Roots editie 7/8 - 2022 - Inkijkexemplaar
In deze extra dikke Roots vind je drie heerlijke zomerwandelingen, de beste hotspots voor de vuurlibel, ontdek je de 5 grootste meren ter wereld en nog veel meer.
In deze extra dikke Roots vind je drie heerlijke zomerwandelingen, de beste hotspots voor de vuurlibel, ontdek je de 5 grootste meren ter wereld en nog veel meer.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
JULI •AUGUSTUS<br />
<strong>2022</strong><br />
10<br />
JAAR<br />
EXTRA<br />
DIKKE<br />
EDITIE<br />
• MIDDEN IN DE NATUUR •<br />
3X ZOMER-<br />
WANDELEN<br />
Maashorst, Woldlakebos<br />
& Strabrechtse Heide<br />
EEN LAND<br />
VOL LIBELLEN<br />
Hotspots & kijktips<br />
Minicursus<br />
DIERSPOREN<br />
Waar zijn de milde<br />
zomers gebleven?<br />
Over<br />
blauwe ogen<br />
KLEURRIJKE<br />
KIJKERS<br />
SCHILDPADDEN in Europa • PIMPERNELBLAUWTJE vindt nieuw thuis • Fascinerende ZEESTERREN<br />
• Historische PARADIJSVOGELS • GRONDSTOFJUTTEN langs het Noordzeestrand
10<br />
JAAR<br />
Gegrepen<br />
Op de eerste verjaardag die ik na twee jaar sociale<br />
onthouding bezocht, moet ik het zijn opgelopen; de griep.<br />
Na al die coronatoestanden zou je bijna vergeten zijn dat<br />
die er ook nog was. Hoe het ook zij, ik was uitgeschakeld.<br />
Zelfs een simpel klusje als de vuilniszak verwisselen putte<br />
me zo uit dat ik daarna een uur moest rusten. En dus<br />
zat er niks anders op dan een bedje op de bank te maken<br />
en me te vermaken met alles wat er in de tuin gebeurde.<br />
Gelukkig had ik net ervoor de vogelvoederbuizen tot de<br />
nok toe gevuld en ging er een waar spektakel aan me voorbij.<br />
Allereerst kwamen de mussen – ontelbaar veel mussen<br />
die de silomix aanvielen als de wachtenden op Schiphol<br />
bij de incheckbalie. Binnen een mum van tijd was die silo<br />
leeg en lag de grond bezaaid met zonnebloempitten die<br />
ze eruit gemieterd hadden. Moet ik later weer opruimen,<br />
bedacht ik moedeloos. Maar nee, de volgende dag waren<br />
ook alle pitten verdwenen.<br />
Toen verplaatste het schouwspel zich naar de silo met<br />
nootjes, die werd bezocht door mezen en twee grote bonte<br />
spechten. Deze vogels hadden meer consideratie met<br />
elkaar, want ze bleven geduldig wachten tot ze aan de<br />
beurt waren – zelfs de spechten! Intussen zag ik hoe enkele<br />
mezen een badje namen in de minivijver met waterlelies<br />
door zich op de bladeren drijvende te houden. Dat is leuk,<br />
had ik nog nooit gezien! Daarna was het even schrikken<br />
toen er tot twee keer toe door de open schuifpui een koolmees<br />
naar binnen vloog. Normaal gesproken weten ze heel<br />
goed hun weg naar buiten weer te vinden, maar in dit geval<br />
moest ik wel opspringen om de hond tegen te houden, die<br />
altijd een ongezonde belangstelling heeft voor alles wat<br />
vliegt. Gelukkig liep ook dat avontuur goed af. Vermoeid<br />
nestelde ik me weer op de bank. Tijd voor een dutje.<br />
28 Kleurrijke kijkers<br />
42 Pimpernelblauwtjes<br />
Fanny Glazenburg, hoofdredacteur<br />
fanny.glazenburg@newskoolmedia.nl<br />
facebook.com/rootsmag<br />
twitter.com/rootsnl<br />
instagram.com/rootsnl<br />
nl.pinterest.com/rootsmagazinenl<br />
rootsmagazine.nl/podcast<br />
Kijk voor het laatste<br />
natuurnieuws, nog meer<br />
lezersfoto’s en wandelen<br />
fotografietips op<br />
rootsmagazine.nl.<br />
4 JULI•AUGUSTUS<br />
76 Fascinerende zeesterren
MINICURSUS<br />
spoorzoeken<br />
pag. 86<br />
Wandeling Strabrechtse Heide 18<br />
Schildpadden in Europa 138<br />
inhoud<br />
- Juli • Augustus -<br />
BELEVEN & ONTDEKKEN<br />
06 Nu te doen, zien, wandelen<br />
en fotograferen<br />
37 De mooiste natuurbankjes<br />
38 Grote strandschoonmaak<br />
48 Dassenhut in de Ardennen<br />
52 Paradijsvogels in prenten<br />
86 Minicursus spoorzoeken<br />
94 Rendez-vous met reeën<br />
106 De zomer maakt rare<br />
bokkesprongen<br />
114 De 5 grootste meren<br />
152 Sterren kijken<br />
FLORA & FAUNA<br />
28 Blauwe ogen<br />
42 Het pimpernelblauwtje<br />
60 In de ban van vliegen<br />
64 De kwestie: steenmeel als<br />
pleister op de stikstofwond?<br />
72 Wat een vraag!<br />
76 Zeesterren<br />
120 Hotspots vuurlibel<br />
138 Schildpadden in Europa<br />
FOTOGRAFIE<br />
126 Lezersfoto’s thema ‘humor’<br />
132 Stem op jouw favoriete<br />
natuurfoto<br />
NAAR BUITEN<br />
18 Zomerwandelen op<br />
de Strabrechtse Heide<br />
(+routekaart)<br />
27 Ontdek de natuur met<br />
de <strong>Roots</strong> wandelgidsen<br />
66 Natuurtrektocht in<br />
De Maashorst<br />
134 Natuurommetje in libellenoase<br />
het Woldlakebos<br />
COLUMNS<br />
17 Saskia struint<br />
84 De kleintjes van Krekels<br />
ELKE MAAND<br />
16 <strong>Roots</strong> podcast Notenkrakers<br />
36 3x <strong>Roots</strong> + ANWB Vogelgids<br />
van Europa<br />
92 Post<br />
104 Dubbeldik boe-boek<br />
van <strong>Roots</strong><br />
105 De Groene Pagina<br />
148 <strong>Roots</strong> recenseert<br />
154 Colofon & lezersservice<br />
155 Volgende maand<br />
Een land vol libellen<br />
Hotspots & kijktips<br />
PAG. 120<br />
Oog in oog met een ree 94<br />
COVERONDERWERPEN - COVERFOTO THEO BOSBOOM/NPL<br />
WWW. MAGAZINE.NL 5
<strong>Roots</strong>wandeling<br />
met routekaart<br />
WANDELEN OVER DE<br />
STRABRECHTSE HEIDE<br />
Een zoemende roze deken<br />
De grootste stad en het grootste heideveld van Noord-Brabant liggen op een steenworp<br />
afstand van elkaar. Tijdens deze wandeling in het insectenreservaat Strabrechtse Heide<br />
merk je echter niets van de Eindhovense hectiek. Hier gonst het vooral van het dierenleven.<br />
TEKST EN FOTO’S BOB LUIJKS<br />
TORENVALK<br />
De bloeiende heide siert het landschap op<br />
spectaculaire wijze; kleuren van voorgaande<br />
maanden maken plaats voor een zachtroze deken,<br />
doorbroken door het wuivende groen van het<br />
pijpenstrootje. Het landschap van de Strabrechtse<br />
Heide is niet alleen een feest voor het oog, de lichtzoete<br />
geur prikkelt ook je neus. Die zoete geur<br />
wordt veroorzaakt door nectar. Vele bloempjes<br />
maken samen veel nectar! Insecten weten dat ook.<br />
In deze tijd van het jaar gonst het dan ook van het<br />
leven. Bijen en hommels zoeven lustig rond,<br />
vlinders fladderen rustiger van bloem naar bloem.<br />
Staatsbosbeheer heeft het beheer van het gebied<br />
geheel afgestemd op de vele insecten. Sinds 2012<br />
draagt de Strabrechtse Heide, ten zuidoosten<br />
van Eindhoven, dan ook het predicaat ‘insectenreservaat’.<br />
Tijdens de wandeling kijk je je ogen uit.<br />
Vele witjes en hooibeestjes kruisen je pad, zilveren<br />
vleugels verraden een boomblauwtje en op het<br />
mulle zand rennen zandloopkevers en springen<br />
blauwvleugelsprinkhanen voor je uit. Wie geluk<br />
heeft, ziet misschien zelfs een gentiaanblauwtje,<br />
heidehommel of grote mierwesp. Deze laatste twee<br />
soorten komen in het zuiden van het land alleen<br />
hier voor.<br />
In vuur en vlam<br />
Het landschap ligt er vandaag vriendelijk bij. In<br />
2010 was dat wel anders. Een enorme brand legde<br />
ruim twee vierkante kilometer heide en bos in<br />
de as. De rookontwikkeling was zo enorm dat de<br />
nabijgelegen snelweg A67 moest worden afgesloten.<br />
Het duurde een week voordat de brandweer het<br />
vuur wist te doven. Hoewel de brand al meer dan<br />
een decennium geleden woedde, zijn de sporen<br />
ervan nog altijd goed te zien. Hier en daar staat<br />
een dode eik overeind, maar zeker op de bodem<br />
van het jonge berkenbos verraden stronken, vele<br />
takken en stammen de vurige geschiedenis.<br />
Deze ochtend hangt er wat nevel tussen de jonge<br />
bomen en komt er iets van de sfeer van toen<br />
weer terug.<br />
><br />
18 JULI•AUGUSTUS
VEELVRAAT<br />
HOOIBEESTJE<br />
WWW. MAGAZINE.NL 19
BART BREET/NIS<br />
BLAUWE BRIL.<br />
Deze verliefde jan-van-genten hebben<br />
elkaar zojuist diep in de helderblauwe<br />
ogen gekeken. Hoewel, kijk eens goed:<br />
het is niet de iris die hemelsblauw is,<br />
maar de ring rondom het oog.<br />
Overigens maakt liefde deze zeevogels<br />
zeker niet kleurenblind<br />
en er zijn meer jan-vangenten<br />
die op blauw<br />
vallen. De blauwvoetgent<br />
bijvoorbeeld.<br />
Alleen valt die<br />
dus meer op<br />
voeten dan<br />
op brillen.<br />
Op je<br />
blauwe<br />
ogen<br />
Bij mensen zijn blauwogen<br />
in de minderheid en in de dierenwereld<br />
geldt dat ook. Maar wie goed rondkijkt,<br />
kan toch aardig wat dieren met<br />
blauwe ogen vinden.<br />
TEKST GEERT-JAN ROEBERS<br />
28 JULI•AUGUSTUS
GERARD LACZ/NIS<br />
STREEPJE VOOR.<br />
Tijgers zijn katten, maar ze hebben meer<br />
mensen- dan kattenogen. Hun pupillen<br />
verkleinen zich tot rondjes, net als bij<br />
ons. En net als bij mensen is de meerderheid<br />
van de tijgers bruinogig. De witte<br />
tijger is een uitzondering, met zijn kille<br />
ijsblauwe kijkers. Overigens is het geen<br />
aparte soort en zelfs geen ondersoort.<br />
De witte tijger is een lokale pigment arme<br />
variant van de Bengaalse tijger. In de<br />
natuur hebben witte tijgers een achterstand<br />
bij het jagen, maar bij de mens<br />
hebben ze een streepje voor. Een Indiase<br />
koning heeft ooit de jacht op ‘zijn’ tijgers<br />
streng verboden en er ook een stel laten<br />
vangen voor zijn hof. Alle witte tijgers in<br />
Amerikaanse dierentuinen en privécollecties<br />
zijn nakomelingen van één<br />
daarvan, Mohan genaamd.<br />
WWW. MAGAZINE.NL 29
- GROTE STRANDSCHOONMAAK -<br />
Jutten voor<br />
een schone<br />
kust<br />
Genieten van een mooie strandwandeling én meehelpen met het schoonhouden<br />
van de natuur. Dat doen grondstofjutters al sinds 2016 langs bijna de gehele<br />
Noord-Hollandse en Zuid-Hollandse kust. Initiatiefnemer Noortje Schrauwen neemt<br />
<strong>Roots</strong>-journalist Anne Bonthuis mee op juttocht in Scheveningen.<br />
TEKST EN FOTO’S ANNE BONTHUIS<br />
38 JULI•AUGUSTUS
Het lijkt zo’n idyllisch zomers<br />
plaatje: de helderblauwe<br />
lucht, de schittering van de zon in<br />
het water, een meeuw die zich laat<br />
meevoeren door de golven en<br />
spelende kinderen langs de vloedlijn.<br />
“Maar als je het eenmaal ziet, kun je<br />
het niet meer niet zien”, zegt Noortje<br />
Schrauwen. Ze zit op haar hurken<br />
tussen de schelpen en kijkt speurend<br />
om zich heen. “Wist je dat in elke kilo<br />
zand op de Nederlandse stranden<br />
ongeveer 250 stukjes plastic zitten?”<br />
Schrauwen is de oprichter van We<br />
Are Nature, een collectief van sociale<br />
onder nemers met een gedeelde<br />
liefde voor de zee. Vanuit die liefde<br />
ontstond zes jaar geleden het project<br />
Grondstofjutters. Het doel: mensen<br />
aansporen om tijdens hun strandwandeling<br />
zwerfafval op te ruimen.<br />
“Veel dieren, zoals vogels en vissen,<br />
eten per ongeluk plasticresten of<br />
raken erin verstrengeld. Daar kunnen<br />
ze ziek van worden en aan sterven”,<br />
vertelt Schrauwen. “De plasticresten<br />
komen ook in onze voedsel keten.<br />
Onderzoekers hebben zelfs microplastics,<br />
minuscule deeltjes plastic,<br />
in menselijk bloed gevonden.”<br />
Beloning van strandpaviljoens<br />
Volgens Schrauwen is grondstofjutten<br />
een laagdrempelige manier<br />
om een bijdrage te leveren aan het<br />
bestrijden van de plasticsoep, een<br />
van de grootste milieuproblemen<br />
waar de wereld mee kampt. Daarom<br />
ontmoeten wij elkaar vandaag op het<br />
strand van Scheveningen, gewapend<br />
met een afvalgrijper. Bij duurzame<br />
surfschool en ontmoetingsplek The<br />
Shore krijgen we een speciale juttas ><br />
WWW. MAGAZINE.NL 39
Het pimpernelblauwtje<br />
42 JULI•AUGUSTUS
Grote sprong<br />
voorwaarts<br />
Rond de overgang van juli naar augustus valt een zeer zeldzame vlinder te zien boven<br />
de graslanden van natuurgebied de Moerputten bij Den Bosch: het pimpernelblauwtje. Dit lid<br />
van de blauwtjesfamilie kwam lange tijd alleen in dit gebied voor. Tot er vlakbij een nieuwe<br />
populatie werd ontdekt. Natuurfotograaf Edwin Giesbers nam er een kijkje.<br />
TEKST EDWIN GIESBERS FOTO’S EDWIN GIESBERS E.A.<br />
in Europa leven zo’n 120 soorten blauwtjes,<br />
in Nederland zijn er 27 soorten,<br />
waarvan het icarusblauwtje en het heideblauwtje<br />
misschien wel het bekendst zijn.<br />
Het pimpernelblauwtje zul je daarentegen<br />
zelden zien. In de jaren 70 was de soort<br />
uit Nederland verdwenen; in 1990 werd<br />
de vlinder geherintroduceerd in de<br />
Moerputten en lange tijd leefde de soort<br />
alleen daar. Er werd vurig gehoopt dat<br />
de vlinder zijn leefgebied zou uitbreiden,<br />
maar dat gebeurde lange tijd niet. Tot<br />
De Vlinderstichting begin dit jaar bekendmaakte<br />
dat het pimpernelblauwtje een<br />
nieuw leefgebied heeft gevonden in het<br />
Vlijmens Ven, niet ver van de Moerputten.<br />
Dat is een grote sprong voorwaarts, want<br />
dat er eindelijk een tweede Nederlandse<br />
populatie van de pimpernelblauwtjes<br />
is gevestigd, is zeer hoopgevend voor<br />
de toekomst van de soort.<br />
Superblij<br />
Bioloog Irma Wynhoff van De Vlinderstichting<br />
is dé Nederlandse expert op het<br />
gebied van pimpernelblauwtjes. Ze doet<br />
al meer dan 30 jaar onderzoek naar de<br />
soort en was ook betrokken bij de her<br />
introductie van het pimpernelblauwtje<br />
in de Moerputten. Geen wonder dat zij<br />
heel blij was met het bericht over het<br />
nieuwe leefgebied dat op eigen kracht<br />
werd bevolkt door de vlinder. “Toen de<br />
vrijwilligers die de vlinders jaarlijks tellen<br />
vorig jaar die nieuwe populatie ontdekten<br />
was ik superblij”, vertelt ze. “We hebben<br />
het er vaak over gehad of we de vlinders<br />
niet zelf in het nieuwe gebied moesten<br />
uitzetten, maar dat heb ik tegengehouden;<br />
we kunnen als mensen slecht beoordelen<br />
of een gebied echt geschikt is voor een<br />
bepaalde soort. De mogelijk geschikte<br />
gebieden lagen binnen het bereik – vijf<br />
kilometer – dat deze vlinders zelf al<br />
vliegend kunnen overbruggen. En uiteindelijk<br />
hebben ze het ook zelf gedaan!”<br />
Toen het laatste pimpernelblauwtje in<br />
Nederland rond 1970 verdween, was dat<br />
het einde van een proces dat al decennia<br />
eerder was ingezet, legt Irma Wynhoff uit:<br />
“De meeste populaties van het pimpernelblauwtje<br />
verdwenen door de modernisering<br />
van de landbouw vanaf de jaren 50<br />
van de vorige eeuw. Hooilanden werden<br />
niet meer gemaaid, maar omgezet in<br />
akkers, weilanden werden veel intensiever<br />
beweid. Kunstmest en bestrijdingsmiddelen<br />
werden steeds meer ingezet en de<br />
vochtige hooilanden werden gedraineerd<br />
zodat ze langer in het jaar toegankelijk<br />
waren voor zware machines.”<br />
Poolse vlinders<br />
In 1990 werd de Moerputten gekozen als<br />
gebied voor de herintroductie. Dit laagveenmoeras<br />
met een oppervlakte van<br />
1,18 km 2 had potentie vanwege een overvloed<br />
aan grote pimpernel en het voorkomen<br />
van de moerassteekmier, beide onmisbaar<br />
voor de vlinder. Het heeft onder<br />
meer blauwgrasland, waarvan nog maar<br />
weinig in Nederland over is, met<br />
kenmerkende flora als blauwe zegge,<br />
blauwe knoop en Spaanse ruiter. “Er werden<br />
86 vlinders uitgezet in de Moerputten.<br />
Die kwamen uit grote populaties van tienduizenden<br />
vlinders of meer, afkomstig van<br />
de uitgestrekte hooilanden in de buurt van<br />
Krakau in Polen”, vertelt Wynhoff.<br />
><br />
WWW. MAGAZINE.NL 43
Fotohutten in de Lage Landen - Belgische Ardennen<br />
NACHTELIJK NATUURTHEATER<br />
Dassen in het<br />
donker<br />
In de zuidelijke Belgische Ardennen ligt een beroemde fotohut; het is de enige plek in<br />
Europa waar je vrijwel gegarandeerd dassen in de vrije natuur kunt observeren. Of de<br />
dieren ook te fotograferen zijn, hangt af van de lichtomstandigheden en het tijdstip<br />
waarop deze prachtige roofdieren uit hun burcht komen. Een van de meest<br />
mysterieuze nachtdieren van de Lage Landen voor je lens, wie wil dat nou niet?<br />
TEKST HENKJAN KIEVIT FOTO’S HENKJAN KIEVIT E.A.<br />
48 JULI•AUGUSTUS
Fotograferen vanuit schuilhutten is de afgelopen jaren<br />
enorm populair geworden. Natuurfotograaf en -filmer<br />
Henkjan Kievit beschrijft maandelijks zijn ervaringen<br />
met een aansprekende fotohut in Nederland of België<br />
én geeft tips voor natuurfotografen.<br />
BEN HELLEBAUT<br />
BEN HELLEBAUT<br />
JOHAN VAN HOOF<br />
BEN HELLEBAUT<br />
Onze bestemming is van oorsprong een oude<br />
jachthut. De Vlaamse natuurorganisatie<br />
Landschap VZW paste die een aantal jaren<br />
geleden aan voor fotografen. Zo ontstond een waar<br />
natuurtheater waar dassen, vossen, wilde zwijnen,<br />
reeën of edelherten de show stelen. Omdat fotografen<br />
de dieren graag in de ogen kijken, is er een kuil<br />
uitgegraven (wat een hels karwei moet zijn geweest,<br />
gezien de harde rotsbodem). In de hut kunnen twee<br />
of drie mensen zitten en hun lens door een klein<br />
schuifraampje naar buiten steken. Twee lampen<br />
op de hut maken het mogelijk om het fotografiemoment<br />
nog wat te verlengen, maar je moet het<br />
eigenlijk hebben van het laatste zonlicht dat onder<br />
de bomen het bos in straalt.<br />
Als ik eind augustus 2021 afreis naar het zuiden is<br />
zonlicht echter ver te zoeken; het voelt als de donkerste<br />
dagen van de herfst, compleet met donkere<br />
wolken en stortbuien. Aangekomen op Baraque<br />
de Fraiture, het hoogste punt van de Belgische<br />
Ardennen, hebben de donkere wolken plaatsgemaakt<br />
voor dikke mist, maar de regen stort<br />
nog steeds met bakken uit de lucht.<br />
Verbouwing<br />
Je wordt bij het bezoeken van deze hut altijd<br />
begeleid door een vrijwilliger van Landschap VZW<br />
en ik heb de eer dat het deze keer Jan Loos is, de<br />
grote man achter de natuurorganisatie. We struinen<br />
langs een weiland naar de hut en na het maken van<br />
een paar foto’s en korte video’s gaan we snel naar<br />
binnen om een beetje droog te blijven. Eenmaal<br />
geïnstalleerd begint het wachten. Intussen vertelt<br />
Jan me dat deze hut binnenkort wordt vervangen<br />
door een nieuwe. De ramen kunnen dan wat meer<br />
richting de dassenburcht worden gericht, en voor<br />
fotografen worden iets ruimere plekken ingericht.<br />
Kortom, het theater wordt grondig verbouwd.<br />
><br />
Het is een<br />
feest om<br />
de dieren zo<br />
ontspannen<br />
en van zo<br />
dichtbij te<br />
kunnen<br />
bewonderen<br />
WWW. MAGAZINE.NL 49
Paradijsvogels<br />
in prenten<br />
Meesterwerken<br />
van de natuur<br />
Paradijsvogels behoren tot de fraaist uitgedoste vogels ter wereld. Hun vaak uitzonderlijke<br />
verenkleed en bizarre baltsgedrag spreken tot de verbeelding. Recent verscheen een prachtig boek<br />
over deze bijzondere vogelfamilie: Paradijsvogels in cultuur en natuur. <strong>Roots</strong> selecteerde de mooiste<br />
prenten uit het boek van Richard Bowdler Sharpe, dat boordevol verhalen en leuke weetjes staat.<br />
TEKST: PAUL BÖHRE ILLUSTRATIES: RICHARD BOWDLER SHARPE<br />
Welke vogelaar heeft zich niet<br />
zitten vergapen aan de BBCdocumentaire<br />
over paradijsvogels uit<br />
1996. Daarin was in detail te zien hoe deze<br />
vogels hun vrouwtjes versieren. Daarbij<br />
tonen ze op bijzondere wijze hun prachtigste<br />
veren, soms zelfs ondersteboven<br />
hangend aan een tak. En als klap op de<br />
vuurpijl imiteren ze ook nog eens geluiden<br />
van bijvoorbeeld de kettingzagen waarmee<br />
houthakkers hun omgeving wegkappen,<br />
of mitrailleursalvo’s.<br />
Maar al vele eeuwen eerder bazuinden zeelui<br />
zoals Ferdinand Magellaan (1480-1521)<br />
het verhaal rond dat zij op Nieuw-Guinea<br />
vogels hadden gezien die zweefden in de<br />
lucht dicht bij God. Zonder poten, omdat<br />
ze pas na hun dood op aarde vielen. Ze<br />
verhaalden over vogels die zich laafden<br />
aan de dauw, of rechtstreeks dronken uit<br />
een wolk en zich voedden met manna.<br />
Vandaar ook dat ze de vogels de naam<br />
paradijsvogels gaven. Niet zo vreemd, als<br />
je nagaat dat veel van de 44 paradijsvogelsoorten<br />
in ondoordringbare nevelbossen<br />
leven, vaak op grote hoogte in de bergen.<br />
En dan ook nog eens uitgedost zijn met<br />
de meest weelderige en bijzondere veren:<br />
enorme kuiven, opstaande kragen, lange<br />
staartveren in de mooist denkbare kleuren.<br />
In de afgelopen eeuwen trachtten<br />
vele ontdekkingsreizigers de paradijsvogels<br />
dan ook in het echt te zien en te<br />
‘verzamelen’, zoals dat in vroeger tijden<br />
dan ook letterlijk gebeurde. Richard<br />
Bowdler Sharpe (1847-1909) realiseerde<br />
als eerste met A Monographe of the<br />
Paradiseidae or Birds of Paradise een meesterwerk.<br />
Als curator van een vogelcollectie<br />
had hij toegang tot een grote verzameling<br />
opgezette vogels. Zijn illustraties zijn van<br />
een uit zonderlijke kwaliteit, de inkleuring<br />
ronduit spectaculair. <strong>Roots</strong> selecteerde<br />
de mooiste van de vele fraaie illustraties<br />
uit de recent verschenen Nederlandse<br />
vertaling van zijn boek.<br />
52 JULI•AUGUSTUS
Kleine paradijsvogel<br />
Middelgroot en een van de meest spectaculaire<br />
paradijsvogels om te zien. Tijdens de balts danst<br />
hij van links naar rechts op zijn tak om dan<br />
plotseling naar voren te buigen, waarbij hij zijn<br />
vleugels laat hangen en de twee veerpluimen<br />
van zijn flanken omhoog richt in een schittering<br />
van fijne, gespreide veerpluimen die het lichaam<br />
bijna geheel aan het gezicht onttrekken.<br />
De kleine paradijsvogel komt op Nieuw-Guinea<br />
wijd verbreid voor tot 1.000 meter hoogte in<br />
regen wouden, secundair bos en bosranden.<br />
WWW. MAGAZINE.NL 53
Natuurcentrum De Maashorst is gevestigd in een<br />
historische boerderij te Slabroek. Als wandelaar mag je in<br />
de tuin kruiden plukken voor een kop verkwikkende thee.<br />
Natuurtrektocht in de Maashorst<br />
Micro-avontuur in een<br />
Brabants juweeltje<br />
Fotograaf Niels Kooyman reisde met wandelschoenen<br />
en rugzak af naar Brabant om de 3-daagse<br />
IVN Trektocht De Maashorst te lopen. Langs<br />
eeuwenoude schapendreven, over breuklijnen in<br />
de aardkorst en door slaperige boerendorpjes.<br />
In bossen en op de hei. Kortom, drie dagen<br />
op avontuur in de natuur.<br />
DE MAASHORST<br />
TEKST EN FOTO’S NIELS KOOYMAN<br />
WWW. MAGAZINE.NL 67
68 JULI•AUGUSTUS<br />
Een gevonden voorwerp: de borstveer van<br />
een buizerd, verloren op het pad.
FRANKA SLOTHOUBER/NIS<br />
76 JULI•AUGUSTUS
1<br />
Wonderlijke<br />
sterren<br />
Of je ze nu vindt tussen de stenen van een golfbreker,<br />
aangespoeld op het strand of al snorkelend in de<br />
Middellandse Zee, zeesterren spreken altijd tot<br />
de verbeelding. Maar hun lichaam en leefwijze<br />
zijn nog fascinerender dan je denkt. .<br />
TEKST KOEN MOONS<br />
WWW. MAGAZINE.NL 77
MARCEL VAN KAMMEN<br />
Een reekalf kan<br />
een week na de geboorte<br />
al zelf wat voedsel bij elkaar<br />
knabbelen, al wordt het nog<br />
gedurende een halfjaar gezoogd.<br />
Eerst een paar keer per dag, later<br />
worden de periodes ertussen<br />
langer. De moeder-kindrelatie<br />
duurt tot het volgende<br />
voorjaar.<br />
94 JULI•AUGUSTUS
• RENDEZ-VOUS •<br />
met reeën<br />
De reeënbronst is voor veel wildliefhebbers het hoogtepunt<br />
van het jaar. Een perfecte periode om de natuur in te trekken<br />
en van dichtbij te beleven hoe de reebokken met elkaar knokken<br />
om de gunst van de reegeiten. Maar ook buiten het bronstseizoen<br />
is het de moeite waard om op zoek te gaan naar reeën.<br />
Vijf <strong>Roots</strong>-lezers vertellen over hun ervaringen.<br />
TEKST PAUL BÖHRE<br />
WWW. MAGAZINE.NL 95
DANNY LAPS/NIS<br />
5<br />
hotspots<br />
Vuurlibel<br />
Paspoort<br />
Knalrood is het lijf van de vuurlibel. Althans, van het mannetje dat<br />
met imposante kamikazevluchten het geelbruine vrouwtje het hof<br />
probeert te maken. En dat gebeurt steeds vaker, want deze Afrikaanse<br />
libel heeft inmiddels zelfs Nederland en België veroverd.<br />
TEKST MONIQUE VAN KLAVEREN<br />
• Naam: vuurlibel<br />
(Crocothemis erythraea),<br />
behoort tot de familie korenbouten<br />
(Libellulidae).<br />
• Uiterlijk: het volwassen<br />
mannetje is dieprood, het<br />
vrouwtje bruingeel. De vuurlibel<br />
lijkt op sommige soorten heidelibellen,<br />
maar de vuurlibel heeft<br />
een verbreed achterlijf dat na<br />
een verdikking plat uitloopt.<br />
• Voedsel: volwassen libellen<br />
eten mugjes en vliegjes, larven<br />
vooral watervlooien en andere<br />
waterbeestjes.<br />
• Levenscyclus: vanaf mei<br />
tot en met juli sluipen de imago’s<br />
(jonge libellen) uit. Ze vliegen tot<br />
eind september en een enkeling<br />
rekt het nog tot begin oktober.<br />
In die tijd paren ze en leggen ze<br />
eieren. De eitjes komen na 9 tot<br />
10 weken uit. De larven kruipen<br />
dan op de bodem van een sloot<br />
of vijver en tussen de waterplanten<br />
rond om zich te voeden<br />
en om te overwinteren. Voordat<br />
ze uitsluipen, vervellen de larven<br />
nog een tiental keren.<br />
• Leefgebied: sloten, poelen,<br />
plassen, vijvers, meren en zelfs in<br />
vennen, kortom, allerlei typen<br />
stilstaand water. De vuurlibel<br />
houdt van water met waterplanten<br />
en het water moet ook<br />
relatief snel kunnen opwarmen.<br />
• Verspreiding: de vuurlibel<br />
leeft van oorsprong in Afrika,<br />
waarbij zijn areaal zich uitstrekte<br />
tot het Middellandse Zeegebied.<br />
Hoewel de eerste exemplaren al<br />
in de 19 e eeuw werden waargenomen,<br />
duurde het tot de jaren<br />
80 van de vorige eeuw voor ze<br />
zich permanent vestigden in<br />
België. Nederland moest toen<br />
nog een tiental jaar langer<br />
wachten voordat de vuurlibel<br />
op meerdere plaatsen opdook.<br />
In België en Zuid-Nederland is<br />
het intussen een heel algemene<br />
soort, maar ook in het oosten en<br />
noorden van Nederland kom je<br />
vuurlibellen vaak tegen.<br />
120 JULI•AUGUSTUS
1<br />
3<br />
2<br />
5<br />
4<br />
1 Kiersche Wijde, Overijssel<br />
2 Overasseltse en Hatertse Vennen, Gelderland<br />
3 Strabrechtse Heide, Noord-Brabant<br />
4 Sint-Pietersberg, Limburg<br />
5 Domein Kiewit/De Wijers, België<br />
WWW. MAGAZINE.NL 121
Schildpadden in Europa<br />
WERELDBURGERS<br />
138 JULI•AUGUSTUS
HIËROGLIEFENSIERSCHILDPAD<br />
Schildpadden komen wereldwijd voor, op bijna alle continenten en in de meeste wereldzeeën. De meeste<br />
soorten leven in tropische en subtropische gebieden, maar sommige schildpadden doen het ook prima<br />
in gematigde klimaten. Zelfs in Nederland kun je ze tegenkomen, al is hun bestaan hier nogal moeizaam.<br />
Natuurfotograaf Edwin Giesbers toont je een paar prachtige soorten en vertelt hun verhaal.<br />
TEKST EN FOTO’S EDWIN GIESBERS<br />
WWW.<br />
MAGAZINE.NL<br />
139