Roots editie 4 - 2022 - Inkijkexemplaar
In deze editie van Roots lees je waarom jonge dieren onweerstaanbaar zijn, hebben we het over het imagoprobleem van de bescheiden paardenbloem, maken we een lentewandeling door Maaspark Ooijen-Wanssum en nog veel meer.
In deze editie van Roots lees je waarom jonge dieren onweerstaanbaar zijn, hebben we het over het imagoprobleem van de bescheiden paardenbloem, maken we een lentewandeling door Maaspark Ooijen-Wanssum en nog veel meer.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
APRIL <strong>2022</strong><br />
10<br />
JAAR<br />
• MIDDEN IN DE NATUUR •<br />
De Kwak.<br />
Zeldzame<br />
kosmopoliet<br />
HET<br />
ZUIVERSTE<br />
WATER<br />
De 10 waterparels<br />
van Nederland<br />
WANDELEN<br />
Zeeuwse zeekust &<br />
Limburgs Maasdal<br />
VOORJAARS-<br />
PADDENSTOELEN<br />
Lente aan je voeten<br />
KLEIN GELUK<br />
WAAROM JONGE DIEREN ONWEERSTAANBAAR ZIJN
10<br />
JAAR<br />
Verdwaald<br />
Heuglijk nieuws: in april verschijnt de zesde wandelgids<br />
van <strong>Roots</strong>, met daarin 21 routes door 21 nationale parken<br />
(zie pagina 42). En zoals ik eerder op deze plek al schreef,<br />
voor de totstandkoming van zo’n gids wordt iedereen<br />
van de redactie ingeschakeld om een of meer van deze<br />
wandelroutes na te lopen. In een optimistische bui had ik<br />
me opgegeven voor drie routes, en dat heb ik geweten.<br />
De eerste twee routes waren een makkie vergeleken met<br />
de route door de Loonse en Drunense Duinen. Die bleek te<br />
stammen uit 2010 en dan blijkt dat er veel kan veranderen<br />
in zo’n stuifzandgebied waar de wind vrij spel heeft. Ik<br />
wandelde deze route in mijn eentje, op een doordeweekse<br />
dag eind november. De eerste kilometers waren geen<br />
probleem, maar eenmaal aangekomen bij de grote zandvlakte<br />
die ik moest doorkruisen begonnen de problemen.<br />
Op de vlakte – die ook wel Brabantse Sahara wordt genoemd<br />
– zag ik vooral veel zand, heuvels, heidestruikjes en<br />
her en der bosjes. Duidelijk herkenningspunten ontbraken.<br />
Wel zag ik de bosrand die ik volgens de beschrijving moest<br />
volgen, dus dat deed ik. En daar ging het fout. Ik zie mezelf<br />
nog door het zand ploeteren, met de kaart in de ene hand<br />
en mijn mobiel in de andere om mijn gps-positie terug te<br />
vinden. Maar omdat de stuifzandvlakte geen echte paden<br />
kent, had ik daar niet zo veel aan. Gelukkig liet mijn<br />
richtingsgevoel me niet in de steek en kwam ik uiteindelijk<br />
uit aan de andere kant van de vlakte en kon ik de route<br />
weer oppakken.<br />
Op basis van hoe ik gelopen was, kon ik helaas geen beschrijving<br />
maken van de ‘grote oversteek’, maar teruggaan<br />
en opnieuw lopen was op dat moment geen optie, het zou<br />
immers vroeg donker worden. Dus ik besloot op een andere<br />
dag nog eens terug te komen en vervolgde de route. En<br />
maar goed ook: in de schemer en met de tong op mijn<br />
schoenen kwam ik aan bij het eindpunt. Afijn, het is gelukt,<br />
want de nieuwe gids met vers gecheckte wandelroutes is<br />
klaar. Veel wandelplezier, ook met de routes uit deze <strong>Roots</strong>,<br />
en geniet van het voorjaar!<br />
60 Lezersfoto’s met tegenlicht<br />
38 In de ban van sponzen<br />
Caroline Vogel, adjunct-hoofdredacteur<br />
caroline.vogel@newskoolmedia.nl<br />
facebook.com/rootsmag<br />
twitter.com/rootsnl<br />
instagram.com/rootsnl<br />
nl.pinterest.com/rootsmagazinenl<br />
rootsmagazine.nl/podcast<br />
Kijk voor het laatste<br />
natuurnieuws, nog meer<br />
lezersfoto’s en wandelen<br />
fotografietips op<br />
rootsmagazine.nl.<br />
4 APRIL<br />
26 Waarom wij hiervan smelten
Door het Land van de Maas 16 70 De nachtreiger<br />
inhoud<br />
- April -<br />
Fotohut getest 44<br />
BELEVEN & ONTDEKKEN<br />
06 Nu te doen, zien, wandelen<br />
en fotograferen<br />
42 De 21 mooiste wandelingen<br />
door de nationale parken van<br />
Nederland<br />
44 Fotohut in Rijssen getest<br />
57 De mooiste natuurbankjes<br />
96 Sterren kijken met<br />
Govert Schilling<br />
FLORA & FAUNA<br />
26 De hoge awww-factor<br />
van jonge dieren<br />
38 In de ban van sponzen<br />
48 De paardenbloem<br />
54 Wat een vraag!<br />
58 De kwestie: vogelgriep<br />
66 Voorjaarspaddenstoelen<br />
70 De kwak<br />
82 De 10 waterparels van NL<br />
COLUMNS<br />
15 Saskia struint<br />
76 De kleintjes van Krekels<br />
NAAR BUITEN<br />
16 Lentewandelen in Maaspark<br />
Ooijen-Wanssum<br />
(+routekaart)<br />
78 Natuurommetje bij<br />
de Zeeuwse kust<br />
FOTOGRAFIE<br />
60 Lezersfoto’s<br />
thema ‘tegenlicht’<br />
100 Nieuw: <strong>Roots</strong> natuurfotografiespecial<br />
ELKE MAAND<br />
14 6x <strong>Roots</strong> + de nieuwste<br />
<strong>Roots</strong> wandelgids<br />
25 Post<br />
37 De Groene Pagina<br />
92 <strong>Roots</strong> recenseert<br />
98 Colofon & lezersservice<br />
99 Volgende maand<br />
PAG. 82<br />
De zuiverste<br />
Nederlandse wateren<br />
Plant met imagoprobleem 48<br />
COVERONDERWERPEN - COVERFOTO GHITA PLUIJMAEKERS<br />
WWW. MAGAZINE.NL 5
<strong>Roots</strong>wandeling<br />
met routekaart<br />
Wandelen in Maaspark<br />
Ooijen-Wanssum<br />
Het Land van de Maas<br />
Na de hoogwatergolven in de jaren 90 moest er in het Maasdal wat veranderen om<br />
overlast voor de toekomst te voorkomen. Spectaculair zijn dan ook de aanpassingen<br />
in de kop van Limburg. <strong>Roots</strong> trok richting het ruim 5 km 2 tellende natuurgebied<br />
Maaspark Ooijen-Wanssum en wandelde langs en over water.<br />
TEKS EN FOTO’S BOB LUIJKS<br />
In 1993 steeg het water van de Maas naar grote<br />
hoogte. Ruim een jaar later kwam het water zelfs<br />
nog enkele decimeters hoger en veroorzaakte zo<br />
enorme wateroverlast. Maar liefst 250.000 mensen<br />
in het stroomgebied van de Maas en de Rijn<br />
moesten geëvacueerd worden. Het werd pijnlijk<br />
duidelijk dat er iets moest veranderen in het<br />
rivieren gebied. Om de regelmatig terugkerende<br />
water overlast rond de dorpen Ooijen en Wanssum<br />
te voorkomen, werd in 1996 een oude Maasarm<br />
afgesloten. Daarmee creëerde men echter een<br />
ZILVERREIGER<br />
nieuw probleem: een flessenhals in het Maasdal,<br />
waardoor het water bij een toekomstige hoogwatergolf<br />
tot een nog hoger peil zou stijgen. Het binnenland<br />
bleef nu wel droog.<br />
Lentegeluid in de Maasarm<br />
In 2010 start Staatsbosbeheer met de herinrichting<br />
van de oude Maasarm. Bomen worden verwijderd,<br />
agrarische percelen omgevormd tot natuur en<br />
plassen gegraven. Op deze manier ontstaat een<br />
‘blauw’ lint van natte natuur. De eerste fase wordt<br />
in 2013 afgerond. Toch duurt het nog jaren voordat<br />
de Maasarm weer zijn oude rol kan vervullen. Want<br />
daarvoor moet men eerst nieuwe dijken opwerpen,<br />
bestaande dijken aanpassen en wegen omvormen<br />
tot bruggen of wadi’s, doorwaadbare plekken. Eind<br />
2020 verdwijnt de in 1996 opgeworpen dijk. Nog<br />
geen maand later volgt een hoogwatergolf en<br />
stroomt het rivierwater voor het eerst weer door<br />
de Maasarm.<br />
Vandaag is er van hoogwater geen sprake. Aan<br />
de rand van Broekhuizenvorst maakt een verliefd<br />
koppeltje ooievaars duidelijk dat de lente begonnen<br />
is: een witte kruin en knaloranje snavelpunt steken<br />
net boven de rand van het gewaardeerde kunstnest<br />
uit wanneer de partner thuiskomt, die met een luid<br />
klepperend gebaar wordt verwelkomd.<br />
><br />
16 APRIL
Lopen over het water, hier kan het!<br />
De zeggen staan al vroeg in bloei.<br />
WWW. MAGAZINE.NL 17
Over gelukshormoon<br />
en knuffelcode<br />
Dierenbaby’s<br />
brengen geluk<br />
26 APRIL
Vrijwel ieder mens moet eraan geloven:<br />
de aanblik van een puppy, kitten, kuiken of welpje<br />
oefent een onweerstaanbare aantrekkingskracht<br />
op ons uit. Waar komt die sterke neiging vandaan<br />
om de jonkies van een volledig andere diersoort<br />
te knuffelen en koesteren?<br />
TEKST NPL BEWERKING EN VERTALING DIEDERIK PLUG FOTO’S ANUP SHAH/NPL E.A.<br />
WWW. MAGAZINE.NL 27
Fotohutten in de Lage Landen - Rijssen<br />
NIEUWE<br />
SERIE<br />
BUIZERD<br />
TUINVOGELFEEST<br />
Schuilen in een<br />
groene oase<br />
Aan de rand van een onaantrekkelijk industrieterrein<br />
in het Overijsselse Rijssen bevindt zich een oase van rust, groen en natuur.<br />
Te midden daarvan staan twee fraaie fotohutten. Ze zijn erg gewild,<br />
maar Henkjan Kievit wist in een ervan een plekje te bemachtigen.<br />
TEKST EN FOTO’S HENKJAN KIEVIT<br />
44 APRIL
Fotograferen vanuit schuilhutten is de afgelopen jaren<br />
enorm populair geworden. Natuurfotograaf en -filmer<br />
Henkjan Kievit beschrijft maandelijks zijn ervaringen<br />
met een aansprekende fotohut in Nederland of België<br />
én geeft tips voor natuurfotografen.<br />
WILDE EEND<br />
EKSTER<br />
IJSVOGEL<br />
Op social media zijn veel foto’s te zien die zijn<br />
gemaakt in de hut die we gaan bezoeken,<br />
en die ogen zeer veelbelovend: een prachtig<br />
getekende buizerd, ijsvogels, sperwer, spechten,<br />
zangvogels en natuurlijk eekhoorns, allemaal<br />
ge fotografeerd in een prachtige setting. Onze<br />
verwachtingen zijn dus hooggespannen. Maar<br />
naarmate we ons reisdoel naderen slaat de twijfel<br />
toe: komt dit wel goed? Want het navigatiesysteem<br />
geeft aan dat we nog maar een kleine kilometer<br />
moeten, maar we rijden door een onaantrekkelijk<br />
industrieterrein, omringd door vrachtwagens.<br />
Gelukkig is ongerustheid onterecht, blijkt als we<br />
parkeren bij onze bestemming, aan de rand van het<br />
industrie terrein. We passeren een tuinhek en achter<br />
dat tuinhek betreden we de tuin van Arjan Troost.<br />
En daar zijn het asfalt en beton snel vergeten; het<br />
is een oase van rust, groen en natuur – met daarin<br />
twee fraaie tuinhutten.<br />
Arjan verwelkomt ons hartelijk, opent ‘onze’ hut en<br />
als we onze spullen binnen hebben gezet verzorgt<br />
hij nog het voer, inclusief wat visjes voor de ijsvogel.<br />
Snel plaatsen we onze statieven, monteren we onze<br />
telelenzen en wachten gespannen af.<br />
Gewilde hut<br />
Na Arjans vertrek duurt het niet lang voordat de<br />
eerste vogels zich melden. Na de eksters is het een<br />
prachtige witte buizerd die de show steelt. Wat<br />
een schitterend dier! Jammer genoeg zijn de lichtomstandigheden<br />
nog niet ideaal, waardoor we een<br />
beetje worstelen met sluitertijden en scherpte. Dan<br />
toch de ISO-waarde maar iets omhoog schroeven.<br />
De prachtige roofvogel blijft zeker een kwartier tot<br />
twintig minuten rond de hut rondhangen en gaat<br />
op verschillende takken zitten. Dan zie je gelijk<br />
waarom dit zo’n goede en gewilde hut is: de takken<br />
en zitplekken zijn vrijwel allemaal perfect geplaatst,<br />
De takken<br />
en zitplekken<br />
zijn vrijwel<br />
allemaal<br />
perfect<br />
> geplaatst<br />
WWW. MAGAZINE.NL 45
DAVID VERDONCK/NIS<br />
JOHN EVESON/FLPA/NIS<br />
In grasland zoekt de wulp vooral naar regenwormen.<br />
48 APRIL
Botanist en paardenbloemexpert Karst Meijer:<br />
‘PAARDENBLOEMen<br />
HEBBEN EEN IMAGOPROBLEEM’<br />
Weilanden vol paardenbloemen worden zeldzamer en dat is zonde, vindt plantenkenner Karst Meijer,<br />
want ze zijn belangrijk voor de biodiversiteit. ‘Weidevogels zoals de grutto kunnen niet zonder de paardenbloem’,<br />
stelt hij. Om de plant in het zonnetje te zetten, organiseert hij op 24 april De dag van de Paardenbloem.<br />
Dit jaar sluiten ook andere landen aan.<br />
TEKST DANIËL MULDER<br />
Op een tafel in het Herbarium Frisicum in Wolvega ligt een<br />
flinke bos gedroogd plantenmateriaal. “Het komt uit een muur<br />
van een tweehonderd jaar oud landhuis waar het is gebruikt als<br />
isolatiemateriaal”, vertelt botanist Karst Meijer (65) enthousiast.<br />
“Dat gras moet van een hooilandje uit de buurt van het landhuis<br />
zijn gekomen, dus dat zegt iets over welke planten er toen<br />
groeiden.” Dan droogjes: “We moeten alleen nog even uitpluizen<br />
welke soorten het zijn.” Op een andere tafel staat een doos met<br />
rode multomappen, waarin allemaal vellen met gedroogde<br />
planten zitten. “Wekelijks krijg ik oude herbariums aangeboden.<br />
Wat dat betreft is dit een opvanghuis voor gedroogde planten.”<br />
Het aanbod is nauwelijks bij te benen, want het systematisch<br />
ordenen is een klus. Gelukkig is er een team vrijwilligers om<br />
te helpen. “Als je een herbarium hebt, moet je leren leven met<br />
achterstand.”<br />
Het Fries Herbarium is gevestigd in een voormalig schoolgebouw.<br />
Er liggen meer dan 150.000 gedroogde planten<br />
opgeslagen. De collectie – de grootste privéverzameling van<br />
Nederland – is opgezet door Meijer. Hij is tuinontwerper van<br />
beroep en daarnaast doet hij onderzoek naar planten, met name<br />
paardenbloemen en bramen. Er is zelfs een braam vernoemd<br />
naar de plantenonderzoeker: Rubus meijerianus. Als 12-jarige<br />
raakte hij in de ban van planten. Hij was begin twintig toen hij<br />
de hele Nederlandse flora kende en een nieuwe uitdaging zocht.<br />
“Ik dacht: wat zijn moeilijke soorten en waar valt nog veel te<br />
ontdekken? Bramen dus én paardenbloemen.”<br />
Doel van de dag is om de paardenbloem uit het verdomhoekje<br />
te halen en om mensen te laten beseffen hoe belangrijk de<br />
plant is voor de biodiversiteit. Best lastig, beaamt hij, want een<br />
paardenbloem heeft niet zo’n exotische uitstraling als bijvoorbeeld<br />
de orchidee. Hij zegt: “Iedereen kent de paardenbloem,<br />
maar niemand weet er iets van. Zelfs natuurbeheerders zeggen<br />
dat er genoeg zijn. Als ik mensen vertel dat ik onderzoek doe<br />
naar paarden bloemen, beginnen ze vaak te lachen. Paardenbloemen,<br />
wat is daar nu interessant aan! Of ze zeggen dat<br />
DANIËL MULDER<br />
><br />
In het verdomhoekje<br />
Meijer is ook de bedenker van de Dag van de Paardenbloem,<br />
gehouden op de laatste zondag van april. Dit jaar is op zondag<br />
24 april de 3 e <strong>editie</strong>. “België en Engeland doen dit jaar ook mee<br />
en we proberen ook in Amerika voet aan de grond te krijgen.”<br />
Lachend: “Ja, we veroveren de wereld met de paardenbloem.”<br />
DANIËL MULDER<br />
WWW. MAGAZINE.NL 49
Klein conflict tussen twee<br />
volwassen kwakken: wie<br />
mag nu op de tak blijven<br />
zitten?<br />
Vrije vogel<br />
IN DE DIERENTUIN<br />
70 APRIL
De kwak<br />
De Lage Landen zijn rijk aan reigerachtigen:<br />
blauwe reiger, grote en<br />
kleine zilverreiger, purperreiger,<br />
woudaap, koereiger en roerdomp.<br />
Maar één familielid zul je zelden zien:<br />
de kwak. Geen wonder, want kwakken<br />
zijn zeldzaam én komen pas ‘s nacht<br />
tevoorschijn. Of je ziet ze als gast<br />
in de dierentuin, waar ze nu baltsen.<br />
TEKST EN FOTO’S EDWIN GIESBERS<br />
WWW.<br />
MAGAZINE.NL<br />
71
A<br />
B<br />
Koolmees<br />
C<br />
78 APRIL
MET<br />
ROUTE-<br />
KAART<br />
natuur<br />
ommetje<br />
- DE MANTELING -<br />
GRANDEUR AAN<br />
DE ZEEUWSE KUST<br />
Natuurfotograaf en -blogger<br />
Carolien Boogaard maakt een<br />
ommetje van bijna 4 kilometer<br />
door de Manteling, het duin- en<br />
bosgebied op Walcheren waar<br />
vroeger de rijke VOC-kooplieden<br />
recreëerden. De buitenverblijven<br />
en het park achtige landschap<br />
herin neren hier nog aan: lange<br />
lanen vol grillig gevormde<br />
bomen, waterpartijen en weelderig<br />
bloeiende rododendrons.<br />
D<br />
TEKST EN FOTO’S CAROLIEN BOOGAARD<br />
Statige lanen, vijverpartijen en<br />
buiten plaatsen verraden dat heel<br />
wat rijke kooplieden vroeger al zagen hoe<br />
mooi het hier was. De gezonde zeelucht<br />
en de ruimte vormden een groot contrast<br />
met het stadsleven; dat was toen zo, en<br />
nu nog. Vanaf de parkeerplaats vang ik al<br />
een glimp op van het imposante kasteel<br />
Westhove, een van de buitenplaatsen in<br />
dit gebied. Het iets verderop gelegen<br />
Terra Maris, een museum voor natuur en<br />
landschap, is gevestigd in de voormalige<br />
orangerie en koetshuis van dit kasteel.<br />
Niet ver van het museum zie je al snel<br />
de waterpartijen en ben je omringd door<br />
hoge rododendrons A die in het voorjaar<br />
uitbundig bloeien. Een sieraad langs<br />
de lanen waarmee de kasteeleigenaren<br />
graag hun grandeur lieten zien.<br />
Zeeuwse bonsaibomen<br />
De waterpartijen en lanen maken verderop<br />
plaats voor een ruigere omgeving. Zodra<br />
je het bos uit loopt, voel je de wind in de<br />
haren. Het constante geruis van de branding<br />
geeft aan dat je dicht bij zee bent.<br />
De wind waait hier vaak stevig én vanuit<br />
dezelfde richting. Doordat er maar weinig<br />
beschutting is, groeien eeuwenoude eikenbomen<br />
scheef en worden ze niet hoger dan<br />
een meter. Een bijzonder gezicht, deze<br />
Zeeuwse bonsaibomen.<br />
Het duinpad gaat stevig op en neer, met<br />
altijd het weidse uitzicht op zee aan de ene<br />
kant en de scheefgegroeide struiken en<br />
boompjes aan de andere kant. Zeeuwse<br />
witrikken en shetlandpony’s lopen het<br />
hele jaar vrij rond in de Manteling, grote<br />
kans dat je er een van ziet.<br />
Kronkelbomen door takkenroof<br />
De beukenlaan met kronkelbomen B<br />
is een van de bekendste iconen van<br />
de Manteling; ideale klimbomen voor<br />
kinderen en een dankbaar foto-object<br />
voor bezoekers. De beuken zijn zo gegroeid<br />
omdat bewoners van de buitenplaatsen<br />
vroeger willekeurig takken<br />
afsneden voor in hun kachel. Op de<br />
wonden ontstonden nieuwe uitlopers,<br />
maar de bomen konden hierdoor niet<br />
meer normaal groeien. Vooral op mistige<br />
ochtenden bij zons opkomst levert<br />
de beukenlaan prachtige, mysterieuze<br />
beelden op.<br />
Je passeert buitenplaatsen Berkenbosch<br />
en Duinbeek; deze zijn in particulier bezit<br />
en niet te bezoeken. Dit geldt niet voor<br />
het buitengebied van deze landgoederen,<br />
de favoriete plek van herten. Reeën en<br />
damherten C komen hier veelvuldig voor<br />
en je moet wel erg je best doen om ze niet<br />
te zien. Kijk vooral in de buurt van buitenplaats<br />
Berkenbosch, waar ze graag in het<br />
gras liggen te herkauwen. In het voorjaar<br />
kleuren de vele wilde narcissen D het bos<br />
wit. Vogels als zwartkop, vink, roodborst<br />
en koolmees laten zich goed horen. Ook<br />
><br />
WWW. MAGAZINE.NL 79