2130_PER_CONNECTING_18
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Viermaandelijks • november-december 2021-januari-februari 2022 • Afgiftekantoor 3000 Leuven 1 • P919663<br />
Magazine van<br />
de Faculteit Industriële<br />
Ingenieurswetenschappen<br />
KU Leuven<br />
NR. <strong>18</strong> - februari 2022<br />
• Siemens Industry Academy<br />
• 60 jaar ingenieur in Leuven<br />
• Innovation Challenges<br />
• Winnaars ie-net prijzen<br />
• Aether Student Cube Sat Team<br />
• Lode Lauwaert: Wij, robots<br />
• De slimme rolstoel van CoMoveIT<br />
• Naar een duurzame filmindustrie<br />
• Françoise Chombar, STEMinist<br />
CHARLOTTE VAN DE VOORDE<br />
HOOGVLIEGER<br />
EN ROLMODEL
DAAN DE ZWAAN:<br />
MASCOTTE VAN DE LIVING CAMPUS IN BRUGGE<br />
Zwanen zijn niet weg te denken uit Brugge. Ook op de campus van KU Leuven heeft zich een exemplaar genesteld. Daan staat symbool voor<br />
een breed assortiment van activiteiten en initiatieven om een warme, gezellige, uitnodigende en stimulerende omgeving te creëren waarin<br />
de interactie meer om het lijf heeft dan les geven of krijgen.<br />
© Eef Soete<br />
INHOUD<br />
• Woord vooraf 3<br />
• Nieuws uit de faculteit 4<br />
• Nieuws van de campussen 6<br />
• Onderwijsontwikkeling in de kijker 12<br />
• Student in de kijker 14<br />
• Docent in de kijker 24<br />
• Onderzoeker in de kijker 26<br />
• Doctoraten 34<br />
• Faculty Worldwide 37<br />
• Wetenschapscommunicatie 38<br />
• Alumnus in de kijker 44<br />
COLOFON<br />
ConnectING is het magazine van de Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen<br />
van de KU Leuven. Het verschijnt driemaal per jaar en is bestemd voor alle studenten<br />
en medewerkers van de faculteit en haar 7 campussen, alumni, externe relaties en<br />
het brede maatschappelijk veld waarmee de faculteit een netwerk onderhoudt.<br />
Verantwoordelijke uitgever: Prof. Bert Lauwers, decaan Faculteit Industriële<br />
Ingenieurswetenschappen | Redactieraad: Anja Huysmans (voorzitter), (Hilde Bonte)<br />
Kris Henrioulle a.i., Dorine Bruneel, Niels De Brier, Ellen Demarsin, Koen Eneman,<br />
Hilde Lauwereys, Bert Lauwers, Yves Persoons, Inge Van Cauter, Louis van Hoye,<br />
Bart Vanrumste, Rens Vervaeke | Eindredactie: Yves Persoons | Redactie -<br />
secretariaat: Inge Van Cauter<br />
Redactieadres<br />
ConnectING<br />
Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen<br />
Willem de Croylaan 56, gebouw E bus 2203<br />
3001 Heverlee<br />
053 72 71 86 (secretariaat)<br />
connecting@kuleuven.be<br />
www.iiw.kuleuven.be<br />
Foto’s: Yasmina Besseghir,<br />
Dries de Krom, Kurt<br />
Desplenter, Joren De<br />
Weerdt, Julie Feyaerts,<br />
Tom Talloen, Geert Vanden<br />
Wijngaert (cover), Johan<br />
Van Droogenbroeck en<br />
Filip Van Loock<br />
Drukwerk: Drukkerij Van der Poorten<br />
100% klimaatneutrale drukkerij<br />
www.vanderpoorten.be<br />
Grafisch ontwerp:<br />
www.altera.be<br />
2
WOORD VOORAF<br />
KNELPUNTEN EN HANGIJZERS<br />
De Ingenieursradar en de Startbaanenquête van ie-net<br />
leveren elk jaar interessante lectuur op. De Ingenieurs -<br />
radar peilt bij ingenieurs en bedrijven naar de actuele<br />
knelpunten en hete hangijzers. De Startbaanenquête brengt in<br />
kaart hoe de overstap van de aula naar het werkveld verloopt.<br />
De krapte op de arbeidsmarkt loopt als een rode draad door<br />
beide studies. Na een stagnatie bij het begin van de coronacrisis,<br />
schoot in 2021 de vraag naar ingenieurs pijlsnel de hoogte in.<br />
77% van de bevraagde bedrijven zit ermee in de knoei. Bij de<br />
afgestudeerden van wie je zou denken dat ze op rozen zitten,<br />
wordt dan weer keuzestress vastgesteld. Verder zien we het<br />
aantal ingenieurs dat verder studeert of doctoreert opnieuw<br />
stijgen tot boven 20%.<br />
De toename van de doctorandi is geen verrassing. Deze evolutie<br />
volgt en versterkt de forse groei van het wetenschappelijk en<br />
technologisch onderzoek op onze campussen. Bij de onderzoeks -<br />
projecten die we in dit nummer voorstellen, zijn telkens drs. ings.<br />
betrokken. Van de functionele materialen in Leuven tot de slimme<br />
rolstoel in Brugge.<br />
Uit de Startbaanenquête blijkt dat de afgestudeerden het contact<br />
met de bedrijfspraktijk gemist hebben. Hoog op het verlanglijstje<br />
staan bedrijfsbezoeken (48%) en op nummer één stages (65%).<br />
Aan dit knelpunt wordt in onze faculteit druk gewerkt, getuige<br />
hiervan de intensifiëring van de samenwerking met de Siemens<br />
Industry Academy, een netwerk van meer dan 50 grote industriële<br />
spelers in Vlaanderen. In elke fase van hun opleiding kunnen de<br />
studenten op stap in het werkveld. Dat gaat van job shadowing<br />
door de eerstejaars, over bedrijfsbezoeken, gastcolleges,<br />
ingenieursbelevingen in company tot masterproeven en diverse<br />
vormen van stages. Een andere belangrijke ontwikkeling zijn de<br />
Innovation Challenges als voorbereiding op de beroepspraktijk.<br />
In één jaar tijd verdrievoudigde het aantal deelnemers.<br />
Van de Innovation Challenges tot het ondernemerschap is maar<br />
een kleine stap. Voorbeelden van ondernemende studenten en<br />
ingenieurs-ondernemers zijn er in onze faculteit bij de vleet. In dit<br />
nummer stellen we het Aether Student Cube Sat Team voor.<br />
Deze studenten kiezen voor de ruimte en ontwikkelen een satelliet<br />
die kan terugkeren naar de aarde.<br />
Uit de ingenieursradar blijkt nog maar eens hoe belangrijk de<br />
bedrijven de professionele competenties vinden: communicatie -<br />
vaardigheden (56%), probleemoplossend vermogen (53%),<br />
veranderingsbekwaamheid (40%). Dat onze faculteit ook dit<br />
hangijzer niet uit de weg gaat, blijkt uit het initiatief ‘Samen Zijn’<br />
op Campus Brugge met als mascotte Daan de Zwaan.<br />
Zoals gezegd, blijft het ingenieurstekort het grootste knelpunt en<br />
heetste hangijzer. Inzetten op STEM is meer dan ook een must.<br />
Hier laat onze faculteit zich evenmin onbetuigd met o.m. de STEM<br />
Challenge en de Kinderuniversiteit. In dit nummer hebben we<br />
bovendien de ‘leading lady’ van het STEM-gebeuren te gast:<br />
Françoise Chombar, voorzitter van het Vlaamse STEM-platform.<br />
Als STEMinist beweegt ze hemel en aarde om meisjes te<br />
sensibiliseren voor wetenschap en technologie. Vrouwelijke rol -<br />
modellen zijn hierbij onmisbaar, vindt ze. In dit nummer staat<br />
alvast een sprekend voorbeeld: alumna Charlotte Van de Voorde,<br />
initial airworthiness engineer bij Sabena Aerospace. Een unieke<br />
jongedame in een speciale job.<br />
Ondanks de pandemie zetten we 2022 feestelijk in. Met o.m.<br />
de viering van 60 jaar technisch/industrieel ingenieur in Leuven.<br />
En met een hommage aan Annelot van de Bogaert en Stijn<br />
Daems. Als winnaars van resp. de eerste en de derde ie-net<br />
prijzen 2021 behoren ze tot de top van de afgestudeerde<br />
industrieel ingenieurs van het jaar. In dit nummer delen we in hun<br />
vreugde en trots.<br />
Prof. Bert Lauwers<br />
Decaan Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
3
NIEUWS UIT DE FACULTEIT<br />
FACULTEIT INDUSTRIËLE<br />
INGENIEURSWETENSCHAPPEN<br />
EN SIEMENS INDUSTRY ACADEMY<br />
VOEREN SAMENWERKING OP<br />
Ingenieur is meer dan ooit een knelpuntenberoep. Kwantitatief en kwalitatief.<br />
Een doorgedreven samenwerking tussen de academische en de bedrijfswereld<br />
kan soelaas bieden. In de Siemens Industry Academy hebben de Faculteit<br />
Industriële Ingenieurswetenschappen van KU Leuven en een vijftigtal grote<br />
industriële spelers in Vlaanderen elkaar gevonden. Op 25 en 26 oktober 2021<br />
stelden ze op de campussen in Gent en Leuven hun actieplan voor.<br />
Bedrijven smeken om ingenieurs.<br />
Ruim 3000 vacatures voor indus -<br />
trieel ingenieurs raken niet ingevuld.<br />
“Het probleem is dubbel”, zegt prof.<br />
Bert Lauwers, decaan van de Faculteit<br />
Industriële Ingenieurs wetenschappen.<br />
“Aan de ene kant is er al jaren te weinig<br />
instroom van jongeren in de ingenieurs -<br />
faculteiten. Anderzijds zijn er inspanningen<br />
nodig om de studenten vroeger en<br />
intensiever in contact te brengen met de<br />
ingenieurspraktijk. Samen met de Siemens<br />
Industry Academy willen we twee vliegen<br />
in één klap slaan: een ingenieursopleiding<br />
aanbieden die aantrekkelijk is voor zowel<br />
de aankomende studenten als de af -<br />
nemende markt”.<br />
“Via de Academy en met behulp van onze<br />
expertise, materiaal en tools wil Siemens<br />
studenten en onderwijsinstellingen nauwer<br />
doen aansluiten op de arbeidsmarkt”,<br />
merkt Eddy Nelis, Senior Vice-President<br />
van Siemens op. “Onze investering in het<br />
onderwijs leidt tot een sterkere nieuwe<br />
generatie van ingenieurs, wat cruciaal is<br />
ter ondersteuning van de economie.<br />
Omgekeerd is ook de industrie gebaat bij<br />
de valorisatie van het wetenschappelijk<br />
onderzoek aan de universiteiten en de<br />
tijdige detectie van jong talent”.<br />
Stages en meer<br />
In 2019 stapte de KU Leuven als eerste<br />
Belgische universiteit in de Siemens Industry<br />
Academy. De studenten van de Faculteit<br />
Industriële Ingenieurs wetenschappen beten<br />
de spits af. Vierentwintig derdejaars van<br />
Campus Groep T werden gelinkt aan tien<br />
hightechbedrijven voor een zgn. stage in<br />
het kader van hun Engineering Experience.<br />
De opdracht van de teams bestond in het<br />
ontwerpen van een geautomatiseerde<br />
machine bij een van de partnerbedrijven.<br />
De taken en verantwoordelijkheden waren<br />
netjes verdeeld. Siemens stond in voor de<br />
automatisatie en digitalisatie-technologie<br />
en de technische training. De industriële<br />
partners waren verantwoordelijk voor<br />
de projectdefinitie, de training van de<br />
professionele vaardigheden en de coaching<br />
door een bedrijfsmentor. En de campus<br />
zorgde voor de administratieve afhandeling<br />
en de coördinatie van de evaluatie.<br />
Deze samenwerking wordt nu fors<br />
uitgebreid. In elke fase van de opleiding<br />
zullen er momenten of periodes zijn<br />
waarin de studenten ondergedompeld<br />
worden in de ingenieurspraktijk. Dat gaat<br />
van jobshadowing door de eerstejaars<br />
over gastcolleges en bedrijfsbezoeken<br />
tot een ingenieursbeleving in company,<br />
master proeven en een stage.<br />
4
Inbedding<br />
“De grote meerwaarde van deze formules<br />
is dat de toekomstige ingenieurs niet<br />
alleen technische kennis maar ook<br />
cruciale ‘professional skills’ verwerven<br />
waarmee ze in hun carrière én al in hun<br />
opleiding het verschil kunnen maken”,<br />
aldus prof. Lauwers.<br />
Deze structurele inbedding van de bedrijfs -<br />
realiteit moet bovendien de opleiding<br />
aantrekkelijker maken voor de jongeren.<br />
“Wanneer zij van meet af aan kunnen<br />
ervaren hoe gevarieerd en boeiend het<br />
ingenieursberoep wel is, zullen ze zich<br />
ook meer aangetrokken voelen door de<br />
opleiding want die is er een afspiegeling<br />
van”, meent prof. Lauwers.<br />
In de bedrijven groeit de overtuiging dat<br />
ze mee een rol te spelen hebben in<br />
de studiekeuze en de opleiding van<br />
toekomstige ingenieurs. “Ingenieurs zijn<br />
onmisbaar in de economie. De industrie<br />
heeft alle baat bij een tijdige detectie<br />
van jong talent en een grotere instroom<br />
in de arbeidsmarkt”, besluit Thierry Van<br />
Eeckhout, Vice-President Sales van<br />
Siemens Digital Industries.<br />
Yves Persoons<br />
Meer info bij Ellen Demarsin,<br />
coördinator Corporate Relations<br />
van de faculteit.<br />
ellen.demarsin@kuleuven.be<br />
Prof. Bert Lauwers, Garo Tombazian<br />
en Thierry Van Eeckhout<br />
© Johan Van Droogenbroeck<br />
<strong>CONNECTING</strong> 5
NIEUWS VAN DE CAMPUSSEN<br />
‘SAMEN ZIJN’<br />
MET DAAN DE ZWAAN<br />
OP CAMPUS BRUGGE<br />
Het sieraard der wateren, de belichaming van de gratie en<br />
de schoonheid van de stad is sinds kort ook het symbool<br />
van ‘Samen Zijn’ op Campus Brugge. Wat Bene, Belle<br />
en Bibi betekenen in het Jan Breydelstadion, dat doet<br />
Daan de Zwaan in en rond de campus: sfeer scheppen,<br />
banden smeden en een warme community creëren van<br />
studenten, docenten en onderzoekers. We spraken met de<br />
bedenkers van dit bravourestuk: prof. Georgios Anogiatis,<br />
prof. Hans Hallez, prof. Veerle Vandeginste en Eef Soete.<br />
Wekelijks gaan we samen lopen of<br />
wandelen. Een ludieke actie tijdens de<br />
Complimentenweek van 2021 leverde<br />
meer dan 600 hartverwarmende berichten<br />
op. De jongste aanwinst is het Vrijwilligers -<br />
team. Dat organiseerde in september<br />
2021 een fietsevenement voor een goed<br />
doel en engageert zich binnenkort ook<br />
buiten de campus via samenwerking met<br />
Brugge Solidair, de Vrijwilligerscentrale en<br />
KU Leuven Engage”.<br />
Zoals de zwanen niet weg te denken<br />
zijn uit de Brugse reien, zo heeft<br />
Daan de Zwaan zich in een record -<br />
tijd genesteld in de geesten en harten van<br />
de bewoners van de Spoorwegstraat 12.<br />
Bruges-la-Morte, Georges Rodenbachs<br />
symbolistische novelle uit <strong>18</strong>92, lijkt nu wel<br />
definitief naar het antiquariaat verwezen.<br />
“Daan de Zwaan is het product van een<br />
grondige bezinning over onze identiteit en<br />
uniciteit in de grote KU Leuven familie”,<br />
legt prof. Anogiatis uit. “Er hebben zich de<br />
voorbije jaren beduidende veranderingen<br />
voorgedaan, ook binnenshuis. De mensen<br />
die er studeren, doceren, onderzoeken en<br />
ondersteunen zijn diverser en internationaler<br />
geworden. Bovendien zijn we een campus<br />
die twee faculteiten huisvest: Industriële<br />
Ingenieurswetenschappen en Bewegingsen<br />
Revalidatiewetenschappen. Hoe maken<br />
we van deze verzameling een community<br />
van geëngageerde campusleden die via<br />
onderlinge interactie een living campus<br />
creëren? Dat was het doel dat we voor<br />
ogen hadden toen we vorig jaar met<br />
een werkgroep startten. Die is inmiddels<br />
uitgegroeid tot ‘Samen Zijn’, een community<br />
gedragen en gestuwd door gedreven<br />
‘Zwaaners’”.<br />
Holistisch<br />
Ere wie ere toekomt. Het waren de beide<br />
campusvoorzitters, prof Pieter Rauwoens<br />
en prof. Kurt Claeys, die voor de voedings -<br />
bodem zorgden waarin ‘Samen Zijn’ kon<br />
ontkiemen en groeien. Het project past als<br />
gegoten in universiteitsbrede initiatieven<br />
als ‘Living Campus’, ‘KU Leuven Engage’,<br />
‘Unief Actief’ of ‘KU Leuven Healthy’.<br />
“Toch is er een opmerkelijk verschil”,<br />
vindt prof. Hallez. “Wij vertrekken vanuit<br />
een holistische visie die verder gaat<br />
en meer omvat dan infrastructuur of<br />
voorzieningen. We mikken op het creëren<br />
van een warme plek, een gezellige,<br />
uitnodigende en stimulerende omgeving<br />
waarin de interactie meer om het lijf heeft<br />
dan lesgeven of krijgen”.<br />
In een paar maanden tijd is Daan de<br />
Zwaan de verzamelnaam geworden van<br />
een brede waaier van activiteiten en<br />
initiatieven. Prof. Vandeginste zet er een<br />
aantal op een rijtje. “Neem bijvoorbeeld<br />
de groep ‘Diversiteit, gelijke kansen, leer -<br />
moeilijkheden, vrouwen in engineering en<br />
levenslang leren’. Die nodigt gast sprekers<br />
uit en zet sensibiliserings cam pagnes op.<br />
I.s.m. professionele internationale stu den ten -<br />
organisaties mobiliseren we studenten en<br />
onderzoekers.<br />
Spilfiguur<br />
Eef Soete beheert de centrale bibliotheek<br />
en is bijgevolg een spilfiguur in het<br />
campusleven. Aan het lijstje voegt ze nog<br />
twee originele initiatieven toe: de Bar2Bar<br />
in de campuscafetaria en een multi -<br />
culturele radioshow. Daan de Zwaan is<br />
uiteraard ook present op Facebook en<br />
Instagram en post regelmatig filmpjes op<br />
TikTok. Als creatieve duizendpoot van<br />
‘Samen Zijn’ ontwierp Eef de figuur van<br />
de zwaan. Prof. Anogiatis en administratief<br />
beheerder An Roose bedachten de naam.<br />
“Momenteel loopt op de campus een<br />
actie om voor Daan een prêt-à-porter<br />
outfit te creëren: van casual tot maatpak.<br />
We ontbreken ook nog een lijflied.<br />
Daarvoor komt er een songcompetitie”,<br />
vertelt Eef. “Wat Daan al wél heeft,<br />
is een website, te vinden op<br />
www.daandezwaan.be, waar al onze<br />
werkgroepen nog eens opgelijst staan.<br />
Reis<br />
Verschijnt Daan de Zwaan straks in de lijst<br />
van illustere soortgenoten als ‘Joe Bruin’<br />
van de University of California, Los<br />
Angeles (UCL), ‘Tim the Beaver’ van het<br />
Massachusetts Institute of Technology (MIT)<br />
of ‘The Tiger’ van Princeton University?<br />
6
“Daan is inderdaad meer dan een leuk<br />
symbool of blikvanger”, bevestigt prof.<br />
Hallez. “Wij geloven vast in de<br />
mobiliserende kracht van Daan en in de<br />
positieve energie die hij opwekt en<br />
uitstraalt om van de campus een warm<br />
huis te maken”. Prof. Anogiatis van zijn<br />
kant vergelijkt ‘Samen Zijn’ met een reis.<br />
Het onderweg zijn is belangrijker dan de<br />
bestemming. Hij citeert in dat verband uit<br />
‘Ithaca’, het gedicht van Konstantinos<br />
Kavafis dat verwijst naar de Griekse held<br />
Odysseus die na de val van Troje een<br />
terugreis aanvat die tien jaar zal duren:<br />
“Wens dat de weg lang mag zijn, rijk aan<br />
avonturen en ontdekkingen om er veel,<br />
heel veel van te leren”.<br />
Yves Persoons<br />
www.daandezwaan.be<br />
@daandezwaan<br />
@daandezwaanbrugge<br />
(Tiktok) @daandezwaanbrugge<br />
Prof. Hans Hallez, prof. Veerle Vandeginste,<br />
Eef Soete en prof. Georgios Anogiatis<br />
© Tom Talloen<br />
<strong>CONNECTING</strong> 7
NIEUWS VAN DE CAMPUSSEN<br />
IN LEUVEN, MET LEUVEN:<br />
60 JAAR TECHNISCH/INDUSTRIEEL<br />
INGENIEUR<br />
“Na zestig jaar staat de opleiding industrieel ingenieur in Leuven sterker dan ooit.<br />
En dat niet alleen in aantallen, maar ook in potentieel en ambitie. In eigen stad en land<br />
en tot ver buiten de grenzen is Campus Groep T Leuven prominent aanwezig”,<br />
aldus Mohamed Ridouani, burgemeester van Leuven, tijdens de opening van<br />
het jubileumjaar van Campus Groep T op 30 september 2021.<br />
Het academiejaar 21-22 staat op Campus Groep T in het<br />
teken van de 60ste verjaardag van technisch/industrieel<br />
ingenieur in Leuven en van de studentenvereniging<br />
Technica/Industria. Dat de Leuvense burgervader het jubileumjaar<br />
opende, was uiteraard geen toeval. Stad en campus zijn nauw<br />
met elkaar verweven. De voorgangers van Mohamed Ridouani<br />
hebben zich met hart en ziel ingezet voor het ontstaan<br />
en het voortbestaan van de Leuvense ingenieurs school.<br />
“Hun inspanningen zijn rijkelijk beloond”, zegt Mohamed.<br />
“Groep T is een kwaliteitslabel in het bedrijfsleven. Het brede<br />
publiek en de jongeren kennen Groep T dankzij de prestaties van<br />
de studententeams, als een campus vol dynamiek en creativiteit”.<br />
Engagement<br />
Sinds 1961 heeft Campus Groep T al ruim 10.000 ingenieurs<br />
(eerst technisch, dan industrieel) opgeleid voor het bedrijfsleven,<br />
de samenleving en de economie. Eerst als hogeschool,<br />
vanaf 2013 als grootste en meest internationale campus van de<br />
Faculteit Industriële Ingenieurs weten schappen van de KU Leuven.<br />
Deze verjaardag wordt uitgebreid herdacht met vieringen, lezingen,<br />
reünies en andere events gedurende het hele academiejaar.<br />
“Doorheen de geschiedenis van Groep T loopt een rode draad”,<br />
vertelde de burgemeester in zijn openingstoespraak. “Die draad<br />
heet engagement: voor Leuven, voor de samenleving en voor de<br />
toekomst. Dat zie je al heel duidelijk in de opdrachts verklaring<br />
van de Sint-Pieters ambachtsschool – de verre voorganger van<br />
Groep T – in <strong>18</strong>89. De stichters willen aan de kinderen uit de<br />
Leuvense arbeiders gezinnen de kans geven om na de lagere<br />
school een vak te leren zodat ze niet direct moeten gaan werken<br />
zonder scholing. Educatie als sociale ontvoogding, als opstap<br />
naar een betere toekomst”.<br />
“Wanneer vijftig jaar later aan de technische school een Hogere<br />
School voor Technisch Ingenieurs wordt toe gevoegd, zie je dat<br />
sociale engagement terugkomen. Ditmaal bestaat de missie erin<br />
talentrijke leerlingen uit het technisch onderwijs in staat te stellen<br />
een hogere studie te volgen. De universiteit was in die tijd voor<br />
de meesten financieel te hoog gegrepen.<br />
Met een diploma van technisch ingenieur openden zich<br />
ongekende mogelijkheden op de arbeidsmarkt en kansen op<br />
sociale promotie”.<br />
Openheid<br />
Na de upgrading van de technisch naar industrieel ingenieurs in<br />
1977 ziet de burgemeester het engagement van de industriële<br />
hogeschool nog toenemen. “Aan de technische bekwaamheden<br />
van de ingenieurs worden nog competenties toegevoegd inzake<br />
management en communicatie, om de beroeps perspectieven<br />
van de afgestudeerden te vergroten. Verder stellen we vast dat<br />
de hogeschool vanaf 1995 resoluut de internationale kaart trekt<br />
met de uitbouw van een wijdvertakt netwerk, eerst in China,<br />
vervolgens in Zuidoost-Azië, India en Ethiopië. Tegelijk biedt de<br />
hogeschool in Leuven de onderwijsprogramma’s ook in het<br />
Engels aan met het doel een internationaal publiek aan te trekken.<br />
Voor de Vlaamse studenten op de campus is dit dan weer een<br />
buitenkans om hun horizon te verruimen en zich voor te bereiden<br />
op een beroepspraktijk die almaar internationaler wordt”.<br />
“Van internationaal engagement naar openheid is maar een kleine<br />
stap”, aldus de burgemeester. “Dit is dan ook de rode draad die<br />
parallel met de eerste loopt. Campus Groep T is een smeltkroes<br />
van nationaliteiten, talen en culturen, een voor afspiegeling van de<br />
wereld waarin de ingenieurs na hun studie bedrijvig zullen zijn”.<br />
Voortrekkersrol<br />
In de multicampusfaculteit Industriële Ingenieurswetenschappen<br />
vertegen woor digt de Leuvense campus 40% van het aantal<br />
studenten en alumni. Bij de internationale studentenpopulatie<br />
loopt het aandeel op tot boven 80 %. Dit academiejaar heeft<br />
de campus zijn positie in de faculteit en erbuiten nog versterkt<br />
door als enige een beduidende winst te boeken. Burgemeester<br />
Ridouani ziet hierin het bewijs dat de zestigjarige nog niets van<br />
zijn dynamiek een aantrekkingskracht heeft verloren. “Ook in de<br />
grote KU Leuven blijft Groep T een sterk merk met een<br />
boodschap die de jongeren aanspreekt”.<br />
8
Tot slot stond de burgemeester stil bij het Agoria Solar Team dat<br />
hij de trots van de stad en de campus noemde. “Sinds 2005<br />
bouwen ingenieursstudenten om de twee jaar een eigen<br />
zonnewagen. Sinds 2019 stapelen de overwinningen zich op in<br />
zowat alle continenten. Toch is het de kampioenen niet enkel om<br />
racen te doen. Met hun project willen ze jongeren en het brede<br />
publiek sensibiliseren voor wetenschap en technologie en meer<br />
in het bijzonder voor hernieuwbare energie. Ook hier maakt<br />
engagement het verschil. Geïnspireerd dor het Solar Team zijn<br />
inmiddels meerdere studententeams opgericht.<br />
Eén ervan, CORE, is actief betrokken bij een essentieel<br />
engagement van de stad: Leuven Klimaatneutraal in 2030.<br />
Stad en campus trekken aan éénzelfde zeel en gaan voor<br />
hetzelfde doel: in, met en voor Leuven”.<br />
Yves Persoons<br />
Burgemeester Mohamed Ridouani<br />
© Johan Van Droogenbroeck<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
9
NIEUWS VAN DE CAMPUSSEN<br />
INGENIEUR & ONDERNEMER:<br />
1+1 = 3<br />
Wat maakt van een ingenieur een ondernemer? Volstaan een ondernemende mindset<br />
en attitude? Is ondernemerschap aangeboren? Deze en andere vragen kwamen aan bod<br />
tijdens de thema-avond ‘Ingenieur & Ondernemer’ op 9 november 2021, een initiatief van<br />
Campus Groep T en Technovation Hub, de ondernemersincubator van de Faculteit Industriële<br />
Ingenieurswetenschappen. Dat ondernemerschap de (aankomende) industrieel ingenieurs<br />
aanspreekt, bleek uit de grote opkomst van studenten en alumni.<br />
Jos Vandael, voormalig CEO van<br />
Dexis Europe en nu Executive Coach<br />
van Innovate, beet de spits af.<br />
Van hem verscheen in 2020 het boek<br />
‘Het onbewandelde pad. Een strategie<br />
voor inspirerend leiderschap’. Daarin<br />
comprimeert hij zijn carrière en ervaring<br />
in tien kwaliteiten die volgens hem het<br />
fundament van het ondernemerschap<br />
vormen. Elke allusie op de ‘tien geboden’<br />
wijst hij resoluut van de hand. “Het on -<br />
bewandelde pad is geen wetboek en ook<br />
geen handleiding. Mijn conclusie is dat<br />
ondernemerschap niet aangeboren is.<br />
Het is een keuze, een kenmerk van mensen<br />
die in bepaalde situaties opstaan en het<br />
heft in handen nemen om het grotere<br />
belang te verdedigen. Ondernemers zijn<br />
leiders die erin slagen de weg te tonen als<br />
het moeilijk wordt. Mensen die de weg<br />
dus zelf zien, mensen met visie”.<br />
Van tien tot één<br />
De tien eigenschappen van inspirerend<br />
leiderschap rangschikt Jos Vandael in een<br />
omgekeerde volgorde van belangrijkheid.<br />
Op nummer 10 staat ‘Wees kundig’: ken<br />
je markt maar kijk ook breder en verder.<br />
Caleidoscopisch denken en nieuws -<br />
gierigheid zijn daarbij van grote waarde.<br />
‘Think big, act small’ staat op nummer 9.<br />
Het verwijst naar de capaciteit een brede<br />
visie te vertalen in concrete acties en<br />
daarbij de nodige vastberadenheid aan de<br />
dag te leggen. ‘Wees volhardend’ staat<br />
dan ook op de achtste plaats.<br />
In dezelfde lijn liggen ‘stick to the basics’<br />
of schoenmaker, blijf bij je leest (nr. 7)<br />
en ‘communiceer helder’ op plaats 6.<br />
Een ondernemer is per definitie een goede<br />
communicator waarbij kunnen luisteren<br />
niet moet onderdoen voor zelf het (hoge)<br />
woord voeren. Echte ondernemers denken<br />
in termen van ‘wij’, ze ‘verzoenen tegen -<br />
strijdigheden’ en laten hun medewerkers<br />
groeien (nr. 5). ‘Wees authentiek’ staat op<br />
nummer 4. Wie wil groeien, moet zich<br />
onderscheiden. Dit betekent dat je moet<br />
accepteren dat niet iedereen het met jou<br />
eens is. “Als je alle mensen gelukkig wil<br />
maken, verkoop dan ijsjes”, aldus Jos<br />
Vandael. In de top drie vind je ‘mensen<br />
maken het verschil’, ‘integriteit’ en op<br />
nummer één ‘passie’. Wil je anderen<br />
inspireren, dan moet je eerst zelf<br />
gepassioneerd zijn.<br />
Voedingsbodem<br />
Tijdens het debat werd Jos Vandaels<br />
rangorde tegen het licht gehouden door<br />
vier door de wol geverfde ondernemers:<br />
Koen Verhaert, CEO van Verhaert Masters<br />
in Innovation; Pieter Jan Jordaens,<br />
voorzitter van Technovation Hub; Filip<br />
Tersago, managing owner van Connect-er<br />
en Filip Timmermans, managing director<br />
van Skilpod. Marc Van Aken, docent op<br />
Campus Groep T en zelf ondernemer,<br />
leidde het debat in goede banen.<br />
Jos Vandaels lijstje werd in grote lijnen<br />
door iedereen onderschreven.<br />
‘Passie bleef nummer 1, gevolgd door<br />
‘ken je markt’, ‘blijf authentiek’ en ‘Think<br />
big, act small’.<br />
Hoe het komt dat ondernemerschap<br />
goed gedijt bij industrieel ingenieurs,<br />
was een volgend onderwerp van gesprek.<br />
Ook daar over heerste eensgezindheid.<br />
Filip Tersago verwoordde het als volgt:<br />
“De stevige polyvalente wetenschappelijk<br />
technische ingenieursvorming is een<br />
uitstekende voedingsbodem voor onder -<br />
nemerschap. Voeg daarbij het probleemoplossend<br />
vermogen dat industrieel<br />
ingenieurs eigen is, en je ziet dat ze in vele<br />
sectoren en functies ondernemend uit<br />
de hoek komen”.<br />
“In tal van bedrijven onderscheiden<br />
industrieel ingenieurs zich eveneens als<br />
competente entrepreneurs”, merkte Pieter<br />
Jan Jordaens op. “Zij ondernemen binnen<br />
de onderneming en vullen hiermee de<br />
ondernemer aan de top goed aan. Veel van<br />
de eerdergenoemde eigenschappen zijn<br />
ook op hen van toepassing”.<br />
Netwerken<br />
De netwerkreceptie na het debat vormde<br />
de climax van de thema-avond. “Alle<br />
studententeams die ressorteren onder<br />
Technovation Hub waren present met een<br />
stand”, vertelt coördinator Ellen Demarsin.<br />
10
“Van de gevestigde waarden als het Solar<br />
Team, Formula Electric Belgium, iGEM en<br />
CORE tot de nieuwste studententeams<br />
Circl-E en Aether, alsook de startups in<br />
wording. Voor de aanwezigen was het<br />
een buitenkans om kennis te maken met<br />
het complete assortiment van jong,<br />
georganiseerd ondernemerstalent binnen<br />
de faculteit. En voor de teams zelf was<br />
het een opportuniteit om hun passie te<br />
delen met het publiek en met elkaar”.<br />
Yves Persoons<br />
www.technovationhub.be<br />
Jos Vandael<br />
“Dat industrieel ingenieurs zich tot het ondernemerschap<br />
aangetrokken voelen, blijkt uit de vele alumni die zelf een<br />
bedrijf opstarten. Hun polyvalente ingenieursvorming en<br />
hun probleemoplossend vermogen maken onze<br />
ingenieurs breed inzetbaar. Voeg daarbij nog visie en<br />
een stevige dosis passie en ze zijn in staat om mensen<br />
en dingen in beweging te zetten. Dat elk jaar meer<br />
studenten de stap naar het ondernemerschap zetten,<br />
stemt hoopvol voor de toekomst”.<br />
Ellen Demarsin, Corporate Relations Coordinator<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
11
ONDERWIJSONTWIKKELING IN DE KIJKER<br />
INNOVATION CHALLENGES:<br />
OPSTAP NAAR<br />
ONDERNEMERSCHAP<br />
Een aerodynamische fiets, een amfibiedrone, een instant 3D-scanner, een minisatelliet,<br />
een kunstspier… Het is een greep uit de ontwerpopdrachten van de Innovation Challenges<br />
die Campus Geel aanbiedt aan studenten die méér uit hun opleiding willen halen.<br />
In een jaar tijd verdriedubbelde het aantal deelnemers. Rita Thijs, coördinator van<br />
de Geelse ondernemershub cocoon 2440 vertelt het succesverhaal.<br />
‘ Werk in teamverband een<br />
creatieve oplossing uit voor een<br />
maatschappelijk of industrieel<br />
relevante uitdaging’. Dat is de opdracht<br />
waarvoor de bachelors en masters<br />
Industriële Wetenschappen en Bio weten -<br />
schappen in Geel kunnen intekenen.<br />
“Dat kan op twee manieren”, legt Rita uit.<br />
“Je kiest uit een bestaand pakket van ruim<br />
een dozijn projecten. Of je dient zelf een<br />
voorstel in dat aan de voorwaarden<br />
voldoet, zoals een innovatief karakter,<br />
een link met het werkveld, aantoonbare<br />
meerwaarde en uiteraard een hoogweten -<br />
schappelijk-technologisch niveau.”<br />
“Cruciaal is eveneens de inter disciplinariteit”,<br />
vervolgt Rita. “Een team moet bestaan uit<br />
studenten van verschillende afstudeer -<br />
richtingen. Bij de Challenges is het immers<br />
te doen om het verruimen van het blikveld<br />
en het aanscherpen van de creatieve en<br />
ondernemende skills. In dat opzicht kun<br />
je de Innovation Challenges beschouwen<br />
als een aanloop naar de studententeams<br />
die in de facultaire Technovation Hub<br />
bedrijvig zijn. Dat Technovation Hub ons<br />
initiatief mee ondersteunt en promoot bij<br />
de ondernemingen is dan ook geen<br />
toeval. Challenges die uit de bedrijven<br />
komen zijn levensechter, zeker als ze ook<br />
mee door het bedrijf worden begeleid”.<br />
Workshops<br />
Tijdens hun Challengetraject nemen de<br />
studenten deel aan drie workshops van<br />
elk een halve dag. Om ook hier de band<br />
met het werkveld te verzekeren, worden<br />
ze ingericht i.s.m. VOKA.<br />
“In Design Thinking stellen we de deel -<br />
nemers een aantal essentiële vragen in<br />
de aard van ‘wat maak ik voor wie?’,<br />
‘aan welke noden of verwachtingen moet<br />
mijn product beantwoorden?’, ‘wie zijn de<br />
concurrenten in de markt?’, en ‘welke<br />
meerwaarde kan ik bieden?’. Bezint eer<br />
je begint, is hier de boodschap. Zonder<br />
een degelijk antwoord op deze en andere<br />
vragen kun je niet aan je Challenge<br />
beginnen”, aldus Rita.<br />
In de tweede workshop worden de<br />
bevindingen uit de eerste verder<br />
ontwikkeld tot een Business Model<br />
canvas. “Hierin bekijken we de kostprijs<br />
en het hele financiële plaatje”, vertelt Rita.<br />
“En gaan we in op de andere P’s van<br />
de marketingmix: product, plaats (resp.<br />
distributie) en promotie. Als alle P’s goed<br />
zijn ingevuld, is duidelijk wat het product<br />
is, hoeveel het zal kosten, hoe het onder<br />
de aandacht gebracht zal worden en waar<br />
het zal verkocht worden. Bij de prijsstelling<br />
worden ook de prijzen van de concurrenten<br />
vergeleken en onderzocht wat de klant<br />
bereid is voor het product te betalen.<br />
Na deze oefening zijn de studenten<br />
klaar om het prototype van hun product<br />
te bouwen”.<br />
12
Dien als organisatie zelf een challenge in via:<br />
www.technovationhub.be/home/innovatiechallenges/bied-een-uitdaging-aan<br />
Pitching<br />
De derde workshop bereidt de deel -<br />
nemers voor op het sluitstuk van hun<br />
Challenge: de pitching. “We verwachten<br />
inderdaad geen lange technische uiteen -<br />
zetting”, bevestigt Rita. “De studenten<br />
moeten in staat zijn om hun boodschap<br />
compact en overtuigend te brengen zodat<br />
de interesse van de klant opgewekt en<br />
levendig gehouden wordt. Tijdens de<br />
workshop krijgen ze hiervoor de nodige<br />
tips en tricks”.<br />
De Innovation Challenges gingen vorig<br />
academiejaar op Campus Geel van start<br />
met 19 deelnemers. Voor de tweede editie<br />
zijn ze al met 60, een aantal dat volgens<br />
Rita nog zal toenemen als de workshops<br />
in het collegerooster van de studenten inge -<br />
pland worden. “De Innovation Challenges<br />
zijn een extra-curriculaire activiteit waaraan<br />
de studenten op vrijwillige basis deel -<br />
nemen. Een gunstige planning is een<br />
niet te onderschatten succesfactor.<br />
Bruikbaarheid in de reguliere opleiding is<br />
een andere. Van collega’s vernam ik dat<br />
studenten die aan de Challenges hadden<br />
deelgenomen beduidend beter presteerden<br />
tijdens de verdediging van hun bachelor -<br />
proef. Dat zijn stevige argumenten.<br />
Ook met de Ingenieursbelevingen in de<br />
bacheloropleiding zijn er raakvlakken die<br />
het exploreren waard zijn. Verder zie ik het<br />
initiatief evolueren naar een project dat op<br />
de andere campussen aangeboden wordt<br />
met een eigen campusaanbod dat open<br />
staat voor alle studenten van de faculteit.<br />
Nu de ‘Design Thinking’ van de Innovation<br />
Challenges op punt staat, kunnen we<br />
beginnen aan ons eigen ‘Business Model<br />
canvas’ op niveau van de faculteit en zelfs<br />
erbuiten. De pitching volgt later”.<br />
Yves Persoons<br />
Rita Thijs © Joren De Weerdt<br />
www.iiw.kuleuven.be/geel/cocoon2440/innovatiechallenges<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
13
STUDENT IN DE KIJKER<br />
Annelot Van den Bogaert<br />
© Dries de Krom<br />
14
KOOLSTOF AFVANGEN<br />
MET ANNELOT<br />
Wil Vlaanderen in 2050 klimaatneutraal zijn, dan moet in snel tempo komaf gemaakt worden<br />
met de emissie van CO2. Bedrijven experimenteren met technologieën die verhinderen<br />
dat koolstofdioxide in afvalgassen uitgestoten wordt. Koolstofafvang, heet dat.<br />
Annelot Van den Bogaert, masterstudente industrieel ingenieur chemie op Campus<br />
Diepenbeek, ontwikkelde een nieuwe technologie die niet alleen tot betere resultaten leidt<br />
maar ook merkelijk goedkoper is. Voor haar baanbrekend werk werd ze beloond met de<br />
eerste prijs van de ingenieursvereniging ie-net in de categorie industrieel ingenieur.<br />
‘ Helder en duidelijk’, ‘een uitstekende presentatie’, ‘een<br />
groot potentieel voor vele toepassingen’, … de jury van<br />
de ie-net prijzen 2021 kwam woorden tekort om de<br />
prestatie van Annelot in de verf te zetten. Er is dan ook sprake<br />
van een veelbelovende stap voorwaarts om de chemische<br />
absorptie van CO2 te optimaliseren en financieel aantrekkelijker<br />
te maken. Prof. Mumin Enis Leblebici, promotor van het<br />
bekroonde werk, deelt in de eer en terechte trots.<br />
Verdunning<br />
Waar gaat het om? Annelot legt uit: “De beste methode om CO 2<br />
uit afvalgassen te halen, is de chemische absorptie ervan door<br />
monoethanolamine (MEA). Dat is een vloeistof die gebruikt wordt<br />
voor het verwijderen van zure componenten uit gasstromen.<br />
Het product wordt verdund met water omwille van de hoge<br />
viscositeit en corrosiviteit van het solvent. Aan deze praktijk zijn<br />
echter nadelen verbonden. Om te beginnen leidt de verdunning<br />
van de vloeistof tot hogere pompkosten. Er is immers een hoger<br />
debiet solvent nodig om voldoende CO 2 te verwijderen.<br />
Daarenboven beschikt de klassieke gepakte kolom over een<br />
beperkt contactoppervlak tussen solvent en gas..”.<br />
Dat de chemische absorptie van CO 2 door MEA maar in een<br />
beperkt aantal industriële processen wordt gebruikt, is volgens<br />
Annelot geen toeval. “Het is gewoon economisch niet interessant.<br />
Het zijn het regeneratieproces en het beschikbare contact -<br />
oppervlak die de kosten opdrijven. Tijdens de regeneratie van de<br />
vloeistofstroom worden CO 2 en MEA van elkaar gescheiden,<br />
zodat MEA hergebruikt kan worden. Dat gebeurt door middel van<br />
hete stoom. Omdat de vloeistofstroom water bevat, gaat een<br />
deel van de energie naar het opwarmen ervan in plaats van naar<br />
de vrijzetting van CO 2 en MEA na absorptie. Daarnaast zorgt<br />
het beperkte contactoppervlak voor een meerkost. Door de<br />
verdunning van de MEA-stroom is er minder contact mogelijkheid<br />
voor de reactie. Dat betekent dat er grotere – dus duurdere –<br />
kolommen nodig zijn om het proces efficiënt te laten verlopen”.<br />
Aerosolreactor<br />
In de literatuur vond Annelot een interessant alternatief: een sproei -<br />
kolom die het solvent vernevelt. “De vorming van druppels maakt<br />
het contactoppervlak tussen de gas- en de vloeistofstroom groter.<br />
Het gebruik van een sproeikolom, voorkomt alvast problemen<br />
als drukval of beschadiging van het pakkingsmateriaal. De hoge<br />
regeneratiekost is echter nog niet van de baan. Vernevelaars zijn<br />
namelijk niet allemaal geschikt voor solventen met hoge viscositeit<br />
zodat het verdunnen van MEA noodzakelijk blijft en er dus water<br />
in de vloeistofstroom blijft zitten”.<br />
De oplossing die Annelot bedacht, is tweevoudig. Ze ging aan<br />
de slag met enerzijds een aerosolreactor, uitgerust met een<br />
ultrasone vernevelaar en anderzijds een hogere MEA-concentratie.<br />
“De ultrasone technologie laat toe om solventen met een hogere<br />
viscositeit te gebruiken. Daarmee is het probleem van de<br />
corrosiviteit van MEA opgelost aangezien een aerosolreactor<br />
geen pakkingsmateriaal heeft. Maar er is meer. Omdat het solvent<br />
geen water meer bevat, is er ook geen extra energie meer nodig<br />
tijdens het regeneratieproces. Daar komt nog eens bij dat de<br />
aerosolreactor een kleiner volume heeft dan een sproeikolom:<br />
het beschikbare contactoppervlak wordt immers bepaald door<br />
de grootte van de spray en de reactor is daarop afgestemd”.<br />
Economische meerwaarde<br />
Via experimenteel onderzoek kon Annelot aantonen dat het<br />
gebruik van geconcentreerde MEA-oplossingen in een aerosol -<br />
reactor effectief tot een succesvolle absorptie van CO 2 leidt,<br />
iets wat nog nooit eerder in de literatuur is aangetoond.<br />
Bovendien laat deze technologie toe om de regeneratiekosten te<br />
reduceren door de afwezigheid van water en kan er gebruik<br />
gemaakt worden van een compactere, dus minder dure reactor.<br />
Hightech met een economische meerwaarde, Annelot heeft de<br />
eerste prijs van ie-net duidelijk niet gestolen.<br />
Yves Persoons<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
15
STUDENT IN DE KIJKER<br />
STIJN SCOORT<br />
MET CAMERA OP TRACTOR<br />
Drones zijn overal in opmars, ook in de land- en tuinbouw. Uitgerust met een gesofisticeerde<br />
multispectrale camera kan een drone de groei van gewassen op grote oppervlaktes in kaart<br />
brengen. In zijn masterproef toonde Stijn Daems, student Biowetenschappen op Campus<br />
Geel, aan dat het ook anders én goedkoper kan. Het leverde hem de tweede prijs van de<br />
ingenieursvereniging ie-net op.<br />
Door de klimaatverandering krijgen land- en tuinbouw<br />
almaar vaker af te rekenen met extreme weers om -<br />
standigheden. Droogte en waterschaarste zijn inmiddels<br />
jaarlijks terugkerende fenomenen. Verstandig omspringen met<br />
water is ook voor de agrarische sector een must. “Er wordt volop<br />
geëxperimenteerd met nieuwe irrigatietechnieken”, bevestigt<br />
Stijn. “Eén daarvan is druppelirrigatie. In de fruitteelt is het gebruik<br />
van druppel slangen al ingeburgerd, maar in de vollegronds -<br />
groenteteelt is dat nog niet het geval. Nochtans zouden teelten<br />
zoals kolen, witloof, selder, prei, courgette en venkel, die zeer<br />
droogtegevoelig zijn, daar zeker mee gebaat zijn. Mijn opdracht<br />
bestond erin verschillende irrigatie methodes te evalueren<br />
aan de hand van gewas indices. Die indices moesten we halen<br />
uit camerabeelden”.<br />
Rood-groen-blauw<br />
Bij Biowetenschappen op Campus Geel lopen de studenten na<br />
hun bachelor opleiding zes tot acht weken stage. Stijn kon terecht<br />
in het Proefstation voor de Groenteteelt (PSKW) in Sint-Katelijne-<br />
Waver, het ‘hoofdkwartier’ van de Vlaamse groentesector.<br />
Nieuwe technieken, methodes en toepassingen worden er getest<br />
op hun kwaliteit, rendement en duurzaamheid. “Op het PSKW<br />
wordt volop geëxperimenteerd met slimme drainage en water -<br />
besparende technieken”, vertelt Stijn. “Druppelirrigatie is daar<br />
een voorbeeld van. Ik kon de meerwaarde ervan onderzoeken in<br />
economisch belangrijke teelten als bloemkool, selder en prei”.<br />
Het onderzoek spitste zich toe op het vergelijken van beelden<br />
gemaakt met een RGB en multispectrale camera. Zoals eerder<br />
vermeld, werd afgezien van drones omdat ze in de land- en<br />
tuinbouw amper in gebruik zijn. “Dat is uiteraard geen toeval”,<br />
legt Stijn uit. “Er zijn behoorlijk wat obstakels: vergunningen,<br />
regelgeving, verzekering en het kosten plaatje. Als blijkt dat een<br />
camera op een tractor ook nuttig is, hoeven we de telers niet op<br />
kosten te jagen. Ze rijden sowieso meerdere keren per seizoen<br />
door hun akkers om de gewassen te bemesten en/of onkruid te<br />
bestrijden. Als de camerabeelden op hun tractor laten zien dat<br />
er variatie is in het groeiproces kan op de juiste plaats bijkomende<br />
irrigatie of bemesting worden toegediend”.<br />
Sensoren<br />
Stijn monteerde een multispectrale camera op de fronthef van<br />
een tractor. “De camera bevat verschillende sensoren die elk een<br />
eigen kleur opmeten. Eén daar van is de RGB-sensor die het<br />
gereflecteerde rood, groen en blauw licht van het gewas registreert.<br />
Je kunt die sensor vergelijken met de camera in je mobiele<br />
telefoon. Verder is de multispectrale camera uitgerust met drie<br />
andere sensoren. Die meten andere soorten van licht waarvan<br />
een aantal met het blote oog niet te zien zijn zoals nabij-infrarood”.<br />
Wanneer de beelden gemaakt zijn, begint het grote werk.<br />
Hoe haal je uit dat materiaal bruikbare informatie over de toestand<br />
van de gewassen? “De hoeveel heid licht die door de planten<br />
gereflecteerd wordt, levert de indices op”, aldus Stijn. “Om die<br />
te berekenen heb ik een computer programma geschreven in<br />
Python. Eén druk op de knop volstaat om de indices te zien<br />
verschijnen in een Excelbestand. Storende elementen zoals kale<br />
bodem kunnen netjes worden weggefilterd zodat je nog enkel<br />
de vegetatiepixels overhoudt”.<br />
Op het proefveld ondergingen de drie geselecteerde teelten elf<br />
irrigatiebehandelingen. “In elke proef detecteerde de camera<br />
verschillen in de gewasgroei”, zegt Stijn. “Wat vooral opviel was<br />
dat de kwaliteit van de informatie uit de RGB-beelden niet moest<br />
onderdoen voor die van de andere sensoren. Dit betekent dat<br />
een eenvoudige en goedkope RGB-camera volstaat om het<br />
groeiproces van de gewassen op te volgen”.<br />
Onderzoeker<br />
Stijn is inmiddels al ruim een half jaar afgestudeerd, maar heeft<br />
Campus Geel nog niet verlaten. We vinden hem terug in het lab<br />
van de onderzoeksgroep ‘Sustainable Crop Production &<br />
Protection’ (SusCroPP) van prof. Johan Ceusters. Stijn bereidt<br />
er een doctoraat voor over de invloed van licht op het malaat<br />
en protonmetabolisme in CAM planten, zoals orchideeën.<br />
Omdat deze planten ’s nachts CO opnemen, kunnen ze overdag<br />
hun huidmondjes gesloten houden waardoor ze erg zuinig<br />
omspringen met water. Een zeer interessant studieobject dus in<br />
tijden van klimaatverandering.<br />
Yves Persoons<br />
16
Stijn Daems<br />
© Joren De Weerdt<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
17
STUDENT IN DE KIJKER<br />
AETHER STUDENT TEAM:<br />
THE SKY IS NOT THE LIMIT<br />
Wie dacht dat de ingenieursstudenten van de Faculteit<br />
Industriële Ingenieurswetenschappen met de wereldtitel<br />
in de World Solar Challenge de absolute top hadden bereikt,<br />
moet zijn/haar mening herzien. Een nieuw team is opgestaan<br />
dat nog hoger mikt. Hun missie; een satelliet bouwen<br />
die heelhuids kan terugkeren naar de aarde.<br />
“Een wereldprimeur”, aldus Dies Wellens, leider van<br />
het Aether Student CubeSat Team.<br />
Het nieuwe team telt zes leden,<br />
allemaal student of pas afge -<br />
studeerd op Campus Groep T. Zij<br />
volgen het Postgraduaat Tech Inno vations<br />
in Ventures & Teams, bekend als kweek -<br />
vijver voor ondernemend ingenieurs talent.<br />
De missie van het team veronderstelt dan<br />
ook niet alleen een stevige technische<br />
kennis maar ook creativiteit, teamspirit,<br />
doorzettingsvermogen en nog andere<br />
kwaliteiten die onder de noemer ‘onder-<br />
nemerschap’ vallen.<br />
Cube sat<br />
“Satellieten heb je in alle maten en<br />
gewichten”, vertelt Dries. “Naast de grote<br />
tuigen, zijn de miniatuur exemplaren aan<br />
een echte opmars bezig. Cube sats zijn<br />
niet alleen goedkoper en toegankelijker<br />
voor bedrijven en organisaties, maar kunnen<br />
ook sneller en gerichter worden ingezet.<br />
De standaardafmetingen zijn 10x10x10 cm,<br />
dat is iets groter dan een Rubik kubus.<br />
Ook het gewicht ligt vast op 1,33 kg”.<br />
“Door hun kleine omvang kunnen cube<br />
sats gemakkelijk meegestuurd worden<br />
met de bestaande grote draagraketten.<br />
Ze zijn dan verpakt is een gesloten<br />
container van waaruit ze door een<br />
veersysteem worden weggeschoten.<br />
Tijdens de bevoorradingsvluchten naar<br />
het ISS-ruimtestation worden nagenoeg<br />
altijd cube sats meegenomen en uitgezet.<br />
Grote spelers zoals NASA en ESA zetten<br />
cube stats in tijdens missies naar Mars<br />
of bij astrobiologische of- chemische<br />
experimenten in de ruimte. Cube sats<br />
zijn eigenlijk niet meer weg te denken uit<br />
de moderne ruimtevaart”.<br />
Perspectieven<br />
Cube sats hebben dan wel de wind in de<br />
zeilen, toch is er tot op heden nog nooit<br />
een exemplaar teruggehaald naar de<br />
aarde. “Satellieten de ruimte insturen is<br />
inderdaad gemakkelijker en goedkoper<br />
dan ze te recupereren”, zegt Dries.<br />
“Maar dat houdt ons niet tegen om het<br />
toch te proberen. We zijn er namelijk van<br />
overtuigd dat terugkerende satellieten<br />
nieuwe perspectieven openen voor<br />
wetenschappelijk onderzoek in de ruimte.<br />
Voor tal van experimenten zou het nuttig<br />
zijn mochten de resultaten effectief<br />
kunnen terechtkomen bij de onderzoekers<br />
op aarde voor verdere opvolging.<br />
Bovendien kunnen cube sats tijdens hun<br />
terugreis ook zelf metingen uitvoeren over<br />
de samenstelling van de atmosfeer”<br />
Dat brengt Dries bij de kern van het<br />
AETHER-project. “Wij zijn geen satellieten -<br />
bouwers. Onze core business bestaat erin<br />
de technologie te ontwikkelen die nodig is<br />
om cube sats behouden terug te brengen.<br />
Zoals bekend, is het binnendringen in de<br />
dampkring van de aarde een hachelijke<br />
onderneming. Dat betekent dat we een<br />
hitteschild moeten ontwerpen dat kan<br />
verhinderen dat het tuig opbrandt.<br />
Verder moeten we kunnen garanderen<br />
dat de cube sat na zijn helletocht door de<br />
atmosfeer op een veilige en gemakkelijk<br />
bereikbare plaats landt”.<br />
Ballistische coëfficiënt<br />
Wat het hitteschild betreft, bestaat de<br />
opdracht erin de zgn. ballistische coëfficiënt<br />
zo laag mogelijk te houden. “Dat betekent<br />
dat we zoveel mogelijk luchtweerstand<br />
moeten creëren waardoor de satelliet kan<br />
vertragen om uiteindelijk zacht te landen”,<br />
legt Dries uit. “Daarom zijn we van plan<br />
de cube sat uit te rusten met een<br />
opblaasbaar en uitplooibaar hitteschild<br />
dat de oppervlakte van de kubus vele<br />
malen vergroot en dus zorgt voor meer<br />
weerstand. Met dergelijke technologie<br />
hebben NASA en ESA al met succes<br />
geëxperimenteerd bij missies naar Mars.<br />
Maar ook hier bestaat er vooralsnog<br />
geen toepassing of voorbeeld voor een<br />
cube sat”.<br />
Het ambitieus ruimteplan van het<br />
AETHER-team is opgedeeld in drie<br />
grote deelprojecten. “Het eerste omvat<br />
de ontwikkeling van het hitteschild en<br />
het onderzoek van de lancerings -<br />
mogelijkheden”, zegt Dries. “Daar zijn we<br />
nu volop mee bezig tot eind volgend<br />
academiejaar. Daarna volgen nog de<br />
gecontroleerde re-entry en het uittesten<br />
van het landingssysteem. Op het ‘moment<br />
suprême’ is het dus nog even wachten.<br />
Rome en Parijs zijn ook niet op één dag<br />
gebouwd”.<br />
Yves Persoons<br />
www.aetherspace.be<br />
<strong>18</strong>
Het Aether Team: v.l.n.r. voor: Dries Wellens, Marijn Gielen en Witse Janssens<br />
v.l.n.r. achter: Seppe Craeninckx, Joppe Leers, alumnus Roemer Spreij en Brecht De Vuyst<br />
© Julie Feyaerts<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
19
STUDENT IN DE KIJKER<br />
Iselle De Beuckeleer en Ruben Van Dessel<br />
© Joren De Weerdt<br />
Interne promotoren<br />
prof. dr. ir. Ann Van Gysel dr. ir. Tom Molkens<br />
Externe promotoren<br />
FEBE<br />
Ergon<br />
20
OPGEVULD STAAT NETJES<br />
MAAR MAAKT NIET STERKER<br />
Wat is de invloed van massieve kanalen op de dwarskracht-drukbreukcapaciteit van<br />
voorgespannen holle vloerelementen? Dat was de vraag die Iselle De Beuckeleer en<br />
Ruben Van Dessel in opdracht van FEBE (federatie van de Belgische prefab betonindustrie)<br />
dienden te beantwoorden in hun masterproef Bouwkunde op Campus De Nayer. Wat ze<br />
ontdekten, verbaasde menige bouwkundige. Maar het leverde beide studenten wel de Prijs<br />
van de Belgische Betongroepering (BBG) en de Willy Asselmanprijs van de campus op.<br />
Je hebt ze ongetwijfeld al gezien. De geprefabriceerde<br />
betonnen elementen die gebruikt worden als welfsels bij de<br />
constructie van gebouwen. Om gewicht uit te sparen zijn<br />
ze hol binnenin. Deze holtes vormen kanalen die zich over de<br />
hele lengte van het element uitstrekken. Die kanalen maken<br />
dat het meeste beton zich in de boven- en onderzijde van het<br />
element bevindt, en de voorspanwapening zich voornamelijk<br />
aan de onderzijde situeert.<br />
“Voor de buigweerstand is dat een goede zaak”, merkt Iselle op.<br />
“Bij de dwarskrachtweerstand liggen de kaarten anders wegens<br />
de holle kanalen en het ontbreken van dwarskrachtwapening.<br />
Om daaraan te verhelpen worden op de werf de kanalen<br />
opgevuld met vers beton, het zgn. tweede fase beton”.<br />
Proefopstelling<br />
In hun masterproef onderzochten Iselle en Ruben het nut van deze<br />
opvuloperatie. Of -anders gesteld- hebben de massieve kanalen<br />
überhaupt een invloed op de dwarskracht-drukbreuk capaciteit?<br />
“Vreemd genoeg, is hierover de voorbije jaren nauwelijks<br />
onderzoek verricht”, zegt Ruben. “Dit maakte ons extra<br />
nieuwsgierig, ook al betekende het dat we een hele batterij van<br />
tests moesten uitvoeren”.<br />
“De eerste uitdaging bestond erin een optimale proefopstelling<br />
te bedenken om een dwarskracht-drukbreuk te creëren”,<br />
vervolgt Iselle. “Dus voerden we o.m. een parameterstudie uit<br />
om na te gaan welke factoren bevorderlijk zijn voor het gewenste<br />
bezwijkmechanisme. Het proefprogramma zelf bestond uit het<br />
testen van zes voorgespannen welfsels afkomstig van het bedrijf<br />
Ergon. We experimenteerden met drie soorten van proefstukken:<br />
twee zonder, twee met twee en twee met drie opgevulde kanalen.<br />
Deze welfsels met een lengte van 4m waarvan 3,85m overspanning<br />
onderwierpen we in het laboratorium op onze campus aan een<br />
driepuntsbuigproef met behulp van een hydraulische vijzel.<br />
Videocamera’s waaronder een highspeed exemplaar registreerden<br />
hoe er scheuren ontstonden en het patroon dat zich hierbij<br />
aftekende. Op basis hiervan konden we het bezwijkmechanisme<br />
in kaart brengen”.<br />
Rekenmodel<br />
Wat beide studenten vaststelden, was op zijn minst opmerkelijk.<br />
Om te beginnen constateerden ze dat het opvullen van de<br />
kanalen de scheurlast niet beïnvloedde. “De experimentele<br />
scheurlast bleef schommelen om en bij 310 kN”, aldus Ruben.<br />
“De opgevulde kanalen droegen evenmin bij tot een verhoging<br />
van de buigstijfheid van het element”.<br />
Maar daar bleef het niet bij. De proefresultaten deden ook de<br />
wenkbrauwen fronsen bij het normtechnisch rekenmodel dat in<br />
de bouwsector gebruikt wordt. Dat voorspelt namelijk een<br />
toename van de drukbreukcapaciteit naarmate er meer kanalen<br />
opgevuld worden. “Daar hebben we geen bevestiging voor<br />
gevonden”, vervolgt Iselle. “Integendeel, uit onze tests bleek dat<br />
bij hoge belasting ook het tweede fase beton zo goed als volledig<br />
scheurde. Het evenwicht werd nog enkel in stand gehouden door<br />
de wapening. Voor elk van de proefstukken maten we een<br />
gemiddelde bezwijklast van 443 kN, onafhankelijk van het aantal<br />
opgevulde kanalen. Conclusie: als het erop aankomt om<br />
dwarskracht-drukbreuken te vermijden, is het niet nodig om de<br />
holtes in de vloerelementen op te vullen”.<br />
Meer onderzoek<br />
“Het feit dat zowel de scheur- als de bezwijklasten opvallend hoger<br />
liggen dan wat het rekenmodel voorspelt, is toch wel bedenkelijk”,<br />
vindt Ruben. “Je kunt je afvragen of de huidige formules wel<br />
geschikt zijn om de scheurlast en de dwarskracht-drukbreuk -<br />
weerstand voor voorgespannen welfsels te berekenen. Er is<br />
duidelijk meer onderzoek nodig om onze waarnemingen te verifiëren<br />
en zo nodig een performanter rekenmodel te ontwikkelen”.<br />
De kans dat het bekroonde duo deze klus zal klaren is klein,<br />
zo niet onbestaande. Iselle is inmiddels aan de slag als werfleider<br />
bij Groep Van Roey. En Ruben, die volgt in Leuven een bijkomend<br />
masterprogramma in Management met de bedoeling snel carrière<br />
te maken in de bouwsector. Ook al splitsten de wegen van beide<br />
laureaten, ze zijn ervan overtuigd dat hun masterproef een boost<br />
heeft gegeven aan hun verdere loopbaan.<br />
Yves Persoons<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
21
STUDENT IN DE KIJKER<br />
SOLAR CHALLENGE<br />
MOROCCO:<br />
GEEN GEWONE<br />
RACE<br />
“De Solar Challenge in Marokko wordt geen gewone race.<br />
De steile bergen, slechte wegen en warme temperaturen<br />
maken er een echte uitdaging van die onze nieuwe zonnewagen<br />
stevig op de proef zal stellen”, voorspelde Birgitt Peeters,<br />
pilote van het Agoria Solar Team in een TV-interview op<br />
20 oktober 2021. Het waren profetische woorden, zo bleek<br />
een week later.<br />
Zonder de coronaperikelen had het<br />
Leuvense team in oktober 2021 zijn<br />
wereldtitel moeten verdedigen in<br />
Australië. Toen de World Solar Challenge<br />
werd afgeblazen, gingen een aantal<br />
ambitieuze teams op zoek naar een<br />
alternatief. Dat werd de Solar Challenge<br />
Morocco, een parcours van 2500 km<br />
doorheen de Sahara en het bergachtige<br />
binnenland. Het Leuvense team doopte<br />
zijn zonnewagen om tot ‘Blue Point Atlas’,<br />
naar de naam van het gebergte dat<br />
overwonnen moest worden. In oktober<br />
2021 verzamelden teams uit heel Europa<br />
in Agadir voor een vijfdaagse uitputtings -<br />
slag van gemiddeld 500 km per dag.<br />
Eerste plaats<br />
Op maandag 25 oktober werd de eerste<br />
etappe gereden. Op basis van de kwali -<br />
ficatie proeven vertrok de Blue Point Atlas<br />
als derde. “Dankzij onze voorbereiding en<br />
een sterk stukje teamspirit haalden we al<br />
snel de twee Nederlandse teams in die<br />
eerder waren vertrokken”, vertelt Birgitt.<br />
“Zelfs een koppige dromedaris die de weg<br />
versperde kon niet verhinderen dat we<br />
verder uit liepen en finishten met een<br />
voorsprong van 17 minuten op het team<br />
uit Twente”.<br />
De volgende dag kregen de teams niet<br />
alleen de langste maar ook de meest<br />
bergachtige etappe te verwerken. “In de<br />
bergen hielden we goed stand, maar in<br />
het vlakke gedeelte werd het een nekaan-nek<br />
race met Twente”, vervolgt Birgitt.<br />
“De Nederlanders slaagden er zelf in de<br />
rit te winnen. We bleven wel op de eerste<br />
plaats in het klassement maar onze voor -<br />
sprong was wel geslonken tot 11 minuten”.<br />
Obstakels<br />
Woensdag 27 oktober was aangekondigd<br />
als een hectische dag. “Het parcours liep<br />
door verschillende dorpen en kleine steden<br />
waar het chaotische verkeer telkens voor<br />
hinder zorgde”, vervolgt Birgitt. “In een van<br />
die opstoppingen konden de Nederlanders<br />
voorsprong nemen. Omstreeks de middag<br />
kregen we ook nog eens af te rekenen<br />
met een klapband. Dit alles kostte ons de<br />
eerste plaats en leverde een achterstand<br />
op van 36 minuten. Het team uit Delft<br />
– onze vertrouwde rivalen in Australië –<br />
volgde op de derde plaats met een<br />
achterstand van meer dan een uur”.<br />
Dag vier werd eveneens een dag vol<br />
obstakels. Dit keer was een nachtelijke<br />
storm de spelbreker.<br />
“Door de felle regen waren de meeste<br />
wegen ondergelopen”, aldus Birgitt.<br />
“Sommige kon je zelfs niet eens meer<br />
zien. Gelukkig is onze zonnewagen<br />
waterdicht. In de heuvels slaagden we erin<br />
om tijd in te halen zodat we na afloop<br />
onze achterstand konden verkleinen tot<br />
13 minuten. Delft verloor nog een uur<br />
extra en een paar teams uit Duitsland en<br />
Zweden moesten zelfs onderweg<br />
opgeven”.<br />
Tweede plaats<br />
Tijdens de laatste racedag op 28 oktober<br />
haalde het Leuvense team het onderste<br />
uit de kan om Twente in te halen. “Dat leek<br />
aanvankelijk te lukken”, zegt Birgitt.<br />
22
“Dankzij het betere klimvermogen van<br />
onze wagen slaagden we erin de laatste<br />
etappe te winnen. Helaas bleek onze<br />
voorsprong niet groot genoeg om in het<br />
algemeen klassement het team uit<br />
Twente te verslaan. Uiteindelijk moesten we<br />
genoegen nemen met de tweede plaats”.<br />
Gilles De Baets, Birgitts collega-piloot<br />
van de zonnewagen, vat het gevoel van<br />
de teamleden als volgt samen: “Aan de<br />
ene kant zijn we blij en trots dat we zulke<br />
ongewone race überhaupt hebben<br />
uitgereden en zelfs twee van de vijf<br />
etappes hebben gewonnen. Ook een<br />
tweede plaats in het eindklassement mag<br />
er best wezen.<br />
Anderzijds kunnen we ons niet van de<br />
indruk ontdoen dat een eerste plaats er<br />
wel degelijk in zat met onze nieuwe wagen.<br />
Hoewel hij oorspronkelijk ontworpen is<br />
voor de vlakke Outback in Australië,<br />
was hij in de Marokkaanse bergen veruit<br />
de sterkste. Zijn naam ‘Atlas’ heeft de<br />
wagen dubbel en dik verdiend”.<br />
Tot slot nog dit. Ook na het Marokkaanse<br />
avontuur blijft het Agoria Solar Team<br />
regerend wereldkampioen. Dat blijft zo tot<br />
in oktober 2023. Dan wordt de volgende<br />
Bridgestone World Solar Challenge gereden<br />
in Australië.<br />
Yves Persoons<br />
www.solarteam.be<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
23
DOCENT IN DE KIJKER<br />
‘WIJ, ROBOTS’:<br />
TECHNOLOGIE ZONDER OOGKLEPPEN<br />
Technologie en artificiële intelligentie zijn heikele thema’s.<br />
Aan de ene kant prijzen de cyberutopisten de oneindige<br />
mogelijkheden de hemel in. Daartegenover staan de technoalarmisten<br />
voor wie de digitale revolutie afstevent op een<br />
ramp. Bij de eerste groep vind je opvallend veel ondernemers<br />
en ingenieurs. Bij de tweede nogal wat sociale wetenschappers<br />
en filosofen. Prof. Lode Lauwaert kiest geen partij.<br />
Dit stelt hem in staat om een aantal heilige huisjes vakkundig<br />
te slopen en loepzuiver te kijken naar de technologische<br />
ontwikkelingen.<br />
“<br />
Eind oktober 2021 verscheen ‘Wij,<br />
robots. Een filosofische blik op<br />
technologie en artificiële intelligentie’<br />
van prof. Lauwaert. De weken en maanden<br />
erna was de auteur niet uit de media weg<br />
te branden. In november kwam er al een<br />
tweede druk uit en momenteel staat er<br />
een verfilming van het werk op stapel.<br />
Het juiste boek op het juiste moment,<br />
zoveel is duidelijk.<br />
“Mijn boek is nauw verbonden met de<br />
Faculteit Industriële Ingenieurs weten -<br />
schappen”, vertelt prof. Lauwaert. “Toen<br />
ik zeven jaar geleden werd aangezocht<br />
om het vak Filosofie en Ethiek te doceren<br />
op de campussen in Leuven, stelde ik<br />
vast dat er niet veel literatuur beschikbaar<br />
was in ons taalgebied. Dus ben ik maar zelf<br />
begonnen te schrijven. Wat oorspronkelijk<br />
bedoeld was als cursusmateriaal voor de<br />
studenten industrieel ingenieur is aan- en<br />
uitgegroeid tot een boek voor al wie met<br />
technologie en AI bezig of begaan is”.<br />
Drie stellingen<br />
In ‘Wij, robots’ neemt prof. Lauwers drie<br />
stellingen onder de loep die doorgaans<br />
voor waar worden aangenomen. Is tech -<br />
nologie wel zo neutraal als algemeen wordt<br />
aangenomen? Heeft AI daadwerkelijk een<br />
ontwrichtend effect op de samenleving?<br />
En volgt de technologische ontwikkeling<br />
een eigen weg waar niemand nog vat op<br />
heeft? Bij elke stelling schept de auteur<br />
eerst helderheid over de begrippen.<br />
Vervolgens wikt en weegt hij de<br />
argumenten pro en contra om tenslotte<br />
de relevantie van de redenering te<br />
beoordelen. Filosoferen mag dan wel<br />
boeiend zijn, maar heeft de ingenieur ook<br />
iets aan de denkoefeningen?<br />
Over de zgn. neutraliteit van de technologie<br />
zegt prof. Lauwaert: “De neutraliteitsthese<br />
is al zo oud als de westerse filosofie.<br />
De stoïcijnen in het oude Griekenland<br />
waren al van oordeel dat technologische<br />
artefacten neutraal zijn”. Dat dit niet klopt,<br />
illustreert de auteur aan de hand van<br />
talrijke voorbeelden. Van algoritmen die<br />
systematisch mannen voortrekken bij<br />
selectieprocedures omdat hen dat zo<br />
geleerd is tot de discriminatie van gekleurde<br />
mensen omdat de software erop getraind<br />
is om eerst witte gezichten te herkennen.<br />
Telkens blijkt dat technologie wel degelijk<br />
met waarden beladen is omdat ze nu<br />
eenmaal ontworpen is vanuit een bestaand<br />
referentiekader. Overigens hoeft dat niet<br />
per se negatief te werken. Technologie<br />
kan even goed in positieve zin met<br />
waarden geladen zijn, maar dit bevestigt<br />
het feit dat het niet om een neutrale<br />
aangelegenheid gaat.<br />
Disruptief en gedetermineerd<br />
Over de disruptiviteit van de digitale<br />
technologie en AI is al langer veel te doen.<br />
Het world wide web, de smart phone,<br />
de sociale media hebben het leven<br />
ingrijpend veranderd met aan de ene kant<br />
een ongekende connectiviteit en als<br />
keerzijde een groeiende polarisering,<br />
desinformatie, haatberichten en jonge<br />
meisjes met eetstoornissen omdat ze<br />
bestookt worden met beelden van hyper -<br />
slanke jongedames. “In ethisch opzicht<br />
zijn deze problemen niet nieuw en evenmin<br />
uniek voor AI”, aldus prof. Lauwaert.<br />
“Het gaat veeleer om transformaties,<br />
verschuivingen of uitvergrotingen van<br />
dingen die vroeger ook al bestonden.<br />
Maar er is meer. Achter de disruptie -<br />
verhalen schuilt niet zelden een<br />
marketingtruc. Want hoe disruptiever een<br />
product wordt voorgesteld, hoe meer het<br />
in de kijker komt en hoe meer nieuws -<br />
gierigheid het opwekt bij de consument.<br />
Het gaat dus niet zelden om een promotie -<br />
boodschap van een bedrijf dat hoopt op<br />
een zelfvervullende voorspelling”.<br />
Volgens de oude Grieken was Prometheus<br />
de grondlegger van de technologie.<br />
Hij bracht het vuur naar de hulpeloze<br />
mensheid. Toen die ermee aan de slag<br />
ging, zette zich een ontwikkeling in gang<br />
die niet meer te stoppen viel. De ene<br />
uitvinding of toepassing leidde onvermijdelijk<br />
tot een andere. De zgn. determinatiethese<br />
is het derde heilige huisje dat gesloopt<br />
wordt. Het argument van dezelfde<br />
technologieën die op hetzelfde moment<br />
op verschillende plaatsen ontstaan,<br />
wordt door prof. Lauwaert ontkracht.<br />
“De computer, het vliegtuig, de personen -<br />
auto doken niet tegelijk op verschillende<br />
plaatsen op. Het gaat dus om een<br />
veralgemening. En zelfs al zou dat toevallig<br />
wel het geval geweest zijn, dan nog is<br />
het geen bewijs van de onvermijdelijkheid<br />
of de noodzakelijkheid. De meeste<br />
technologische ontwikkelingen zijn het<br />
gevolg van een keuze door mensen in een<br />
bepaalde context of rol”.<br />
Verantwoordelijke ingenieurs<br />
Dat met de opkomst van AI zich niet echt<br />
iets fundamenteel nieuws heeft voor -<br />
gedaan in de wereld loopt als een rode<br />
draad doorheen prof. Lauwaerts boek.<br />
24
De zogenaamde neutraliteit, disruptiviteit<br />
en gedetermineerdheid van de technologie<br />
zijn volgens de auteur niet zelden drog -<br />
redeneringen van belanghebbenden die<br />
niets liever wensen dan dat er geen<br />
ethische vragen over hun product gesteld<br />
worden.<br />
Uiteraard beseft prof. Lauwaert dat de<br />
technologische klok niet kan worden<br />
teruggedraaid of stilgezet. Dus stelt hij zijn<br />
hoop op de ingenieurs en de beleids -<br />
makers.<br />
“Zij moeten hun morele verant woor -<br />
delijkheid opnemen en hun expertise<br />
inzetten om AI te ontwerpen die zo weinig<br />
mogelijk fouten maakt of reproduceert.<br />
Dat betekent dat ze op elk moment de<br />
mogelijke nadelen van hun creaties moeten<br />
inschatten en anticiperen op schadelijke<br />
nevenwerkingen. Zich verschuilen achter<br />
het neutraliteitsprincipe of – nog erger –<br />
de schuld eenzijdig in de schoenen van<br />
de gebruiker schuiven, staat gelijk met<br />
onethisch handelen”.<br />
Yves Persoons<br />
Lode Lauwaert, ‘Wij, robots.<br />
Een filosofische blik op<br />
technologie en artificiële<br />
intelligentie’. Lannoo Campus,<br />
ISBN 9789401470544<br />
Prof. Lode Lauwaert tijdens het debat<br />
© Filip Van Loock<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
25
ONDERZOEKER IN DE KIJKER<br />
Prof. Arn Mignon<br />
© Julie Feyaert<br />
26
FUNCTIONELE MATERIALEN<br />
GAAN BACTERIËN TE LIJF<br />
Bij de behandeling van open wonden is het gevaar voor bacteriële infectie nooit ver weg.<br />
Bij diabetespatiënten met chronische wonden is dat risico zelfs acuut en kunnen infecties<br />
leiden tot amputaties of erger. Prof. Arn Mignon van de onderzoeksgroep Functionele Materialen<br />
(SIEM) op Campus Groep T ontwikkelde een nieuw soort verband om dit probleem in de kiem<br />
te smoren. Wie is deze wetenschapper die met de kleinste dingen groots werk verricht?<br />
Is het zijn jeugdige leeftijd, zijn honger naar kennis of zijn<br />
zoektocht naar de allerkleinste deeltjes? Het is een feit dat<br />
prof. Arn Mignon niet direct past in een van de klassieke,<br />
schoolse hokjes. Chemie en biochemie, materiaaltechnologie en<br />
life sciences lopen bij hem naadloos in elkaar over. Hoe kleiner<br />
het materiaal hoe beter, als het maar ingezet kan worden voor<br />
o.m. het helen van wonden of herstellen van gescheurde pezen<br />
in handen en vingers. Arns onderzoek behoort tot de cluster<br />
‘Healthcare Engineering’, samen met ‘Sustainable Engineering’<br />
het domein bij uitstek waar disciplines elkaar kruisen en inspireren<br />
zodat spontaan innovatie opbloeit.<br />
Organisch<br />
Prof. Mignon is een burgerlijk ingenieur Chemie van de UGent.<br />
In 2016 promoveert hij er tot doctor in de Ingenieurs -<br />
wetenschappen op een proefschrift waarin hij een intelligent,<br />
super absorberend polymeer beschrijft dat in staat is om<br />
scheurtjes in beton te herstellen. “Het betekende de switch van<br />
een anorganisch naar een meer organisch materiaal”, legt hij uit.<br />
“Het proces van zelfheling in het beton kan immers op gang<br />
gebracht worden door een combinatie van polymeren en bacteriën.<br />
Polymeren zijn lange moleculen met herhalende eenheden die<br />
tal van interessante eigenschappen kunnen ontwikkelen”.<br />
Als postdoc aan UGent concentreert Arn zich op microvezels<br />
die met behulp van een speciale techniek – elektrospinning –<br />
gebruikt kunnen worden voor het helen van wonden bij mensen.<br />
De volgende stap is de ontwikkeling van een slim op polymeren<br />
gebaseerd wondverband dat niet alleen de bacteriën in de wonde<br />
neutraliseert maar ook de vorderingen van dit proces zichtbaar<br />
maakt door een verkleuring van het wondverband. “Op die manier<br />
hoeven er niet onnodig antimicrobiële middelen toegediend te<br />
worden die de patiënt resistent zou maken”, legt Arn uit.<br />
Amicaal<br />
In oktober 2019 wordt Arn docent aan KU Leuven-Campus<br />
Groep T, een job die hij nog een klein jaar combineert met het<br />
postdoc-project aan de UGent. “De informele, amicale sfeer en<br />
het internationale karakter van de Leuvense campus spraken me<br />
onmiddellijk aan “, vertelt Arn. “Voeg daarbij een rondleiding door<br />
collega Veerle Bloemen op de campus en ik was meteen verkocht.<br />
Mijn eerste lesopdracht begin 2020 was ook direct een meevaller:<br />
het master vak Biomedical Engineering, bestaande uit een reeks<br />
van zes workshops waarin de studenten een concreet<br />
biomedisch probleem aanpakken, van prototype tot pitching”.<br />
In de onderzoeksgroep Biomaterials & Tissue Engineering waartoe<br />
zowel Veerle als Arn behoren, begint Arn met het creëren van<br />
nieuwe polymeren voor de creatie van slimme wondverbanden<br />
met diagnostische en antimicrobiële capaciteiten. “Opnieuw worden<br />
polymeren ingeschakeld. De polymeren in het verband zijn<br />
uitgerust met zogenaamde nanocontainers. Dat zijn minuscule<br />
bolletjes die bepaalde actieve materialen bevatten. Zo zijn er twee<br />
soorten. De eerste bevat een antimicrobiële verbinding, de tweede<br />
een zelfdovende kleurstof. Als de nanocontainers met de<br />
bacteriën in de infectie in contact komen, geven ze hun lading<br />
vrij. De antimicrobiële verbindingen gaan onmiddellijk de bacteriën<br />
te lijf. De intensiteit waarmee de kleurstof vrijkomt uit de tweede<br />
soort van nanocontainers geeft een indicatie aan de arts en de<br />
patiënt hoe het genezingsproces verloopt”.<br />
Bioscience Centre<br />
De onderzoeksgroep Biomaterials & Tissue Engineering telt<br />
inmiddels meer dan vijftien postdocs en PhD’ers, waarvan vier<br />
onder de rechtstreekse begeleiding van Arn. Tegelijk neemt het<br />
aantal onderzoeksprojecten toe.<br />
Aan plannen en toekomstperspectieven hebben Arn en zijn<br />
collega’ geen gebrek. “Op korte termijn gaan we de biologische<br />
en de chemische aspecten van ons onderzoek onderbrengen<br />
in een gemeenschappelijk lab. Dat wordt de voorloper van<br />
onderzoeksruimtes binnen het Bioscience Centre dat over vijf<br />
jaar in Heverlee de deuren opent. Verder breiden we systematisch<br />
onze samenwerking uit met partners: nationaal zoals het UZ Gent<br />
of imec, maar ook internationaal met universiteiten en instituten<br />
zoals Laval University (Québec, Canada) en het Leibniz Institute<br />
of Surface Engineering (Leipzig, Duitsland). Ook in tal van<br />
hightech bedrijven zit nog een enorm potentieel aan kruis -<br />
bestuiving en samenwerking. Over vijf jaar zit ons nieuw gebouw<br />
gegarandeerd vol functionele materialen”.<br />
Yves Persoons<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
27
ONDERZOEKER IN DE KIJKER<br />
BRUGSE SPIN-OFF PAKT UIT<br />
MET SLIMME ROLSTOEL<br />
“De grootst mogelijke onafhankelijke mobiliteit bieden aan mensen met complexe bewegingsstoornissen”.<br />
Dat is de missie van de eerste spin-off van Campus Brugge, het resultaat van de<br />
symbiose van de faculteiten Revalidatiewetenschappen en Industriële Ingenieurswetenschappen<br />
die de campus delen alsook de faculteit Bio-Ingenieurswetenschappen. In september 2021<br />
lanceerde CoMoveIT een slim besturingssysteem voor rolstoelen dat gebruik maakt van<br />
sensoren en artificiële intelligentie. Prof. Elegast Monbaliu (Faculteit Revalidatiewetenschappen)<br />
geeft tekst en uitleg.<br />
Wist je dat één op de vijfhonderd kinderen geboren wordt<br />
met een hersenverlamming of cerebrale parese?<br />
Ruim 30% van hen zal nooit in staat zijn om zelfstandig<br />
te stappen en is dus aangewezen op een rolstoel. Volgens prof.<br />
Monbaliu gaat het om 7000 tot 8000 mensen die feitelijk levens -<br />
lang opgesloten zitten in hun eigen lichaam. “Hun intellectueel<br />
vermogen functioneert in de meeste gevallen goed, maar de<br />
motorische problemen beperken hun bewegingsvrijheid. Daar komt<br />
nog bij dat ze door hun aandoening veel ongecontroleerde en<br />
inconsistente bewegingen maken waardoor ze niet echt in staat<br />
zijn om een elektrische rolstoel met een joystick vlot te bedienen.<br />
Bijgevolg zijn ze voor de meeste verplaatsingen aangewezen op<br />
de hulp van anderen”.<br />
Het rolbesturingssysteem werd ontwikkeld samen met het<br />
team van Prof. Hans Hallez (Faculteit Industriële Ingenieurs -<br />
wetenschappen Brugge) en Prof. Jean-Marie Aerts (Faculteit<br />
Bio-Ingenieurswetenschappen) en geeft aan deze mensen wel<br />
een substantiële onafhankelijke mobiliteit. Omdat het systeem<br />
continu adapteert en bijleert, zijn ook gebruikers met complexe<br />
stoornissen in staat om zelfstandig hun rolstoel te besturen.<br />
“Voor hen gaat de wereld letterlijk en figuurlijk open”, aldus<br />
prof. Monbaliu.<br />
Kruisbestuiving<br />
Elegast Monbaliu studeerde Kinesitherapie en Revalidatie -<br />
wetenschappen aan de KU Leuven. Zijn klinisch werk in<br />
verzorgingsinstellingen heeft hij altijd weten te combineren<br />
met een academische carrière. Een kruisbestuiving die zowel<br />
zijn professioneel als wetenschappelijk werk steeds ten goede<br />
is gekomen.<br />
“In de onderzoekslijn pediatrische neurorevalidatie op Campus<br />
Brugge ontwikkelden we aanvankelijk programma’s voor het<br />
evalueren en aanleren van rolstoelvaardigheden. We constateerden<br />
dat er behoefte was aan meer gebruiksvriendelijke bedienings -<br />
apparatuur voor de gebruikers met complexe bewegingsstoornissen.<br />
Dat bracht ons op het idee om af te stappen van<br />
de moeilijk hanteerbare joystick en een systeem te ontwerpen<br />
dat de gebruiker kan bedienen met het hoofd en de voeten.<br />
Sensoren registreren de druk die door deze lichaamsdelen wordt<br />
uitgeoefend en sturen de rolstoel in de gewenste richting”.<br />
“Het probleem van de ongecontroleerde bewegingen losten we<br />
op met behulp van AI”, vervolgt prof. Monbaliu. “Die stelt het<br />
besturingssysteem in staat om zulke bewegingen te herkennen<br />
en te compenseren. Dit maakt dat de rolstoel voortaan vloeiend<br />
beweegt en niet langer met horten en stoten. Het komt erop<br />
neer dat de gebruiker enkel nog hulp nodig heeft om in of uit de<br />
rolstoel te stappen. Al de rest kan hij of zij zelf”.<br />
Op maat<br />
Het besturingssysteem van CoMoveIT is op dit moment enkel<br />
in een standaarduitvoering verkrijgbaar. “Niets houdt ons tegen<br />
om op termijn nieuwe functionaliteiten toe te voegen”, zegt prof.<br />
Monbaliu. “Denk maar aan sensoren die de stress en<br />
temperatuur registreren of snelheid meten. Er kan eveneens een<br />
poort voor spraakherkenning worden ingebouwd. Via het internet<br />
kunnen elektrische rolstoelen geconnecteerd worden en<br />
informatie uitwisselen. Via zulke accessoires kan de gebruiker<br />
zijn/haar rolstoel personaliseren volgens wens of behoefte”.<br />
Dit roept uiteraard de vraag op naar de kostprijs. Is een hightech<br />
rolstoel van CoMoveIT nog betaalbaar voor de doorsnee gebruiker?<br />
Prof. Monbaliu meent van wel. “Er is geen noemenswaardig<br />
prijsverschil in vergelijking met andere alternatieve besturings -<br />
systemen op de markt, uitgezonderd de joystick. Bovendien<br />
wordt ook de intelligente rolstoel volledig terugbetaald door het<br />
ziekenfonds als innovatief product”.<br />
Health & Tech Campus<br />
De nieuwe spin-off is gehuisvest in Brugge.Inc, de incubator<br />
waarmee de stad en de provincie West-Vlaanderen inzetten op<br />
gezondheid en technologie. CoMoveIT past eveneens perfect in<br />
de uitbreidingsplannen van Campus Brugge en de uitbouw van<br />
een Health & Tech Campus.<br />
28
Tot slot nog dit. Verwacht je bij CoMoveIT niet aan een grote<br />
showroom met veel verkopers en demonstratiemodellen.<br />
“De marketing, sales en distributie is in handen van gespecialiseerde<br />
bedrijven als VIGO”, legt prof. Monbaliu uit. “Daar wordt de<br />
CoMoveIT Smart op de bestaande rolstoelmodellen geïnstalleerd.”<br />
“Via onze CoMoveIT Academy blijven we wel actief in de<br />
opleiding van therapeuten en technici zodat ze de beste service<br />
en begeleiding aan de gebruikers kunnen bieden”.<br />
Yves Persoons<br />
www.comoveit.com<br />
Frederik Vervenne (CEO), Sotirios Gakopoulos (PhD)<br />
en prof. Elegast Monbaliu (CCO)<br />
© Kurt Desplenter<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
29
ONDERZOEKER IN DE KIJKER<br />
GENTSE CAMPUS<br />
KNAPT MEE DE STAD OP<br />
Gent kampt met een acuut gebrek aan betaalbare en<br />
energiezuinige woningen voor gezinnen met een laag inkomen.<br />
Het stadsproject ‘Gent knapt op’ pakt het probleem aan door<br />
woningen van kwetsbare eigenaars te renoveren via een<br />
zg. ‘rollend fonds’. Begin december 2021 won het project<br />
een Europese Regio Stars Award. De onderzoeksgroep<br />
‘Bouwfysica en Duurzaam Bouwen’ van de Technologie -<br />
campus Gent deelde in de eer. Arch. Alexis Versele en<br />
onderzoekster Leontien Bielen doen het verhaal.<br />
Inzake sociaalecologische stads renovatie<br />
is de Gentse onderzoeksgroep niet<br />
aan zijn proefstuk. Arch. Versele leidde<br />
en begeleidde eerder al proefprojecten<br />
aan de Dampoort en in de Rabotwijk.<br />
Sinds 20<strong>18</strong> is de groep betrokken bij<br />
ICCARus, een project dat met Europese<br />
steun 100 woningen van kwetsbare<br />
gezinnen gezonder, veiliger, energie -<br />
zuiniger en duurzamer wil maken.<br />
“In Gent leven bijna 40.000 mensen in<br />
armoede”, aldus arch. Versele. “Ze wonen<br />
in slechte omstandigheden en kunnen op<br />
eigen houtje niet uit de negatieve spiraal<br />
geraken. Ze zijn ‘captive residents’. In Gent<br />
zijn zowat 10.000 gezinnen in dat geval.<br />
Dat komt overeen met 6.000 huizen”.<br />
Rollend fonds<br />
“Via het OCMW ontvangen 100 gezinnen<br />
elk 30.000 euro om hun woning op te<br />
knappen”, legt Leontien uit. “Die ver -<br />
bouwingen genereren op hun beurt<br />
subsidies, bijvoorbeeld voor energiezuinige<br />
investeringen, waardoor de bewoners<br />
financiële ademruimte krijgen. Wanneer<br />
een eigenaar beslist om de gerenoveerde<br />
woning te verkopen, moet hij/zij het<br />
bedrag terugbetalen en kan een ander<br />
huishouden geholpen worden. Zo creëer je<br />
een rollend fonds voor verdere renovaties”.<br />
“Overigens blijft de steun niet beperkt<br />
tot geld”, vervolgt Leontien. “De bewoners<br />
kunnen ook rekenen op technische,<br />
sociale en administratieve begeleiding<br />
van de projectpartners. Zo levert Domus<br />
Mundi technische assistentie. De Energie -<br />
centrale geeft advies bij energiebesparende<br />
ingrepen. En vzw Sivi en SAAMO Gent<br />
staan in voor de selectie van de<br />
kandidaten, de sociale begeleiding<br />
en de community building in de wijken.<br />
Het onderzoeksconsortium waar wij toe<br />
behoren, is verantwoordelijk voor de R&D<br />
en de projectevaluatie. Onze partners in<br />
dat consortium zijn UGent, Kulak, CEDON,<br />
Hiva en de Artesis-Plantijnhogeschool<br />
Antwerpen”.<br />
Sociale cohesie<br />
Over de inbreng van zijn onderzoeksgroep<br />
vertelt arch. Versele: “Onze eerste opdracht<br />
bestond erin de meest kwetsbare wijken<br />
in de stad te identificeren. De renovatie<br />
betreft weliswaar individuele woningen<br />
maar omdat het project ook de sociale<br />
cohesie wil versterken, werken we op<br />
wijkbasis. Aan de hand van de Vlaamse<br />
Wooncodex inventariseerde de stad<br />
Gent de mankementen in elke woning.<br />
De gegevens zijn opgeslagen in een<br />
databank zodat we na de renovatie de<br />
resultaten kunnen controleren”.<br />
“Voor de project- en procesevaluatie<br />
bevragen we niet alleen de bewoners<br />
maar ook alle projectpartners. We spreken<br />
met aannemers en techniekers. Zo houden<br />
we de vinger aan de pols en kunnen we de<br />
stad en het OCMW op de hoogte houden<br />
van de vorderingen en de resultaten”.<br />
Eind 2021 waren al 30 van de 100<br />
woningen opgeknapt. Tegen de zomer<br />
van 2022 zullen dat er 83 zijn. Het stads -<br />
bestuur besliste al om het project verder<br />
te zetten en trekt 6 miljoen euro nieuwe<br />
investeringsmiddelen uit, goed voor de<br />
renovatie van nog eens 200 woningen”.<br />
Maatschappelijke rol<br />
Het sociaalecologisch engagement van<br />
de onderzoeksgroep straalt ook af op<br />
de opleiding Bouwkunde op de campus.<br />
“We betrekken inderdaad ook onze<br />
collega’s en de studenten bij projecten<br />
als deze”, bevestigt arch. Versele. “Master -<br />
studenten voeren ter plaatse metingen uit,<br />
doen analyses en verwerken de resultaten.<br />
Zodoende maken ze zich vertrouwd<br />
met de maatschappelijke rol die ze als<br />
ingenieur in de samenleving zullen spelen.<br />
Verder plannen we in het mastercurriculum<br />
een opleidingsonderdeel ‘Service Learning’<br />
waarin de studenten samenwerken met<br />
middenveldorganisaties rond thema’s als<br />
kansarmoede, sociale ongelijkheid, enz.<br />
We willen dat onze bouwkundigen niet<br />
alleen oog hebben voor de constructie van<br />
een woning, maar ook voor de bewoners,<br />
want om hen is het uiteindelijk te doen.<br />
Of – om de Griekse filosoof Protagoras te<br />
parafraseren – niet het gebouw maar de<br />
mens is de maat van alle dingen”.<br />
Yves Persoons<br />
www.uia-initiative.eu/en/<br />
uia-cities/ghent-call3<br />
30
arch. Alexis Versele, bewoner van een ‘opgeknapte woning’<br />
en Leontien Bielen<br />
© Yasmina Besseghir<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
31
ONDERZOEKER IN DE KIJKER<br />
EEN OSCAR VOOR<br />
DE GROENSTE FILM?<br />
Zoals elke industriële sector staat ook de<br />
filmindustrie voor de uitdaging om duurzamer<br />
te werken. Verschillende initiatieven in binnenen<br />
buitenland focussen onder meer op het<br />
belang van storytelling, de impact van de<br />
productie én de keuzes tijdens de film -<br />
distributie en vertoning. Maar wat betekent<br />
duurzaamheid op de filmset? En hoe breng je<br />
de milieu-impact van deze wereldomvattende<br />
creatieve sector correct in kaart?<br />
Prof. Jo Van Caneghem (onder zoeksgroep ChEMaRTs,<br />
Campus Groep T) werkte mee aan de ontwikkeling van<br />
Eureca (European Environmental Calculator). Deze online<br />
tool meet de milieu-impact van audiovisuele (co)producties en<br />
maakt deel uit van het Interregproject ‘Green Screen’.<br />
Het ChEMaRTS team is eigenlijk gespecialiseerd in het verduur -<br />
zamen van afvalbehandeling, onder andere door efficiënte energieen<br />
materiaalrecuperatie in thermische systemen. Ook evaluatie<br />
van milieu impact met levenscyclusanalyse (LCA) behoort tot de<br />
kerncompetenties van het team.<br />
Tim Wagendorp en<br />
prof. Jo Van Caneghem<br />
© Julie Feyaerts<br />
32
De uitstap naar de filmwereld kwam tot stand na een veeleer<br />
toevallige ontmoeting met Tim Wagendorp, de duurzaamheids -<br />
coördinator van het Vlaams Audiovisueel Fonds (VAF). Het VAF<br />
koppelt zijn financiële productiesteun aan duurzaamheid en is<br />
daarmee een Europese koploper. Het deelt zijn kennis en<br />
expertise in Green Screen. Dit Europese project focust niet enkel<br />
op de uitwisseling van duurzame strategieën en best practices voor<br />
filmfondsen, maar ook op de ontwikkeling van een meetinstrument<br />
voor de Europese filmindustrie. Het VAF werkt hiervoor samen<br />
met het Spaanse Promalaga en de Slovak Film Commission.<br />
De wetenschappelijke input wordt geleverd door de KU Leuven.<br />
CO 2 uitstoot<br />
“Een film maken is een hele onderneming”, vertelt prof. Van<br />
Caneghem. “Van preproductie over productie tot postproductie<br />
en distributie, telkens zijn er massa’s mensen en goederen bij<br />
betrokken die getransporteerd, geïnstalleerd en onderhouden<br />
moeten worden. Elk van deze stappen in het proces vreet energie<br />
en grondstoffen en produceert aanzienlijke hoeveelheden afval”.<br />
Hoe maak je een duurzame film? Is het een kwestie van energie -<br />
besparing, bezuinigen op materiaal of vermindering van de emissie<br />
van broeikasgassen? Of neem je de Sustainable Development<br />
Goals van de VN als richtlijn?<br />
“In Eureca wordt gefocust op koolstofdioxide”, legt prof. Van<br />
Caneghem uit. “De tool meet de uitstoot in de verschillende fasen<br />
en vertaalt variabelen zoals transport, elektriciteitsverbruik, afval,<br />
catering in vergelijkbare eenheden”. “De verbruiksgegevens zijn<br />
afkomstig van de filmproducers. Zij hebben een goed zicht op<br />
het concrete verloop van het productieproces en wat er allemaal<br />
voor nodig is. Met behulp van speciale software wordt een<br />
impactanalyse uitgevoerd die resulteert in een kg CO 2 equivalent.<br />
Op die manier kun je de impact van een film nauwkeurig<br />
berekenen. Ter info: de impact van een doorsnee Europese film<br />
wordt geraamd op 192 ton CO 2 equivalent, al gaan achter dat<br />
cijfer grote regionale verschillen schuil. Hiermee is de kous<br />
natuurlijk niet af. Waar het op aankomt is dat de filmmakers zich<br />
bewust worden van de ecologische gevolgen van hun activiteiten<br />
zodat ze bij de voorbereiding van hun projecten al duurzame<br />
keuzes kunnen maken”.<br />
Case study<br />
Hoe je met Eureca aan de slag kunt gaan, demonstreerden prof.<br />
Van Caneghem en een paar masterstudenten in een case study.<br />
Ze kozen voor ‘Buck’, een komische televisieserie op de VRTjongerenzender<br />
Ketnet.<br />
“Deze keuze was uiteraard niet toevallig”, aldus prof. Van<br />
Caneghem. “In deze serie is er namelijk al veel aandacht voor<br />
duurzaamheid en wordt er in samenspraak met het VAF<br />
systematisch naar een reductie van energie, CO 2 en afval<br />
gestreefd. We testten scenario’s uit waarbij we de impact van<br />
verschillende opties berekenden. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen<br />
als je overschakelt naar vegetarische catering, het gebruik van<br />
traditionele generatoren vermijdt of de cast en crewleden nabij<br />
de set in een hotel onderbrengt in plaats van hen elke dag over<br />
en weer te laten pendelen? In samenwerking met prof. Johan<br />
Eyckmans van de Faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen<br />
onderzoeken we momenteel de economische kant van deze<br />
groene keuzes. De idee is immers dat milieuvriendelijke keuzes<br />
niet altijd duurder uitvallen maar niet zelden precies kosten -<br />
besparend zijn”. Bij de VRT hoor je veel lof over het werk van de<br />
Leuvense onderzoekers: dit onderzoek kan gezien worden als<br />
een kosten (in €) baten (in CO 2) analyse en helpt producenten<br />
om tijd en middelen efficiënt in te zetten.<br />
“De wetenschappelijke inbreng van KU Leuven helpt me om onze<br />
inhoudelijke VAF-coaching verder te verfijnen en tilt de nauw -<br />
keurigheid van Eureca tot een hoger niveau”, weet Tim Wagendorp.<br />
Volgens prof. Van Caneghem is de bereidheid om duurzamer<br />
te produceren in de filmwereld zeker aanwezig. “In de praktijk<br />
gaat het nog vaak om nattevingerwerk. Aan de hand van een<br />
wetenschappelijk onderbouwde methode kunnen voortaan<br />
gefundeerde keuzes gemaakt worden en dat zowel ecologisch<br />
als financieel. Dat levert meteen voldoende argumenten op<br />
om de medewerkers te overtuigen en op termijn ook het<br />
cinefiele publiek”.<br />
Ijsvogel<br />
Een eerste mijlpaal is inmiddels geplant. Op 10 februari werd<br />
tijdens het filmfestival van Berlijn de eerste IJsvogel uitgereikt,<br />
d.i. de prijs voor de meest duurzame filmproductie. Hiermee is<br />
het ijs gebroken. Een officieel Europees Green Film label kan niet<br />
lang uitblijven. Een groene Oscar evenmin.<br />
Yves Persoons<br />
www.interregeurope.eu/greenscreen/no-planet-no-film<br />
www.eurecafilm.eu<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
33
DOCTORATEN<br />
DOCTORATEN AAN FIIW<br />
(OKTOBER 2021 – FEBRUARI 2022)<br />
21/10/2021<br />
Hannah Milh<br />
CAMPUS DE NAYER<br />
Sulfate radical based AOP for the<br />
treatment of sulfamethoxazole in water:<br />
an interdisciplinary approach to unravel<br />
the full degradation mechanism<br />
• Prof. Raf Dewil (promotor)<br />
• Prof. Deirdre Cabooter (co-promotor)<br />
26/10/2021<br />
Jeroen De Maeyer<br />
CAMPUS DIEPENBEEK<br />
Under-constrained end-effector path<br />
following: sampling-based planning<br />
algorithms and benchmarking framework<br />
(NL: Padplanning voor ondergespecifieerde<br />
roboteindeffectorpaden: samplinggebaseerd)<br />
• Prof. Eric Demeester (promotor)<br />
• Prof. Jan Swevers (co-promotor)<br />
27/10/2021<br />
Ine D’Haeseleer<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Designing Self-Management Health<br />
Systems to Support Ageing in Place<br />
(NL: Ontwerp van een zelf-management<br />
gezondheidssysteem om ouderen te<br />
ondersteunen bij het langer zelfstandig<br />
thuis wonen)<br />
• Prof. Vero Vanden Abeele (promotor)<br />
• Prof. Dominique Schreurs<br />
(co-promotor)<br />
• Prof. Bart Vanrumste (co-promotor)<br />
28/10/2021<br />
Robin Amsters<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Applied Visible Light Positioning<br />
(NL: Toegepaste plaatsbepaling met<br />
zichtbaar licht in complex viewing<br />
conditions)<br />
• Prof. Peter Slaets (promotor)<br />
• Prof. Nobby Stevens (co-promotor)<br />
• Prof. Eric Demeester (co-promotor)<br />
9/11/2021<br />
Brittany Laing<br />
CAMPUS DIEPENBEEK<br />
Development and optimisation of adhesion<br />
mechanisms between rubber and thermo -<br />
plastic materials for 2K injection moulding<br />
(NL: Ontwikkeling en optimalisatie van<br />
het hechtingsmechanisme tussen rubber<br />
en thermoplast in 2K spuitgieten)<br />
• Prof. Albert Van Bael (promotor)<br />
• Prof. Jozefien De keyzer (co-promotor)<br />
• Prof. David Seveno (co-promotor)<br />
15/11/2021<br />
Bart Merema<br />
TECHNOLOGIECAMPUS GENT<br />
An MPC framework for all-air systems<br />
in non-residential buildings<br />
(NL: Een MPC framework voor all-air<br />
systemen in niet-residentiële gebouwen)<br />
• Prof. Hilde Breesch (promotor)<br />
• Prof. Dirk Saelens (co-promotor)<br />
16/11/2021<br />
Xiaobin Yu<br />
CAMPUS DE NAYER<br />
Assessing the applicability of ozonation<br />
and CuO based AOP’s in the<br />
degradation of recalcitrant organic<br />
compounds from wastewater<br />
(NL: Toepasbaarheid van ozonisatie en<br />
CuO gebaseerde AOP’s voor de afbraak<br />
van recalcitrante organische verbindingen<br />
uit afvalwater)<br />
• Prof. Raf Dewil (promotor)<br />
• Prof. Bart Van der Bruggen<br />
(co-promotor)<br />
• Dr. Pieter Van Aken (co-promotor)<br />
<strong>18</strong>/11/2021<br />
Maarten Nagels<br />
CAMPUS DE NAYER<br />
Integrated treatment of non-ionic<br />
surfactant containing industrial<br />
wastewater: process optimization,<br />
material selection and life cycle analysis<br />
(NL: Geïntegreerde behandeling van<br />
industrieel afvalwater met niet-ionogene<br />
surfactanten: proces optimalisatie,<br />
materiaalselectie en levenscyclusanalyse)<br />
• Prof. Raf Dewil (promotor)<br />
• Prof. Barbara Rossi (copromotor)<br />
23/11/2021<br />
Gilles Callebaut<br />
TECHNOLOGIECAMPUS GENT<br />
Advances in Single and Multi-Antenna<br />
Technologies for Energy-Efficient IoT<br />
(NL: Onderzoek naar enkel- en<br />
meervoudige antennatechnologieën<br />
voor energie-efficiënte IoT)<br />
• Prof. Liesbet Van der Perre (promotor)<br />
• Prof. Lieven De Strycker (co-promotor)<br />
3/12/2021<br />
Lennart Camps<br />
CAMPUS DIEPENBEEK<br />
Ontwikkeling van een opschaalmethode<br />
voor eenfasige vloeistof en multifase<br />
vloeistof-vaste stof batch processen<br />
gebaseerd op de in situ meting van<br />
warmtemenging<br />
(EN:Development of a scale-up method<br />
for single phase liquid and multiphase<br />
solid-liquid batch processes based on<br />
in situ measurement of heat mixing)<br />
• Prof. Leen Thomassen (promotor)<br />
• Prof. Leen Braeken (co-promotor)<br />
• Prof. Simon Kuhn (co-promotor)<br />
10/12/2021<br />
Steven Fevery<br />
CAMPUS BRUGGE<br />
Advanced monitoring of structural<br />
adhesive joints during ageing tests<br />
through embedded sensors<br />
(NL: Geavanceerd monitoren van<br />
structurele lijmverbindingen tijdens<br />
verouderingstesten doormiddel van<br />
ingebouwde sensoren)<br />
• Prof. Hans Hallez (promotor)<br />
• Prof. Dirk Vandepitte (co-promotor)<br />
• Dr. Stijn Debruyne (co-promotor),<br />
VTI Torhout<br />
34
14/12/2021<br />
Ashenafi Azage Mitiku<br />
CAMPUS GEEL<br />
Conservation of biomass for dairy rations<br />
via ensiling to optimize feed security in<br />
South Ethiopia<br />
• Prof. Leni Van Campenhout (promotor)<br />
• Prof. Ben Aernouts (co-promotor)<br />
• Dr. Yisehak Kechero Kebede<br />
(co-promotor), Arba Minch University<br />
12/01/2022<br />
Marjolein Deryck<br />
CAMPUS DE NAYER<br />
Knowledge Base Systems in Practice:<br />
Approaches, Application Areas and<br />
Limitations<br />
(NL: Kennisbanksystemen in praktijk:<br />
benaderingen, toepassingsgebieden<br />
en beperkingen)<br />
• Prof. Joost Vennekens (promotor)<br />
13/01/2022<br />
Lorien Luyckx<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Phosphorus recovery from incineration<br />
ash of phosphorus rich waste streams<br />
(NL: Fosforherwinning uit verbrandings -<br />
assen van fosforrijke afvalstromen)<br />
• Prof. Jo Van Caneghem (promotor)<br />
17/01/2022<br />
Gert Dekkers<br />
CAMPUS GEEL<br />
Audio classification with resourceconstrained<br />
wireless sensor networks<br />
(NL: Energie-efficiënte audioclassificatie<br />
met draadloze sensor netwerken)<br />
• Prof. Peter Karsmakers (promotor)<br />
• Prof. Toon van Waterschoot<br />
(co-promotor)<br />
• Prof. Bart Vanrumste (co-promotor)<br />
17/01/2022<br />
Petros Demissie Tegenaw<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Experimental analysis and macro-scale<br />
numerical modeling of a novel solar<br />
powered food dehydrator<br />
(NL: Experimentele analyse en numerieke<br />
modellering op macroschaal van een<br />
nieuwe voedseldehydrator op zonneenergie)<br />
• Prof. Maarten Vanierschot (promotor)<br />
• Prof. Wim Dewulf (co-promotor)<br />
• Dr. Pieter Verboven (co-promotor)<br />
• Dr. Gulelat Getaw (co-promotor),<br />
Ethiopian Mineral Development Share<br />
Company<br />
26/01/2022<br />
Willem Raes<br />
TECHNOLOGIECAMPUS GENT<br />
Machineleertechnieken als middel<br />
voor accurate intensiteitsgebaseerde<br />
plaatsbepaling op basis van gemoduleerd<br />
zichtbaar licht in industriële omgevingen<br />
(EN: Machine Learning as a Means for<br />
Highly Accurate, RSS-based Visible Light<br />
Positioning in Industrial Environments)<br />
• prof. Nobby Stevens (promotor)<br />
• prof. Youri Meuret (co-promotor)<br />
• prof. Lieven De Strycker (co-promotor)<br />
27/01/2022<br />
Emmanouil Thanos<br />
TECHNOLOGIECAMPUS GENT<br />
Integrated Yard Management Optimisation<br />
(NL: Geïntegreerde optimalisatie<br />
van werfbeheer)<br />
• Prof. Greet Vanden Berghe (promotor)<br />
• Prof. Tony Wauters (co-promotor)<br />
28/01/2022<br />
Daymy Tamayo Avila<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Exploring the Influence of Team<br />
Cohesion on Teamwork in Software<br />
Engineering Education: the ASEST<br />
Framework<br />
(NL: Onderzoek naar de invloed van<br />
teamcohesie op teamwerk in software<br />
engineering onderwijs: het ASEST<br />
raamwerk)<br />
• Prof. Wim Van Petegem (promotor)<br />
• Prof. Monique Snoeck (co-promotor)<br />
• Prof. Marcia Esther Noda Hernandez<br />
(co-promotor), National Accreditation<br />
Board of the Republic of Cuba<br />
16/02/2022<br />
Brecht Vandevyvere<br />
CAMPUS BRUGGE<br />
Post-cracking behaviour of fibre<br />
reinforced recycled concrete<br />
(NL: Nascheurgedrag van vezel -<br />
gewapend beton met gerecycleerde<br />
granulaten)<br />
• Prof. Jiabin Lu (promotor)<br />
• Prof. Lucie Vandewalle (co-promotor)<br />
28/02/2022<br />
Melkamu Hunegnaw Asmare<br />
CAMPUS GROEP T<br />
Rheumatic Heart Disease Detection<br />
(NL: Detectie van reumatische<br />
hartziekten)<br />
• Prof. Bart Vanrumste (promotor)<br />
• Dhr. Luc Janssens (co-promotor)<br />
• Prof. Frehiwot Woldehanna Bayou<br />
(co-promotor), Addis Ababa University<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
35
ONDERZOEKER IN DE KIJKER<br />
DISCRETE: NAAR EEN EFFICIËNTE<br />
EN BETERE ZORG<br />
Wat een combinatie van sensoren, intelligente infrastructuur en softwaretoepassingen<br />
al niet vermag, blijkt uit het imec.icon project DISCRETE. Door data te vertalen naar inzichten<br />
en acties ontwikkelden prof. Vero Vanden Abeele en Hannelore Strauven (e-Media Research<br />
Lab) en Robin De Croon (Onderzoeksgroep Mens-Machine-Interactie) een systeem dat het<br />
werk van de zorgverstrekkers en de levenskwaliteit van de bewoners van woonzorgcentra<br />
beduidend ten goede komt.<br />
“De eerste belangrijke bron van informatie zijn uiteraard de<br />
bewoners zelf”, legt Hannelore uit. “Om hen niet met technische<br />
snufjes lastig te vallen, installeerden we in hun bed en kamer<br />
Bluetooth Low Energy sensoren. Het bed fungeerde als hub om<br />
de data te bundelen, de controller in de kamer als toegangspoort.<br />
Het ‘slimme’ bed stond in verbinding met het verpleeg oproep -<br />
systeem”.<br />
Hannelore Strauven, prof. Bart Vanrumste en Robin De Croon<br />
© Julie Feyaerts<br />
Het probleem is gekend. Meer dan de helft van de<br />
bewoners in woonzorgcentra heeft last van incontinentie.<br />
Overdag wordt 20% van de zorgverstrekking eraan besteed,<br />
’s nachts loopt het op tot 70%. “Veel van de periodieke check-ups<br />
door het personeel zijn ofwel niet nodig – d.w.z. te vroeg – of te<br />
laat”, zegt prof. Vanden Abeele. “In beide gevallen gaat kostbare<br />
tijd verloren en ondervinden de bewoners hinder die vermeden<br />
had kunnen worden. Er was dus behoefte aan een intelligent<br />
incontinentie-managementsysteem voor een just-in-time zorg”.<br />
Slim bed<br />
“De eerste uitdaging bestond erin de nodige data te verzamelen”,<br />
vertelt Robin. “Wat hadden we nodig? Om te beginnen een ‘slim’<br />
bed uitgerust met sensoren die gegevens over de bewoners<br />
doorsturen. Vervolgens een geoptimaliseerd call system voor de<br />
zorgverstrekkers. En tenslotte een link met een verbeterde versie<br />
van de zorgdossiers”.<br />
De volgende stap was de integratie van het verpleeg oproep -<br />
systeem en het zorg dossier. “Daarvoor ontwierpen we nieuwe<br />
algoritmen die de oproep kunnen verrijken met relevante<br />
contextuele informatie, de geschiedenis van eerdere oproepen<br />
en profielinformatie van de bewoners”, vervolgt Robin. “Op basis<br />
van workshops met het personeel en observaties bij de bewoners<br />
hebben we een zgn. ‘mixed recommender engine’ ontwikkeld<br />
die werkt op basis van machine learning. Het komt erop neer<br />
dat bij elke oproep die de verpleegkundige ontvangt automatisch<br />
een reeks aanbevelingen te zien zijn over wat hem of haar te<br />
doen staat. Uit gesprekken met het personeel en de resultaten<br />
van de pilootstudies hebben we 90 regels gedistilleerd over hoe<br />
gereageerd kan worden op een oproep van een bewoner”.<br />
Gebruiksinterface<br />
“Het sluitstuk van het project was de gebruikersinterface voor<br />
oproep- en zorgbeheer”, aldus prof. Vanden Abeele. “Die stelt<br />
de zorgverlener in staat om zelf feedback te geven over de<br />
voorgestelde prioriteiten: volg ik ze op of niet? Was mijn beslissing<br />
de juiste? Bovendien kunnen de gebruikers zelf extra-informatie<br />
of observaties toevoegen. Dit verrijkt niet alleen het systeem,<br />
maar verhoogt ook de geloofwaardigheid en de betrouw baarheid.<br />
Daarbij geeft het een stimulans om regel matig de zorgdossiers<br />
van de bewoners te consulteren en zo nodig aan te vullen, wat dan<br />
weer de kwaliteit van de hele zorg ten goede komt”.<br />
Yves Persoons<br />
www.imec-int.com/en/what-we-offer/<br />
research-portfolio/discrete<br />
36
FACULTY WORLDWIDE<br />
Wim Polet, prof. Eric Mijts, prof. Patrick Arens, prof. Viola Heutger, prof. Wim Dewulf en Anouk Mertens<br />
© Julie Feyaerts<br />
HIGH VISIT FROM ARUBA<br />
On 4 October 2021, the Faculty of Engineering Technology welcomed the new rector<br />
of the University of Aruba. Professor Viola Heutger was the guest of KU Leuven within<br />
the framework of the SISSTEM project, in which both universities collaborate to develop<br />
a bachelor’s programme and a research centre in STEM. Four faculties of the Science,<br />
Engineering & Technology Group are involved in the project.<br />
The University of Aruba (UA) is not only the most remote,<br />
but also the youngest university in the Kingdom of the<br />
Netherlands. It is located in Oranjestad, the capital of<br />
the 1<strong>18</strong> km² Caribbean island with a population of 115,000<br />
inhabitants. The university began in 1988 with a single faculty<br />
and one programme. Today, UA has four faculties that offer ten<br />
programmes. Among them is the Faculty of Arts & Sciences,<br />
which counts 166 of the 792 UA students.<br />
As a small institution, UA has always aimed at cooperation with<br />
strong international partners. In 2019, the government of Aruba<br />
joined the EU’s 11th EDF-OCT programme, making funds<br />
available for the further development of higher education on<br />
the island. This resulted in the SISSTEM project, which stands<br />
for Sustainable Island Solutions through STEM. Four of the five<br />
faculties of KU Leuven’s Science, Engineering & Technology Group<br />
com mit ted to organise a new STEM bachelor’s programme at<br />
UA and to supervise a dozen PhD students.<br />
From the Faculty of Engineering Technology, six professors from<br />
Group T Campus and one professor of De Nayer Campus are<br />
involved in SISSTEM.<br />
The professors of the Faculty of Engineering Technology play<br />
a double role in the project. Prof. Wim Dewulf describes them<br />
as follows: “On the one hand we support the lecturers in their<br />
work with course material, exercises and laboratory experiments.<br />
Each of us teaches also on site or online and provides labs.<br />
On the other hand, most of us are promotor of a doctoral<br />
student. These PhD students are teachers in the new bachelor’s<br />
programme at UA. They come to Leuven every year for two or<br />
three months to attend the courses at the Doctoral School of<br />
KU Leuven and acquire research experience”.<br />
Yves Persoons<br />
www.ua.aw/sisstem<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
37
WETENSCHAPSCOMMUNICATIE<br />
KINDERUNIVERSITEIT 2021:<br />
ROCKSTERREN IN DE RUIMTE<br />
Moeten je oren bang zijn voor de Big Bang?<br />
Klinkt een concert in de ruimte anders dan op aarde?<br />
Hoe gebruiken astronauten geluid en beweging? Op deze en<br />
andere vragen kregen acht- tot dertienjarigen een antwoord<br />
tijdens de Kinderuniversiteit op 23 oktober 2021 in Leuven.<br />
Olivier Van Dessel, doctoraatsstudent bij de onderzoeksgroep<br />
Mecha(tro)nische Systeemdynamica (LMSD) leidde de<br />
sessies in goede banen.<br />
De Kinderuniversiteit stond helemaal<br />
in het teken van de kosmos en de<br />
oerknal. Geen wonder want in 2121<br />
was het 90 jaar geleden dat de Leuvense<br />
professor Georges Lemaître de Big Bangtheorie<br />
over het ontstaan van het universum<br />
lanceerde. Met een stevig Stadsfestival<br />
werd in oktober deze verjaardag herdacht.<br />
Met ‘Rocksterren in de ruimte’ was Olivier<br />
van Dessel, verantwoordelijk voor de<br />
wetenschapscommunicatie bij LMSD,<br />
niet aan zijn proefstuk toe.<br />
Met een groep van zeven collega’s zet hij<br />
zich al langer in voor de popularisering van<br />
het onder zoeks werk en het sensibiliseren<br />
van het brede publiek en de jongeren<br />
voor wetenschap en technologie. “Weten -<br />
schaps com mu ni catie is een essentieel<br />
onderdeel van de strategie van onze<br />
onderzoeksgroep”, bevestigt Olivier.<br />
Trillingen en geluid<br />
Olivier studeerde in 2019 af als industrieel<br />
ingenieur elektromechanica op Campus<br />
Groep T Leuven. Dat hij zich na zijn studie<br />
verder zou specialiseren stond bij wijze<br />
van spreken in de sterren geschreven.<br />
Als student raak hij gefascineerd door<br />
trillingen, akoestiek en sound engineering.<br />
Het onderzoek waarmee hij als master -<br />
student begon besloot hij twee jaar geleden<br />
verder te zetten in een doctoraal proef -<br />
schrift over ontwerptools en experimentele<br />
technieken om energie-efficiëntere en<br />
geluidsvriendelijke HVAC-systemen te<br />
ontwikkelen. “HVAC is de verzamelnaam<br />
voor verwarmings-, ventilatie- en air<br />
conditioning apparatuur en technologie”,<br />
legt Olivier uit. “Een HVAC-installatie heeft<br />
als belangrijkste doel het comfort van de<br />
bewoners van een huis of gebruikers van<br />
een ruimte te bevorderen. Zulke apparaten<br />
gebruiken uiteraard energie. Om daarop te<br />
kunnen besparen moeten het verwarmings -<br />
systeem en de ventilatie van de ruimte<br />
goed op elkaar worden afgestemd.<br />
Een andere uitdaging bestaat erin de<br />
geluidsoverlast van de installatie tot een<br />
minimum te beperken.<br />
Ik werk aan en gebruiksvriendelijke<br />
modelleringsstrategie om zowel de<br />
energie-efficiëntie als de geluidsdemping<br />
van HVAC-leiding systemen te bevorderen.<br />
De kunst bestaat erin om geluidsoverlast<br />
en energieverbruik beperkt te houden<br />
terwijl de luchtkwaliteit in de ruimte<br />
gewaarborgd blijft “.<br />
Verscheidenheid<br />
De onderzoeksgroep van Olivier bestaat<br />
uit ruim 90 doctorandi. Hun onderzoek<br />
bestrijkt een brede waaier van vakgebieden<br />
en toepassingen. Ze zijn bedrijvig op<br />
vrijwel alle campussen van de Faculteit<br />
Industriële Ingenieurswetenschappen en<br />
vormen als zodanig een goede afspiegeling<br />
van de multicampusfaculteit. Binnen het<br />
Departement Werktuigkunde heeft LMSD<br />
ook een stevige voet aan de grond in<br />
de Faculteit Ingenieurswetenschappen.<br />
“De verscheidenheid van het onderzoek<br />
maakt dat LMSD soepel kan inspelen op<br />
de telkens andere thema’ van initiatieven<br />
zoals de Kinderuniversiteit”, meent Olivier.<br />
Experiment<br />
Op 23 oktober verzorgden Olivier en zijn<br />
collega’s twee workshops voor telkens<br />
een twintigtal jongeren van acht tot dertien<br />
jaar. Zoals de vorige jaren waren de<br />
sessies in een mum van tijd volgeboekt.<br />
Na een inleidend college naar keuze over<br />
het ontstaan van het heelal en de zon of<br />
het energiesysteem van de toekomst,<br />
konden de deelnemers zich uitleven in<br />
hands-on proeven en experimenten over<br />
trillingen en beweging in de ruimte en<br />
het gebruik ervan om satellieten te<br />
positioneren. Verder was er ook aandacht<br />
voor bewegen in een staat van gewichts -<br />
loosheid en de voortplanting van geluid<br />
in de kosmos.<br />
Yves Persoons<br />
www.kuleuven.be/kinderuniversiteit<br />
38
Olivier Van Dessel<br />
© Julie Feyaerts<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
39
WETENSCHAPSCOMMUNICATIE<br />
Françoise Chombar<br />
© Johan Vandroogenbroeck<br />
40
FRANÇOISE CHOMBAR:<br />
DE STEMINIST SPREEKT<br />
“Als STEMinist zal ik me met een grote gedrevenheid blijven inzetten voor meer STEM<br />
en inclusie, omwille van de positieve impact op onze economie, onze planeet en onze<br />
samenleving als geheel”, beloofde Françoise Chombar na de ontvangst van de eerste<br />
erepenning van de Groep Wetenschap & Technologie van de KU Leuven op 12 oktober 2021.<br />
Wie is zij en wat bezielt haar? Een portret.<br />
Een tolk Nederlands-Engels-Spaans uit het Kortrijkse die<br />
een hightech bedrijf opricht en uitbouwt tot een wereld -<br />
speler in de micro-elektronica, kom je niet elke dag tegen.<br />
Als zulke witte raaf zich ook nog eens opwerpt als een<br />
voorvechter en inspirator in het STEM-domein en zich met hart<br />
en ziel inzet om diversiteit en inclusie te bevorderen binnen en<br />
buiten het bedrijfsleven, dan kan het nog enkel gaan om<br />
Françoise Chombar, Chairwoman van de chipproducent Melexis<br />
en voorzitter van het Vlaamse STEM-platform.<br />
Als primus inter pares van de groep experten die de Vlaamse<br />
regering adviseert inzake STEM, trok ze in het najaar van 2021<br />
aan de alarmbel. “Vlaanderen dreigt de STEM-trein te missen”,<br />
luidde het. “De plannen van de Vlaamse regering, uitgewerkt in<br />
de STEM-agenda 2030, getuigen van weinig richting en ambitie”.<br />
En dat op een moment waarop het bedrijfsleven en de economie<br />
kreunen onder het tekort aan technici en ingenieurs. En levens -<br />
lang leren in elk van de STEM-gebieden een kwestie van<br />
(over)leven of verdwijnen is.<br />
Wow-effect<br />
In haar jeugd is Françoise al ‘goed in talen’ maar ze heeft ook<br />
interesse in techniek: de manier waarop toestellen werken,<br />
hoe ze in elkaar zitten en waarom ze zijn bedacht. Bovendien<br />
blijkt ze ook over een opmerkelijk organisatietalent te beschikken.<br />
Ze herinnert zich nog levendig haar eerste bezoek aan Flanders<br />
Technology International, de technologiebeurs in de Gentse<br />
expohallen en het ‘wow-effect’ dat deze hoogmis van de<br />
hightech destijds bij haar opriep. Toeval of niet zit ze tijdens<br />
haar studie aan de UGent op kot met ingenieursstudenten.<br />
Haar huwelijk met een ingenieur Elektrotechniek bij MIETEC-Alcatel<br />
bezegelt haar intrede in de wereld van de micro-elektronica.<br />
Het jonge koppel vertrekt in 1985 naar Duitsland voor de opstart<br />
van Elmos, een producent van halfgeleiders. Françoise wordt<br />
verantwoordelijk voor de productieplanning en de customer -<br />
service, een job die haar op het lijf is geschreven.<br />
Terug in België vier jaar later ontpopt ze zich tot een volleerd<br />
ondernemer met de oprichting van Melexis, ontwikkelaar en<br />
producent van geavanceerde halfgeleiders voor de auto-industrie.<br />
Ze begint haar carrière als operations manager en wordt in 2003<br />
CEO, een functie die ze tot augustus 2021 blijft uitoefenen.<br />
Automotive en meer<br />
Met Françoise aan het roer groeit Melexis uit tot een top 3 onder -<br />
neming in de sector van automotive halfgeleiders en de productie<br />
van IC’s (chips). Het bedrijf telt 1500 medewerkers verspreid over<br />
12 vestigingen worldwide. “Wist je dat elke nieuwe wagen<br />
wereldwijd gemiddeld <strong>18</strong> chips van Melexis aan boord heeft?”,<br />
vraagt Françoise trots. “Met innovaties zoals de gecombineerde<br />
sensor voor slimme banden en intelligente autoverlichting gaan<br />
we voor 20 chips in elke wagen en meer. Dat aantal kan nog<br />
oplopen als de autonome voertuigen met optische sensor IC’s<br />
in gebruik worden genomen”.<br />
Melexis’ ambitie reikt verder dan automotive. “We willen ook<br />
groeien in andere markten”, bevestigt Françoise. “In alternatieve<br />
mobiliteit bijvoorbeeld, maar ook in de consumentenelektronica,<br />
robotica en gezondheidszorg. Ons motto is ‘Inspiring Engineering’.<br />
We werken aan een toekomst die veilig, clean, comfortabel,<br />
gezond en duurzaam is”.<br />
Dat dit geen holle slogan is, blijkt uit Melexis’ inzet tijdens de<br />
coronapandemie. “Onze chips zijn vitale onderdelen in beademings -<br />
apparaten op de intensieve zorg, point-of-care toepassingen en<br />
COVID-19 testen”, vertelt Françoise.<br />
Waarden<br />
Van bij de start voert Melexis een aantal belangrijke waarden<br />
hoog in het vaandel. Maatschappelijke verantwoordelijkheid,<br />
diversiteit, inclusie en STEM nemen een prominente plaats in.<br />
Het bedrijf telt 49 nationaliteiten in zijn vestigingen en 33% van<br />
de medewerkers zijn vrouwen. ><br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
41
WETENSCHAPSCOMMUNICATIE<br />
“Akkoord, het kan nog beter maar voor een hightech bedrijf zitten<br />
we ruim boven het gemiddelde, zeker als je naar de teamleads<br />
en onze C-suite kijkt”, aldus Françoise “en onze Raad van<br />
Bestuur telt evenveel mannen als vrouwen.”<br />
Het stokpaardje van het bedrijf is het sensibiliseren van jongeren<br />
voor wetenschap en technologie. Als STEM-ambassadeur werkt<br />
Melexis nauw samen met de STEM-Academies, medewerkers<br />
fungeren als technologiementor in scholen en het bedrijf is vaak<br />
present op wetenschap populariserende initiatieven zoals de Dag<br />
van de Wetenschap en Sound of Science. Telkens worden<br />
verschillende STEM-profielen in de kijker gezet met bijzondere<br />
aandacht voor vrouwelijke rolmodellen. Françoise zelf geeft het<br />
goede voorbeeld als voorzitter van het STEM-platform, een functie<br />
die ze bekleedt sinds 2015 en ze bijzonder ter harte neemt.<br />
Genderevenwicht<br />
Technologie en genderevenwicht beschouwt Françoise als de<br />
meest kritische uitdagingen van het moment. “In de STEMingrediënten<br />
zit het potentieel om alle mondiale problemen aan<br />
te pakken: klimaatverandering, honger, vervuiling van lucht en<br />
water, epidemieën. Dat is uiteraard positief, maar er zijn ook<br />
voldoende degelijk opgeleide mensen nodig om de technologieën<br />
te ontwikkelen, te bouwen en te implementeren. Daar knelt de<br />
schoen. Er is een schrijnend tekort aan STEM-professionals.<br />
En de grote afwezigen zijn – zoals bekend – de dames.<br />
Het probleem is niet nieuw. In 2017 lekte een interne nota van<br />
een Google-medewerker uit. Daarin stond te lezen dat het verloren<br />
moeite is om vrouwen aan te trekken. De hersenen van vrouwen<br />
zijn daar niet voor gemaakt en mochten de dames het intellectueel<br />
aankunnen, dan hebben ze meestal geen interesse in technologie.<br />
De medewerker in kwestie werd wel ontslagen, maar wat hij<br />
beweerde, leeft nog altijd in brede lagen van de bevolking.<br />
Glazen plafond<br />
“Inmiddels is afdoend bewezen dat de gender gap niet terug<br />
te voeren is op intelligentie “, vervolgt Françoise. “Volgens mij is<br />
het in eerste instantie een kwestie van motivatie. Vrouwen en<br />
mannen zijn op een verschillende wijze gemotiveerd. Terwijl mannen<br />
eerst kijken naar het ‘wat’, vragen vrouwen eerder naar het ‘hoe’<br />
met speciale aandacht voor het welzijn. Beide vormen van<br />
motivatie zijn complementair. Meer nog, samen zorgen ze voor<br />
een win-win situatie waar iedereen beter van wordt. Laat meisjes<br />
en jongens elkaar coachen en van elkaar leren. Zo creëer je<br />
inclusie, de kweekvijver van innovatie”.<br />
Aan de retoriek van het ‘glazen plafond’ – inmiddels al 40 jaar<br />
oud – doet Françoise niet mee. “Eigenlijk is dat niet het probleem<br />
van de vrouwen. Het zit dieper, niet hoger. Aan de basis van<br />
de gender gap liggen ingebakken stereotypen die van generatie<br />
op generatie worden doorgegeven. Je zou kunnen spreken van<br />
subliminale boodschappen met informatie die wordt overgedragen<br />
zonder dat ze voor de ontvanger waarneembaar is maar die wel<br />
door het onbewuste wordt verwerkt waardoor ze onopgemerkt<br />
kan aanzetten tot gedrag. Zo komt het dat meisjes bijna zeker<br />
poppen krijgen als speelgoed en jongens auto’s. Zo wordt<br />
verwacht dat jongens stoer en sterk zijn en meisjes zorg- en<br />
volgzaam. Uit onderzoek blijkt dat meisjes pas een nieuwe<br />
uitdaging aangaan als ze minstens aan 80% van de vereisten<br />
voldoen. Bij de jongens ligt de drempel op 60%. De gender gap<br />
manifesteert zich lang voor het glazen plafond”.<br />
Rolmodel<br />
De school en meer bepaald de leraren zijn eveneens betrokken<br />
partij bij de gender gap. Françoise verwijst in dat verband naar<br />
een rapport van de EU waaruit blijkt dat meisjes beduidend lager<br />
presteren bij leraren met gendervooroordelen. Zelfs onbewust<br />
kunnen zulke leraren een negatieve impact hebben op het<br />
zelfvertrouwen en op het niet-kiezen voor STEM-richtingen.<br />
Een sterk positieve invloed daarentegen werd vastgesteld bij<br />
inspirerende vrouwelijke rolmodellen en gepassioneerde niet<br />
vooringenomen STEM-leerkrachten.<br />
Ook het moment waarop de rolmodellen op het toneel<br />
verschijnen, is belangrijk. Uit ander onderzoek blijkt dat meisjes<br />
op heel jonge leeftijd wel open staan voor techniek maar die<br />
interesse vanaf hun twaalfde snel verliezen. In die leeftijdsperiode<br />
zouden vrouwelijke rolmodellen in de school actief moeten zijn<br />
waaraan de meisjes zich kunnen spiegelen.<br />
In het ‘Ingenieus Zomerkamp’ voor tien-tot veertienjarigen op<br />
Campus Groep T in Leuven worden sinds twee jaar meisjes en<br />
jongens van elkaar gescheiden. Waar voorheen het kamp bijna<br />
uitsluitend jongens aantrok, is de aparte meidengroep in een<br />
mum van tijd volzet. “Hier speelt dan weer een andere factor<br />
een rol”, legt Françoise uit. “Die van de sociale vergelijking.<br />
Meisjes meten zich liever niet met jongens en voelen zich<br />
zelfzekerder onder elkaar”. Overigens moesten de resultaten van<br />
de meisjes na afloop niet onderdoen voor die van de jongens,<br />
wat voorheen in de ‘gemengde’ groep niet het geval was.<br />
Idealen<br />
Françoise is niet alleen een STEMinist, ze is ook een overtuigd<br />
optimist. Ze gelooft dat het in één generatie mogelijk moet zijn<br />
om een genderevenwicht te bereiken en zodoende het nijpend<br />
tekort aan STEM-professionals te delgen. “De jongeren van<br />
vandaag – jongens én meisjes – hebben gelukkig nog idealen.<br />
Kijk maar naar hun inzet voor de klimaatzaak, voor een beter<br />
leefmilieu, voor meer rechtvaardigheid. Deze generatie is<br />
opgegroeid met het internet, met sociale media, met smart -<br />
phones. De jongeren van vandaag staan op en gaan slapen<br />
met technologie. Als we hen kunnen overtuigen dat de<br />
technologie die ze omarmen de betere wereld kan creëren<br />
waarvoor ze zich inzetten, is de ommezwaai definitief ingezet.<br />
Dat wil ik nog meemaken.”<br />
Yves Persoons<br />
42
WETENSCHAPSCOMMUNICATIE<br />
STEM CHALLENGE 2022:<br />
WELKE TOREN BLIJFT OVEREIND?<br />
Op donderdag 7 mei 2022 bestormen jonge torenbouwers voor het derde jaar op rij<br />
de Technologiecampus Gent. Ze nemen het tegen elkaar op in een spannende afvalwedstrijd,<br />
waarin de constructie die het langst een aardbeving kan doorstaan, wint. Inspirator en<br />
coördinator Dimitri Coppens geeft uitleg bij deze originele idee om wetenschap en<br />
technologie te promoten bij jongeren.<br />
Leerrijk, spannend en leuk, dat zijn de beproefde<br />
ingrediënten van de Gentse Stem Challenge. “We dagen<br />
vijfde- en zesdejaars secundair onderwijs uit om in groepjes<br />
van vier tot zes een toren te bouwen met huis-, tuin- en keuken -<br />
materiaal”, vertelt Dimitri. “De toren moet zodanig ontworpen<br />
en gebouwd zijn, dat hij zo lang mogelijk overeind blijft in een<br />
aardbeving opgewekt door een triltafel. Om alle teams dezelfde<br />
startkansen te geven, moeten ze gebruik maken van eenzelfde<br />
materialenkit en gelden voor ieder team dezelfde structuur -<br />
vereisten inzake afmetingen, belasting op de verdiepingen, enz.<br />
Bij de eindbeoordeling is overigens niet alleen het uithoudings -<br />
vermogen van de toren van tel, we houden ook rekening met<br />
factoren zoals het gewicht en het spaarzaam gebruik van materiaal”.<br />
Frequentie<br />
Op de dag des oordeels worden de torens onderworpen aan<br />
een proef op de triltafel. Die tafel is door Dimitri en zijn collega’s<br />
zodanig ontworpen dat de trillingen kunnen variëren in intensiteit.<br />
“De proef begint rustig met een amplitude van 0,025 g, maar na<br />
één minuut wordt de intensiteit telkens met 0,25 g opgedreven.<br />
Gedurende deze cycli van één minuut varieert de frequentie<br />
waarmee de tafel beweegt van 15 Hz tot 1 Hz. In dat gebied<br />
situeren zich namelijk de frequenties waar de torens gevoelig<br />
voor zijn. Eenmaal de proef is gestart, stijgt de spanning bij de<br />
teamleden en de toeschouwers ten top. Keer op keer doen zich<br />
verrassingen voor want het is niet altijd het meest robuust<br />
uitziende exemplaar dat het langst overeind blijft. Slim berekend<br />
is doorgaans doeltreffender dan sterk gebouwd”.<br />
Junior College<br />
Een trillingsbestendige toren bouwen is geen nattevingerwerk.<br />
Zowel de leerlingen als hun leraren krijgen dan ook de kans om<br />
zich voor te bereiden op de competitie. “Van de leerlingen<br />
verwachten we dat ze eerst de Junior College module ‘Buigen,<br />
beven, barsten’ volgen”, bevestigt Dimitri. “Die bevat de<br />
theoretische achtergrond die nodig is om met kennis van zaken<br />
aan de slag te gaan. Aan deze module hebben onze collega’s<br />
Katrien Van Nimmen en Stef Pillaert meegewerkt”.<br />
“De leraren van hun kant kunnen vooraf deelnemen aan een<br />
gratis bijscholing op de campus. Die stelt hen in staat om zelf<br />
de workshop ‘Bevende bruggen en trillende torens’ te geven<br />
in de klas. Daar hoort ook een uitleenkoffer bij met materiaal<br />
om te experimenteren en een bundel met opdrachten. Een toren<br />
bouw je niet op los zand, eerst moeten de fundamenten<br />
worden gelegd”.<br />
Yves Persoons<br />
www.kuleuven.be/campussen/technologiecampus-gent<br />
Klik op ‘aanbod voor leraren’.<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
43
ALUMNUS IN DE KIJKER<br />
CHARLOTTE<br />
VAN DE VOORDE:<br />
HOOGVLIEGER<br />
OP HET TARMAC<br />
Industrieel ingenieurs zijn van vele markten thuis.<br />
Ook uit de luchtvaart zijn ze niet meer weg te denken.<br />
Geen enkel nieuw of gemodificeerd vliegtuig kan opstijgen<br />
zonder volledig luchtwaardig te zijn verklaard. Daar hebben<br />
de zgn. ‘Initial Airworthiness Engineers’ nogal wat inspraak in.<br />
Charlotte Van de Voorde, afgestudeerd op Campus Brugge,<br />
wist zulke job te bemachtigen bij Sabena Aerospace.<br />
In september 2021 sleepte ze als eerste vrouw ook al de VLRI<br />
Award in de wacht. Een portret van een bevlogen ingenieur.<br />
Eigenlijk was Charlotte al aan de slag<br />
bij Sabena Aerospace in Zaventem<br />
lang voor ze in 2020 afstudeerde.<br />
In het kader van haar masterproef zette<br />
ze er een hoogperformante organisatie op<br />
poten om inzake design de complexe<br />
luchtvaartwetgeving te vertalen naar de<br />
werkvloer. Ze formuleert het als volgt:<br />
“De luchtvaart behoort tot de meest gere -<br />
glementeerde en gecertificeerde sectoren.<br />
Elke aanpassing aan of in een toestel<br />
moet voldoen aan strikte voorwaarden.<br />
De ‘Initial Airworthiness Engineer’ maakt<br />
een classificatie van de modificatie(s) en<br />
stelt een certificatieplan op. Daarin wordt<br />
haarfijn uitgelegd welke analyses, tests of<br />
bewijzen nodig zijn om het toestel veilig<br />
voor vlucht te verklaren. Veiligheid is<br />
uiteraard prioritair, maar er zijn ook andere<br />
factoren in het spel zoals de financiële en<br />
praktische haalbaarheid”.<br />
Geen piloot, wel ingenieur<br />
Van kindsbeen af was Charlotte al gefasci -<br />
neerd door vliegtuigen. Haar meisjesdroom<br />
– gevechtspiloot worden van een F16 –<br />
zag ze in rook opgaan toen ze na de<br />
secundaire school net niet in de toelatings -<br />
proef slaagde.<br />
Gesterkt (of getroost) door de idee dat<br />
luchtvaart meer omvat dan vliegen, schreef<br />
ze zich in voor de ingenieursopleiding in<br />
Oostende (inmiddels Campus Brugge),<br />
de enige plaats in Vlaanderen die de optie<br />
Luchtvaarttechnologie aanbiedt.<br />
“De opleiding bood precies wat ik zocht”,<br />
vertelt Charlotte. “Een brede, polyvalente<br />
basisvorming gecombineerd met een<br />
focus op luchtvaarttechnologie. Heel goede<br />
herinneringen bewaar ik aan de bachelor -<br />
proef waar ik deelnam aan de Dassault<br />
Aviation UAV Challenge, een internationale<br />
competitie waarbij de opdracht erin<br />
bestaat een autonoom vliegende drone<br />
te bouwen”.<br />
“Het hoogtepunt van m’n studie was<br />
zonder twijfel de masterproef onder de<br />
deskundige en inspirerende leiding<br />
van prof. Jean-Jacques Speyer en Ian<br />
Roberts, voormalig Head of Design en<br />
bedrijfspromotor. Zij openden voor mij een<br />
nieuwe wereld: die van de luchtvaart -<br />
regulering en hoe ze toe te passen in de<br />
praktijk. Voor alle duidelijkheid, dit gaat<br />
over veel meer dan haarkloverij over<br />
regeltjes. Voordat je aan de wetgeving<br />
Charlotte Van de Voorde<br />
© Geert Vanden Wijngaert<br />
toe bent, moet je eerst grondig vertrouwd<br />
zijn met vliegtuigdesign, -bouw en<br />
aerodynamica. De wetgeving zelf is dan<br />
ook nog eens opgesplitst in een civiele en<br />
een militaire sector waar verschillende<br />
regels van toepassing zijn”.<br />
Fit to fly<br />
Charlotte behaalde met haar masterproef<br />
een recordscore van <strong>18</strong>,2 op 20.<br />
Geen wonder dat ze kort daarop werd<br />
uitgeroepen tot winnaar van de VLRI-prijs<br />
(Vlaamse Lucht- en Ruimtevaart Initiatieven).<br />
Een prestatie waar ze bijzonder trots<br />
op is en waarmee ze zich met recht en<br />
reden als rolmodel voor de huidige en<br />
toekomstige vrouwelijke ingenieurs wil<br />
positioneren.<br />
44
Solliciteren hoefde ze niet te doen.<br />
Sabena Aerospace, gespecialiseerd in het<br />
onderhoud en de upgrading van civiele en<br />
militaire toestellen, zette haar aan het werk<br />
in het designteam dat ze nota bene zelf<br />
mee oprichtte. Daar vormt ze de schakel<br />
tussen het management en de technische<br />
support die het bedrijf verleent aan de<br />
luchtvaartmaatschappijen.<br />
“Initial Airworthiness Engineers moeten<br />
verzekeren dat een vliegtuig ‘fit to fly’ is<br />
en beantwoordt aan alle ontwerp -<br />
voorschriften”, aldus Charlotte. “Het is<br />
een job met veel variatie omdat je telkens<br />
met andere opdrachten en verschillende<br />
vliegtuigen te maken krijgt. Zo ben ik<br />
momenteel bezig met het laden van een<br />
Intensive Care Unit in de cargoruimte<br />
van de nieuwe Airbus A400M van de<br />
luchtmacht. Pas als het volledige designen<br />
certificatiepakket is geverifieerd,<br />
goedgekeurd en geïmplementeerd kan<br />
het toestel veilig op medische missie<br />
vertrekken”.<br />
Charlotte heeft overigens nog meer<br />
pijlen op haar boog. In de groep waar<br />
Sabena Aerospace toe behoort, is ze<br />
als projectingenieur bedrijvig met de<br />
automatisering van de productielijnen bij<br />
Sabca, een multi-technology lucht- en<br />
ruimtevaartleverancier. Een welgekomen<br />
aanvulling bij haar job die haar vertrouwd<br />
maakt met de complete levenscyclus van<br />
de producten.<br />
Allround ingenieur<br />
Een veelzijdige job veronderstelt een<br />
brede waaier van competenties. “Initial<br />
Airworthiness Engineering is daar een<br />
goed voorbeeld van”, bevestigt Charlotte.<br />
“Het is een mix van technische kennis,<br />
managementvaardigheden en professionele<br />
skills als communicatie, teamwork en<br />
klant gerichtheid. Probleemoplossend ver -<br />
mogen en besluitvaardigheid staan ook<br />
hoog op het lijstje. Stressbestendigheid<br />
eveneens. Kortom, een job voor een<br />
echte allrounder”.<br />
Yves Persoons<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
45
ALUMNUS IN DE KIJKER<br />
THE AGILE ENGINEER<br />
"The world is constantly changing, so you have to be able<br />
to deal with change as an organization and as an individual.<br />
This became very clear during the corona pandemic.<br />
Those who don't change fast enough will disappear from the<br />
scene," says Jef Cumps, co-founder of iLean and seasoned<br />
change facilitator and trainer. Agility and self-management<br />
are his tools to stay in the running.<br />
Engineer, entrepreneur, coach,<br />
trainer, inspirational speaker, writer.<br />
Jef is, can and does it all. His career<br />
is a textbook example of the versatility of<br />
the master’s in engineering technology of<br />
KU Leuven.<br />
Jef graduated in 2001 as Electronics-ICT<br />
engineer from the then University College<br />
Group T in Leuven. He immediately<br />
started working as an IT programmer at<br />
the software company Cronos, a classic<br />
starting job for an electronics engineer.<br />
During the six years he spent in this<br />
position, he attracted attention from<br />
large and small customers as an all-round<br />
professional who combined technical<br />
know-how with the ability to get the best<br />
out of people and teams. From programmer<br />
pur sang (hard skills), he evolved to<br />
management consultancy and then to<br />
coaching and training of professional<br />
competencies (soft skills). During this<br />
period, he immersed himself in NLP<br />
(Neurolinguistic programming), personal<br />
coaching, Agile, Lean and Sociocracy.<br />
In 2007, he co-founded iLean, a consul -<br />
tancy firm specialized in the combination<br />
of Agile and Sociocracy principles and<br />
techniques.<br />
High performing<br />
What do Agile and Sociocracy stand for?<br />
Jef explains: "Agile focuses on how<br />
product development teams can work<br />
really efficiently and create added value for<br />
the customer. In essence it comes down<br />
to enabling small, self-organising teams to<br />
continuously deliver value and continuously<br />
improve. Sociocracy is all about governance<br />
and how to run an organisation based on<br />
equivalence, collective intelligence and<br />
continuous learning. It shows you how to<br />
pull self-determination to the organisational<br />
level, creating flexible structures and<br />
leveraging decentralized power".<br />
The trump card of iLean is the combination<br />
of bringing in powerful processes and<br />
focusing on effective collaboration.<br />
According to Jef, it is "the most powerful<br />
way to grow resilient and high-performing<br />
teams and organisations. That's why I will<br />
always combine both views”.<br />
Autonomy<br />
iLean has around 20 employees, of whom<br />
a lot have an engineering or ICT back -<br />
ground. However, they certainly do not<br />
work exclusively for electronics or hightech<br />
companies. Their clients include<br />
governments, hospitals, and social profit<br />
organisations. "It doesn't really matter<br />
what sector the customer is in", says Jef.<br />
"We activate the self-management<br />
capacity of employees and teams with a<br />
view to creating maximum cooperation<br />
and satisfaction among stakeholders<br />
inside and outside the organisation".<br />
One of iLean's satisfied customers is the<br />
KU Leuven, more specifically the central<br />
IT department, an organisation with 300<br />
employees. In just a few years, it has been<br />
transformed from a hierarchical structure<br />
to an agile organisation in which individuals<br />
and teams work together in different<br />
ways, depending on the task or context.<br />
"Using Sociocracy 3.0 we have encouraged<br />
collaboration between teams so that<br />
decisions can be taken where the most<br />
expertise is," continues Jef. "We also<br />
introduced people coaches who operate<br />
across teams. When the department had<br />
to operate remotely from one day to the<br />
next during the lock-down last year,<br />
everything went smoothly. It was a test<br />
that agile and sociocracy work effectively<br />
even in difficult circumstances".<br />
Novella<br />
Jef put his broad knowledge and rich<br />
experience to book in 'Sociocracy 3.0 -<br />
The Novel', which was published in 20<strong>18</strong>.<br />
It tells the story of the company HRS that<br />
threatens to become a victim of its own<br />
success. Kris, the new CEO, is faced with<br />
the difficult task of getting the organisation<br />
afloat. Using Sociocracy 3.0 techniques,<br />
he manages to make the company<br />
successful again. "What presents itself as<br />
a novella is actually meant as a practical<br />
guide towards resilient, innovative and<br />
humane organizations", says Jef. The book<br />
has received much acclaim from the<br />
public and the press, both at home and<br />
abroad. Urs Bolten, Managing Director<br />
of Blum International Consulting speaks<br />
of 'an important contribution to try new<br />
leadership approaches' and 'a wellwritten,<br />
highly readable and easily<br />
understandable book'.<br />
Since he wants to spend more time training<br />
and facilitating teams and organisations,<br />
Jef left recently the governance and<br />
growth of the company in the hands of<br />
Kris Philippaerts, a fellow Group T<br />
alumnus and iLean’s co-founder. This way,<br />
Jef is enabling new growth opportunities<br />
for the company, as allowing himself to<br />
contribute more to the world of work.<br />
Yves Persoons<br />
46
Jef Cumps<br />
© Joren De Weerdt<br />
<strong>CONNECTING</strong><br />
47
ROBERT WILLEMS WINT<br />
ALUMNI INGENIEURS AWARD 2022<br />
Sinds vorig jaar bekroont Alumni<br />
Ingenieurs KU Leuven twee<br />
afgestudeerden – één van de<br />
Faculteit Ingenieurswetenschappen en<br />
één van de Faculteit Industriële Ingenieurs -<br />
wetenschappen – voor hun verdiensten<br />
en carrièrepad. Op 13 januari 2022 werd<br />
Robert Willems uitgeroepen tot winnaar<br />
in de categorie industrieel ingenieur.<br />
An Caluwaerts viel in de prijzen bij de<br />
burgerlijk ingenieurs.<br />
Robert Willems studeerde in 1989 af als<br />
ing. Elektromechanica aan de toenmalige<br />
Katholieke Hogeschool Limburg (nu<br />
Campus Diepenbeek) en maakte carrière<br />
in de sector van de tunnelboringen.<br />
Na zes jaar als projectingenieur bij<br />
K-Boringen in Hasselt, gaat hij aan de<br />
slag bij het Duitse bedrijf Herrenknecht,<br />
producent van tunnelboormachines.<br />
Van verkoopingenieur werkt hij zich snel<br />
op tot Global Sales & Marketing Director,<br />
verantwoordelijk voor de wereldwijde<br />
sales strategie van de onderneming.<br />
Business Angel<br />
In 2008 richt Robert Down2Earth op,<br />
gespecialiseerd in de revisie en hergebruik<br />
van tunnelboormachines. Als zelfstandig<br />
ondernemer wordt hij een belangrijke<br />
speler in de nichemarkt van de No Dig<br />
industrie waarbij geen grondwerken<br />
worden uitgevoerd. In 20<strong>18</strong> draagt Robert<br />
de dagelijkse leiding van zijn bedrijf over<br />
en concentreert zich op consultancy in<br />
de tunnelbouw en de internationale<br />
handel. Hij vervoegt tevens het Business<br />
Angels Network Vlaanderen (BAN) waar<br />
hij al ruim tien jaar jonge starters met<br />
raad en daad bijstaat om snel een sterke<br />
positie in hun segment te veroveren. Zijn<br />
deelneming aan het Project Hardball<br />
getuigt van eenzelfde engagement om<br />
jonge ondernemers te steunen bij het<br />
realiseren van hun businessplan.<br />
Rolmodel<br />
Alumni Ingenieurs KU Leuven kent aan<br />
Robert Willems de Alumni Award toe<br />
omwille van zijn grote verdiensten als<br />
ingenieur en ondernemer en dat zowel<br />
nationaal als internationaal. Dit samen<br />
met zijn inzet voor jonge starters maken<br />
van hem een inspiratiebron en rolmodel<br />
voor de huidige en toekomstige<br />
industrieel ingenieurs.<br />
In de categorie burgerlijk ingenieurs gaat<br />
de Alumni Award naar An Caluwaerts,<br />
CEO van Telenet. De prijzen worden<br />
uitgereikt op 10 mei 2022 tijdens een<br />
plechtigheid in het Arenbergkasteel<br />
van Heverlee.<br />
Yves Persoons<br />
Blijf in contact<br />
Word lid van Alumni Ingenieurs KU Leuven<br />
of hernieuw je lidmaatschap<br />
3 3 keer per jaar ConnectING in je brievenbus, uitgegeven<br />
door de Faculteit Industriële Ingenieurswetenschappen in<br />
samenwerking met de alumnikringen<br />
3 Sponsoring van promotiebijeenkomsten<br />
3 Uitnodigingen voor heel wat universitaire activiteiten en<br />
exclusieve events<br />
3 Kortingen op o.a. Festival van Vlaanderen en andere<br />
Samenaankoop KU Leuven-voordelen zoals kortingen op<br />
Kinepolis filmtickets, pretparkbezoeken e.a.<br />
3 …<br />
Bouw aan je kennis. Deel ervaringen.<br />
Verruim je netwerk. Blijf verbonden.<br />
www.linkedin.com/groups/42357/<br />
Je kan je lidmaatschap (25 euro) combineren met een<br />
lidmaatschap van de ie-net ingenieursvereniging.<br />
connect.kuleuven.cloud