw publiek naar hartelust kan verwennen.<br />
1<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
Maak je publiek nieuwsgierig <strong>met</strong> een<br />
verrassingseffect<br />
Breng hen aan het lachen, speel in op de actualiteit, laat een voorwerp zien, toon foto’s, vertel<br />
een verhaal, gebruik een quote, ...<br />
Een verrassingseffect maakt de aanwezigen nieuwsgierig. Het zet hun ogen en oren wijd<br />
open. Een nieuwsgierig publiek popelt om jouw verhaal te horen en luistert aandachtig.<br />
LOGICA BRENGT ONS VAN A NAAR B<br />
VERBEELDING BRENGT ONS OVERAL<br />
ALBERT EINSTEIN<br />
Laat je publiek emoties ervaren<br />
Breng je toehoorders aan het lachen<br />
LACHEN IS ALS EEN LUIER VERVERSEN<br />
HET LOST NIETS DEFINITIEFS OP<br />
MAAR HET MAAKT DE ZAKEN VOOR<br />
EEN TIJDJE DRAAGLIJKER<br />
Krijg mensen aan het lachen en ze worden blij. Wanneer je lacht, komt er serotonine vrij in de<br />
hersenen. Serotonine wordt ook wel het gelukshormoon genoemd.<br />
Bovendien werkt lachen aanstekelijk. Breng moeilijke boodschappen <strong>met</strong> humor en je merkt<br />
het effect onmiddellijk.<br />
WANNEER IEMAND BIJ MIJ THUIS AANBELT<br />
TREK IK MIJN JAS AAN VOOR IK DE DEUR OPENDOE.<br />
BIJ MINDER LEUK GEZELSCHAP ZEG IK: ‘SORRY, IK GA NET WEG.’<br />
BIJ AANGENAAM GEZELSCHAP ZEG IK: ‘WAT LEUK, IK KOM NET THUIS.’<br />
Humor ontstaat door vanuit een onverwachte hoek of een verrassend perspectief naar de<br />
dingen te kijken. Tover een glimlach op het gezicht van je toehoorders door een persoonlijke<br />
anekdote of een leuk verhaal te vertellen.<br />
Heb je moeite om zelf grappig te zijn of voel je je ongemakkelijk om de plezanterik uit te<br />
hangen, gebruik dan een grappige video of cartoon.<br />
LET OP!<br />
WAAROM WILLEN TURKSE JONGENS EEN SNOR HEBBEN?<br />
ZE WILLEN OP HUN MOEDER LIJKEN<br />
MENSEN VERGETEN WAT JE HEBT GEZEGD<br />
MENSEN VERGETEN WAT JE HEBT GEDAAN<br />
MAAR MENSEN ZULLEN NOOIT VERGETEN WAT JE HEN HEBT LATEN VOELEN<br />
MAYA ANGELOU<br />
Tegenwoordig ligt humor erg gevoelig. Mensen voelen zich steeds sneller persoonlijk<br />
aangevallen of gestigmatiseerd. Overweeg dus of iets waar jij kan om lachen ook grappig is<br />
voor iedereen in jouw publiek. You’re better safe than sorry. Kies voor positieve humor en laat<br />
kleinerende humor zoals in bovenstaande foute grap links liggen.<br />
152 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
153
Maak de aanwezigen nieuwsgierig<br />
In plaats van <strong>met</strong>een een lawine van<br />
woorden op je toehoorders af te vuren,<br />
maak je je publiek nieuwsgierig door<br />
<strong>met</strong> een stilte spanning op te bouwen en<br />
slechts één enkel woord of getal mee te<br />
delen. Wil je het nog meer gewicht geven?<br />
Schrijf het op de flipchart maar geef verder<br />
nog niets prijs te geven over de inhoud.<br />
Laat vervolgens opnieuw een lange stilte.<br />
Als je in de loop van je presentatie dat<br />
woord of getal een aantal keer herhaalt,<br />
wordt het publiek steeds nieuwsgieriger<br />
om te weten wat de clou is.<br />
Door hun geduld op de proef te stellen, zullen ze veel gretiger luisteren naar wat er komt.<br />
Of zoals Gandhi zei ‘Alles wat je krijgt zonder het te verdienen, bederft de geest.’<br />
• Laat de aanwezigen actie ondernemen. Bijvoorbeeld:<br />
- Vraag iedereen om van plaats te veranderen.<br />
- Laat hen een raadsel oplossen.<br />
- Nodig hen uit om per twee een stelling <strong>met</strong> elkaar te bespreken.<br />
- Vraag een vrijwilliger voor een rollenspel, een korte oefening of een demonstratie.<br />
Oefening<br />
Op welke manier zou jij de aanwezigen emoties kunnen laten beleven tijdens jouw<br />
presentatie?<br />
Brainstorm even <strong>met</strong> jezelf en wissel daarna in groepjes van drie uit wat je gevonden<br />
hebt.<br />
....................................................................<br />
In 2007 introduceerde Steve Jobs, medeoprichter van Apple, de<br />
iPhone <strong>met</strong> een verrassingseffect.<br />
Hij vertelde zijn publiek dat Apple drie nieuwe producten<br />
zou lanceren: een iPod <strong>met</strong> breedbeeld en touchscreen; een<br />
revolutionaire mobiele telefoon en een baanbrekend toestel <strong>met</strong><br />
internetverbinding. Jobs somde nogmaals de drie producten op en<br />
lichtte stapsgewijs een tip van de sluier op. Finaal kondigde hij aan<br />
dat Apple geen drie verschillende toestellen lanceerde maar wel een<br />
3-in-1 apparaat: de iPhone.<br />
Er steeg gelach, gejuich en luid applaus op uit het publiek.<br />
Hoe meer je je toehoorders op het puntje van hun stoel krijgt, hoe groter de impact van jouw<br />
boodschap. Enkele voorbeelden:<br />
• Begin je presentatie helemaal aan de andere kant of zelfs achteraan in de zaal.<br />
• Zet je toehoorders bewust op het verkeerde been<br />
- door iets onwaar te vertellen of een fout in een slide te stoppen en de fout recht<br />
te zetten op de volgende slide. Bijvoorbeeld:<br />
‘Op de vorige slide stond een grove fout die jullie zomaar aannemen!’<br />
- door hen boos aan te kijken en te zeggen:<br />
‘Jullie klantgerichtheid is ondermaats. Het is schandalig hoe jullie klanten<br />
behandelen. Zijn jullie niet beschaamd?’<br />
Vervolgens stap je een halve <strong>met</strong>er opzij, wijst naar de plek waar je daarnet stond<br />
en zegt:<br />
‘Dat is een mail die een ontevreden klant ons vorige week gestuurd heeft.’<br />
Het publiek dacht even dat het rechtstreeks door jou werd aangevallen en is<br />
enigszins opgelucht als het ontdekt dat je eigenlijk een klant citeerde.<br />
2<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
Bedenk een <strong>met</strong>afoor<br />
Een <strong>met</strong>afoor is een vorm van figuurlijk<br />
taalgebruik op basis van een vergelijking. Je<br />
vergelijkt een bepaald aspect (feit, voorval,<br />
gedachte) uit je presentatie <strong>met</strong> iets anders in<br />
een totaal verschillende context.<br />
Een <strong>met</strong>afoor kan je gebruiken als hefboom<br />
om de toehoorder een bepaald inzicht te<br />
verschaffen.<br />
Één van de bekendste voorbeelden is de<br />
<strong>met</strong>afoor van de ijsberg. Wat je ziet is slechts<br />
een klein deeltje van wat er daadwerkelijk<br />
is. Iedereen begrijpt <strong>met</strong>een wat je bedoelt.<br />
De ijsberg kan je gebruiken als <strong>met</strong>afoor<br />
voor verborgen zaken die je niet kent bij een<br />
bedrijfsovername, een productieproces of van<br />
een onbekend aspect van een medewerker of<br />
afdeling. Toegegeven, het is een cliché. Maar ze<br />
zijn wel waar en doeltreffend. Beter een goed<br />
en duidelijk cliché dan een flauw verzinsel.<br />
154 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
155
Voorbeelden van <strong>met</strong>aforen<br />
Een <strong>met</strong>afoor is een geweldig instrument om toehoorders te laten nadenken en hen op een<br />
andere manier naar de wereld te laten kijken. Je kan er het publiek mee nieuwsgierig maken,<br />
gerust stellen of net confronteren of wakker schudden.<br />
Een goede gekozen <strong>met</strong>afoor verheldert razendsnel iets wat abstract of ingewikkeld is. Ze heeft<br />
meer slagkracht dan twintig argumenten omdat ze inspeelt op gevoelens en behoeften van<br />
mensen. Daardoor maakt ze de weg vrij om de luisteraars te overtuigen dat een verandering<br />
noodzakelijk is.<br />
In mijn TEDx talk ‘How not to take things personally?’, deel ik mijn ervaringen als<br />
voetbalscheidsrechter en reik ik de toehoorders twee manieren aan om zaken<br />
niet meer persoonlijk te nemen. Daarvoor gebruikte ik als <strong>met</strong>afoor van de twee<br />
zijden van het muntstuk dat ik opgooi bij de toss voor de wedstrijd: ‘kop’ of ‘munt’.<br />
Tips bij het gebruik van een <strong>met</strong>afoor:<br />
Een bepaald dier <strong>met</strong> specifieke karaktereigenschappen<br />
als <strong>met</strong>afoor nemen<br />
voor gewenst of ongewenst gedrag.<br />
Bijvoorbeeld: zwanen zijn trouwe dieren.<br />
Eenmaal ze hun partner gekozen<br />
hebben, blijven ze voor de rest van hun<br />
leven samen als <strong>met</strong>afoor voor het<br />
partnership <strong>met</strong> een bepaalde klant of<br />
leverancier.<br />
De vier seizoenen die de natuur<br />
doormaakt <strong>met</strong> elk hun specifieke<br />
kenmerken: ontluikend nieuw leven van<br />
de lente, bloei en pracht van de zomer,<br />
oogst en het het vallen van het blad<br />
van de herfst en het stilvallen en in rust<br />
gaan van de winter als <strong>met</strong>afoor voor<br />
bepaalde cyclus in een bedrijfscontext.<br />
!<br />
Onze motivatie is soms nogal laag. Ze<br />
lijkt soms op een zwak telefoonsignaal:<br />
het komt en gaat bijna willekeurig.<br />
Maar zo hoeft het niet te zijn. Net<br />
zoals we het telefoonsignaal kunnen<br />
versterken door dichter bij een antenne<br />
te komen, moeten we dingen<br />
opzoeken die ons energie geven en ons<br />
waardegevoel versterken. Door op zoek<br />
te gaan naar inspiratiebronnen, wordt<br />
ons enthousiasme opnieuw aangewakkerd<br />
en stijgt onze motivatie.<br />
De aanpak van de coronacrisis als<br />
<strong>met</strong>afoor voor hoe er <strong>met</strong> een intern<br />
probleem in de organisatie wordt<br />
omgegaan.<br />
Je vraagt de toehoorders om beide<br />
armen voor zich uit te strekken en op<br />
jouw teken één keer in hun handen te<br />
klappen en vervolgens hun handen<br />
te vouwen. Vraag hen welke duim<br />
bovenaan ligt: de linker of de rechter<br />
duim? Vraag hen dat opnieuw te<br />
doen en vast te stellen dat opnieuw<br />
de zelfde duim bovenaan ligt. Vraag<br />
hen nu om er dit keer voor te zorgen<br />
dat de andere duim bovenaan ligt. Bij<br />
wie lukt dat? En hoe heb je dat voor<br />
elkaar gekregen? Door er bewust over<br />
na te denken. Dit is een <strong>met</strong>afoor om<br />
aan te tonen dat verandering enkel<br />
gebeurt als je het bewust doet.<br />
Zoals roken voorspellend is voor het<br />
krijgen van kanker, is het stellen van<br />
gedrag X binnen onze organisatie<br />
voorspellend voor …<br />
Gebruik de <strong>met</strong>afoor consequent<br />
doorheen je hele presentatie en en hou ze<br />
levendig door er genoeg naar te verwijzen.<br />
Jouw <strong>met</strong>afoor is het geraamte waar je<br />
alles aan op hangt.<br />
Stel het publiek een prikkelende vraag<br />
die hen doet nadenken. Bijvoorbeeld:<br />
‘Als je één ding in je leven zou kunnen<br />
veranderen, wat zou dat dan zijn?’<br />
Kies geen <strong>met</strong>aforen die te ver af staan van<br />
de leefwereld van de aanwezigen. Ken je<br />
publiek. Denk vooraf goed na of ze jouw<br />
<strong>met</strong>afoor niet onnozel of vergezocht zullen<br />
vinden en zorg ervoor dat ze voldoende<br />
affiniteit voelen <strong>met</strong> jouw <strong>met</strong>afoor.<br />
Zorg ervoor dat de fantasie van de<br />
toehoorder geprikkeld wordt en ze zich<br />
zoveel mogelijk in jouw <strong>met</strong>afoor kunnen<br />
inleven.<br />
Een ballon die <strong>met</strong> lucht gevuld is, kan<br />
je niet onder water blijven houden. De<br />
ballon floept telkens weer naar boven.<br />
Hetzelfde geldt voor emoties. Je kan ze<br />
niet wegduwen of verdringen. Ze lossen<br />
pas op als er ruimte voor gemaakt<br />
wordt.<br />
Zelfs in een kamer waar het al<br />
jarenlang duister is, duurt het licht<br />
aansteken minder dan één seconde.<br />
Dit als <strong>met</strong>afoor voor de mindset dat<br />
enkel positiviteit de remedie is tegen<br />
negativiteit.<br />
Als je iemand <strong>met</strong> de vinger wijst,<br />
is er één vinger die naar de ander<br />
wijst, maar tegelijk ook drie vingers<br />
die naar jezelf wijzen. Als <strong>met</strong>afoor<br />
om zelf meer verantwoordelijkheid<br />
te nemen voor je eigen aandeel<br />
in plaats van steeds de ander te<br />
beschuldigen.<br />
Denk aan contrasten. Stel binnen jouw<br />
<strong>met</strong>afoor een obstakel en een probleem<br />
vast en serveer een oplossing en een<br />
overwinning.<br />
Maak jouw <strong>met</strong>afoor belangrijk. Wat valt er<br />
te winnen of te verliezen?<br />
Koppel terug wat dit voor de toehoorder<br />
concreet betekent. Vertaal aspecten<br />
uit jouw <strong>met</strong>afoor naar de persoonlijke<br />
situatie van de toehoorder.<br />
Zorg voor een conclusie: wat kunnen we<br />
hier van leren?<br />
Een treinrit vergelijken <strong>met</strong> een<br />
werkproces en beseffen dat je niet<br />
<strong>met</strong>een mag opgeven. Als de trein<br />
door een tunnel rijdt en het wordt<br />
donker, dan gooi je je toch ook niet<br />
<strong>met</strong>een je kaartje weg of spring je<br />
er toch ook niet af? Nee, je blijft zitten<br />
en vertrouwt op de machinist.<br />
Een baby komt er pas na negen maanden.<br />
Het verwekken, ontwikkelen en<br />
geboren worden heeft zijn tijd nodig<br />
die je niet kan versnellen. ‘Je krijgt dus<br />
geen baby in één maand tijd door<br />
negen vrouwen zwanger te maken’ als<br />
<strong>met</strong>afoor voor geduldig moeten zijn en<br />
de tijd zijn werk laten doen.<br />
Een kop water uit de oceaan nemen<br />
en zeggen dat er geen walvissen in<br />
de oceaan zitten als <strong>met</strong>afoor voor<br />
diepgaand onderzoek zonder te<br />
snel conclusies te maken.<br />
156 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
157
Oefening<br />
Welke <strong>met</strong>afoor zou jij in jouw presentatie kunnen verwerken?<br />
Met welk voorwerp, welke gebeurtenis of verhaal wat kan je het onderwerp van jouw<br />
presentatie vergelijken?<br />
Brainstorm even <strong>met</strong> jezelf en wissel daarna in groepjes van drie uit wat je gevonden<br />
hebt.<br />
....................................................................<br />
Maak cijfers tastbaar<br />
Help als spreker jouw publiek om jouw cijfers te onthouden door ze zo visueel mogelijk te<br />
maken. Gebruik taartdiagrammen en grafieken, maar wees gerust ook wat creatiever.<br />
120.000 km<br />
Onze vrachtwagens rijden<br />
samen elke dag 120.000 km<br />
3X<br />
3 keer de omtrek van de aarde.<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
1 hectare<br />
De oppervlakte is 1 hectare.<br />
3<br />
Laat beelden spreken<br />
Een beeld zegt meer dan honderd woorden. Dat weet iedereen. En toch… Wat staat er op veel<br />
slides? Soms wel meer dan honderd woorden.<br />
8000 liter water<br />
1 jeansbroek<br />
Voor de productie<br />
van één jeansbroek is een waterverbruik<br />
van 8 m³ liter water vereist.<br />
Er zijn tal van websites waar je volledig gratis super coole beelden vindt.<br />
• unsplash.com<br />
• pexels.com<br />
Onderzoek heeft aangetoond dat wanneer je informatie hoort of woorden op een slide leest,<br />
zul je drie dagen later gemiddeld nog ongeveer 10% van die informatie weten. Wanneer je<br />
echter een beeld toevoegt, dan zal dat percentage aanzienlijk stijgen, naar ongeveer 65 %.<br />
Beelden in een presentatie blijven dus zes keer beter hangen dan geschreven of gesproken<br />
tekst.<br />
Wil je dat je publiek je boodschap beter onthoudt? Laat dan beelden spreken en stel jezelf de<br />
vraag: ‘welke informatie die momenteel in woorden op een slide staat, kan ik vervangen door<br />
een beeld of een foto?’<br />
Of… als je voor je beelden wil betalen:<br />
• gettyimages.com<br />
• shutterstock.com<br />
Oefening<br />
Welke teksten uit jouw presentatie zou jij kunnen vervangen door krachtige beelden?<br />
Zoek online enkele treffende foto’s of afbeeldingen.<br />
Brainstorm even <strong>met</strong> jezelf en wissel daarna in groepjes van drie uit wat je gevonden<br />
hebt.<br />
158 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
159
4 Vertel een verhaal<br />
het enorm veel moeite om dit te onthouden. Vertelt de ander jou hoe je op je bestemming<br />
komt d.m.v. het oproepen van beelden, dan lukt dat wel. Een beschrijving als: ‘Wanneer je<br />
rechtdoor gaat, passeer je links een bloemenwinkel. Op een bepaald moment kom je rechts<br />
aan een gezellige koffiebar, het ruikt er altijd heerlijk. Meteen daarna sla je rechts af. En zodra je<br />
even later het grasveld passeert <strong>met</strong> schommels en een trampoline, sla je linksaf, …’ onthoud<br />
je veel gemakkelijker.<br />
‘Op 15 januari 2009 steeg in New York een een<br />
Airbus A320-214 op. Echter, daarbij vloog het<br />
door een zwerm vogels waardoor beide motoren<br />
uitvielen en het vliegtuig een noodlanding<br />
moest doen. De luchtverkeersleiding opperde<br />
om een glijvlucht naar de dichtst bij gelegen<br />
luchthaven te maken, maar de piloot<br />
concludeerde dat geen enkel vliegveld veilig<br />
te bereiken was. Ongeveer zes minuten na de<br />
start landde het vliegtuig op gecontroleerde<br />
wijze op de Hudson rivier.<br />
Onmiddellijk voer een aantal veerboten<br />
naar het vliegtuig om de passagiers aan boord te nemen. Alle passagiers<br />
hadden het vliegtuig kunnen verlaten en stonden op de vleugels of waren in reddingsbootjes<br />
geklommen. De gezagvoerder controleerde het vliegtuig twee keer van achter naar voren<br />
voordat ook hij, als laatste, het vliegtuig verliet.‘<br />
Stel, je begint je presentatie <strong>met</strong> het vertellen van bovenstaand verhaal. Dan heb je toch<br />
<strong>met</strong>een je publiek mee? Hoe komt dat? Omdat je een verhaal vertelt.<br />
Storytelling is niets meer of minder dan mensen een situatie voorschotelen waar ze onmiddellijk<br />
innerlijke beelden en een gevoel bij krijgen. Wanneer je enkel opsomt waar je het over gaat<br />
hebben, lukt dat niet. Want hoe denk je dat het publiek zou reageren als je je presentatie zou<br />
beginnen <strong>met</strong>:<br />
‘Ik wil het vandaag <strong>met</strong> jullie hebben over ‘oplossingsgerichtheid’ en ‘het nemen van<br />
verantwoordelijkheid’. Ik ga jullie uitleggen waarom dat zo belangrijk is en wat ik wat dat<br />
betreft van jullie verwacht.’<br />
Deze woorden roepen geen enkel beeld bij je op. Het verhaal van het vliegtuig dat een<br />
noodlanding maakt, doet dat wel. Je voelt vanalles en zit er midden in. Je bent je er waarschijnlijk<br />
niet zo van bewust als je naar iemand luistert die een verhaal vertelt, maar op je onbewuste<br />
innerlijke beeldscherm speelt zich dan als het ware een film af.<br />
Door het veelvuldig gebruik van PowerPoint raken veel sprekers de natuurlijke aanleg voor<br />
het vertellen van verhalen kwijt. En dat is jammer, want verhalen worden daardoor veel<br />
beter onthouden dan feiten. Of beter; verhalen helpen de toehoorder om de feiten beter te<br />
onthouden. Hoe komt dat?<br />
Stories are facts with a soul.<br />
Opsommingen van feiten, droge materie, kille cijfers, of een regelrecht promotiepraatje<br />
zijn veel moeilijker om te onthouden, simpelweg omdat het geen film op het innerlijke<br />
beeldscherm van jouw publiek tovert.<br />
Je kunt het vergelijken <strong>met</strong> iemand de weg vragen. Als je enkel informatie krijgt als: eerste weg<br />
rechts, derde weg links, dan weer tweede weg rechts, vierde links en aan het einde linksaf, kost<br />
Storytelling verbindt logica en emoties.<br />
De logica onderbouwt de geloofwaardigheid van het verhaal en daarmee ook de feitelijke<br />
waarde. Via de emoties identificeren mensen zich en binden ze zich emotioneel <strong>met</strong> jou<br />
als spreker. Verhalen maken concepten en ideeën echt tastbaar en blijven bij. Ze verbinden<br />
mensen.<br />
Verwerk daarom zoveel mogelijk anekdotes in je presentatie. Ze illustreren, verhelderen en<br />
inspireren omdat ze emoties oproepen. Storytelling is het ultieme middel om mensen te<br />
overtuigen.<br />
Want mensen kopen geen product of dienst, maar emotie.<br />
Zo koop je geen TV maar kijkplezier, geen brandblusser, maar veiligheid, geen apparaat maar<br />
gemak. Vertaal jouw onderwerp daarom naar gevoel.<br />
De beste volgorde daarbij is: pijn, inzicht, plezier. Starten <strong>met</strong> pijn heeft impact omdat mensen<br />
daar het meest gevoelig voor zijn. Dit stamt uit de oertijd. Door negatieve emoties beter te<br />
registreren dan positieve had je meer kans om te overleven.<br />
Twee monniken lopen langs de oever van een rivier. Daar treffen ze een oudere vrouw<br />
die door de rivier naar de overkant wil, maar het lukt haar niet op eigen kracht. Ze ziet de<br />
monniken aankomen en vraagt: ‘Kunnen jullie mij helpen de rivier over te steken?’ De ene<br />
monnik antwoordt: ‘Nee, dat kunnen wij niet. Zoals je weet, is het ongepast als monniken<br />
en vrouwen elkaar aanraken.’ De andere monnik zegt niets, stapt op de vrouw af en bukt<br />
zich zodat hij de vrouw op zijn rug kan dragen. Hij loopt door het water naar de overkant<br />
en zet haar daar af.<br />
De monniken lopen verder. De eerste monnik zwijgt en staart naar de grond. De ander kijkt<br />
ontspannen om zich heen, onbezorgd en vrij van gedachten. Na een uur wandelen houdt<br />
de eerste monnik het niet meer uit en valt woedend uit: ‘Je kent toch de regel dat monniken<br />
geen fysiek contact mogen hebben <strong>met</strong> vrouwen!’ Waarom droeg je die vrouw dan naar<br />
de overkant?!’ De andere monnik antwoordt: ‘Ik heb haar<br />
ruim een uur geleden afgezet aan de overkant. Jij<br />
draagt haar nog steeds op je schouders.’<br />
160 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
161
‘Een tijd geleden ging ik alleen voor een week op<br />
vakantie naar Lanzarote. Omdat vakantie voor mij<br />
<strong>met</strong>een begint in de luchthaven, kocht ik mij een<br />
pakje van die heerlijke Madeleine-koekjes. Ken je<br />
die? Verrukkelijk!’<br />
Ik ga zitten, begin in mijn boek te lezen en steek een<br />
Madeleine-koekje in mijn mond. Amper een paar<br />
seconden later pakt een onbekende man die naast<br />
me zit in de wachtruimte ook een Madeleineke…<br />
uit mijn pakje! Ik dacht; wow, die durft! Ik was<br />
gechockeerd. Zonder te vragen pakt hij één van mijn<br />
Madeleinekes. Maar wacht. Het wordt nog straffer!<br />
Even later neem ik weer een Madeleineke en wat raad<br />
je; ook die man neemt opnieuw een Madeleineke<br />
uit mijn pakje. Zonder verpinken. Alsof het de<br />
normaalste zaak is.<br />
Maar daarna zat er nog maar één koekje meer in het zakje en ik dacht; nu ben ik eens benieuwd.<br />
Hij zal toch nooit het lef hebben om het laatste koekje te pakken? En ja hoor! Ineens pakt die<br />
man het allerlaatste Madeleineke, kraakt het in twee en geeft mij een stuk <strong>met</strong> een smile op<br />
zijn gezicht en zegt: ‘Alsjeblieft! Eerlijk verdeeld, elk de helft!’ Hij staat recht en vertrekt. Ik was<br />
verbijsterd. Hoe onbeleefd!<br />
Daarna werd ik boos om mezelf en nam ik het mezelf kwalijk dat ik nog maar eens niet voor<br />
mezelf was opgekomen en mijn mond had open gedaan.<br />
Dan realiseer ik me ineens dat het tijd is om naar de gate te gaan, sla mijn boek dicht en stop<br />
het in mijn rugzak en daar zie ik ineens… mijn pak Madeleinekes zitten. Die man had niet MIJN<br />
koekjes opgegeten. Ik had de ZIJNE opgegeten.
5<br />
Speel in op de actualiteit<br />
Oefening<br />
Pak je smartphone en zoek een actuele gebeurtenis waarbij je een originele link <strong>met</strong><br />
een onderdeel van jouw presentatie tracht te vinden.<br />
Brainstorm even <strong>met</strong> jezelf en wissel daarna in groepjes van drie uit wat je gevonden<br />
hebt.<br />
Leg een link tussen jouw boodschap en iets uit de actualiteit; wat gebeurde er gisteren,<br />
vandaag of morgen? Je kan zowel micro- als macro-events nemen. Micro: wat is er aan de<br />
hand hier in het bedrijf of in jouw persoonlijke leven? Macro: wat gebeurt er in de rest van de<br />
wereld? Om inspiratie op te doen, kan je een willekeurige nieuwssite openen en op zoektocht<br />
gaan naar een mogelijke link <strong>met</strong> jouw presentatie.<br />
Of vis uit welke bekende persoon X jaren geleden geboren of overleden is, iets heeft<br />
uitgevonden, of iets bijzonders heeft gepresteerd.<br />
Je kan op Wikipedia de datum ingeven waarop je presentatie zal plaatsvinden. Dan krijg je<br />
een waslijst van gebeurtenissen die in het verleden op die datum hebben plaats gevonden.<br />
Daaruit kies je vervolgens die gebeurtenis uit die volgens jou de beste link heeft <strong>met</strong> jouw<br />
boodschap.<br />
Bijvoorbeeld:<br />
Vandaag, op 30 januari 1882, dus X aantal jaar geleden werd Franklin Roosevelt geboren. Hij werd<br />
de 32ste president van de V.S. en de enige die ooit vier keer verkozen werd. Er was iets bijzonders<br />
aan die man zijn gezondheid. Kunnen julie raden wat? (laat de toehoorders raden). Hij zat in een<br />
rolstoel, ten gevolge van… polio. Hij was erg beschaamd dat hij in een rolstoel zat. Er mochten<br />
zelfs geen foto’s van hem gemaakt worden in zijn rolstoel. Gelukkig is dit vandaag de dag helamaal<br />
anders. Iedereen <strong>met</strong> een beperking is bij ons meer dan welkom. Waaronder Tessa die bij ons op<br />
de IT-afdeling werkt. Ze heeft hard gewerkt aan de integratie van het orderpikkingsplatform in het<br />
facturatiesysteem. Dat kom ik jullie vandaag voorstellen.<br />
Heeft iemand een idee de hoeveelste dag van het jaar het vandaag is? Het is vandaag precies<br />
de 100ste dag van het jaar, een goed moment om eens te kijken waar we vandaag staan.<br />
Wat was voor jullie persoonlijk tot nu toe de prettigste gebeurtenis in de eerste 100 dagen<br />
van dit jaar? En professioneel? Wat hebben we <strong>met</strong> zijn allen dit jaar al gepresteerd? Waar<br />
zitten we op schema en waar lopen we achter? In mijn presentatie van vandaag maak ik <strong>met</strong><br />
jullie graag de balans op van onze eerste honderd dagen van dit jaar.<br />
6<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
Breng een voorwerp mee<br />
Denk aan de tijd toen je een spreekbeurt gaf op school en<br />
een voorwerp of een dier moest meebrengen dat te maken<br />
had <strong>met</strong> jouw hobby. Of weet je nog hoe je op het puntje van<br />
je stoel zat toen jouw klasgenoot aan zijn spreekbeurt begon<br />
over zijn huisdier? Hoe nieuwsgierig je was naar wat hij onder<br />
dat laken over die enorme kooi had verstopt?<br />
Op een technologieconferentie in 2009 maakte Bill Gates een<br />
statement inzake malaria.<br />
Op het podium opende hij een glazen bokaal <strong>met</strong> de woorden:<br />
‘Malaria wordt verspreid door muggen. Ik heb er enkele<br />
meegebracht en laat ze even rondvliegen. Er is immers geen<br />
goede reden waarom alleen de bewoners van arme landen<br />
een risico op bes<strong>met</strong>ting moeten lopen.’<br />
Zijn woorden sloegen in als een bom. Onmiddellijk verzekerde<br />
hij de aanwezigen dat de muggen niet bes<strong>met</strong> waren. Door<br />
een schokkend, indrukwekkend en verrassend moment te<br />
creëren, maakte hij een krachtig statement. Zijn boodschap<br />
blijft tot op vandaag bij.<br />
Het is vandaag 25 augustus. X jaar geleden, op 25 augustus 2006 kwam het laatste massageproduceerde<br />
filmrolletje van Europa komt in de Fuji-fabriek in Tilburg van de lopende<br />
band. Die filmrolletjes werden vervangen door digitale fotografie. Ook wij moeten mee <strong>met</strong><br />
onze tijd en inspelen op moderne technieken. Als we blijven vasthouden aan de gekende<br />
<strong>met</strong>hodes, gewoon omdat dat makkelijk is, dan moeten we op een dag misschien ook onze<br />
deuren sluiten, net als de Fuji-fabriek? Willen julie dat? Nee hè. Daarom wil ik jullie vandaag<br />
overtuigen om in te zetten op …<br />
Treedt in de voetsporen van Bill Gates en kom bij het begin of ergens tussendoor op de<br />
proppen <strong>met</strong> een voorwerp dat niemand in jouw presentatie verwacht.<br />
Elk voorwerp is geschikt<br />
Nu denk je misschien: ‘Ja, maar ik moet wel eerst een origineel voorwerp vinden.’<br />
Dat is juist. En toch ook weer niet… Want eigenlijk lukt het <strong>met</strong> om het even welk voorwerp<br />
om een verrassende link te vinden <strong>met</strong> jouw presentatie.<br />
164 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
165
Tijdens deze opleiding zag in de trainingszaal toevallig een elektrische verdeeldoos op<br />
de grond liggen. Ik vroeg de deelnemers om die stekkerdoos ergens in hun presentatie te<br />
verwerken.<br />
Ze moesten dus een creatieve link verzinnen tussen de inhoud die ze wilden overbrengen en<br />
de verdeeldoos.<br />
‘Tot vandaag werkten<br />
de afdelingen W, X, Y<br />
en Z elk afzonderlijk.<br />
Vanaf vandaag<br />
pluggen ze in in één<br />
grotere afdeling die<br />
als één nieuwe divisie<br />
zal bestaan.’<br />
‘De sfeer hier op de<br />
werksfeer is verzuurd.<br />
Zelfs al zijn er vier<br />
stekkers aangesloten<br />
op de vier stopcontacten<br />
van deze stekkerdoos,<br />
werken<br />
ze niet als de rode<br />
knop op ‘off’ staat.’<br />
‘We hebben vier openstaande<br />
vacatures. Voor de<br />
functies van office medewerker,<br />
projectmanager,<br />
sales support en controller.<br />
Alles ligt klaar om hen te<br />
laten inpluggen bij ons. Dus<br />
als jullie geschikte mensen<br />
kennen, laat het ons weten!’<br />
‘Wie denkt dat ik deze<br />
stekkerdoos kan gebruiken<br />
als ik op reis ga naar<br />
Amerika? Nee! Daar heb<br />
ik een omvormer voor<br />
nodig. Wel, ook wij<br />
moeten zorgen dat onze<br />
diensten aangepast zijn<br />
aan ons doelpubliek.’<br />
7<br />
Gebruik een citaat<br />
Soms blijken de meest onderbouwde argumenten<br />
nog onvoldoende om je publiek te overtuigen.<br />
Dan kan een krachtig citaat een hefboom zijn die<br />
veel in beweging zet.<br />
Een citaat geeft een inspirerende les of wijsheid<br />
beknopt weer en zet je toehoorders aan het<br />
denken.<br />
Bijvoorbeeld: ‘Goeiemiddag. Ik heb gemerkt dat er de laatste tijd heel wat wrevel en onrust<br />
is op onze afdeling. (stilte) De sfeer is verziekt, er wordt geroddeld en ik merk dat collega’s<br />
elkaar steeds minder helpen. Sommige mensen gunnen hun collega’s zelfs het licht in de<br />
ogen niet meer. Maar… (langere stilte) Haatdragend zijn is net als vergif innemen en denken<br />
dat je vijanden ervan zullen sterven. (lange stilte) Want het voornaamste slachtoffer van al<br />
die negativiteit is de persoon zelf die klaagt en overdraagzaam is. Ik maak me echt zorgen<br />
over de sfeer en daarom wil ik tijdens deze presentatie hebben over hoe we onderlinge<br />
verstandhouding kunnen verbeteren.’<br />
Kies een citaat dat perfect aansluit bij de context van je boodschap en bij de toehoorders een<br />
rationele ‘klik’ en een emotionele omslag teweeg brengt. en dat afgestemd is op de context<br />
en bij jou past.<br />
De deelnemers slaagden er allemaal in om een originele link te vinden tussen deze stekkerdoos<br />
en hun presentatie. Een verband waar ze misschien nooit zouden opgekomen zijn als ik hen<br />
die verdeeldoos niet had gegeven. Je kunt dus om het even welk voorwerp kiezen en een link<br />
zoeken <strong>met</strong> jouw boodschap. Een interessante uitdaging.<br />
Enkele voorbeelden:<br />
Als je de toehoorders wilt motiveren om te stoppen <strong>met</strong> klagen en zelf meer actie te<br />
ondernemen en op die manier hun eigen welzijn en geluk te vergroten:<br />
Oefening<br />
Welk voorwerp zou jouw presentatie een verrrassende meerwaarde kunnen bieden?<br />
Brainstorm even <strong>met</strong> jezelf en wissel daarna in groepjes van drie uit wat je gevonden<br />
hebt.<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
....................................................................<br />
166 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
167
Als je de aanwezigen wil laten stil confronteren <strong>met</strong> het feit dat hun kritiek naast de kwestie<br />
is of wanneer je vindt dat er op een niet relevante manier beoordeeld wordt:<br />
EEN VIS DIE JE BEOORDEELT OP ZIJN VAARDIGHEID<br />
OM IN BOMEN TE KLIMMEN ZAL ZICH ZIJN HELE<br />
VERDERE LEVEN EEN MISLUKKELING VOELEN.<br />
ALBERT EINSTEIN<br />
Als je de toehoorders wil inspireren om zorgzaam <strong>met</strong> elkaar om te gaan en hen wil<br />
oproepen om meer mededogen en empathie te demonstreren:<br />
PEOPLE DON’T CARE<br />
HOW MUCH YOU KNOW<br />
UNTIL THEY KNOW<br />
HOW MUCH YOU CARE<br />
JOHN C. MAXWELL<br />
Eenmaal je een passend citaat gevonden hebt, denk dan goed na over hoe je het citaat precies<br />
gaat gebruiken tijdens je presentatie.<br />
• Bouw voldoende spanning op door voldoende stiltes te gebruiken voor, tijdens en na jouw<br />
citaat.<br />
• Maak je eerst je punt en geef je dan je citaat of begin je <strong>met</strong> het citaat om pas daarna<br />
verduidelijking te geven?<br />
• Visualiseer je quote door de tekst op of naast een sprekende foto te laten verschijnen.<br />
Tot slot7<br />
Oefening<br />
Zoek een citaat dat een krachtige hefboom is om je punt te maken.<br />
Zoek op een trefwoord op volgende sites:<br />
www.citaten.net<br />
of<br />
https://www.brainyquote.com/<br />
Bereid dit individueel voor gedurende 3 minuten en wissel daarna in groepjes van drie<br />
uit wat je gevonden hebt.<br />
168 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
169
7<br />
Tot slot<br />
De valkuil van het<br />
perfectionisme<br />
Nu je diverse nieuwe vaardigheden en technieken hebt geleerd, ligt de valkuil<br />
van het perfectionisme open.<br />
Wil je vooruitgang boeken? Oefen dan niet alle technieken tegelijk. Concentreer<br />
je daarentegen op enkele technieken en schaaf ze één voor één bij.<br />
Wees mild voor jezelf en leer op je eigen tempo. Maak fouten en wees trots op de<br />
vorderingen die je maakt.<br />
I WAS BORN TO MAKE MISTAKES<br />
NOT TO FAKE PERFECTION<br />
AUBREY DRAKE GRAHAM<br />
Alles wat je nu kan, was ooit<br />
onnatuurlijk<br />
Nieuwe vaardigheden aanleren vraagt tijd<br />
en volle aandacht. Tijdens de leerfase voelt<br />
de nieuwe vaardigheid onnatuurlijk aan.<br />
Dat gevoel verdwijnt zodra je de techniek<br />
onder de knie hebt.<br />
170 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
171
Bij elk leerproces ga je door vier fasen:<br />
“Ik heb nog<br />
nooit achter<br />
het stuur<br />
gezeten.<br />
Geen idee<br />
hoe het werkt.”<br />
Onbewust<br />
onbekwaam<br />
Mijn eerste<br />
rijles:<br />
"Verdorie!<br />
Ik val<br />
voortdurend<br />
stil!"<br />
Bewust<br />
onbekwaam<br />
Mijn 5de rijles:<br />
"Zalig! Ik slaag<br />
erin om vlot te<br />
vertrekken!"<br />
Bewust<br />
bekwaam<br />
"Vandaag<br />
ben ik<br />
<strong>met</strong> mijn<br />
ogen dicht<br />
naar hier<br />
gereden."<br />
Onbewust<br />
bekwaam<br />
Stap 3<br />
Leg voor elke techniek een concreet en meetbaar doel vast.<br />
Bijvoorbeeld: vandaag wil ik dat tien personen mij <strong>met</strong> een bevestigende knik<br />
laten blijken dat ze zich aangekeken en aangesproken voelen.<br />
Tien mogelijke concrete doelen:<br />
1. Ik maak verbinding <strong>met</strong> mijn publiek voor ik <strong>met</strong> mijn presentatie van start ga.<br />
2. Ik sta minstens één minuut stil zonder te wiebelen of ter plaatse te trappelen.<br />
3. Ik laat drie opvallende stiltes en zorg dat iedereen aandachtig naar mij kijkt.<br />
4. Ik krijg in de loop van mijn presentatie een ja-knik als reactie van minstens<br />
vier aanwezigen uit een andere zone van de zaal.<br />
5. Ik gebruik een verrassingseffect dat echt opvalt.<br />
6. Ik kies vooraf een belangrijke zin en spreek die tijdens mijn presentatie luider,<br />
hoger en trager uit. Van minstens één aanwezige wil ik een duidelijke reactie<br />
zien.<br />
7. Ik gebruik de volledige ruimte en wissel minstens drie keer opvallend van<br />
plaats.<br />
8. Ik kondig minstens drie keer een slide aan, klik en kijk op het juiste moment<br />
naar de slide.<br />
9. Ik oefen vooraf drie gebaren die ik tijdens mijn presentatie groot, precies en<br />
ostentatief maak.<br />
10. Ik stel minstens drie gemakkelijke open vragen.<br />
Gun jezelf de tijd om door deze vier fasen van het leerproces te gaan. Maak je geen zorgen dat<br />
het in het begin onnatuurlijk oogt of overdreven aanvoelt. Zet door en het komt goed!<br />
Stap 4<br />
Geef je presentatie <strong>met</strong> extra aandacht voor je doel.<br />
OOK WIE OP HET JUISTE SPOOR ZIT<br />
EN DAAR GEWOON BLIJFT ZITTEN<br />
WORDT OMVER GEREDEN<br />
Stap 5<br />
Geef jezelf na de presentatie eerst feedback over de techniek die je als doel koos.<br />
Evalueer daarna pas de andere technieken.<br />
Dit cursusboek en deze opleiding zijn nutteloos geweest…<br />
…wanneer je het hierbij laat.<br />
Wat jou nu te doen staat, is zoveel mogelijk oefenen om de nieuwe technieken aan te leren en<br />
je eigen presentatiestijl verder te verfijnen.<br />
Hoe meer je oefent, hoe meer impact je bereikt.<br />
Met dit stappenplan boek je snel resultaat:<br />
Stappenplan<br />
Stap 1<br />
Definieer WAT je gaat vertellen en maak werk van de inhoudelijke voorbereiding.<br />
Zorg dat je de presentatie beheerst vooraleer je de focus legt op HOE je gaat<br />
presenteren.<br />
PADEN ONTSTAAN<br />
DOOR ER OP TE GAAN<br />
ZHUANG ZI<br />
Je bandbreedte wordt groter<br />
Hoe meer je oefent, hoe beter je als spreker wordt. Hoe vlotter het loopt, hoe groter je<br />
brandbreedte en hoe meer technieken je tegelijkertijd correct toepast.<br />
Als spreker moet je veel ballen tegelijk in de hoogte houden: de inhoud van je presentatie,<br />
je toehoorders, verbinding opbouwen, je eigen emoties, het <strong>met</strong>aperspectief (de tijd, het<br />
grotere geheel, ..), oogcontact maken, stiltes inlassen, een verrassingseffect integreren, etc.<br />
Stap 2<br />
Bepaal vooraf welke techniek je wil verfijnen en oefen enkel op deze ene techniek.<br />
Oefening baart kunst. Hoe meer je oefent, hoe gemakkelijker je het volledige plaatje ziet en<br />
bijstuurt waar nodig. Leg de lat telkens een centi<strong>met</strong>er hoger. Na verloop van tijd overstijg je<br />
jezelf.<br />
172 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
173
DE WOESTIJN LIGT VOL MET ZAADJES<br />
LAAT HET EEN DAG REGENEN EN DE WOESTIJN STAAT VOL MET BLOEMEN<br />
!<br />
Doe het aan de koffiemachine,<br />
in de file of aan de kassa<br />
TOP<br />
TIP<br />
30<br />
Film je eigen presentatie<br />
Wil je het leerproces verdiepen? Film jezelf<br />
tijdens een echte presentatie of een oefensessie<br />
en bestudeer het resultaat. In het begin is het<br />
misschien even wennen. Toch loont het de<br />
moeite om door te zetten. Merk op wat je goed<br />
aanpakt, definieer wat voor verbetering vatbaar<br />
is en leer uit je fouten. Gebruik het stappenplan<br />
om je presentatiestijl verder bij te schaven.<br />
Voor een<br />
TIP<br />
TOP<br />
presentatie<br />
10 minuten per week x 6 maanden = 4 uur<br />
= grote vooruitgang<br />
Maak gedurende zes maanden tien minuten per week vrij om te oefenen. Ik garandeer je dat<br />
je na deze oefenperiode <strong>met</strong> veel meer impact spreekt.<br />
Van de tien minuten gebruik je twee minuten om alles klaar te zetten en op te ruimen, vier<br />
minuten om te spreken en vier minuten om je opname te bekijken en jezelf feedback te geven.<br />
Ben je bereid om 10 minuten per week te investeren om als spreker zichtbaar vooruitgang te<br />
boeken?<br />
De keuze is aan jou!<br />
Oefen voor een groep of in alledaagse situaties<br />
De auto is de ideale plaats om te oefenen op luider spreken. Herhaal letterlijk<br />
wat de nieuwslezer zegt. Zet de radio steeds luider en laat je eigen stemvolume<br />
volgen.<br />
Maak verbinding<br />
wanneer je <strong>met</strong> de<br />
collega’s aan de<br />
koffiemachine staat.<br />
Zoek echt oogcontact aan de<br />
kassa van de supermarkt, op een<br />
receptie, op de straat of in de trein.<br />
Elke dag biedt kansen om te oefenen. Grijp ze!<br />
LIVE AS IF YOU WERE TO DIE TOMORROW<br />
LEARN AS IF YOU WERE TO LIVE FOREVER<br />
MAHATMA GANDHI<br />
174 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
175
Je krijgt levenslang!<br />
Ik geef je levenslang de tijd om je presentatiestijl verder te verfijnen en nieuwe<br />
spreekvaardigheden aan te leren.<br />
Bekijk video’s op het sprekersplatform TED en laat je inspireren door topsprekers.<br />
Ik wens van harte dat ook jij een zelfverzekerde spreker wordt <strong>met</strong> een publiek dat aan je<br />
lippen hangt.<br />
Krijg je na de presentatie een warm applaus? Je hebt het verdiend! Neem het dankbaar in<br />
ontvangst en loop of kijk niet weg.<br />
Ik wens je veel succes en onnoemelijk veel plezier <strong>met</strong> al je toekomstige presentaties!<br />
Opvolgsessie(s)<br />
voor gevorderden8<br />
Frederik Imbo<br />
176 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
177
8<br />
Opvolgsessie(s)<br />
voor<br />
gevorderden<br />
Als deelnemer van een opvolgsessie heb je de basisopleiding<br />
en hopelijk ook heel wat oefening achter de<br />
rug. Normaal gezien ben je nu klaar voor de volgende<br />
stap.<br />
We overlopen kort de voornaamste aandachtspunten en technieken uit de<br />
basisopleiding en nodigen je uit om ervaringen uit te wisselen <strong>met</strong> de andere<br />
deelnemers.<br />
Zoals je weet is over stieren praten iets anders dan in de arena staan. Ik ben dus<br />
erg benieuwd om te zien welke vooruitgang je gemaakt hebt.<br />
Bereid een presentatie voor en selecteer enkele spreektechnieken waaraan je<br />
extra aandacht wil besteden.<br />
JE KUNT BETER EEN NACHTJE SLAPEN<br />
OVER WAT JE VAN PLAN BENT<br />
DAN WAKKER LIGGEN OVER WAT JE GEDAAN HEBT<br />
JACOBUS PLOOIJ<br />
178 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
179
Jouw opdracht<br />
Haal alles uit de kast om tijdens je presentatie de vier onderstaande effecten te<br />
bereiken. Maak maximaal gebruik van de vele tips en technieken die in dit cursusboek<br />
aan bod komen. Na je presentatie krijg je feedback van de andere groepsleden.<br />
1. Helderheid 2. Enthousiasme<br />
• Hoe duidelijk was het verhaal van de spreker?<br />
• Kan je zijn boodschap gemakkelijk navertellen?<br />
• Hoe enthousiast maakte de spreker gebruik van<br />
zijn stem, gebaren en houding?<br />
Notities<br />
3. Betrokkenheid van het publiek 4. Spanning en ontspanning<br />
• Heeft de spreker jou persoonlijk aangesproken?<br />
• Voelde je contact?<br />
• Heeft de spreker jou vragen gesteld?<br />
• Zat je op het puntje van je stoel?<br />
• Liet de spreker stiltes vallen?<br />
• Heeft de spreker jou vaak verrast?<br />
Wie vertrouwd is <strong>met</strong> Insights Discovery merkt ongetwijfeld op dat elk aandachtspunt gelinkt is aan één van de vier<br />
kleuren van dit model.<br />
Noteer hieronder de quotering die jij aan de andere groepsleden geeft:<br />
Wie<br />
beoordeel<br />
je?<br />
1. Hoe helder<br />
was de<br />
boodschap?<br />
2. Hoe<br />
enthousiast<br />
kwam de<br />
spreker over?<br />
3. Hoe betrokken<br />
voelde je je?<br />
4. Hoeveel<br />
spanning<br />
bouwde de<br />
spreker op?<br />
Totaalscore<br />
op 40 x 2,5<br />
1 /10 /10 /10 /10 /100<br />
2 /10 /10 /10 /10 /100<br />
3 /10 /10 /10 /10 /100<br />
4 /10 /10 /10 /10 /100<br />
5 /10 /10 /10 /10 /100<br />
6 /10 /10 /10 /10 /100<br />
Noteer hieronder de quotering die jij van de andere groepsleden krijgt:<br />
Door wie werd<br />
je beoordeeld?<br />
1. Hoe helder<br />
was de<br />
boodschap?<br />
2. Hoe<br />
enthousiast<br />
kwam je over?<br />
3. Hoe betrokken<br />
voelden de<br />
aanwezigen<br />
zich?<br />
4. Hoeveel<br />
spanning<br />
bouwde je op?<br />
Totaalscore<br />
op 40 x 2,5<br />
1 /10 /10 /10 /10 /100<br />
2 /10 /10 /10 /10 /100<br />
3 /10 /10 /10 /10 /100<br />
4 /10 /10 /10 /10 /100<br />
5 /10 /10 /10 /10 /100<br />
6 /10 /10 /10 /10 /100<br />
Je gemiddelde<br />
score per effect<br />
/10 /10 /10 /10 /100<br />
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
181
182 <strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
Sophia
Peter<br />
Jasmine
Ben<br />
Nicole
David<br />
Nathalie
Paul
<strong>Presenteren</strong> <strong>met</strong> impact<br />
is een uitgave van:<br />
V.u. Frederik Imbo,<br />
p/a Imboorling bv<br />
Regenboog 5<br />
9090 Melle<br />
www.imboorling.be<br />
info@imboorling.be<br />
Auteur: Frederik Imbo<br />
Vormgeving: Wim Winten