Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
DE TIJD VAN JE LEVEN<br />
MAGAZINE<br />
TAAL<br />
PUZZELS<br />
SPECIAL<br />
Voor woordgekken & taalidioten<br />
Voor muggenzifters & taalpuristen<br />
Wat is ware<br />
schoonheid?<br />
MARIJKE HELWEGEN<br />
KENT GEEN TABOES<br />
Nr. 6 / 4 mei - 7 juni <strong>2023</strong> / / <strong>Zin</strong>.nl / / € 7,80<br />
AP<br />
LEKKER BLIJVEN WONEN<br />
Dus de boel<br />
verbouwen?<br />
NIKS VAN TE ZIEN<br />
Haarstuk of<br />
prothese<br />
WIJNTOER IN NEDERLAND<br />
Proosten in<br />
de Achterhoek<br />
WIES VERBEEK DOET HET<br />
Niks routine:<br />
spannend leven!
66<br />
MAARTEN VAN ROSSEM<br />
‘Dat ik nog zo vaak<br />
word gevraagd<br />
heeft vast met mijn<br />
uitgesproken<br />
mening te maken.<br />
En mijn beeldschone<br />
uiterlijk en<br />
atletische gestalte’<br />
coverbeeld: Mark Uyl (portret Marijke Helwegen), Brenda van Leeuwen (foto Wies Verbeek), Annet Piek ( foto Achterhoek wijngebied)<br />
INHOUD<br />
VERDIEP<br />
6 Gespot door Misja Uitgesproken types<br />
op weg naar iets leuks<br />
16 Interview met Marijke Helwegen ‘Als je<br />
karakter hebt, kun je je ook boven je<br />
50ste overal in de media vertonen zónder<br />
iets te laten doen’<br />
28 Verhuizen of verbouwen Kinderen de<br />
deur uit? Past je huis dan nog wel? Tijd<br />
voor verandering!<br />
36 Leven met een hulpmiddel Een<br />
oogprothese, haarstuk of kunstbeen<br />
doet wonderen<br />
40 Wies Verbeek houdt lijf en geest jong<br />
door te kiezen voor kleine uitdagingen<br />
43 De reis van je leven Wat bracht die je?<br />
46 Ga Theater, expo, bios en concert<br />
50 De zin en onzin van verzekeren Omdat<br />
een ongeluk in een klein hoekje zit<br />
56 Exclusief Nicci French event Ontmoet het<br />
Britse schrijversechtpaar en ga naar huis<br />
met hun nieuwe boek – gesigneerd!<br />
58 9x Doorbreek je routines<br />
VERWONDER<br />
62 Lees Fictie & non-fictie<br />
66 5 vragen aan Maarten van Rossem ‘Op<br />
slag verliefd worden lijkt mij een stoornis’<br />
72 Fashion volgens Liddie Beter combineren<br />
zorgt voor een kast met minder kleren<br />
74 Shoukran: koken om te bedanken<br />
volgens chef-kok Abdel Alaoui. Nicolaas<br />
Klei zorgt voor bijpassende wijn. Cheers!<br />
80 Zie Op de bank & in de bios<br />
VERLANG<br />
84 Wijntoer in de Achterhoek Wat je ver haalt<br />
is lekker, wat je dichtbij haalt... óók!<br />
88 Roadtripper Sandra Nieweg trekt met<br />
hondje Bobby door Europa. Deel 11<br />
92 De Puisaye Hét geheim van Bourgondië<br />
94 Welterusten Petra sliep in Oldeberkoop<br />
97 Special: Taalpuzzels Leesbrilletje bij de<br />
hand? Test je taalkennis!<br />
106 Puur geluk Zomer in de lucht én zomer in<br />
je bol!<br />
4
84<br />
WIJN UIT DE ACHTERHOEK<br />
Plukken, proeven<br />
& proosten<br />
50<br />
DE (ON)ZIN VAN VERZEKEREN<br />
Wat wel, wat niet en<br />
welk risico loop je?<br />
40<br />
KLEIN AVONTUUR<br />
Wies sleept ons uit<br />
de comfortzone<br />
36<br />
WINNEN<br />
We geven 51 prijzen<br />
weg (p. 108)<br />
COLUMNS<br />
26 Hanneke Groenteman + haar<br />
tips voor de beste podcasts!<br />
35 Zuster Ronda<br />
45 Stef Bos<br />
EN OOK<br />
8 <strong>Zin</strong> in | 14 Post | 24 6x <strong>Zin</strong> mét<br />
de nieuwe Nicci French | 44<br />
Online tips: de postzegelcode<br />
| 111 Wijntour de France | 112<br />
Aanbiedingen | 114 Service &<br />
colofon | 115 Volgende <strong>Zin</strong><br />
Magazine<br />
(byna)<br />
AAN MIJ ZIE JE NIETS<br />
‘Zonder prothese<br />
kan ik niet lopen’<br />
72<br />
CAPSULEGARDEROBE<br />
Combineren kun je leren<br />
5
STRIJDER<br />
Marijke Helwegen<br />
‘Ik ben helemaal<br />
echt. Er is níks<br />
nep aan mij’<br />
Ze werd bekend als boegbeeld van de Nederlandse<br />
cosmetische chirurgie. Maar nu, in een wereld die<br />
steeds minder moeite lijkt te hebben met ‘kunstgrepen’,<br />
breekt juist Marijke Helwegen (1948) een lans voor de<br />
natuur, voor echt en jezelf zijn. <strong>Zin</strong> Magazine sprak<br />
haar thuis in Baarn. En Marijke greep de gelegenheid<br />
aan om een en ander recht te zetten.<br />
INTERVIEW: MANON WIGNY | BEELD: WILLEKE PIETERSMA, ALEXANDER SANCHEZ (P.19), MARK UYL/LUMEN (P.23)
17
COLUMN<br />
Hanneke<br />
Hanneke Groenteman<br />
(1939) is programmamaker,<br />
journalist en schrijver. In<br />
<strong>Zin</strong> schrijft ze over waar ze<br />
tegenaan loopt. Hanneke<br />
heeft één zoon, Gijs. Hij heeft<br />
vier kinderen (twee dochters<br />
en twee zonen). Zij zijn<br />
Hannekes Grote Liefde.<br />
26<br />
beeld: Marcel Bakker<br />
De droom van elk nieuwsgierig<br />
mens met goede oren: PODCASTS<br />
Als ik dit stuk schrijf, luister ik tegelijk naar de<br />
podcast Gonzo. Kan eigenlijk niet, want beide<br />
activiteiten eisen mijn aandacht op. Als ik<br />
straks wandel, in de auto zit of moet strijken,<br />
luister ik wel verder. Gonzo uit. Het is een (voor<br />
mij) nieuwe podcast waarin twee journalisten,<br />
Merel Westrik en Frans Lomans, een andere<br />
journalist ondervragen over Het Verhaal van<br />
Zijn/Haar Leven. Spannende, ontroerende,<br />
hilarische verhalen. Heerlijk om naar te luisteren.<br />
Gonzo is een druppel in de oceaan aan<br />
podcasts: één snoepje uit de snoepwinkel voor<br />
luistergekken zoals ik.<br />
Wat zeg je? Je weet eigenlijk niet wat een podcast<br />
is? Je hoort er veel over maar hebt geen<br />
idee hoe je ernaar zou moeten luisteren? Je<br />
houdt het gewoon bij de radio want die staat<br />
wel altijd aan bij je? Oké, je hebt wel een<br />
mobiele telefoon en een computer maar verder<br />
ben je niet zo van die moderne dingen? Blijf<br />
dan even bij me, dan praat ik je bij.<br />
Een podcast is eigenlijk een soort ‘megaradio’.<br />
Ooit ontwikkeld voor de iPod; het woord is een<br />
samenvoeging van iPod en Broadcast (zenden):<br />
podcast dus. De meeste podcasts – er zijn er<br />
vele duizenden inmiddels – kun je gratis<br />
beluisteren. Op je telefoon, je laptop, je computer.<br />
Er zijn ook podcasts die je voor een paar<br />
euro per maand kunt binnenhalen. Zelf kwam<br />
ik ermee in aanraking toen mijn zoon Gijs het<br />
medium ontdekte. Hij is bewonderaar van de<br />
(overleden) componist Harry Bannink (van<br />
Ja zuster, nee zuster, weet je wel?) en wilde<br />
mensen interviewen die met Bannink te maken<br />
hadden gehad. Hij wilde samen met hen luisteren<br />
naar de schat aan liedjes (4000 of zo) die hij<br />
had gecomponeerd. Hij maakte – op eigen<br />
kosten – met zijn bandrecordertje 36 interviews<br />
met onder anderen Hans Dorrestijn, Joost Prinsen,<br />
Loes Luca, de zoon van Annie Schmidt,<br />
Elsje de Wijn en vele anderen. Het werd een<br />
legendarische reeks die voor Gijs (en voor mij)<br />
het medium podcast ontsloot. Prachtig! Gratis<br />
en wanneer jij wilt te beluisteren. Want dat is<br />
ook het mooie van de podcast: je kunt er eeuwig<br />
en altijd naar luisteren, ze blijven rond zingen<br />
in het digitale heelal. Het andere mooie:<br />
iedereen met een recordertje en een idee kan<br />
ze maken. Dat is het verschil met die goeie<br />
ouwe radio: er zijn geen managers en eindredacteuren<br />
en luistercijfers: wie wil (en doorzettingsvermogen<br />
heeft) kan ze maken. Ben je<br />
geïnteresseerd in geschiedenis, misdaad,<br />
kunst, het feminisme, sport, politiek, humor,<br />
documentaires, lekker kletsen… Alles kan.<br />
Overal zijn luisteraars voor en als die er niet<br />
blijken te zijn, houd je er gewoon weer mee op.<br />
Ikzelf ben een geboren luisteraar en een veelvraat.<br />
Geen maker, al mag ik elke week in een<br />
populaire podcast van mijn zoon tien minuten<br />
aan de telefoon met Gijs en zijn hartsvriend<br />
Teun even meekletsen over van alles. Hallo<br />
jongens heet die rubriek en ik krijg er meer<br />
reacties op dan ik ooit kreeg op iets wat ik in de<br />
reguliere oude media heb gedaan of doe. Krijg<br />
je al zin om ook eens in de wondere wereld van<br />
de podcast te duiken? Als de liefde je te pakken<br />
krijgt – zoals dat met mij gebeurde – zal het je<br />
tijd kosten, maar het zal je leven verrijken. Dat<br />
weet ik zeker. ■
HANNEKES FAVORIETEN<br />
Ik ga je even meenemen naar mijn schatkamer, mijn<br />
favoriete podcasts. Maar: spreek je iemand anders, dan<br />
krijg je een heel ander repertoire voorgeschoteld. De<br />
podcastwereld is zo gevarieerd, dat er geen algemene<br />
toplijst te maken valt. Ik geef je de mijne.<br />
Corstius en Vincent Kouters dus wél) •<br />
Monkey talk (over inspirerende mensen)<br />
• Napleiten (over rechtszaken) •<br />
Wie praat, die slaapt (misdaad) • Alle<br />
geschiedenis ooit • Maestro (muziek) •<br />
Branie (over Ajax)<br />
1 | Podcasts van Gijs<br />
Alle podcasts van mijn zoon Gijs vind<br />
ik zonder uitzondering heel goed. En<br />
geloof me, ik ben een superkritische<br />
moeder – maar wel een moeder… Ik<br />
geniet van de dagelijkse podcast met<br />
zijn vriend Marcel van Roosmalen,<br />
Weer een dag, waarvoor ze in twintig<br />
minuten de actualiteit van de dag en<br />
van hun leven bespreken. Heel erg<br />
geestig en leerzaam. Dan Teun en Gijs<br />
vertellen alles: twee welbespraakte<br />
intelligente hartsvrienden, ook over de<br />
dingen van de dag en over alles wat ze<br />
boeit en bezighoudt. Wekelijks. Dan<br />
De kamer van Klok: een wekelijks<br />
gesprek over politieke actualiteit met<br />
de hoofdredacteur (Klok) en journalisten<br />
van de Volkskrant. En Met<br />
Groenteman in de kast: wekelijkse<br />
interviews van een uur met willekeurige<br />
gasten uit de wereld van kunst en<br />
cultuur. Genoeg moederpraat.<br />
Er zijn ook anderstalige, mooie podcasts<br />
(ik beluister Amerikaanse) maar<br />
ik doe nu een greep uit mijn eigen<br />
Nederlandstalige bibliotheek.<br />
3 | Documentaire-podcasts<br />
Documentaire-podcasts worden vaak<br />
onder de vlag van een krant of omroep<br />
gemaakt en zijn dus ruim gefinancierd<br />
en prachtig gemaakt. Een greep: De<br />
brand in het landhuis (over gestolen<br />
werken) • De laatste dans (op zoek<br />
naar Uwe, een spoorloos verdwenen<br />
stamgast van een Roermonds café) •<br />
De gestolen schilderijen van Jopie<br />
Huisman • Bob (over de 84-jarige Elisa<br />
die verliefd is: op Bob) • In de ban van<br />
Rian (hoe miljonair Gerard Sanderink<br />
in de ban van Rian van Rijbroek raakte)<br />
• De plantage van onze voorouders<br />
(Maartje Duin onderzoekt sporen van<br />
het slavernijverleden in haar familiegeschiedenis)<br />
4 | Vooral ook deze podcasts<br />
Ik luister óók naar: Marc-Marie & Aaf<br />
vinden iets • De Saarpodcast •<br />
Etenstijd! (Teun van de Keuken en<br />
Yvette van Boven over hun lievelingskost)<br />
• De mediameiden (achter de<br />
schermen van de showbizzindustrie) •<br />
Over geld praat je niet (Aaf Brandt<br />
5 | Van Cruijff tot Het Rijks<br />
Ik kan best doorgaan met privéopsommingen<br />
maar eigenlijk is dat zinloos.<br />
Ik zou het vooral zo leuk vinden<br />
als ik iemand van jullie enthousiast<br />
heb kunnen maken voor deze snoepwinkel,<br />
zeker als je een luisterveelvraat<br />
bent. Als je de ene dag naar<br />
Halina Reijn en Carice van Houten wilt<br />
luisteren over hun wel en wee, en de<br />
andere de leuke interviews van Theo<br />
Maassen of Marcel Musters wilt horen.<br />
Of in het Rijksmuseum langs de<br />
Vermeers wilt lopen terwijl je geen<br />
kaartje hebt. Of heb je zin in een lekker<br />
misdaadverhaal, of de biografie van<br />
John Lennon of Johan Cruijff? Het kan<br />
allemaal. En het kost niks of bijna niks.<br />
Dat is de droom van elk nieuwsgierig<br />
mens met goede oren. Voor wie de<br />
radio eigenlijk niet genoeg meer biedt.<br />
En trouwens: je hoeft niet te kiezen,<br />
het is er állemaal. Voor altijd.<br />
Veel luisterplezier!<br />
• <strong>Zin</strong> in meer? Kijk op <strong>Zin</strong>.nl/podcasts<br />
2 | Podcasts over politiek<br />
Ik beluister: De stemming van Vullings<br />
en Van der Wulp • De Podcast: Maarten<br />
van Rossem • Boekestijn en De Wijk •<br />
Elke dag (de Volkskrant) •<br />
De dag (NTR) • Haagse zaken (NRC) •<br />
Stuurloos (de Volkskrant)<br />
Als de podcastliefde je te pakken<br />
krijgt zal het je leven verrijken.<br />
Dat weet ik zeker<br />
27
VERBOUWEN, VERANDEREN OF VERHUIZEN?<br />
Een huis dat<br />
Kinderen de deur uit, meer vrije tijd… En ineens kijk je met andere<br />
ogen naar wat ooit toch een heel fijn en gezellig huis was.<br />
Er moet iets gebeuren, dit past gewoon niet meer. Maar wát, en<br />
hoe pak je het slim aan? Of is het toch beter te verhuizen?<br />
TEKST: HELMKE VAN GEEL | INTERIEURBEELDEN: LIFS.NL<br />
28
past als een jas<br />
Het zat er natuurlijk al een tijdje aan te<br />
komen. Maar als het zover is, en je kinderen<br />
zelfstandig wonen, vallen er letterlijk<br />
gaten in huis. Dat gaat niet alleen over lege<br />
kamers: ook aan die ooit zo gezellige woonkamer<br />
lijkt ineens van alles te mankeren. Is<br />
het die – toch wel versleten – bank die je plotseling<br />
tegenstaat of die – eigenlijk best ongezellige<br />
– basic keuken? Met kinderen in huis<br />
lette je er minder op. Maar nu je het rijk weer<br />
alleen hebt, al dan niet met partner, mag er<br />
echt wel wat gebeuren wil je het in dit huis<br />
nog naar je zin hebben.<br />
Belangrijke vragen<br />
De eerste logische reactie is misschien: verhuizen<br />
naar een ander huis. Naar iets kleiners<br />
of meer gelijkvloers, buiten of juist meer<br />
in de stad. Dat lijkt een simpele oplossing<br />
maar het is vaak geen eenvoudige zoektocht.<br />
Stephanie Pater (1976) van interieurontwerpbureau<br />
Lifs komt in haar werk veel mensen<br />
tegen die lang hebben gezocht en veel andere<br />
huizen bekeken. Stephanie: “En steeds als<br />
ze daarvan thuiskwamen dachten ze: hier is<br />
het eigenlijk veel beter. De plek, de buurt, het<br />
huis, eigenlijk alles – behalve het interieur,<br />
daar moet wat aan gebeuren. Niet zo gek,<br />
want heel vaak klopt de indeling niet meer<br />
als de kinderen het huis uit zijn. De ruimte<br />
wordt gewoon niet goed benut. Dat is wat het<br />
ongezellig en ongemakkelijk maakt.”<br />
Stephanie geeft altijd eerst de tip om eens<br />
stevig op te ruimen en ongebruikte spullen<br />
weg te doen. Dat is al een ware opfrisser voor<br />
je huis. Stephanie: “Het is ook bedenktijd om<br />
te bepalen wat je wilt. Want waarom ben je<br />
niet meer blij met je huis? Dat kan met heel<br />
veel dingen te maken hebben, uiteenlopend<br />
van te weinig comfort tot onvoldoende daglicht.<br />
Vaak is er simpelweg geen lekkere plek<br />
om te lezen of wil je het huis gezelliger maken<br />
om vrienden te ontvangen en etentjes te organiseren.<br />
De belangrijkste vraag is: waar heb<br />
je het meeste behoefte aan? Als je daarover<br />
gaat nadenken, kom je al snel in de richting<br />
van een serieuze wensenlijst.”<br />
Plan op tafel<br />
Wil je het goed aanpakken, dan vraagt dat<br />
wel even wat aandacht. Overigens ook een<br />
leuke klus: ga gewoon zitten met pen en<br />
papier en geeft antwoord op de vragen die er<br />
nu toe doen, in deze fase van je leven. Vragen<br />
als: wat mis ik, waar stoor ik me aan, waar<br />
De keuken van deze jaren<br />
’30 hoekwoning heeft<br />
een kookeiland gekregen<br />
met twee barstoelen<br />
en een wijnklimaatkast.<br />
De keuken heeft een<br />
aantal mooie details,<br />
zoals de visgraattegels<br />
en een designlamp boven<br />
het eiland<br />
29
Gewoon zoals jij en ik. Maar<br />
het uiterlijk van Rita, Manita en<br />
Lysette vroeg op een bepaald<br />
moment in hun leven om een<br />
hulpmiddel: een oogprothese,<br />
haarstuk, kunstbeen...<br />
PRODUCTIE & TEKST: RENÉE BROUWER | BEELD: MARK UYL<br />
(byna)<br />
36
WIE: RITA VERDUIN (1959)<br />
HEEFT: EEN KUNSTOOG SINDS<br />
DECEMBER 2018<br />
Rita: “In de lente van 2015 verloor ik door een<br />
ooginfarct plotseling het zicht in mijn rechteroog.<br />
Blijkbaar had ik daar met een te hoge<br />
bloeddruk en een erfelijke stollingsaandoening<br />
meer kans op. Hoewel het heftig nieuws<br />
was, voelde het als een opluchting dat er een<br />
oorzaak voor was. Ik besefte dat ik door mijn<br />
stollingsprobleem ook een hartaanval had<br />
kunnen krijgen.<br />
Helaas kon er in de jaren daarna niks aan mijn<br />
verloren zicht worden gedaan. Met mijn linkeroog<br />
kon ik nog goed zien, maar mijn hersenen<br />
moesten er aan wennen dat ik rechts geen<br />
zicht meer had waardoor ik erg moe was.<br />
Ondertussen ontwikkelde ik glaucoom (de<br />
oogzenuw raakt beschadigd en de oogdruk<br />
wordt vaak te hoog, red.) en dat was erg<br />
pijnlijk. Het bleek onoplosbaar en dus moest<br />
mijn rechteroog worden verwijderd. Iets waar<br />
ik enorm tegenop zag, gelukkig viel het reuze<br />
mee. Door de operatie raakte ik mijn pupil en<br />
iris kwijt maar bleef mijn oogbal intact; die<br />
werd alleen iets opgevuld. Hierdoor is mijn<br />
oog nu een witte bal. Mijn kunstoog is een<br />
soort schildje waarop een iris en een pupil zijn<br />
geschilderd dat ik op mijn oogbal plaats.<br />
Het kunstoog valt bijna niet op en bevalt mij<br />
prima. Echt nadelen ondervind ik er niet van.<br />
Ik heb hem altijd in en voel me dezelfde Rita<br />
als voorheen. Het enige wat soms een beetje<br />
lastig is, is dat ik niet helemaal in het midden<br />
kan kijken. Dan zet ik mijn kopje onder het<br />
koffieapparaat en loopt alles ernaast. Ach ja,<br />
als dat alles is, hoor je mij niet klagen. Ik ben<br />
allang blij dat ik nog steeds alles kan zien.”<br />
‘Soms zet ik mijn kopje<br />
onder het koffieapparaat en<br />
loopt alles ernaast’
Patronen<br />
doorbreken?<br />
9 TIPS OP P. 58<br />
Kleine<br />
avonturen<br />
HOUDEN ONS SCHERP
COLUMN<br />
Als er iets is wat je lijf en geest jong<br />
houdt, ontdekte healthy aging<br />
journalist Wies Verbeek (1964), dan<br />
is het wel je leven spannend houden.<br />
En dan hebben we het niet over de<br />
Mount Everest beklimmen of een<br />
middag bungeejumpen, maar over<br />
dingen anders doen dan je gewend<br />
bent. ‘Wie lang fit wil blijven, zoekt<br />
het kleine avontuur op.’<br />
TEKST: WIES VERBEEK | BEELD: BRENDA VAN LEEUWEN<br />
Uitgaan tot diep in de nacht, slapen<br />
op zo’n dun kampeermatje, naar<br />
drukke festivals, veel verhuizen,<br />
alle feesten en borrels aflopen, het<br />
heen en weer rijden met de kinderen naar<br />
speelafspraakjes, van baan wisselen: ik ben<br />
blij dat ik dat allemaal niet meer hoef. Ouder<br />
worden heeft zo z’n voordelen. Waar ik vroeger<br />
meerdere dagen per week ’s avonds een<br />
afspraak had, vind ik nu één keer door de<br />
week meer dan genoeg. Ik vind het heerlijk<br />
om thuis te zijn en op tijd naar bed te gaan.<br />
Ja, noem het bejaard maar ik doe het er heel<br />
goed op. Net als op de gewoontes en rituelen<br />
die ik in loop der jaren heb ontwikkeld. Ik<br />
sta elke dag op hetzelfde tijdstip op, doe<br />
dezelfde oefeningen, eet hetzelfde ontbijt en<br />
werk elke dag aan dezelfde keukentafel.<br />
Misschien herken je je hierin en denk je: wat<br />
is er mis mee? Nou, best veel.<br />
Uit je comfortzone<br />
We hebben een aangeboren verlangen om<br />
onszelf en de wereld te ontdekken, om te<br />
leren, om nieuwsgierig te zijn, om onszelf uit<br />
te dagen, maar ergens in ons leven stoppen<br />
we met verkennen. We raken een beetje de<br />
drive kwijt en nemen de weg van de minste<br />
weerstand. Juist dat routinematige leven<br />
zonder uitdagingen maakt dat we sneller<br />
achteruitgaan, sneller oud worden. Want de<br />
hersenen worden nauwelijks nog geprikkeld.<br />
Het geniepige van die gewoontes en rituelen<br />
is dat ze erin sluipen zonder dat je het in de<br />
gaten hebt. We doen zoveel dingen op de<br />
automatische piloot. Nu hoeft het allemaal<br />
niet meer zo uitdagend te zijn als vroeger,<br />
maar andere dingen doen dan je gewend<br />
bent, uit je comfortzone stappen, kleine<br />
avonturen aangaan, zijn ongelooflijk belangrijk<br />
om lang gezond te blijven. Of je nu een<br />
ander ontbijt neemt of een nieuwe taal leert,<br />
alles waar je brein moeite voor moet doen, is<br />
van betekenis. We<br />
moeten weg van die<br />
Alles waar je<br />
brein moeite<br />
voor moet<br />
doen, is van<br />
betekenis<br />
ingesleten neurale<br />
paden. Het is zoals<br />
de bekende neuropsycholoog<br />
Erik<br />
Scherder altijd<br />
verkondigt: “Door<br />
iets anders te doen –<br />
al is het maar een<br />
andere route kiezen<br />
dan je normaal<br />
gesproken doet – worden nieuwe verbindingen<br />
gemaakt waardoor de algehele conditie<br />
van het brein verbetert. Hierdoor kunnen<br />
cognitieve vaardigheden zoals leren en<br />
onthouden verbeteren.”<br />
Veranderingen en kleine avonturen houden<br />
niet alleen de geest actief, maar geven ook<br />
nieuwe energie en meer voldoening. Ik herken<br />
het bij mezelf. Af en toe gaan mijn vriend<br />
en ik spontaan naar een theatervoorstelling<br />
’s avonds. Ik moet dan altijd even schakelen<br />
want eigenlijk wilde ik thuis nog even de<br />
was doen of iets dergelijks en vroeg naar<br />
bed, maar elke keer als ik ga, denk ik: dit is<br />
41
50<br />
Wel<br />
De (on)zin van<br />
of niet<br />
verzekeren<br />
doen?<br />
Live life to the max.<br />
Dat klinkt fantastisch.<br />
Maar het leven kent<br />
nou eenmaal risico’s,<br />
en een ongeluk zit in<br />
een klein hoekje. Dus<br />
is verzekeren best<br />
verstandig. Maar<br />
hoever moet je daarin<br />
gaan? En wat als<br />
de behoefte aan<br />
verzekeringen in de<br />
loop van ons leven<br />
verandert? Ziehier<br />
een overzicht van de<br />
meest voorkomende<br />
verzekeringen plus<br />
alle voors en tegens.<br />
TEKST: PETRA SCHOUTEN<br />
ILLUSTRATIES: TOMAS SCHATS<br />
Geen idee waarvoor je je nu wel of niet moet<br />
verzekeren? Dan is deze ‘gouden regel’ een prima<br />
houvast: voor risico’s die je zelf kunt betalen<br />
verzeker je je niet. Dus: wel een ziektekostenverzekering<br />
of een WA-verzekering maar geen<br />
fiets- of huisdierenverzekering. Wanneer je het<br />
schadebedrag niet uit eigen zak kunt betalen –<br />
denk: in geval van een verwoestende woningbrand<br />
– spreken we van existentieel risico. De<br />
schade aan je mobiel bijvoorbeeld, is niet-existentieel.<br />
Stel: die raakt zo beschadigd dat vervangen<br />
de enige optie is, dan koop je voor een<br />
bedrag dat gelijk is aan het eigen risico een gereviseerde<br />
of merkloze smartphone. We zetten de<br />
verschillende verzekeringen op een rijtje mét alle<br />
voor- en nadelen. Laten we er ons voordeel mee<br />
doen en kiezen wat bij onze leefwijze past.<br />
1 Aansprakelijkheidsverzekering<br />
De wettelijke aansprakelijkheidsverzekering<br />
(WA) en de aansprakelijkheidsverzekering voor<br />
particulieren (APV) worden nog weleens door<br />
elkaar gehaald. De eerste is verplicht als je ook<br />
een auto- of motorverzekering afsluit. Zonder<br />
mag je de weg niet op. Lap je de regels aan je<br />
laars en veroorzaak je schade? Dan verhaalt de<br />
verzekeraar de schade van de betrokken persoon<br />
of het object op jou. In tegenstelling tot de WA is<br />
de APV niet verplicht. De aansprakelijkheidsverzekering<br />
voor particulieren dekt materiële en<br />
letselschade die jij – of een van je gezinsleden of<br />
huisdieren – aan iemand buiten het gezin toebrengt.<br />
Wanneer je tijdens de verhuizing van een<br />
vriend zijn televisie uit je handen laat glippen,<br />
lukt het in de meeste gevallen nog wel om een
De economische schade als<br />
gevolg van natuurrampen<br />
door klimaatverandering<br />
bedroeg in 2022 wereldwijd<br />
ruim $ 310 miljard
9x Doorbreek<br />
je routines<br />
We hebben allemaal wel van die<br />
vastgeroeste patronen die we willen<br />
doorbreken. Maar ja, ons brein is<br />
gewend aan al die gewoontes. Dat<br />
maakt de boel veranderen akelig<br />
lastig. Robert Greene laat je met zijn<br />
boek De 366 wetten inzien wat je<br />
automatisch doet en vooral: hoe je<br />
kunt veranderen. Een snelcursus.<br />
TEKST: LINDE VERHULST
9X GEDRAG<br />
Deel het verlangen<br />
Wanneer je iets uitspreekt wat<br />
je graag zou willen (veranderen),<br />
is het goed om dat ook<br />
naar mensen in je omgeving te<br />
doen. Je kunt het zien als een<br />
zaadje dat je plant. Je zult er<br />
namelijk reacties op krijgen<br />
die je aan zullen zetten om je<br />
wens ook daadwekelijk ten<br />
uitvoer te brengen<br />
Stap voor stap<br />
Wil je patronen of vaste<br />
gewoontes doorbreken? Begin<br />
dan klein en doe het stap voor<br />
stap. Kies één gedragspatroon<br />
uit dat je graag wilt veranderen.<br />
Experimenteer en ga soms<br />
even flink de mist in, daar leer<br />
je alleen maar van. Bovendien<br />
pas je je op deze manier beter<br />
aan je nieuwe patroon aan.<br />
Doe het samen<br />
Veel dingen zijn leuker om<br />
samen te doen en al helemaal<br />
als je ergens moeite mee hebt.<br />
Vraag een vriend(in) of familielid<br />
om iets samen op te pakken.<br />
Bijvoorbeeld als je wat<br />
meer wilt bewegen in plaats<br />
van op de bank te hangen.<br />
Vraag iemand mee om te gaan<br />
wandelen en je merkt vanzelf<br />
dat het dan makkelijker gaat.<br />
Maak het concreet<br />
Welke patronen wil je doorbreken<br />
en wanneer ga je dit<br />
precies doen? ‘Gezonder leven’<br />
of ‘meer bewegen’ is te vaag.<br />
Ga bijvoorbeeld voor: ik wil<br />
twee keer per week een lange<br />
afstand lopen. Maak alles<br />
steeds zo concreet mogelijk.<br />
Alleen op die manier lukt het<br />
om daadwerkelijk iets te<br />
veranderen.<br />
Maak het leuk<br />
Als een patroon of routine<br />
doorbreken voelt als iets<br />
móeten, wordt het lastig.<br />
Moeten werkt vaak niet. De<br />
kunst is om het moeten te<br />
veranderen in willen. Dus:<br />
maak het zo leuk mogelijk!<br />
Denk aan een beloning na<br />
afloop en wees niet te veel<br />
bezig met het eindresultaat.<br />
Zorg ervoor dat vooral leuk is!<br />
Obstakels uit de weg<br />
Je hebt vast weleens eerder<br />
geprobeerd om een hardnekkige<br />
gewoonte te doorbreken.<br />
Wat ging er toen mis?<br />
Welke obstakels kwam je<br />
tegen waardoor je uiteindelijk<br />
weer in je oude patroon bent<br />
beland? Wees voorbereid en<br />
neem voorzorgsmaatregelen<br />
waardoor je niet van je voornemens<br />
wordt afgeleid.<br />
Wees geduldig<br />
Deze stap is een minder leuke<br />
maar wel heel noodzakelijk:<br />
heb geduld. Nieuwe patronen<br />
hebben tijd nodig om een plek<br />
in je leven te vinden en zijn<br />
niet van de een op de andere<br />
dag een gewoonte geworden.<br />
Wanneer je toch in je oude<br />
patroon vervalt, geef dan niet<br />
op maar blijf herhalen. Vraagt<br />
wat doorzettingsvermogen!<br />
De voordelen inzien<br />
Elke gewoonte die je wilt doorbreken<br />
komt ergens vandaan.<br />
Het helpt om erbij stil te staan<br />
wat de voordelen zijn van verandering.<br />
Wil je stoppen met<br />
roken, dan scheelt dat geld.<br />
Raak je wat kilo’s kwijt, dan ga<br />
je je gezonder en fitter voelen.<br />
Zet alle voordelen op een rij en<br />
waarom het waardevol is om je<br />
gedrag aan te passen.<br />
Visualiseer<br />
Uit onderzoeken is gebleken<br />
dat we ons brein bewust kunnen<br />
beïnvloeden. Als je een<br />
voorstelling maakt van je einddoel,<br />
neem je automatisch alle<br />
angsten en obstakels weg die<br />
dat in de weg zitten. Dus: probeer<br />
in je hoofd een beeld te<br />
vormen van het resultaat en je<br />
zult zien dat je hersenen daar<br />
automatisch aan meewerken.<br />
GRATIS BOEK?<br />
Kijk op p. 109 en<br />
maak kans!<br />
beeld: Getty Images<br />
59
5VRAGEN AAN<br />
Maarten<br />
van Rossem<br />
‘Tegen een leuk format<br />
zeg ik geen nee’<br />
Bijna 80 en niet weg te slaan van de buis. Historicus en<br />
programmamaker Maarten van Rossem is hot en<br />
maakt programma na programma. Nieuw in het rijtje:<br />
Wortelboer & Van Rossem. “Werken is de oplossing als<br />
je ouder wordt. Ik wacht niet op de dood.”<br />
TEKST: INGRID SPELT | BEELD: JITSKE SCHOLS/LUMEN<br />
66
We spreken af om<br />
’s avonds te bellen.<br />
Want Maarten van<br />
Rossem is een avonden<br />
nachtmens. Hij gaat goed op de<br />
stilte van de inktzwarte nacht. Maar<br />
zijn mobiel staat uit. Niet te bereiken!<br />
Tegen middernacht mailt hij ‘Probeer<br />
het morgenmiddag nog eens’. Bingo!<br />
Tussen de opnames door van de serie<br />
Wortelboer & Van Rossem belt hij<br />
vanuit een elektrische auto met<br />
programmamaker en presentator<br />
Emma Wortelboer achter het stuur. Dé<br />
Emma die punten uitdeelde op het<br />
Eurovisie Songfestival 2019 en door het<br />
dolle heen was na de overwinning van<br />
onze eigen Duncan Laurence. Haar<br />
hilarische filmpje ging viral. Ze was<br />
eveneens een niet verwachte finalekandidaat<br />
in de kijkcijferhit De slimste<br />
mens 2020 met als enige jurylid Van<br />
Rossem. Honderden kandidaten<br />
stonden in de spotlights op De slimste<br />
mens-werkvloer en juist zij, net zo<br />
scherp en rebels als Van Rossem,<br />
toverde een lach op zijn normaal vrij<br />
emotieloze gezicht. Iets met oesters en<br />
vagina’s. Vervolgens smulde Nederland<br />
van hun verblijf bij het programma<br />
Boerderij van Dorst. Twitter barstte los:<br />
‘een gouden duo.’ “Emma vroeg na die<br />
uitzending of ik zin had om samen een<br />
programma te maken. En tegen een<br />
67
De Frans-Marokkaanse Abdel Alaoui (1979) is komiek maar bovenal chef.<br />
Hij houdt enorm van grote Marokkaanse tafels vol gerechten om te delen.<br />
Iedereen tast toe, doopt zijn stukje brood ergens in en geniet lachend met zijn<br />
buurman of -vrouw. In ‘Shoukran’ deelt hij de recepten die zijn moeder heeft<br />
doorgegeven en die hij zich eigen heeft gemaakt, die zijn vrouw en kinderen<br />
lekker vinden en die hij dagelijks voor zijn dierbaren bereidt.<br />
SHOUKRAN<br />
3X<br />
KOKEN OM TE BEDANKEN<br />
Shoukran betekent ‘bedankt’ in het Arabisch.<br />
En wat is er mooier dan vrienden en familie te<br />
verwennen met een tafel vol heerlijke happen en<br />
de mooiste gerechten om samen van te genieten?<br />
Dat is precies waar het in de Marokkaanse keuken<br />
om draait. Chef-kok Abdel Alaoui (1979) laat je<br />
shoukran ervaren bij elke hap die je neemt.<br />
PRODUCTIE: DANIËLLE BRONSGEEST | BEELD: DAVID JAPY<br />
74
Kikkererwten met harissa<br />
Voor 4 personen | bereiding 15 minuten<br />
Ingrediënten 1 ui, fijngehakt ■ 2 teentjes knoflook, fijngehakt<br />
■ 100 g tomatenblokjes uit blik ■ 500 g kikkererwten uit blik,<br />
uitgelekt ■ 1 tl gemalen komijn ■ 1 tl gemberpoeder ■ ½ bosje<br />
koriander, fijngehakt ■ 1 el harissa ■ olijfolie ■ zout en peper<br />
Bereiding Verhit een koekenpan op laag vuur met een beetje olijfolie<br />
en bak de ui en knoflook al roerend 5 minuten. Voeg de tomatenblokjes<br />
toe, bak alles nog 5 minuten en doe de kikkererwten<br />
erbij. Voeg de komijn en het gemberpoeder toe en breng op smaak<br />
met zout en peper. Doe na 4 minuten de koriander (houd een<br />
beetje achter voor erover) en harissa erbij en verwarm alles nog<br />
1 minuut. Strooi de achtergehouden koriander erover en serveer.<br />
Kijk voor de receptuur van de<br />
Pokébowl Medina op p. 78<br />
POKÉBOWL MEDINA<br />
Met kikkererwten & harissa<br />
‘Een ideale bowl voor de lunch of om mee<br />
te nemen, bijvoorbeeld naar je werk.’
ZIN & EXPLORE FRANCE<br />
de Puisaye<br />
Ontdek<br />
HET BEST BEWAARDE GEHEIM VAN BOURGONDIË<br />
Op zo’n anderhalf uur rijden van Parijs vind je in<br />
het westen van Bourgondië het onontdekte<br />
pareltje Puisaye. Niet alleen de geboortestreek<br />
van romanschrijver Colette maar ook een heerlijk<br />
romantisch stukje Frankrijk vol kronkelende<br />
weggetjes, water, bos, kastelen en historie.<br />
Tour de Puisaye<br />
De Puisaye ligt precies tussen Chablis en<br />
Sancerre in, streken die je wellicht kent door<br />
hun wijn. Doordat de Puisaye net wat verder af<br />
ligt van de gebaande vakantiepaden is het nog<br />
steeds een van de best bewaarde geheimen<br />
van de Bourgogne. Ga je mee op een voyage<br />
de découverte? Ontdek het nationaal park<br />
Boutissaint, kasteelbouwplaats Guédelon, het<br />
geboortehuis van Colette in Saint-Sauveur-en-<br />
Puisaye, en overnacht in een heuse boomhut.<br />
92<br />
Nationaal park Boutissaint<br />
Bizons, gemzen en herten<br />
In het hart van de streek ligt Parc Naturel de<br />
Boutissaint: goed voor 420 hectare natuur waar<br />
je al wandelend en fietsend (dam)herten,<br />
bizons, gemzen en moeflons kunt spotten.<br />
Wandel bij volle maan eens mee met een gids<br />
en luister naar de prachtige verhalen, meld je<br />
aan als dierenverzorger voor een dag of blijf<br />
slapen in een gîte midden in het park.<br />
Samen een kasteel bouwen<br />
Vanaf nul met een team van steenhouwers, timmermannen,<br />
smeden, schilders, tuinmannen en<br />
anderen een 13de-eeuws kasteel bouwen met<br />
de middelen van toen: het gebeurt in de bossen<br />
van Puisaye. In 1998 opende de bouwplaats van
La Maison de Colette, hier zag Colette het levenslicht<br />
Les Puces de Mézilles: een enorme vlooienmarkt<br />
kasteel Guédelon voor het eerst voor publiek.<br />
Inmiddels zagen bezoekers van over heel de<br />
wereld de bouw vorderen van vliesgevels,<br />
dakspanten van de grote zaal, de keuken en de<br />
voorraadkamer. Dit jaar werken steenhouwers<br />
verder aan de tweelingtoren van het poortgebouw.<br />
Guedelon.fr<br />
De 150ste geboortedag van Colette<br />
Het is dit jaar 150 jaar geleden dat schrijver,<br />
actrice en journalist Colette (1873) in Saint-<br />
Sauveur-en-Puisaye werd geboren. Als eer betoon<br />
zijn haar geboortehuis en tuin prachtig<br />
gerestaureerd én te bezichtigen. Wandel in het<br />
dorp de Coletteroute; zo herbeleef je haar boeken<br />
het beste. Midden in het dorp, in een herbouwd<br />
kasteel, vind je ook nog Musée Colette.<br />
Naar de zaterdagochtendmarkt<br />
Sinds de middeleeuwen is het al een traditie in<br />
Toucy: de markt op zaterdagochtend. Wandel<br />
door de straatjes en ga op zoek naar de boerenyoghurt<br />
van La Vache à Roulettes, het ijs van<br />
L’Amour est dans le lait of de geitenkazen van de<br />
boerderij Grenouillettes. Leuke tip is de grote<br />
vlooienmarkt Les Puces de Mézilles in het tweede<br />
weekend van augustus. Het dorp staat dan van<br />
vrijdag- tot zondagavond 24/7 vol met kramen.<br />
De boom in om te tukken? Kan in Domaine les Galants!<br />
Slaap in een<br />
bijzondere<br />
houten hut<br />
op zes meter<br />
boven de<br />
grond die<br />
helemaal<br />
in de natuur<br />
opgaat<br />
Chateau de Saint-Fargeau<br />
Kasteel bij kaarslicht<br />
Een waar historisch spektakel zijn de rondleidingen<br />
bij kaarslicht in juli en augustus door<br />
het 10de-eeuwse kasteel Saint-Fargeau. Door<br />
de jaren heen is het herbouwd, uitgebreid en<br />
opgeknapt tot een majestueuze vijfhoek van<br />
roze bakstenen en hoektorens met klokkentorens.<br />
Ook de binnenplaats is prachtig, net als<br />
het park in Engelse stijl.<br />
Slapen in een boomhut<br />
Altijd al eens in een (luxe) boomhut willen<br />
slapen? In Domaine les Galants kan het! Je<br />
slaapt in een houten hut op zes meter boven de<br />
grond die helemaal in de natuur opgaat. Er is<br />
zelfs een hut met glazen dak zodat je naar de<br />
sterren kunt kijken. Op het klein schalige park<br />
kun je ook genieten van wellness. Lesgalants.fr<br />
• Nieuwsgierig naar wat deze bijzondere streek<br />
in de Franse Bourgogne nog meer te bieden<br />
heeft? Kijk op Bourgondie-toerisme.com<br />
93
SPECIAL<br />
voor muggenzifters<br />
& taalpuristen<br />
T A AL<br />
P U zz E<br />
LS<br />
Waar een klein land groot in kan zijn:<br />
het Nederlands is de op twee na<br />
meest gesproken Germaanse taal.<br />
Want we spreken het niet alleen hier:<br />
ook in Suriname, in België, en op<br />
Aruba, Curaçao en Sint Maarten<br />
spreken ze het. Hoe rijk onze taal is,<br />
dát ontdek je nu. Van spreekwoorden<br />
tot homoniemen, van stijlfiguren<br />
tot cryptische omschrijvingen, we<br />
maakten er een stel fijne puzzels van.<br />
Weer eens wat anders. Test je kennis,<br />
graaf diep in je geheugen en laat je<br />
hersens kraken: het is tijd voor taal!<br />
97
OTniet? In de volgende zinnen zit<br />
F U<br />
ZOEK DE<br />
Bekruipt je tijdens het lezen<br />
soms het gevoel: hier klopt iets<br />
inderdaad een fout! Noteer<br />
hem. En wat het wél moet zijn.<br />
Valt niet mee!<br />
Wat is er fout?<br />
1 Volgens een woordvoerster van het ministerie<br />
waren alle subsidiepotjes voortijdig opgesoepeerd.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
5 De autoritaire hoofdcommissaris had op zijn eigen<br />
irritante puberkinderen maar weinig overgewicht.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
2 De recidivist leidde uit de blik van zijn raadsheer af<br />
dat een zware straf onontkomelijk was.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
6 De trompettisten van het fanfarekorps waren door<br />
de ijzige kou zo verkleund dat zij huiswaarts gingen.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
3 Omdat het leven in het steppegebied uitzichtsloos<br />
was, overschreed hij per autoped illegaal de grens.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
7 Met gefronsde wenkbrauwen keken de dreumesen<br />
naar het verjaardagscadeautje van de oma’s.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
4 De heteluchtballon steeg langzaam omhoog voor<br />
het oog van de duizendkoppige menigte.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
8 Het bittergarnituur bestond uit goulashkroketjes,<br />
plakjes cervelaatworst en pastichenootjes.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
9 De neurotische passagier vroeg de geïrriteerde<br />
stationschef uitentreure naar het juiste perron.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
10 In de rozetuin waren verschillende kleuren op<br />
verrassende wijze gecombineerd.<br />
Dit is de fout:<br />
Zo is het goed:<br />
98