2021 11 13 Adès, Bianchi en Brahms - Quatuor Diotima + Mark Simpson
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Za <strong>13</strong> nov <strong>2021</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
Serie<br />
Kamermuziek<br />
Internationaal<br />
<strong>Adès</strong>, <strong>Bianchi</strong> <strong>en</strong> <strong>Brahms</strong><br />
<strong>Quatuor</strong> <strong>Diotima</strong><br />
+ <strong>Mark</strong> <strong>Simpson</strong><br />
Het gratis beschikbaar stell<strong>en</strong> van dit digitale<br />
programmaboekje is e<strong>en</strong> extra service<br />
ter voorbereiding op het concert. Het is<br />
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />
tijd<strong>en</strong>s het concert te raadpleg<strong>en</strong> via uw mobiele<br />
telefoon. Dit is namelijk zeer stor<strong>en</strong>d voor de<br />
andere concertbezoekers.<br />
Bij voorbaat dank.
Programma<br />
<strong>Adès</strong>, <strong>Bianchi</strong> <strong>en</strong> <strong>Brahms</strong><br />
<strong>Quatuor</strong> <strong>Diotima</strong> + <strong>Mark</strong><br />
<strong>Simpson</strong><br />
<strong>Quatuor</strong> <strong>Diotima</strong>:<br />
Yun-P<strong>en</strong>g Zhao viool<br />
Constance Ronzatti viool<br />
Franck Chevalier altviool<br />
Pierre Morlet cello<br />
Serie<br />
Kamermuziek<br />
Internationaal<br />
Za <strong>13</strong> nov <strong>2021</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 - 22.00 uur<br />
ca. 40 minut<strong>en</strong> voor de pauze<br />
ca. 40 minut<strong>en</strong> na de pauze<br />
<strong>Mark</strong> <strong>Simpson</strong> klarinet<br />
Oscar <strong>Bianchi</strong> (1975)<br />
Sintonía (2019)<br />
··<br />
♪ = 54<br />
··<br />
Fugace ma plastico<br />
··<br />
Ritrovato e misterioso<br />
··<br />
Sospeso ed incalzante<br />
Thomas <strong>Adès</strong> (1971)<br />
Alchymia (2012; Nederlandse première) *<br />
··<br />
A Sea Change<br />
··<br />
The Woods so Wild<br />
··<br />
Lachrimae<br />
··<br />
Divisions on a Lute Song<br />
Pauze<br />
Johannes <strong>Brahms</strong> (1833 - 1897)<br />
Strijkkwartet nr. 2 in a op. 51 nr. 2 (1873)<br />
··<br />
Allegro non troppo<br />
··<br />
Andante moderato<br />
··<br />
Quasi Minuetto, moderato<br />
··<br />
Finale. Allegro non assai<br />
* mede in opdracht van Muziekgebouw aan ‘t IJ<br />
B<strong>en</strong>t u niet verget<strong>en</strong> uw mobiele<br />
telefoon uit te zett<strong>en</strong>?<br />
Dank u wel.<br />
2
Toelichting<br />
Hoewel Johannes <strong>Brahms</strong> zijn eerste twee strijkkwartett<strong>en</strong> vol twijfel aan de wereld<br />
prijsgaf, werd zijn werk e<strong>en</strong> belangrijke inspiratiebron voor twintigste-eeuwse<br />
componist<strong>en</strong> om de wereld van het strijkkwartet verder te verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Die verk<strong>en</strong>ning zet<br />
zich ook in deze eeuw voort.<br />
Zo plaatst Oscar <strong>Bianchi</strong> e<strong>en</strong> totaal andere,<br />
vervreemd<strong>en</strong>de klankwereld naast de bij<br />
vlag<strong>en</strong> volksmuziekachtige klank<strong>en</strong> van<br />
<strong>Brahms</strong>, terwijl hij wel op e<strong>en</strong> vergelijkbare<br />
wijze met zijn basismotiev<strong>en</strong> omgaat.<br />
En zo grijpt Thomas <strong>Adès</strong> het werk van<br />
vele voorgangers juist aan om zijn geheel<br />
eig<strong>en</strong> visie op de muziekgeschied<strong>en</strong>is te<br />
gev<strong>en</strong>. In zijn nieuwe werk Alchymia, mede<br />
in opdracht van Muziekgebouw aan ’t IJ<br />
geschrev<strong>en</strong>, breidt hij het strijkkwartet uit<br />
tot e<strong>en</strong> klarinetkwintet om te reflecter<strong>en</strong> op<br />
de tijd van de alchemist<strong>en</strong> uit de Engelse<br />
zesti<strong>en</strong>de eeuw <strong>en</strong> uiteindelijk zijn eig<strong>en</strong><br />
goud te smed<strong>en</strong>.<br />
Oscar <strong>Bianchi</strong><br />
Sintonía<br />
De Italiaans-Zwitserse componist Oscar<br />
<strong>Bianchi</strong> maakte in 2005 in Nederland<br />
furore door het winn<strong>en</strong> van de Gaudeamus<br />
Prijs. Ook to<strong>en</strong> al viel zijn werk op door e<strong>en</strong><br />
omgang met de materie die zijn less<strong>en</strong> bij<br />
Salvatore Sciarrino verrad<strong>en</strong>.<br />
<strong>Bianchi</strong> zoekt vaak naar complexe klank<strong>en</strong><br />
als microton<strong>en</strong> <strong>en</strong> multiphonics <strong>en</strong> maakt<br />
ondertuss<strong>en</strong> gebruik van bijzondere<br />
speeltechniek<strong>en</strong> om zijn gedacht<strong>en</strong> te del<strong>en</strong>.<br />
Zijn werk<strong>en</strong> zijn regelmatig gerelateerd<br />
aan grotere maatschappelijke uitdaging<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> interm<strong>en</strong>selijke relaties. Dat is vooral<br />
duidelijk in de drie strijkkwartett<strong>en</strong> die<br />
hij tot nu toe heeft geschrev<strong>en</strong>. Zijn<br />
eerste strijkkwartet behandelde de<br />
familieopstelling, e<strong>en</strong> ritueel gericht op<br />
de vele onbek<strong>en</strong>de <strong>en</strong> onuitgesprok<strong>en</strong><br />
waarhed<strong>en</strong> die vaak spel<strong>en</strong> binn<strong>en</strong><br />
familieband<strong>en</strong> <strong>en</strong> relaties. Zijn tweede<br />
kwartet ging over ethisch <strong>en</strong> politiek gelad<strong>en</strong><br />
kwesties, zoals de migrant<strong>en</strong>crises in Europa<br />
in 2016. Dat kwam tot uiting in het gebruik<br />
van het ‘vreemde’ instrum<strong>en</strong>t de Waldteufel,<br />
e<strong>en</strong> trommel met e<strong>en</strong> nylon snaar aan<br />
e<strong>en</strong> stang. Over zijn laatste strijkkwartet<br />
zeg <strong>Bianchi</strong> zelf: ‘Mijn rec<strong>en</strong>tste <strong>en</strong> derde<br />
strijkkwartet Sintonía uit 2019 is gericht op<br />
het evaluer<strong>en</strong> van de rijkdom <strong>en</strong> de gevolg<strong>en</strong><br />
van het opnem<strong>en</strong> van het zog<strong>en</strong>aamde<br />
‘anders-zijn’ in ons lev<strong>en</strong>. Dat wil zegg<strong>en</strong>,<br />
hoe het archaïsche, het zog<strong>en</strong>aamde ‘verre’<br />
(waar dit anders-zijn vaak mee wordt<br />
geassocieerd) onderdeel zou kunn<strong>en</strong><br />
word<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> redelijk betek<strong>en</strong>isvolle<br />
dialoog binn<strong>en</strong> vorm<strong>en</strong> van vooruitgang<br />
<strong>en</strong> intellectuele ontwikkeling. In plaats<br />
van het ‘anders-zijn’ te ontk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> of te<br />
bagatelliser<strong>en</strong> (door banale of onaang<strong>en</strong>ame<br />
vorm<strong>en</strong> van culturele toe-eig<strong>en</strong>ing), zou e<strong>en</strong><br />
nieuw cultureel waard<strong>en</strong>systeem gebaseerd<br />
op e<strong>en</strong> interne expansie van de ziel ons<br />
kunn<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> echte groei van<br />
artistieke output.’<br />
3
Toelichting<br />
In het vierdelige Sintonía waarvan de<br />
del<strong>en</strong> nag<strong>en</strong>oeg zonder pauze in elkaar<br />
overgaan ‘illustreert’ <strong>Bianchi</strong> de metafoor<br />
van het opnem<strong>en</strong> van het anders-zijn door te<br />
beginn<strong>en</strong> met de vier instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die min of<br />
meer unisono spel<strong>en</strong>. Microtonale afwijking<strong>en</strong><br />
groei<strong>en</strong> uit tot glissandi <strong>en</strong> transformer<strong>en</strong><br />
geregeld tot e<strong>en</strong> kakofonie van klank<strong>en</strong><br />
die elkaar prober<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong> <strong>en</strong> soms<br />
ev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> quasi-consonant sam<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>.<br />
Uiteindelijk vindt m<strong>en</strong> elkaar in relatieve rust,<br />
al vertelt de laatste ‘zucht’ dat de ‘discussie’<br />
nog niet t<strong>en</strong> einde is.<br />
Thomas <strong>Adès</strong><br />
Alchymia<br />
Zoals <strong>Bianchi</strong> de vier instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van<br />
het strijkkwartet onderling in dialoog laat<br />
gaan over maatschappelijke kwesties, zo<br />
gaat de Engelse Thomas <strong>Adès</strong> in zijn werk<br />
geregeld e<strong>en</strong> dialoog aan met elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong><br />
uit de muziekgeschied<strong>en</strong>is. Dat leidt tot<br />
caleidoscopische werk<strong>en</strong> waarin krachtige<br />
moderne textur<strong>en</strong> plotseling naast e<strong>en</strong> jazzy<br />
passage of e<strong>en</strong> popmuziekachtige ‘song’<br />
kunn<strong>en</strong> staan.<br />
Ook zijn nieuwe klarinetkwintet Alchymia,<br />
geschrev<strong>en</strong> voor <strong>Mark</strong> <strong>Simpson</strong> <strong>en</strong> <strong>Quatuor</strong><br />
<strong>Diotima</strong>, put rijkelijk uit de in dit geval vooral<br />
Engelse cultuurgeschied<strong>en</strong>is. Uitgangspunt<br />
van dit eerste grote kamermuziekwerk van<br />
<strong>Adès</strong> – na zijn strijkkwartet The Four Quarters<br />
uit 2010 – is de wereld van de alchemie in<br />
het Elizabethaanse Lond<strong>en</strong> van de zesti<strong>en</strong>de<br />
eeuw. In de vier del<strong>en</strong> verwijst <strong>Adès</strong> naar<br />
kunst<strong>en</strong>aars <strong>en</strong> componist<strong>en</strong> die het idee van<br />
alchemie volg<strong>en</strong>s hem begrep<strong>en</strong>.<br />
Zo refereert het eerste deel, A Sea Change,<br />
naar The Tempest van Shakespeare. In dit<br />
eerste deel is de klarinettist, die hier de<br />
bassethoorn ter hand neemt, de onruststoker.<br />
Vanuit de laagste region<strong>en</strong> van zijn<br />
instrum<strong>en</strong>t gooit hij de heldere harmonische<br />
ope<strong>en</strong>volging omver <strong>en</strong> creëert hij relatieve<br />
chaos. In het tweede deel, The Woods so Wild,<br />
naar e<strong>en</strong> van de favoriete songs van H<strong>en</strong>ry<br />
VIII waar William Byrd e<strong>en</strong> variatiecyclus<br />
over schreef, lijkt de rust zich <strong>en</strong>igszins te<br />
herstell<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> herstel dat zich doorzet in<br />
Lachrimae waarin John Dowlands beroemde<br />
klaagzang e<strong>en</strong> belangrijke rol speelt. In<br />
het laatste deel, Divisions on a Lute Song,<br />
onderwerpt <strong>Adès</strong> de ‘luitsong’ Konfession<br />
van Frank Wedekind – die Alban Berg ook<br />
gebruikte in de laatste scène van zijn opera<br />
Lulu – aan e<strong>en</strong> reeks transformaties. In dit<br />
laatste deel is het de virtuoze klarinet die<br />
op de voorgrond treedt <strong>en</strong> alle <strong>en</strong>ergie <strong>en</strong><br />
motiev<strong>en</strong> van de eerste del<strong>en</strong> bije<strong>en</strong>br<strong>en</strong>gt,<br />
als e<strong>en</strong> alchemist die van lood goud weet te<br />
mak<strong>en</strong>. Hij verheft alles naar e<strong>en</strong> hoger plan<br />
<strong>en</strong> komt uiteindelijk uit op e<strong>en</strong> min of meer<br />
tonaal slot.<br />
Johannes <strong>Brahms</strong><br />
Strijkkwartet op. 51 nr. 2<br />
Ook Johannes <strong>Brahms</strong> ging in dialoog met<br />
e<strong>en</strong> van zijn grote voorgangers, al was dat<br />
4
Toelichting<br />
niet vrijwillig. Zoals <strong>Brahms</strong> de veertig al<br />
gepasseerd was, to<strong>en</strong> hij eindelijk zijn Eerste<br />
symfonie aan de op<strong>en</strong>baarheid prijsgaf, zo<br />
worstelde hij ook met het strijkkwartet. Dat<br />
was immers, net als de symfonie, het g<strong>en</strong>re<br />
waarin hij de hete adem van Ludwig van<br />
Beethov<strong>en</strong> stevig in zijn nek voelde blaz<strong>en</strong>.<br />
Hoe verder gaan op de weg van Beethov<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
toch modern <strong>en</strong> vernieuw<strong>en</strong>d klink<strong>en</strong>, was de<br />
grote vraag die <strong>Brahms</strong> zichzelf ongetwijfeld<br />
stelde. En dat leverde e<strong>en</strong> aardige worsteling<br />
op, getuige zijn eerste twee strijkkwartett<strong>en</strong><br />
die hij in 1873 completeerde als Opus 51 nr. 1<br />
<strong>en</strong> 2.<br />
Al in 1865 was er in e<strong>en</strong> brief van violist<br />
Joseph Joachim sprake van dat <strong>Brahms</strong><br />
bezig zou zijn met e<strong>en</strong> strijkkwartet. En in<br />
1869 war<strong>en</strong> de beide strijkkwartett<strong>en</strong> zelfs zo<br />
compleet dat ze uitgevoerd kond<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.<br />
<strong>Brahms</strong> was echter nog niet tevred<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
bleef schav<strong>en</strong> <strong>en</strong> schur<strong>en</strong>. Als excuus schreef<br />
hij in 1869 aan zijn uitgever dat ‘Mozart<br />
zich behoorlijk wat moeite had getroost om<br />
de zes fantastische Haydnkwartett<strong>en</strong> te<br />
componer<strong>en</strong>’ <strong>en</strong> dat hij daarom toch zeker<br />
ook zijn ‘uiterste best moest do<strong>en</strong> om met iets<br />
degelijks te kom<strong>en</strong>’. Zelfs voordat de aan zijn<br />
goede vri<strong>en</strong>d Dr. Theodor Billroth opgedrag<strong>en</strong><br />
strijkkwartett<strong>en</strong> in 1873 uiteindelijk<br />
gepubliceerd werd<strong>en</strong>, stond <strong>Brahms</strong> nog op<br />
e<strong>en</strong> ‘geheime’ uitvoering, waarna hij de not<strong>en</strong><br />
wederom zorgvuldig reviseerde.<br />
De zorgvuldigheid heeft in elk geval<br />
gewerkt, want het ev<strong>en</strong> tragische als volkse<br />
Tweede strijkkwartet in a mineur is e<strong>en</strong><br />
schoolvoorbeeld van <strong>Brahms</strong>’ verfijnde<br />
harmonische taal, zijn orkestraal aando<strong>en</strong>de<br />
schrijfwijze <strong>en</strong> vooral van zijn economische<br />
motiefverwerking. In die zin is het kwartet<br />
niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> ode aan Beethov<strong>en</strong> – al klinkt<br />
de erf<strong>en</strong>is van Franz Schubert ook stevig<br />
mee – maar ook <strong>en</strong> vooral e<strong>en</strong> ode aan<br />
Joseph Haydn. Daarnaast is het werk e<strong>en</strong><br />
hommage aan de violist Joseph Joachim,<br />
wi<strong>en</strong>s strijkkwartet de werk<strong>en</strong> van <strong>Brahms</strong> in<br />
première bracht. Het op<strong>en</strong>ingsmotief van het<br />
eerste deel bevat heel promin<strong>en</strong>t de not<strong>en</strong><br />
F-A-E, e<strong>en</strong> motief dat voor <strong>Brahms</strong> stond voor<br />
het motto van Joachim: ‘frei aber einsam’.<br />
Dit motief blijft ook in de andere del<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
belangrijke rol spel<strong>en</strong>, net als verwijzing<strong>en</strong><br />
naar de Hongaarse zigeunermuziek. <strong>Brahms</strong><br />
zette teg<strong>en</strong>over het motto van Joachim<br />
de wat positievere variant ‘frei aber froh’,<br />
wat vertaald kan word<strong>en</strong> naar de not<strong>en</strong><br />
F-A-F. Hoewel deze not<strong>en</strong> ook in alle del<strong>en</strong><br />
regelmatig langskom<strong>en</strong>, voert het te ver<br />
om het echt als e<strong>en</strong> constructief motief te<br />
beschouw<strong>en</strong>; dit soort tertsconstellaties zijn<br />
daarvoor te vanzelfsprek<strong>en</strong>d in het werk van<br />
<strong>Brahms</strong>.<br />
Zijn eerste twee strijkkwartett<strong>en</strong> werd<strong>en</strong><br />
uiteindelijk ‘vol respect maar zonder al te<br />
veel <strong>en</strong>thousiasme’ ontvang<strong>en</strong>. Desondanks<br />
werd het werk voor latere componist<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
belangrijke springplank om het strijkkwartet<br />
ook in de twintigste <strong>en</strong> e<strong>en</strong><strong>en</strong>twintigste eeuw<br />
alle aandacht te gev<strong>en</strong>.<br />
Tekst toelichting: Paul Janss<strong>en</strong><br />
5
Biografieën<br />
Componist<strong>en</strong><br />
Oscar <strong>Bianchi</strong><br />
foto: Co Broersek<br />
De Italiaans-Zwitserse<br />
componist Oscar <strong>Bianchi</strong><br />
(1975) gaf al jong blijk van<br />
e<strong>en</strong> interesse in muziek.<br />
Als ti<strong>en</strong>er kwam hij terecht<br />
op het Conservatorium van<br />
Milaan waar hij compositie<br />
studeerde bij onder<br />
ander<strong>en</strong> Adriano Guarneri<br />
<strong>en</strong> Salvatore Sciarrino.<br />
<strong>Bianchi</strong> studeerde ook<br />
koormuziek <strong>en</strong> koordirectie.<br />
In 2003 belandde hij in Parijs<br />
6<br />
waar hij zich aan het IRCAM<br />
e<strong>en</strong> jaar lang bezig hield met<br />
elektronische muziek. Ook<br />
vervolgde hij zijn studie in<br />
New York bij Tristan Murail.<br />
Deze achtergrond uitte<br />
zich in werk<strong>en</strong> vol ritmische<br />
vitaliteit, bijzondere<br />
speeltechniek<strong>en</strong>, virtuositeit<br />
<strong>en</strong> afwijk<strong>en</strong>de klankkleur<strong>en</strong>.<br />
Het leverde hem in 2005<br />
de Gaudeamus Prijs op<br />
voor Primordia rerum voor<br />
sopraan <strong>en</strong> <strong>en</strong>semble.<br />
Sindsdi<strong>en</strong> is hij e<strong>en</strong><br />
internationaal veelgevraagd<br />
componist <strong>en</strong> schrijft<br />
hij werk<strong>en</strong> in alle g<strong>en</strong>res<br />
waaronder opera (Thanks<br />
to my Eyes, 20<strong>11</strong>), cantate<br />
(Matra, 2007), kamermuziek<br />
<strong>en</strong> symfonieorkest (Roar,<br />
2016). Het leverde hem<br />
diverse prijz<strong>en</strong> op waaronder<br />
de International Rostrum of<br />
Composersprijs in 2016 voor<br />
Part<strong>en</strong>do voor countert<strong>en</strong>or<br />
<strong>en</strong> <strong>en</strong>semble.<br />
Thomas <strong>Adès</strong><br />
foto: Brian Voice<br />
Thomas <strong>Adès</strong> (1971)<br />
werd gebor<strong>en</strong> in Lond<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> studeerde piano <strong>en</strong><br />
compositie aan de Guildhall<br />
School of Music and Drama.<br />
Ook ontwikkelde hij zich als<br />
dirig<strong>en</strong>t.<br />
In 1990 meldde hij zich<br />
aan het front van de<br />
destijds jongste g<strong>en</strong>eratie<br />
componist<strong>en</strong> to<strong>en</strong> zijn<br />
Kamersymfonie met veel<br />
succes werd uitgevoerd<br />
door de BBC Philharmonic<br />
<strong>en</strong> Ensemble Modern.<br />
Ook zijn eerste opera,
Biografieën<br />
Powder her Face uit 1995,<br />
was mete<strong>en</strong> e<strong>en</strong> groot<br />
succes. Sindsdi<strong>en</strong> heeft<br />
zich in de hoedanigheid<br />
van componist, pianist <strong>en</strong><br />
dirig<strong>en</strong>t ontwikkeld tot e<strong>en</strong><br />
van de toonaangev<strong>en</strong>de<br />
musici van deze tijd. Niet<br />
alle<strong>en</strong> zijn composities ook<br />
zijn werk als dirig<strong>en</strong>t krijgt<br />
wereldwijd aandacht. Zo<br />
dirigeerde hij in 2004 bij<br />
de Metropolitan Opera de<br />
première van zijn opera The<br />
Tempest. <strong>Adès</strong> was van 1999<br />
tot 2008 artistiek leider van<br />
het Aldeburgh Festival.<br />
Johannes <strong>Brahms</strong><br />
Clara Schumann dat hem<br />
omarmde als de nieuwe stem<br />
van Duitsland. Hij schreef<br />
e<strong>en</strong> omvangrijk oeuvre<br />
bije<strong>en</strong> met vier symfonieën,<br />
twee pianoconcert<strong>en</strong> e<strong>en</strong><br />
vioolconcert, koorwerk<strong>en</strong>,<br />
lieder<strong>en</strong>, kamermuziek <strong>en</strong><br />
werk voor piano solo. Met<br />
zijn hang naar de muziek van<br />
onder ander<strong>en</strong> Beethov<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
Bach werd hij beschouwd als<br />
e<strong>en</strong> conservatief componist<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> teg<strong>en</strong>pool van de<br />
‘nieuwlichters’ Liszt <strong>en</strong><br />
Wagner.<br />
De Duitse componist,<br />
dirig<strong>en</strong>t, organist <strong>en</strong> pianist<br />
Johannes <strong>Brahms</strong> (1833 -<br />
1897) begon zijn lev<strong>en</strong><br />
in e<strong>en</strong> slopp<strong>en</strong>wijk van<br />
Hamburg. Zijn muzikale<br />
kwaliteit<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> al snel<br />
onderk<strong>en</strong>d door zijn vader<br />
die freelance musicus was.<br />
<strong>Brahms</strong> ontwikkelde zich<br />
tot e<strong>en</strong> beg<strong>en</strong>adigd pianist<br />
<strong>en</strong> e<strong>en</strong> hartstochtelijk<br />
verzamelaar van<br />
volksmuziek. Op zijn<br />
twintigste werd hij als<br />
componist ontdekt door<br />
het echtpaar Robert <strong>en</strong><br />
7
Biografieën<br />
Uitvoer<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
<strong>Mark</strong> <strong>Simpson</strong><br />
Symphony Orchestra in 2019<br />
zijn vioolconcert geschrev<strong>en</strong><br />
voor Nicola B<strong>en</strong>edetti in<br />
première.<br />
Klarinet<br />
De Britse klarinettist <strong>en</strong><br />
componist <strong>Mark</strong> <strong>Simpson</strong><br />
(1988) schreef in 2006<br />
geschied<strong>en</strong>is door als<br />
eerste zowel de BBC Young<br />
Musician of the Year Award<br />
als de BBC Proms/Guardian<br />
Young Composer of the<br />
Year Award te winn<strong>en</strong>.<br />
Het was e<strong>en</strong> eerste<br />
bekroning van e<strong>en</strong> carrière<br />
die begon aan de King David<br />
High School in Liverpool<br />
<strong>en</strong> die hij voortzette aan<br />
de Royal Northern College<br />
of Music, waar hij klarinet<br />
<strong>en</strong> compositie studeerde.<br />
<strong>Simpson</strong> vervolmaakte<br />
zijn studie aan de Oxford<br />
University <strong>en</strong> de Guildhall<br />
School of Music. Hij groeide<br />
snel uit tot e<strong>en</strong> veelgevraagd<br />
klarinettist <strong>en</strong> e<strong>en</strong> aanjager<br />
van nieuwe werk<strong>en</strong> voor<br />
het instrum<strong>en</strong>t. Ook als<br />
componist rees zijn ster<br />
snel <strong>en</strong> kreeg hij vooral in<br />
eig<strong>en</strong> land vele opdracht<strong>en</strong>.<br />
Zo bracht het London<br />
8
Biografieën<br />
9
Biografieën<br />
<strong>Quatuor</strong> <strong>Diotima</strong><br />
Het <strong>Quatuor</strong> <strong>Diotima</strong><br />
werd in 1996 opgericht<br />
door laureat<strong>en</strong> van het<br />
Conservatoire de Paris<br />
<strong>en</strong> liet voor het eerst<br />
publiek van zich hor<strong>en</strong> to<strong>en</strong><br />
het in 1999 de FNAPEC<br />
Competitie in Parijs won.<br />
In het jaar daarna volgde de<br />
Hed<strong>en</strong>daagse Muziekprijs bij<br />
de Strijkkwartetcompetitie<br />
in Lond<strong>en</strong>. Het kwartet<br />
groeide snel uit tot e<strong>en</strong><br />
internationaal veelgevraagd<br />
<strong>en</strong>semble <strong>en</strong> valt vooral op<br />
door de vertolking van vroeg<br />
twintigste-eeuwse werk<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> de meesterwerk<strong>en</strong> van de<br />
laatste vijftig jaar. Daarnaast<br />
word<strong>en</strong> ook de vertolking<strong>en</strong><br />
van romantische werk<strong>en</strong><br />
veel geroemd. Het zijn de<br />
twee pijlers die in de naam<br />
<strong>Diotima</strong> verschol<strong>en</strong> zitt<strong>en</strong>.<br />
Enerzijds is het de naam<br />
die Friedrich Hölderin gaf<br />
aan de liefde van zijn lev<strong>en</strong><br />
in de roman Hyperion.<br />
Anderzijds verwijst het naar<br />
de hed<strong>en</strong>daagse muziek<br />
door de refer<strong>en</strong>tie aan Luigi<br />
Nono’s Fragm<strong>en</strong>te, Stille – An<br />
<strong>Diotima</strong>. Om de hed<strong>en</strong>daagse<br />
muziek e<strong>en</strong> plek te gev<strong>en</strong><br />
voert het kwartet e<strong>en</strong> actief<br />
opdracht<strong>en</strong>beleid. Het viertal<br />
werkte op regelmatige basis<br />
sam<strong>en</strong> met componist<strong>en</strong><br />
als Helmut Lach<strong>en</strong>mann,<br />
Brian Ferneyhough and<br />
Toshio Hosokawa <strong>en</strong> geeft<br />
daarnaast opdracht<strong>en</strong> aan<br />
verschill<strong>en</strong>de componist<strong>en</strong><br />
zoals Tristan Murail, Alberto<br />
Posadas, Gérard Pesson,<br />
Rebecca Saunders and<br />
Pascal Dusapin. Het kwartet<br />
treedt op in alle grote<br />
internationale zal<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
tijd<strong>en</strong>s vele fameuze festivals<br />
<strong>en</strong> k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> opvall<strong>en</strong>de<br />
discografie met opnam<strong>en</strong><br />
van werk van onder ander<strong>en</strong><br />
Nono, Onslow, Posadas,<br />
de componist<strong>en</strong> van de<br />
Tweede We<strong>en</strong>se School <strong>en</strong><br />
de veelgeprez<strong>en</strong> registratie<br />
van de gereviseerde versie<br />
van Pierre Boulez’ Livre pour<br />
<strong>Quatuor</strong>.<br />
10
Biografieën<br />
foto: François Rousseau<br />
<strong>11</strong>
Verwacht<br />
Groothed<strong>en</strong> uit Rusland<br />
Alexander Kniazev<br />
+ Nikolai Lugansky<br />
Serie<br />
Kamermuziek<br />
Internationaal<br />
Di 14 dec <strong>2021</strong><br />
Grote Zaal<br />
20.15 uur<br />
‘De meest buit<strong>en</strong>gewone klassieke musicus van deze tijd.’<br />
‘De <strong>en</strong>ige echte erfg<strong>en</strong>aam van Mstislav Rostropovitsj.’ De<br />
kwalificaties die de Russische cellist Alexander Kniazev<br />
achter zijn naam heeft staan, lieg<strong>en</strong> er niet om. Tijd<strong>en</strong>s<br />
dit zeldzame concert in Nederland speelt hij met Nikolai<br />
Lugansky, nog zo’n grootheid uit Rusland. Met hun<br />
warmbloedige inborst mak<strong>en</strong> zij van de Russische werk<strong>en</strong><br />
van Rachmaninov <strong>en</strong> Sjostakovitsj <strong>en</strong> van <strong>Brahms</strong>’ laatste<br />
cellosonate emotionele verhal<strong>en</strong> die lang bij zull<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>.<br />
Alexander Kniazev drong in de jar<strong>en</strong> neg<strong>en</strong>tig tot de<br />
internationale podia door met prijz<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s het Tsjaikovski<br />
Concours <strong>en</strong> de Pretoria International Competition op zijn<br />
conto. Met Nikolai Lugansky aan zijn zijde raakt hij ‘met e<strong>en</strong><br />
ongelooflijk gevoel voor muzikaliteit <strong>en</strong> e<strong>en</strong> f<strong>en</strong>om<strong>en</strong>aal<br />
perfecte techniek’ (BBC Music Magazine) de kern van de<br />
partituur. E<strong>en</strong> unieke geleg<strong>en</strong>heid om de grote Russische<br />
uitvoeringspraktijk dicht bij huis te hor<strong>en</strong>.<br />
Alexander Kniazev<br />
Programma: Sergej Rachmaninov Cellosonate op. 19 /<br />
Dmitri Sjostakovitsj Cellosonate op. 40 / Johannes <strong>Brahms</strong><br />
Cellosonate op. 99<br />
i.s.m.<br />
12
Verwacht<br />
Strijkkwartet<br />
Biënnale<br />
Amsterdam 2022<br />
Derde editie van de<br />
Strijkkwartet Biënnale<br />
Amsterdam<br />
29 jan - 5 feb 2022<br />
Van 29 januari t/m 5 februari staat het<br />
Muziekgebouw weer helemaal in het tek<strong>en</strong><br />
van de derde editie van de Strijkkwartet<br />
Biënnale Amsterdam. Meer dan twintig<br />
strijkkwartett<strong>en</strong> <strong>en</strong> tal van special guests<br />
kom<strong>en</strong> van over de hele wereld naar<br />
Amsterdam om te lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong> dat het<br />
strijkkwartet niet meer in één hokje past,<br />
maar steeds vaker opduikt in nieuwe <strong>en</strong><br />
onverwachte context<strong>en</strong>. Dat betek<strong>en</strong>t deze<br />
editie aandacht voor veel verschill<strong>en</strong>de<br />
stijl<strong>en</strong>, klank<strong>en</strong>, kleur<strong>en</strong> <strong>en</strong> ideeën; ruimte<br />
voor improvisatie, reflectie op traditie <strong>en</strong><br />
het ontdekk<strong>en</strong> van nieuwe verhal<strong>en</strong>.<br />
Kijk op www.sqba.nl of www.muziekgebouw.nl<br />
voor het hele festivalprogramma <strong>en</strong> tickets<br />
<strong>13</strong>
Verwacht<br />
za 20 nov / 20.15 uur<br />
Schuberts laatste drie<br />
pianosonates<br />
Elisabeth Leonskaja<br />
zo 28 nov / 20.15 uur<br />
Arme<strong>en</strong>se new age<br />
Gurdjieff Ensemble<br />
November<br />
zo 14 nov / 15.00 uur<br />
SoundLAB<br />
Workshop voor volwass<strong>en</strong><strong>en</strong><br />
Flam<strong>en</strong>co Biënnale<br />
Okt + nov / Part 2<br />
zo 14 nov<br />
18.00 + 19.15 + 21.30 uur /<br />
Kleine Zaal<br />
CÁNTICO V*<br />
A. Crespo Barba<br />
20.15 uur<br />
Flam<strong>en</strong>co Criollo<br />
Aruán Ortiz Ensemble<br />
(Cuba-España)<br />
wo 17 nov / 20.15 uur<br />
Op <strong>en</strong> top Engels<br />
Sarah Connolly + Joseph<br />
Middleton<br />
do 18 nov / 20.15 uur<br />
YeonDo<br />
Cappella Prat<strong>en</strong>sis +<br />
New European Ensemble +<br />
Hel<strong>en</strong>a Rasker<br />
zo 21 nov / 15.00 uur<br />
Op<strong>en</strong> je Or<strong>en</strong> met violiste<br />
Lonneke van Straal<strong>en</strong> (8+)<br />
Pres<strong>en</strong>tatie: Dieuwertje Blok<br />
zo 21 nov / 20.15 uur<br />
Lied der lieder<strong>en</strong><br />
Nederlands Kamerkoor<br />
wo 24 nov / 20.15 uur<br />
Portugees icoon<br />
Dulce Pontes<br />
do 25 + vr 26 nov / 20.15 uur<br />
Van de Lach <strong>en</strong> de Traan<br />
Nederlands Blazers<br />
Ensemble<br />
za 27 nov / 14.15 uur<br />
Hommage aan Zuidoost<br />
IJ-Salon<br />
za 27 nov / 20.15 uur<br />
We<strong>en</strong>se inspiratie<br />
Cuarteto Casals<br />
zo 28 nov / 09.30 + 10.30<br />
uur / Kleine Zaal<br />
BB<br />
Wonderland Collectief<br />
SoundLAB Workshop<br />
Maak je eig<strong>en</strong> muziek met de<br />
wonderlijkste instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.<br />
Voor kinder<strong>en</strong> (7+) met<br />
volwass<strong>en</strong><strong>en</strong>. Elke zondag,<br />
<strong>13</strong>.00 uur in de Atriumzaal.<br />
Kaartjes via muziekgebouw.nl.<br />
WannaSwing<br />
Op de kade voor het<br />
Muziekgebouw staat de<br />
interactieve muziekinstallatie<br />
WannaSwing van theatermaakster<br />
Caecilia Thuniss<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> sc<strong>en</strong>ograaf Jan Boit<strong>en</strong>. Acht<br />
schommels stur<strong>en</strong> composities<br />
aan van hed<strong>en</strong>daagse<br />
componist<strong>en</strong> als Joey Rouk<strong>en</strong>s,<br />
Mayke Nas <strong>en</strong> Rob Zuidam.<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw.nl/wannaswing<br />
Huil van de Wolff<br />
Elke 22e van de maand klinkt om<br />
20.00 uur het geluidsmonum<strong>en</strong>t<br />
Huil van de Wolff van Martijn<br />
Padding ter herinnering aan<br />
oprichter van het Muziekgebouw<br />
Jan Wolff (1941 - 2012).<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw. nl/huilvandewolff<br />
14
Foto: Erik van Gurp<br />
4’33 grand café<br />
Kom voor of na het concert et<strong>en</strong><br />
in 4’33 Grand café. Reserver<strong>en</strong>:<br />
020 788 2090 of 433grandcafe.nl.<br />
Bij de prijs inbegrep<strong>en</strong><br />
Reserveringskost<strong>en</strong> zijn bij de<br />
kaartprijs inbegrep<strong>en</strong>.<br />
Ook e<strong>en</strong> drankje, t<strong>en</strong>zij anders<br />
vermeld op uw concertkaartje.<br />
Het drankje server<strong>en</strong> wij in de<br />
pauze óf na afloop van het concert.<br />
Rondom het concert<br />
- Na aanvang van het concert heeft<br />
u ge<strong>en</strong> toegang meer tot de zaal.<br />
- Zet uw mobiele telefoon uit voor<br />
aanvang van het concert.<br />
- Het mak<strong>en</strong> van beeld- of<br />
geluidsopnam<strong>en</strong> in de zaal alle<strong>en</strong><br />
met schriftelijke toestemming.<br />
- Algem<strong>en</strong>e Bezoekersvoorwaard<strong>en</strong><br />
zijn na te lez<strong>en</strong> op muziekgebouw.nl<br />
Steun het Muziekgebouw<br />
Inkomst<strong>en</strong> uit kaartverkoop dekk<strong>en</strong><br />
t<strong>en</strong> dele onze kost<strong>en</strong>. Word vri<strong>en</strong>d<br />
of doneer: met uw extra steun<br />
kunn<strong>en</strong> we concert<strong>en</strong> op het<br />
hoogste niveau blijv<strong>en</strong> organiser<strong>en</strong>.<br />
Meer informatie:<br />
muziekgebouw.nl/steunons<br />
Op de hoogte blijv<strong>en</strong>?<br />
Blijf op de hoogte van nieuw<br />
geboekte concert<strong>en</strong> of ander<br />
nieuws. Volg ons via onze<br />
e-nieuwsbrief (aanmeld<strong>en</strong> op<br />
muziekgebouw.nl), Facebook,<br />
Twitter of Instagram.<br />
Dank!<br />
Wij kunn<strong>en</strong> niet zonder de steun van<br />
onze vaste subsidiënt<strong>en</strong> <strong>en</strong> Vri<strong>en</strong>d<strong>en</strong><br />
van het Muziekgebouw. Wij zijn h<strong>en</strong><br />
daarvoor zeer erk<strong>en</strong>telijk.<br />
Druk binn<strong>en</strong>werk<br />
druk & printservice<br />
15