Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
BACK<br />
AND<br />
BEYOND<br />
1<br />
Episodes in het leven van<br />
terugkeermigranten en de rol van de<br />
Internationale Organisatie voor Migratie<br />
Episodes in the life of<br />
return migrants and the role of the<br />
International Organization for Migration
BEYOND<br />
AND<br />
BACK
BACK<br />
AND<br />
BEYOND<br />
Episodes in het leven van<br />
terugkeermigranten en de rol van de<br />
Internationale Organisatie voor Migratie<br />
Episodes in the life of<br />
return migrants and the role of the<br />
International Organization for Migration
COLOPHON<br />
The opinions expressed in this publication are those of the individual and do not<br />
necessarily reflect the views of the International Organization for Migration (<strong>IOM</strong>).<br />
The designations employed and the presentation of material throughout the publication<br />
do not imply the expression of any opinion whatsoever on the part of <strong>IOM</strong> concerning<br />
the legal status of any country, territory, city or area, or of its authorities, or concerning<br />
its frontiers or boundaries. Names and boundaries indicated on maps do not imply<br />
official endorsement or acceptance by <strong>IOM</strong>. <strong>IOM</strong> and those interviewed do not accept<br />
any liability for any loss or damage which may arise from the reliance on information<br />
contained in this publication.<br />
Established in 1951, the <strong>IOM</strong> is the United Nations Migration Agency. As leading<br />
intergovernmental organization on migration <strong>IOM</strong> works closely with governmental,<br />
intergovernmental and non-governmental partners. With 166 Member States and<br />
offices in over 100 countries, <strong>IOM</strong> is committed to the principle that humane and orderly<br />
migration benefits migrants and society. As an intergovernmental organization, <strong>IOM</strong><br />
acts with its partners in the international community to: assist in meeting the operational<br />
challenges of migration; advance understanding of migration issues; encourage social<br />
and economic development through migration; and uphold the human dignity and wellbeing<br />
of migrants.<br />
The persons featured in this booklet have given their consent for the publication.<br />
Fictitious names have been used to protect the privacy of the migrants.<br />
Publisher: International Organization for Migration<br />
Carnegielaan 12<br />
2517 KH The Hague<br />
The Netherlands<br />
Tel: +31.70.3181500<br />
E-mail: iomthehague@iom.int<br />
Internet: www.iom-nederland.nl<br />
Text: Olivier Sprée / <strong>IOM</strong><br />
Photographs: Francesco Malavolta, Amanda Nero, Olivier Sprée / <strong>IOM</strong>;<br />
migrants Garin and Mohammad (fictitious names)<br />
Contribution: Changiz Mahjoub (story 172.361+1) / <strong>IOM</strong><br />
Edits: Marleen Elders, Cristina Gheorghe, Florence Hallack-Wolff,<br />
Eva Koornstra, Marian Lenshoek, Pieter Maas,<br />
Barbara Salewski-Ratering / <strong>IOM</strong><br />
Design: Graphic Grocery<br />
Print: Bestenzet<br />
Cover photo: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2017<br />
ISBN: 978-92-9068-760-3<br />
© 2018 International Organization for Migration (<strong>IOM</strong>)<br />
This publication has been developed under the project 'Assisted Voluntary Return and<br />
Reintegration from the Netherlands (AVRR-NL)', funded by the Asylum, Migration and<br />
Integration Fund (AMIF) of the European Commission and the Return and Emigration<br />
Assistance from the Netherlands (REAN) programme of the Dutch Ministry of Justice<br />
and Security.<br />
All rights reserved. No part of this publication may be reproduced, stored in a retrieval system,<br />
or transmitted in any form or by any means, electronic, mechanical, photocopying, recording, or<br />
otherwise without the prior written permission of the publisher.
INDEX<br />
06 _ Introductie Introduction<br />
08 _ Voorwoord Preface<br />
10 _ 172.361 +1<br />
Verslag van een migrant over zijn reis naar Europa<br />
A migrant's account of his ordeal to reach Europe<br />
22 _ Onder De Radar Under The Radar<br />
Levenslang zonder papieren?<br />
A lifetime with no papers?<br />
32 _ Geluk In Gambia Luck In Gambia<br />
De terugkeermissie van een journalist<br />
The return mission of a journalist<br />
40 _ Terugvlucht Flying Back<br />
Een fotoreportage over de terugkeer<br />
A photo documentary on going home<br />
5<br />
62 _ Game Plan<br />
Strategieën van een terugkeermigrant<br />
Strategies of a return migrant<br />
72 _ Twilight Zone<br />
De terugkeer van een oogpatiënt en zijn blik op de<br />
toekomst in Guinee<br />
The return of a migrant with an eye condition and his<br />
view on his future in Guinea<br />
86 _ <strong>IOM</strong> Counsellor<br />
Over hun rol en drijfveren<br />
About their role and motives<br />
101 _ Dankwoord Thank You
INTRODUCTIE<br />
Sinds 2015, toen de migrantenstroom via de Middellandse Zee richting Europa een hoogtepunt<br />
had bereikt, staat het onderwerp migratie hoog op de agenda. De vraag hoe we om<br />
moeten gaan met de toelating, opvang, integratie en terugkeer van migranten, blijft even<br />
urgent als complex.<br />
<strong>IOM</strong> heeft wereldwijd een lange staat van dienst op het gebied van migratiemanagement<br />
en staat door haar operationele activiteiten dicht bij de migrant. Dat geldt ook ten aanzien<br />
van terugkeermigratie. Op verzoek van de Nederlandse overheid faciliteert <strong>IOM</strong> sinds 1992<br />
de vrijwillige terugkeer van migranten naar hun land van herkomst. Door de jaren heen zijn<br />
ruim 60.000 migranten in Nederland met hulp van <strong>IOM</strong> teruggekeerd naar meer dan 100<br />
verschillende landen. Deze publicatie staat in het teken van dit onderwerp.<br />
Terugkeer is geen geïsoleerde gebeurtenis, maar onderdeel van de migratiecyclus. Daarom<br />
is er voor gekozen om de verschillende stadia van deze cyclus te belichten, van de reis<br />
naar Europa tot herintegratie in het land van herkomst. Dat wordt gedaan aan de hand van<br />
persoonlijke verhalen van migranten, die rechtstreeks uit de praktijk van <strong>IOM</strong> Nederland<br />
komen. Elke migrant die we ontmoeten heeft zijn of haar eigen verhaal in de context van<br />
mondiale en nationale ontwikkelingen op het gebied van migratie. Deze verhalen geven<br />
toegang tot een stukje realiteit van de individuele migrant, die vaak verscholen zit achter<br />
het discours over migratie. Daarbij wordt ook de rol van <strong>IOM</strong> belicht. Een rol die vaak<br />
begint voordat een migrant mogelijk besluit terug te keren en die niet ophoudt bij vertrek uit<br />
Nederland. Het is een rol die het verschil kan maken.<br />
In deze verhalenbundel wordt gebruik gemaakt van veel beeldmateriaal. De migranten kijken<br />
ons recht in de ogen en maken ons deelgenoot van hun omgeving in diverse situaties. Dat<br />
is niet vanzelfsprekend. Terugkeer is niet altijd een makkelijk onderwerp om over te praten,<br />
laat staan om je daarbij ook te laten fotograferen. We zijn degenen die zich lieten interviewen<br />
dankbaar voor de moed en openheid waarmee ze hun verhaal deden. Hun verhaal stelt<br />
ons in staat om met ze mee te migreren en ons, in zekere zin, op een emotioneel niveau te<br />
vereenzelvigen met hun ervaringen. Het plaatst het onderwerp in perspectief en doet ons<br />
eraan herinneren dat migratie allesbehalve een abstract gegeven is.
INTRODUCTION<br />
Since 2015, when the flow of migrants to Europe via the Mediterranean reached a peak,<br />
migration has stayed at the top of the public and political agenda. The question of how<br />
admission, reception, integration and return of migrants should be dealt with remains both<br />
urgent and complex.<br />
<strong>IOM</strong> has a long track record worldwide in migration management and is always in direct<br />
contact with the migrant in its operational activities. This also applies to return migration.<br />
At the request of the Dutch Government, <strong>IOM</strong> has facilitated the voluntary return of migrants<br />
from the Netherlands to their country of origin since 1992. Over the years, more than 60,000<br />
migrants in the Netherlands have returned to more than 100 different countries with the help<br />
of <strong>IOM</strong>. This publication is dedicated to this achievement.<br />
Return is not an isolated action or event, but part of the migration cycle. That is why<br />
we decided to highlight the different stages of this cycle, from the journey to Europe to<br />
reintegration in the country of origin. This is done through personal stories, collected during<br />
<strong>IOM</strong>'s daily interaction with migrants in the Netherlands and beyond. Every migrant we meet<br />
has his or her own very personal story in the context of global and national developments in<br />
the field of migration. These stories give access to a piece of reality of the individual migrant,<br />
otherwise hidden more often than not behind the discourse on migration. The role of <strong>IOM</strong><br />
is also addressed. A role that often starts before a migrant possibly decides to return, and<br />
does not end upon the migrant's departure from the Netherlands. It is a role that can make a<br />
difference.<br />
A lot of visual material is used in this collection. The migrants look straight into our eyes and<br />
make us part of their environment in different situations. That is not self-evident. Return is<br />
not always an easy topic to talk about, let alone an occasion to be photographed. We are<br />
deeply grateful to all the interviewees for their courage and openness in sharing their story.<br />
Their story enables us to accompany them along their journey and, to some extent, identify<br />
ourselves with their experiences on more than one emotional level. It puts the topic in<br />
perspective and reminds us that migration is anything but an abstract fact.<br />
7
VOORWOORD<br />
Met veel genoegen presenteren wij u zes verschillende, real-life portretten van migranten<br />
en een diepte-interview met een terugkeercounselor van <strong>IOM</strong> Nederland. Deze publicatie is<br />
gemaakt voor collega's, partners en het grote publiek om de realiteit van ons werk te illustreren,<br />
waarbij de migrant centraal staat.<br />
De verhalen willen we graag inkaderen aan de hand van drie belangrijke observaties.<br />
Van Cijfers naar het Individu: Na een recordaantal van 4.634 migranten geholpen te hebben<br />
met hun vrijwillige terugkeer en herintegratie in 2016, moesten we onder hoge druk flexibel<br />
blijven, zonder daarbij onze aandacht voor iedere terugkeerder uit het oog te verliezen. Na het<br />
sluiten van de Balkanroute, de Turkije-deal, veranderingen in het Nederlandse terugkeerbeleid<br />
en recente ontwikkelingen in Libië, was het aantal terugkeerders in 2017 gedaald tot 1.532.<br />
Echter, het aantal complexe zaken, meestal met betrekking tot kwetsbare migranten, steeg<br />
dat jaar aanzienlijk. De terugkeerbegeleiding was hierdoor vaak intensiever en meer op maat<br />
gemaakt. Ten aanzien van de Nederlandse beleidswijzigingen, waarbij bepaalde nationaliteiten<br />
niet meer door <strong>IOM</strong> ondersteund mochten worden, zorgden we dat kwetsbare migranten hiervan<br />
vrijgesteld werden. Ongeacht hun nationaliteit kon deze groep alsnog door <strong>IOM</strong> geholpen<br />
worden met hun terugkeer. Gezien het vrijwillige karakter van ons terugkeerprogramma,<br />
heeft <strong>IOM</strong> Nederland contact met tweemaal zoveel migranten als het aantal dat daadwerkelijk<br />
terugkeert.<br />
Een Verschuiving in Focus: In het kielzog van de recente massale instroom van migranten,<br />
wordt nu meer aandacht besteed aan nieuwe herintegratievoorzieningen in de landen van<br />
herkomst. Deze aanpak is coherenter en in veel opzichten logischer dan de huidige praktijk op<br />
basis van de aanpak van elk bestemmingsland afzonderlijk. In theorie biedt dit een eerlijkere<br />
toegang tot herintegratiehulp voor alle terugkeerders van een bepaald land van herkomst,<br />
ongeacht uit welk land ze terugkeren. Een bestaande disbalans in de 'assisted voluntary<br />
return and reintegration (AVRR)'-programma's in de verschillende EU-lidstaten wordt hiermee<br />
aangepakt. Deze aanpak omvat echter geen hulp in de vorm van counseling en het goed<br />
voorbereiden van migranten op terugkeer. Onze ervaring leert dat het bespreken van mogelijke<br />
uitdagingen waarmee terugkeerders geconfronteerd kunnen worden erg belangrijk is voor het<br />
plannen van een succesvolle en zachte landing in het land van herkomst. <strong>IOM</strong> Nederland is<br />
24/7 betrokken bij het bieden van hulp en advies, al naar gelang de behoeften. Dit blijft de basis<br />
van onze succesvolle AVRR-projecten in Nederland.<br />
'De' Migrant bestaat niet: Dit is wat onze collega – een van onze twintig mobiele terugkeercounselors<br />
– stelt in zijn interview. In het maatschappelijk en politieke debat vertroebelt de<br />
werkelijkheid snel, waarbij de term 'migrant' voor alle mogelijke doeleinden wordt gebruikt.<br />
Door het dagelijkse contact van <strong>IOM</strong> met migranten, zien we ze als individuen met elk hun<br />
eigen bestemming, in plaats van objecten in een bepaalde context. In onze AVRR-projecten is<br />
de ondersteuning die we bieden maatwerk en speelt de betrokkenheid van het sociale netwerk<br />
van migranten, zowel hier in Nederland als in het land van herkomst, een grote rol.<br />
Met deze publicatie willen we u informeren over de motieven en besluitvormingsprocessen<br />
van migranten. We hopen dat dit kan leiden tot meer inzicht in de belangrijke rol van onze<br />
counseling en hulp, die bijdraagt aan een humane en duurzame terugkeer van migranten en<br />
die de Nederlandse samenleving als geheel ten goede komt.<br />
Martin Wyss<br />
Chef de Mission<br />
<strong>IOM</strong> Nederland
PREFACE<br />
It is with great pleasure that we present you with six different real-life portraits of migrants and<br />
an in-depth interview with a return counsellor of <strong>IOM</strong> the Netherlands. The publication was<br />
prepared for colleagues, partners and the public at large to illustrate the reality of our work<br />
which puts each migrant at the core of our attention.<br />
We would like to frame our compilation of stories with three important observations.<br />
From Numbers to the Individual: Having assisted a record of 4,634 migrants with their voluntary<br />
return and reintegration in 2016, we had to remain flexible whilst working under pressure and<br />
without compromising our attentive care to each case. Following the closure of the Balkan<br />
route, the Turkey statement, changes in Dutch return policy and recent interceptions in Libya,<br />
our caseload fell to 1,532 in 2017. However, the number of complex cases, mostly involving<br />
vulnerable migrants, increased that year, requiring more 360-degree counselling and tailormade<br />
approaches. Following Dutch policy decisions, excluding certain nationalities from our<br />
services, <strong>IOM</strong> worked on making sure that, irrespective of their nationality, vulnerable migrants<br />
could still access the voluntary return support they needed. Given the voluntary nature of our<br />
return programme, <strong>IOM</strong> the Netherlands is in touch with twice the number of migrants than<br />
those who actually depart.<br />
A Shift in Focus: In the wake of recent mass arrivals, greater attention is now being paid<br />
towards new reintegration facilities in the countries of origin. This approach is more coherent<br />
and in many ways more logical than the current practice based on each destination country's<br />
approach. Theoretically, it allows for fairer access to reintegration benefits for all returnees of<br />
a given country of origin, regardless from where they were returned; and existing imbalances<br />
in the actual 'assisted voluntary return and reintegration (AVRR)' programmes across EU<br />
member states are finally addressed. However, the new focus on post-arrival assistance does<br />
not sufficiently pay attention to pre-departure support in form of counselling and to preparing<br />
the migrants before they return. Our experience shows that discussing the real and possible<br />
challenges that our clients may face upon return is key to planning a successful and soft landing<br />
in their home countries. <strong>IOM</strong> in the Netherlands is engaged 24/7 in providing assistance and<br />
counsel based on real demand. This remains the basis of our successful AVRR projects in the<br />
Netherlands.<br />
9<br />
There is no such Thing as 'The' Migrant: This is what our colleague – one of our twenty<br />
mobile return counsellors – states in his interview. In the public and political debate the reality<br />
easily gets blurred, in which the term 'migrant' is used for all possible purposes. By directly<br />
engaging with migrants on a daily basis, we see them as individuals and as subjects of their<br />
destinies, rather than the objects of the situation they are in. In our AVRR projects we make<br />
use of a tailor-made approach and include the communities in which migrants live here in the<br />
Netherlands and where they will live upon return.<br />
With this publication, we want to inform you about the different motives and decision-making<br />
processes of migrants. We hope it can lead to a better understanding of the important role<br />
of our counselling and assistance which contributes to the humane and sustainable return of<br />
migrants and which benefits the Dutch society at large.<br />
Martin Wyss<br />
Chief of Mission<br />
<strong>IOM</strong> the Netherlands
172.361+1<br />
Volgens data van <strong>IOM</strong> kwamen in 2017 via de Middellandse<br />
Zee 172.362 migranten Europa binnen. De cijfers laten verder<br />
zien dat 3.139 migranten de oversteek niet haalden. Dat staat<br />
gelijk aan een gemiddeld dodental dat jaar van ruim 8 migranten<br />
– mannen, vrouwen en kinderen – per dag. Mohammad uit<br />
de Islamitische Republiek Iran kent de dunne lijn tussen deze<br />
getallen; tussen leven en dood. Hoe bereikte hij Europa? En<br />
vond hij wat hij zocht? Een verhaal achter het grote getal.<br />
<strong>IOM</strong> reports that 172,362 migrants entered Europe by sea<br />
in 2017. Fatalities reached at least 3,139, according to<br />
<strong>IOM</strong>'s data. The 3,139 deaths in the Mediterranean indicate<br />
an average death toll that year of more than 8 migrants<br />
– men, women and children – per day. Mohammad from the<br />
Islamic Republic of Iran knows about the fine line between<br />
these numbers; between life and death. How did he reach<br />
Europe? And did he find what he was looking for? A story<br />
behind the big number.<br />
Mohammad in Nederland, zeventien dagen na zijn vertrek uit de Islamitische Republiek Iran.<br />
Mohammad in the Netherlands, seventeen days after he left the Islamic Republic of Iran.<br />
Photograph: © Mohammad 2016
172.361 + 1<br />
Verslag van een migrant over zijn reis naar Europa<br />
A migrant's account of his ordeal to reach Europe<br />
11
Migranten die vanuit Athene zijn aangekomen bij de grens tussen Griekenland en<br />
Voormalige Joegoslavische Republiek Macedonië (FYROM).<br />
Migrants arriving from Athens at the border between Greece and<br />
Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM).<br />
Photograph: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2015
“<br />
Ik werkte in een telefoonwinkel, met een klein salaris. Het was een saai<br />
bestaan dat iedereen geleefd zou kunnen hebben. Ik was erg ontevreden<br />
en zei tegen mezelf dat het beter kon. 's Avonds als ik thuis kwam<br />
van werk keken mijn vrouw en ik programma's op TV over het leven<br />
van mensen in Europa. Ze leken altijd succesvol en gelukkig.<br />
I used to work in the cell phone market, with not much income. It was a<br />
boring life everybody could have experienced. I was fed up with it and<br />
told myself I could do better. When I returned home in the evenings,<br />
my wife and I watched TV programmes showing the lives of people in<br />
Europe who always seemed to be happy and successful.<br />
13<br />
"Het was een saai bestaan<br />
dat iedereen geleefd<br />
zou kunnen hebben."<br />
"It was a boring life<br />
everybody could have<br />
experienced."
Ik kende een paar Iraniërs uit mijn omgeving die waren vertrokken naar<br />
Europa. Daar had ik altijd bewondering voor. Geleidelijk begon het idee<br />
dat we er zelf naartoe zouden gaan steeds meer te leven. Onze toekomst,<br />
vooral die van ons dochtertje van vijf, lag in Europa. Ik zou alleen<br />
gaan en mijn gezin zou overkomen wanneer alles eenmaal geregeld<br />
was. Ik reisde naar Turkije waar ik een smokkelaar ontmoette die ons<br />
van Bodrum naar het eiland Kos in Griekenland zou brengen. Vanaf daar<br />
zouden we zelf verder reizen.<br />
Alles leek goed te gaan en de smokkelaar verzekerde ons dat de reis<br />
veilig zou zijn. Toen we aankwamen in Bodrum regende en waaide het<br />
hard. De zee was te ruw om uit te varen. Drie dagen verbleven we in<br />
een hostel tot het weer was verbeterd. Toen we te horen kregen dat we<br />
zouden vertrekken, mochten we alleen een kleine tas meenemen. Veel<br />
van onze spullen moesten we achterlaten. Toen ik de boot zag begon ik<br />
me zorgen te maken. Het was een rubberboot voor niet meer dan tien<br />
personen schat ik, maar ons groepje was drie keer zo groot. Hoe moest<br />
deze boot ons over zo'n stuk naar de overkant brengen?!<br />
I knew some Iranians from my place who were now living in Europe and<br />
I always admired them. Gradually, the picture in my head of ourselves<br />
going there became more and more vivid. Our future, of our 5-year-old<br />
daughter in particular, was in Europe. I would travel alone and my wife<br />
and daughter would come over once everything was settled. The idea<br />
was to travel to Turkey and meet with a smuggler who was supposed to<br />
take us from Bodrum in Turkey to Kos Island in Greece. From there we<br />
would go onwards by ourselves.<br />
Everything seemed easy and the smugglers reassured us the voyage<br />
would be safe. When we reached Bodrum the weather was rainy and<br />
unsuitable to hit the sea. We waited for three days in a hostel. When it<br />
was finally time to move they told us to leave all our belongings behind<br />
since the boat was not big enough. When I saw the boat I was quite worried,<br />
to say the least. It was an inflatable boat, barely able to carry ten<br />
people and we were thirty five. How was this unseaworthy thing going to<br />
carry us to the other side?!<br />
Migrant in Griekenland met kaart van Balkanroute, die ook Mohammad volgde.<br />
Migrant in Greece with map of Balkan route, also followed by Mohammad.<br />
Photograph: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2015<br />
NB: Names and boundaries indicated on this map do not<br />
imply official endorsement or acceptance by <strong>IOM</strong>.
15
Ik moet haast wel gek geweest zijn, maar op zo'n moment lijkt er<br />
geen weg terug en ga je toch. Na een korte instructie voeren we weg,<br />
waarna de smokkelaar zich uit de voeten maakte. We stonden er nu<br />
alleen voor. De boot was erg onstabiel door het zware gewicht en bij<br />
elke golf kwam er een plens water de boot binnen. Halverwege zagen<br />
we een andere boot zinken. Er was paniek en we hoorden mensen<br />
schreeuwen om hulp. We konden niets doen.<br />
I must have been crazy, but once you reach a point of no return, you<br />
go anyway. After a short instruction by the smugglers, we took off.<br />
As soon as we hit the sea we could see them running away into the<br />
bush. My friend, who I had met the night before, was behind the helm<br />
all the way up to Kos Island. The boat was very unstable and due to<br />
the heavy weight of the passengers upon each small wave a bucket<br />
of water came into the boat. Halfway we saw another boat with too<br />
many people in it sink. There was panic and we heard people scream<br />
for help. There was nothing we could do.<br />
Boot waarmee Mohammad vanuit Turkije de oversteek maakte naar het Griekse eiland Kos.<br />
Boat that carried Mohammad across the sea from Turkey to Kos Island in Greece.<br />
Photograph: © Mohammad 2016
17<br />
"Ik moet haast wel gek geweest<br />
zijn, maar op zo'n moment lijkt er<br />
geen weg terug en ga je toch."<br />
"I must have been crazy, but<br />
once you reach a point of no<br />
return, you go anyway."<br />
Migranten die vanuit Turkije de Griekse kust hebben bereikt.<br />
Migrants who have reached the Greek coast, after crossing the sea from Turkey.<br />
Photograph: © <strong>IOM</strong>, Francesco Malavolta 2015
"Iedereen was totaal uitgeput<br />
en bij het minste of geringste<br />
ontstonden er ruzies."<br />
"People were totally exhausted<br />
and got into fights over<br />
the slightest things."<br />
Migranten op Lesbos, Griekenland. Migrants in Lesbos, Greece. Photograph: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2015
Uiteindelijk hadden we het gehaald. Maar het eiland Kos was nog ver<br />
weg van het vasteland en had weinig voorzieningen. We sliepen in<br />
eenvoudige tentjes. Na vijf dagen vertrok er een veerboot naar Athene.<br />
De omstandigheden in Athene waren niet veel beter. Door de kou konden<br />
we niet slapen 's nachts, waardoor we overdag wat probeerden te<br />
rusten. We trokken verder en na lang lopen door velden en heuvels bereikten<br />
we Macedonië, later Servië en toen Kroatië.<br />
Ik herinner me nog goed toen we bij de Kroatische grens aankwamen.<br />
Er was een kamp waar zo'n tweeduizend vluchtelingen zaten, vooral uit<br />
Syrië en Irak, in afwachting van hun procedure. Iedereen was totaal uitgeput<br />
en bij het minste of geringste ontstonden er ruzies. Soms kwam<br />
de politie tussenbeide en soms was het juist de politie zelf die aanleiding<br />
was voor een conflict.<br />
Finally, we crossed the sea and reached Kos Island alive. The island<br />
was far away from Athens with few facilities. We slept in basic tents.<br />
After five days we travelled to Athens by ship. The conditions in Athens<br />
weren't any better. The weather was so cold and we didn't have a<br />
proper place to stay. The cold prevented us from sleeping at night, so<br />
instead we took daytime naps. After a long time of trudging through<br />
fields and mountains, with no proper food and a place to rest, we<br />
crossed Macedonia and Serbia till we reached Croatia.<br />
I remember clearly when we reached the Croatian border. There were<br />
more than two thousand asylum seekers, mainly from Syria and Iraq,<br />
waiting to be processed. People were totally exhausted and got into<br />
fights over the slightest things. Sometimes the police intervened to settle<br />
conflicts and some other times the police itself were the reason for<br />
the conflicts.<br />
19<br />
Mohammad in een geïmproviseerd<br />
kampement op de Balkanroute.<br />
Mohammad in a makeshift<br />
camp on the Balkan route.<br />
Photograph: © Mohammad 2016
Migranten bij de grens tussen de Republiek Servië en de Republiek Kroatië.<br />
Migrants at the border between the Republic of Serbia and the Republic of Croatia.<br />
Photograph: © <strong>IOM</strong>, Francesco Malavolta 2015<br />
"Hete soep smaakte<br />
nog nooit zo goed."<br />
"Hot soup never<br />
tasted that good."
Tegen die tijd had ik een flinke verkoudheid opgelopen en bereikte<br />
mijn moraal een dieptepunt. Ik baalde van mezelf dat ik in deze ellende<br />
was beland. Dertien dagen na mijn vertrek uit Iran kwam ik aan in<br />
Oostenrijk, waar ik eindelijk kon douchen en weer eens een fatsoenlijke<br />
maaltijd had. Hete soep smaakte nog nooit zo goed. Een paar<br />
dagen later bereikte ik Nederland, waar ik werd opgevangen in een<br />
asielzoekerscentrum. Maanden verstreken zonder dat er iets leek te<br />
gebeuren. Al mijn hoop op vrijheid, welvaart en mogelijkheden begon<br />
te vervliegen. Ik kwam er achter dat veel Iraniërs hier helemaal niet<br />
altijd goede banen en mooie huizen hadden. Velen hadden niet eens<br />
een verblijfsvergunning. Dat leek ook mijn lot te worden.<br />
By that time I was suffering from a bad cold, and moral hit rock bottom.<br />
I was blaming myself all day for this misery. Thirteen days after<br />
I had left Iran, I arrived in Austria where I had my first shower and<br />
proper meal since a long time. Hot soup never tasted that good. A few<br />
days later I reached the Netherlands, where I stayed in a reception<br />
centre. Months passed, but nothing seemed to happen. At a certain<br />
point all the promises of freedom, welfare and opportunities had no<br />
meaning to me anymore. I understood that many Iranians here didn't<br />
have nice houses and good jobs at all. Many of them didn't even have<br />
a residence permit. This would be my fate too, so it seemed.<br />
”<br />
21<br />
Na een verblijf van bijna een jaar<br />
in Nederland besloot Mohammad<br />
terug te keren naar zijn gezin in<br />
de Islamitische Republiek Iran.<br />
<strong>IOM</strong> hielp hem met zijn terugkeer<br />
en herintegratie. Kort na aankomst<br />
verhuisde Mohammad met<br />
zijn vrouw en kind, die logeerden<br />
bij familie, naar een klein appartement<br />
en ging hij op zoek naar<br />
werk. Ze werden hierbij ondersteund<br />
door het <strong>IOM</strong>-kantoor<br />
in Teheran.<br />
After a stay of almost a year in<br />
the Netherlands, Mohammad<br />
decided to return to his family in<br />
the Islamic Republic of Iran. <strong>IOM</strong><br />
helped him with his return and<br />
reintegration. Shortly after arrival,<br />
Mohammad and his wife and child,<br />
who were staying with relatives,<br />
moved to a small apartment and<br />
he went looking for work. They<br />
were supported by the <strong>IOM</strong> office<br />
in Tehran.
Tavish
ONDER DE RADAR<br />
UNDER THE RADAR<br />
Levenslang zonder papieren?<br />
A lifetime with no papers?<br />
Niemand weet het precies, maar het aantal migranten in<br />
Nederland zonder verblijfsvergunning wordt geschat op tienduizenden.<br />
Tavish is een van hen; al vijfentwintig jaar. Hij<br />
migreerde in 1992 van Sri Lanka naar Duitsland, waarna hij in<br />
2000 doorreisde naar Nederland. Gedurende de kwart eeuw<br />
dat hij hier is heeft hij menig wet- en regelgeving zien veranderen.<br />
In tegenstelling tot zijn twee zussen heeft het nooit in zijn<br />
voordeel uitgepakt. "Nóg niet…", zegt Tavish.<br />
23<br />
Nobody knows exactly the number of migrants staying<br />
in the Netherlands without a residence permit, but it is<br />
estimated to be in the tens of thousands. Tavish is one<br />
of them and has been for twenty five years. He migrated<br />
from Sri Lanka to Germany in 1992 and then moved to the<br />
Netherlands in 2000. Over the quarter of a century that he's<br />
been here he has seen many laws and policies change.<br />
Contrary to his two sisters, they were never in his favour.<br />
"Not yet...", Tavish says.<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Olivier Sprée 2017
In een café in het centrum van Den Haag vertelt Tavish over zijn leven<br />
als ongedocumenteerde migrant. Een leven dat begon in 1992 toen hij<br />
als Sri Lankaanse Tamil de burgeroorlog in zijn land was ontvlucht, die<br />
sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw gaande was. Hij belandde in<br />
Duitsland waar hij asiel aanvroeg en uiteindelijk acht jaar verbleef.<br />
Sinds Sri Lanka in 1948 onafhankelijkheid werd van Groot-Brittannië groeiden<br />
de etnische spanningen tussen de Singalese meerderheid en de Tamil minderheid.<br />
Militante Tamil-groeperingen begonnen te vechten voor een eigen staat.<br />
De daaropvolgende burgeroorlog resulteerde uiteindelijk in meer dan 70.000<br />
doden en een grote vluchtelingenstroom. De burgeroorlog eindigde in 2009.<br />
Een derde van de Sri Lankaanse Tamils woont nu in het buitenland.<br />
Bron: http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6065646.stm<br />
In a café in the centre of The Hague Tavish talks about his life as an<br />
undocumented migrant. A life that started in 1992 when he fled the<br />
Sri Lankan civil war that was going on since the 1980s. He arrived in<br />
Germany where he applied for asylum and eventually stayed for eight<br />
years.<br />
Since Sri Lanka gained independence from British rule in 1948, relations<br />
between the majority Sinhalese and minority Tamil communities have been<br />
strained. Rising ethnic and political tensions led to the formation and strengthening<br />
of militant groups advocating independence for Tamils. The ensuing<br />
civil war resulted in the deaths of more than 70,000 people and many fleeing the<br />
country. The civil war ended in 2009. One-third of Sri Lankan Tamils now live<br />
outside Sri Lanka.<br />
Source: http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6065646.stm<br />
25<br />
"Ik was zo dichtbij een<br />
'legaal' leven."<br />
"I was so close to a<br />
'legal' life."
"Ik kan je nog steeds een mooie<br />
Chinese maaltijd voorschotelen."<br />
"I can still cook you a<br />
decent Chinese meal."
Hoewel Tavish in Duitsland geen verblijfsvergunning kreeg, blikt hij terug<br />
op een fijne periode. Hij had een baan gevonden in een Chinees restaurant,<br />
waar hij snel de ladder beklom van afwasser tot leerling kok.<br />
"Ik kan je nog steeds een mooie Chinese maaltijd voorschotelen", zegt<br />
hij trots wanneer ik zijn kennis op de proef stel. Hij begint uitgebreid te<br />
vertellen over de acht culinaire tradities van de Chinese keuken, alsof hij<br />
een geboren Chinees is. "En ik kreeg goed betaald", voegt hij eraan toe.<br />
Gedurende de asielprocedure in Duitsland wordt het migranten toegestaan<br />
te werken.<br />
In navolging van zijn twee zussen, besloot Tavish in 2000 naar Nederland<br />
te gaan in de hoop daar wel asiel te krijgen. Elf asielzoekerscentra<br />
en een detentiecentrum later is hij nog steeds hier... zonder status. "Als<br />
ik in 2006 niet naar België was gegaan voor twee maanden, dan had ik<br />
nu een verblijfsvergunning gehad", legt Tavish uit. De overheid besloot<br />
in 2007 tot een generaal pardon voor een grote groep afgewezen asielzoekers<br />
die al geruime tijd in Nederland verbleef. Tavish voldeed aan<br />
alle voorwaarden op een na: hij was niet langer dan zes jaar onafgebroken<br />
in Nederland. "Ik was zo dichtbij een 'legaal' leven", mompelt hij.<br />
Zevenentwintigduizend andere migranten hadden meer geluk.<br />
Although he was not granted a residence permit, he liked that period. He<br />
found a job in a Chinese restaurant where he soon climbed the ladder<br />
from dishwasher to the chef's assistant. "I can still cook you a decent<br />
Chinese meal", he says with pride when I put Tavish to the test. He talks<br />
about Chinese sub cuisines and traditional aspects of Chinese food, as if<br />
he were Chinese. "And I got paid well", he adds. During the asylum procedure<br />
in Germany migrants are legally allowed to work.<br />
27<br />
In 2000 Tavish moved to the Netherlands, trying to follow in his two sisters'<br />
footsteps who successfully applied for asylum. Eleven reception<br />
centres and one administrative detention facility later, he's still here.<br />
Still with no papers. "If I wouldn't have gone to Belgium for two months<br />
in 2006, I would have had a residence permit by now", Tavish explains.<br />
The government of the Netherlands decided in 2007 to put into effect<br />
an amnesty provision – 'generaal pardon' – legalizing a large group of<br />
rejected asylum seekers who had been in the country for a considerable<br />
amount of time. Tavish met all criteria but one: he was not in the country<br />
uninterruptedly for more than six years. "I was so close to a 'legal' life",<br />
Tavish says with a soft voice. Twenty-seven thousand other migrants<br />
were more lucky.
"Het was zwaar om niet<br />
op de begrafenis van mijn<br />
vader te kunnen zijn."<br />
"It was hard to lose my<br />
father and not being able<br />
to attend his funeral."<br />
Tavish bezoekt regelmatig zijn twee zussen die op verschillende plekken<br />
in Nederland wonen. Omdat het steeds moeilijker is geworden om werk<br />
te vinden in de informele economie is hij in toenemende mate afhankelijk<br />
van hun geworden. "Vroeger was het niet zo moeilijk om als ongedocumenteerde<br />
ergens een baantje te vinden, maar dat is echt veranderd",<br />
zegt Tavish. Door de jaren heen is justitie zich meer gaan richten op het<br />
aanpakken van illegale tewerkstelling en arbeidsuitbuiting. Soms verdient<br />
Tavish nog wat geld met huishoudelijk werk, maar niet genoeg om<br />
van rond te komen.<br />
"Ik ben niet bang om opgepakt te worden", zegt Tavish als we een politieauto<br />
in de verte zien. Hij vertelt een anekdote over een politieagent<br />
die opeens voor zijn deur stond: "Op een bepaald moment vroeg hij of<br />
ik beschikte over een wapen. Ik zei: alleen een paar messen. Toen hij<br />
vroeg waar ze waren, zei ik: volg me maar naar de keuken."<br />
Tavish pays regular visits to his two sisters who live in different parts<br />
of the country. He increasingly depends on them financially, since it<br />
became harder to find a job in the informal economy. "It used to be not<br />
so difficult to find work somewhere as an irregular person, but this has<br />
changed", Tavish says. Over the years the police put more focus on<br />
fighting illegal employment and labour exploitation. From time to time<br />
he earns some money with domestic work, but not enough for him to<br />
survive.<br />
"I'm not afraid to get caught by the police", Tavish replies when we spot<br />
a police car in the distance. Not knowing why, he recalls a police officer<br />
knocking on his door one day: "He asked me if I had a weapon in the<br />
house. I said: yes, some knives. Show me where they are, the officer<br />
said. Please follow me to the kitchen, I said".
29<br />
"Ik zou gebruik kunnen maken van mijn<br />
ervaring en een Chinees restaurant<br />
kunnen beginnen in Sri Lanka."<br />
"I could try to make use of my<br />
experience and start my own small<br />
Chinese restaurant in Sri Lanka."
"Mijn hoop is dat er weer een<br />
generaal pardon komt."<br />
"I hope for a new 'generaal<br />
pardon' soon."
Tavish is gezegend met een stoutmoedig en opgeruimd karakter. Het zal<br />
hem helpen tegen de permanente druk waar hij onder staat. Nu hij de<br />
leeftijd van vijftig heeft bereikt dringt de tijd dat hij moet kiezen tussen<br />
een blijvend bestaan in de schaduw of een onzeker nieuw begin in Sri<br />
Lanka. "Ik zou gebruik kunnen maken van mijn ervaring en een Chinees<br />
restaurant kunnen beginnen", zegt Tavish wanneer de optie van terugkeer<br />
ter sprake komt. "En mijn moeder is al in de tachtig, dus... Het was<br />
zwaar om niet op de begrafenis van mijn vader te kunnen zijn."<br />
Dan geeft hij een draai aan het gesprek: "Maar mijn hoop is dat er weer<br />
een generaal pardon komt." Tavish noemt een website waar mensen hun<br />
steun kunnen betuigen door een petitie te tekenen. Hij legt uit dat hij dat<br />
liever niet vraagt aan mensen die zelf een migratieachtergrond hebben:<br />
"Zij zijn daar meestal niet zo'n voorstander van uit angst dat het schadelijk<br />
is voor hun eigen positie." Volgens Tavish is dit de realiteit, maar cynisch<br />
is hij er niet door geworden. Nog even monter als bij onze eerste<br />
ontmoeting nemen we afscheid en fietst hij weg de grijze ochtend in.<br />
Tavish may be a bold and light-hearted soul, it doesn't mean he's worry-free.<br />
In his early fifties, he sometimes feels the pressure to make up<br />
his mind: continue life under the radar or start anew in Sri Lanka.<br />
"I could try to make use of my experience and start my own small<br />
Chinese restaurant", Tavish says when we talk about the option of return.<br />
"And my mother is almost eighty years old now, so... It was hard to lose<br />
my father a few years ago and not being able to attend his funeral".<br />
31<br />
He then quickly changes the subject: "But I still hope for a new 'generaal<br />
pardon' soon". Tavish mentions a website where people can give their<br />
support by signing a petition. He explains that he would rather not ask<br />
residents with a migration background for their support: "They are not<br />
so much in favour of it, fearing it's bad for their own position". Although<br />
Tavish may think this is the reality, it didn't make him cynical. After saying<br />
goodbye, he jumps on his bike and drives away in the grey morning.<br />
<strong>IOM</strong> staat in Nederland dagelijks in<br />
contact met migranten in verschillende<br />
situaties binnen en buiten de<br />
reguliere opvang. Een team van<br />
counselors neemt kennis van hun<br />
uitdagingen, geeft informatie en<br />
helpt bij vrijwillige terugkeer naar<br />
het land van herkomst.<br />
<strong>IOM</strong> in the Netherlands is in daily<br />
contact with migrants in different<br />
circumstances. Through outreach<br />
activities across the country <strong>IOM</strong><br />
counsellors take note of their challenges,<br />
provide information and help<br />
them when they want to return to<br />
their country of origin.
Mawdo
GELUK IN GAMBIA<br />
LUCK IN GAMBIA<br />
De terugkeermissie van een journalist<br />
The return mission of a journalist<br />
<strong>IOM</strong> spreekt in Nederland jaarlijks duizenden migranten die willen<br />
terugkeren naar hun geboorteland of dit overwegen. Waarom besluit<br />
je terug te keren? Zoveel migranten, zoveel motieven. Vaak<br />
zijn die motieven complex, maar soms ook gewoon klip en klaar.<br />
Toen in december 2016 een nieuwe president was gekozen in<br />
Gambia, duurde het niet lang voordat Mawdo in actie kwam.<br />
Dit was het moment waarop hij had gewacht.<br />
<strong>IOM</strong> meets thousands of migrants in the Netherlands every<br />
year who consider returning to their homeland. Why would you<br />
decide to return? There can be many motives. Often these<br />
motives are complex, but sometimes as plain as day. When in<br />
December 2016 a new president was elected in Gambia,<br />
Mawdo soon made up his mind. This was the moment he<br />
had waited for.<br />
33<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2017
"Begin 2013 moest ik mijn land ontvluchten.<br />
Het was de meest trieste dag van mijn leven."<br />
"I had to flee my country early 2013.<br />
It was the saddest day of my life."
Het is zomer 2013 als Mawdo onderweg is naar Ter Apel in Groningen,<br />
niet ver van de grens met Duitsland. Een strak verkaveld landschap van<br />
weilanden en water trekt aan hem voorbij. Even is hij het doel van zijn<br />
reis vergeten. Dan stopt de trein en stapt hij over op de bus voor het<br />
laatste stuk. Hij staat op het punt om asiel aan te vragen. De dag ervoor<br />
was hij in Den Haag geweest voor een conferentie. Vanuit Senegal was<br />
hij vertrokken. Sinds een aantal maanden zat hij als journalist daar ondergedoken.<br />
Maar ook daar was hij niet meer veilig.<br />
Eerder dat jaar was er een artikel van zijn hand gepubliceerd op de<br />
voorpagina van de Gambiaanse krant Foroyaa, met als kop 'Vast zonder<br />
berechting en verdwenen zonder spoor'. Jarenlang had hij aan het stuk<br />
gewerkt. Een verhaal over de verdwijningen van journalisten en politici<br />
die in verzet kwamen tegen het regime van president Yahya Jammeh.<br />
Mawdo was al eerder lastig gevallen als journalist, maar na dit artikel<br />
stond zijn leven op het spel. Hij moest vluchten. Zijn vrouw en tweejarige<br />
dochtertje bleven achter.<br />
It's summer 2013 when Mawdo is on his way to Ter Apel in Groningen,<br />
not far from the border with Germany. He is travelling through a taut parcelled<br />
landscape of meadows and water. For a moment he has forgotten<br />
the purpose of his trip. Then the train stops and he is transferred to<br />
a bus to reach his final destination. He is going to apply for asylum. The<br />
day before, he was in The Hague for a conference. He had left Senegal,<br />
where he was forced to take refuge as a journalist since several months.<br />
But even there he was no longer safe.<br />
35<br />
Earlier that year an article he worked on for years had been published on<br />
the front page of the Gambian newspaper Foroyaa, headed 'Detention<br />
without trial and disappearance without trace'. A story about the disappearances<br />
of journalists and politicians who opposed the regime of<br />
President Yahya Jammeh. Mawdo had been hassled as a journalist<br />
before, but after this article his life was at stake. He had to flee. His wife<br />
and 2-year-old daughter stayed behind.
Na Ter Apel verblijft Mawdo in een asielzoekerscentrum in Gilze, en daarna in<br />
Almere. Een jaar na aankomst in Nederland krijgt hij een verblijfsvergunning en<br />
nog een jaar later wordt hij herenigd met zijn gezin. Ze betrekken een hoekwoning<br />
in een wijk in Lelystad. Dan gebeurt er eind 2016 iets bijzonders. Gambia<br />
heeft na ruim twintig jaar een nieuwe president gekozen. Even dreigt een burgeroorlog<br />
omdat Jammeh de macht niet wil afstaan, maar door internationale<br />
druk wordt dit afgewend. Jammeh vertrekt en Adama Barrow is de nieuwe leider.<br />
Volgens Mawdo zal er met Barrow een nieuwe wind gaan waaien. "In zijn<br />
eerste speech had hij het meteen over de vrijheid van het woord. Dus dat biedt<br />
hoop."<br />
Mawdo hoeft niet lang na te denken over terugkeer. Het is weer veilig voor<br />
hem en hij wil als journalist graag verder bijdragen aan de ontwikkeling van zijn<br />
land. Hij weet dat hij zijn verblijfsrecht in Nederland hiermee opgeeft. "Ik hou<br />
van Nederland, maar ik heb altijd gezegd dat ik terugkeer als het kan. Een deel<br />
van mijn familie zat in de politiek. Zij hebben zich altijd ingezet voor het land. Ik<br />
zie het als mijn plicht hun voorbeeld te volgen." Weer aan de slag bij zijn oude<br />
werkgever Foroyaa ziet Mawdo niet zitten. Liever wil hij zijn eigen krant beginnen,<br />
maar door zijn vlucht heeft hij geen middelen meer om dat op te starten.<br />
Hij zoekt hulp bij <strong>IOM</strong> en Stichting WereldWijd.<br />
After Ter Apel, Mawdo stays in a reception centre in Gilze, and later in Almere.<br />
A year after his arrival in the Netherlands he receives a residence permit,<br />
and one more year later he is reunited with his family. Eventually, they find a<br />
small house in a neighbourhood in Lelystad. Then something special happens<br />
at the end of 2016. After more than twenty years Gambia has elected a new<br />
president. For a moment there is the threat of a civil war, because Jammeh<br />
does not want to give up power, but this is averted by international pressure.<br />
Jammeh disappears from the scene and Adama Barrow becomes the new<br />
leader. According to Mawdo a new wind is blowing with Barrow. "On his first<br />
day in office he spoke immediately about the freedom of speech, so that offers<br />
hope."<br />
Mawdo soon decides to go back. It is safe for him now and he has a strong<br />
desire to further contribute to the development of his country as a journalist. He<br />
is aware that he will give up his right of residence in the Netherlands. "I love<br />
the Netherlands, but I have always said that if possible I will return to Gambia.<br />
Some of my family were in politics, they always did their best to improve the<br />
conditions in the country. I see it as my duty to follow their example." Going<br />
back to his old employer Foroyaa is not what Mawdo has in mind. He would<br />
rather start his own newspaper, but because he had to flee, he has no means<br />
to start it. He seeks help from <strong>IOM</strong> and WereldWijd Foundation.
37<br />
"Mijn dochter zal verder opgroeien in<br />
een land dat weer een toekomst heeft."<br />
"My daughter will grow up in a<br />
country that has a future again."
"Het slagen van mijn herintegratie<br />
hangt voor een groot deel af van<br />
de ondersteuning die mijn familie<br />
en de rest van het dorp krijgen."<br />
"The success of my reintegration<br />
depends to a large extent on the<br />
support that my family and the rest<br />
of the village receive."<br />
Stichting WereldWijd helpt hem met het vullen van een kist vol met pc's,<br />
laptops, printers, maar ook naaimachines en visnetten. "Na een verblijf<br />
van vier jaar in Europa kan ik niet met lege handen thuiskomen. Er wordt<br />
van mij verwacht dat ik iets meeneem voor mijn familie en de rest van<br />
het dorp. Het slagen van mijn herintegratie hangt voor een groot deel af<br />
van de ondersteuning die zij krijgen."<br />
WereldWijd Foundation helps him with a box full of PCs, laptops, printers,<br />
but also sewing machines and fishing nets. "After a stay of four<br />
years in Europe, I cannot come home empty-handed. I am supposed to<br />
bring something for my family and the rest of the village. The success of<br />
my reintegration depends to a large extent on the support they recieve."
Mawdo is zich ervan bewust dat zijn uiteindelijke doel om een eigen<br />
krant te runnen tijd nodig heeft. Om in de tussentijd zekerheid te hebben<br />
over een inkomen is hij van plan om een taxi aan te schaffen. Hiermee<br />
zal het gezin in ieder geval huisvesting en schoolgeld kunnen betalen.<br />
De materialen uit Nederland zal Mawdo gebruiken voor zijn hoofddoel.<br />
Hij hoopt ook snel geld apart te kunnen leggen voor een drukpers en<br />
collega-journalisten te ontmoeten die ook zijn teruggekeerd.<br />
Zijn dochtertje is inmiddels zes, spreekt vloeiend Nederlands en heeft<br />
allerlei vriendinnetjes in Lelystad. Ze kan zich Gambia niet meer herinneren.<br />
"Ik kan niet wachten om haar al het moois van Gambia te laten zien:<br />
de cultuur, de rivier, de pindasoep van haar oma... Ze zal verder opgroeien<br />
in een land dat weer een toekomst heeft."<br />
Mawdo knows that his ultimate goal of running his own newspaper needs<br />
time. In order to have certainty about an income during that process his<br />
plan is to purchase a taxi. That way the family will in any case be able to<br />
pay for housing and school fees. Mawdo will use the materials from the<br />
Netherlands for his main goal. He also hopes to be able to put money<br />
aside for a printing press and to meet fellow journalists who have also<br />
returned.<br />
His daughter is now six, fluent in Dutch and has all kinds of girlfriends in<br />
Lelystad. She does not know Gambia anymore. "I cannot wait to show<br />
her the beauty of Gambia: the culture, the river, her grandmother's peanut<br />
soup... She will grow up in a country that has a future again."<br />
39<br />
Sinds 2010 hebben <strong>IOM</strong> en<br />
Stichting WereldWijd een samenwerkingsverband.<br />
<strong>IOM</strong> zorgt in<br />
het land van herkomst voor de<br />
inklaring van een kist die door<br />
Stichting WereldWijd gevuld is met<br />
materialen voor het opstarten van<br />
een bedrijfje. Ook zorgt Stichting<br />
WereldWijd eventueel voor een<br />
vakopleiding voorafgaand aan<br />
vertrek. <strong>IOM</strong> helpt terugkeerders<br />
verder bij de implementatie van het<br />
herintegratieplan in het land van<br />
herkomst.<br />
Since 2010 <strong>IOM</strong> and WereldWijd<br />
Foundation are partners. <strong>IOM</strong> takes<br />
care of the clearance in the country<br />
of origin of a box that is filled by<br />
WereldWijd Foundation with materials<br />
for starting up a small business.<br />
WereldWijd Foundation can also<br />
provide vocational trainings prior to<br />
departure. <strong>IOM</strong> further helps returnees<br />
with the implementation of the<br />
reintegration plan in the country of<br />
origin.
Indonesische terugkeerder vlak voor boarding, Schiphol, Nederland.<br />
Indonesian returnee just before boarding, Schiphol, the Netherlands.
TERUGVLUCHT<br />
FLYING BACK<br />
Een fotoreportage over de terugkeer<br />
A photo documentary on going home<br />
Ruim 60.000 migranten zijn sinds 1992 vanuit Nederland met <strong>IOM</strong><br />
vrijwillig teruggekeerd naar hun land van herkomst. <strong>IOM</strong> ondersteunt<br />
migranten gedurende het hele traject, van voorbereiding<br />
tot herintegratie. Weken, maanden, soms zelfs jaren van voorbereiding<br />
– praktisch, maar vooral mentaal – eindigt hier. De luchthaven,<br />
de vlucht... het besluit staat vast. Garin, een migrant uit<br />
Indonesië die na een verblijf van vier jaar in Nederland met een<br />
paar landgenoten terugkeerde naar Jakarta, legde het vast. Een<br />
reportage van een ogenschijnlijk alledaagse gebeurtenis.<br />
41<br />
Since 1992, over 60,000 migrants in the Netherlands have<br />
voluntarily returned to their homelands with the help of <strong>IOM</strong>.<br />
<strong>IOM</strong> supports migrants throughout the entire process, from<br />
preparation to reintegration. Weeks, months, sometimes even<br />
years of preparation – practically, but more so mentally – ends<br />
here. The airport, the flight… the decision is made. Garin, a<br />
migrant from Indonesia who resided in the Netherlands for<br />
four years, documented the return of himself and a few fellow<br />
countrymen to Jakarta. A glimpse of a seemingly ordinary event.<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Garin 2016
Een groep migranten die terugkeert naar Indonesië<br />
onder het <strong>IOM</strong>-programma 'Assisted Voluntary Return<br />
and Reintegration (AVRR)'.<br />
A group of migrants returning to Indonesia under<br />
the <strong>IOM</strong> programme 'Assisted Voluntary Return and<br />
Reintegration (AVRR)'.
43
Een inreisverbod gestempeld in een paspoort bij het<br />
passeren van de douane op Schiphol, Nederland.<br />
Ongedocumenteerde migranten kunnen bij vertrek uit<br />
Nederland een inreisverbod opgelegd krijgen van verschillende<br />
termijnen.<br />
An entry ban stamped in a passport when passing customs<br />
at Schiphol, the Netherlands. Undocumented<br />
migrants can be subject to an entry ban with different<br />
terms upon departure from the Netherlands.
"Mijn voorkeur gaat uit naar<br />
het fotograferen van sociale<br />
thema's, zoals migratie. Het kan<br />
mensen aan het denken zetten."<br />
"I prefer to photograph social<br />
themes, such as migration.<br />
It makes people think."<br />
Transit in Istanbul, Turkije.<br />
Transit in Istanbul, Turkey.<br />
45
47<br />
Transit in Changi, Singapore.<br />
Transit in Changi, Singapore.
Laatste deel van de vlucht naar<br />
Jakarta, Indonesië.<br />
Last part of the flight to<br />
Jakarta, Indonesia.
"Het is tegenwoordig<br />
zonder papieren best<br />
lastig in Nederland."<br />
"Nowadays, it's quite<br />
difficult without papers<br />
in the Netherlands."<br />
49
"Heimwee is ook een<br />
van de redenen voor mij<br />
om terug te keren."<br />
"Being homesick is also one of<br />
the reasons for me to return."
51<br />
Jakarta, Indonesië vanuit de lucht,<br />
vlak voor de landing.<br />
Jakarta, Indonesia from the air,<br />
just before landing.
53<br />
Onderweg naar de douane vlak na<br />
de landing in Jakarta, Indonesië.<br />
On the way to customs just after<br />
landing in Jakarta, Indonesia.
Het familiealbum van een terugkeerder,<br />
beschadigd tijdens een overstroming.<br />
The family album of a returnee,<br />
damaged during a flood.
Huis van een terugkeerder in Jakarta, Indonesië.<br />
House of a returnee in Jakarta, Indonesia.<br />
Slaapkamer van een terugkeerder.<br />
Bedroom of a returnee.<br />
55
Het graf van een familielid van een terugkeerder.<br />
The grave of a family member of a returnee.<br />
Vaak het startpunt van migratie: TV en<br />
internet als onbeperkte informatiebron.<br />
Often the starting point of migration:<br />
TV and internet as an unlimited source<br />
of information.
57<br />
Terugkeerder in gebed<br />
in de Moskee.<br />
Returnee in prayer<br />
in the Mosque.
Thuis: verkeer in Jakarta, Indonesië.<br />
At home: traffic in Jakarta, Indonesia.
59
Thuis: regenseizoen in Jakarta, Indonesië.<br />
At home: rainy season in Jakarta, Indonesia.
Tijdens zijn verblijf in Nederland<br />
verdiende Garin geld met huishoudelijk<br />
werk en fotografie. Met dat<br />
laatste ontdekte hij een talent dat<br />
hij graag verder wilde ontwikkelen<br />
in Indonesië. <strong>IOM</strong> heeft hem geholpen<br />
met het opstellen van een<br />
businessplan en de aanschaf van<br />
fotoapparatuur. Het is hem gelukt<br />
een basisinkomen te genereren<br />
uit opdrachten als huwelijksfotograaf.<br />
Hij hoopt uiteindelijk rond te<br />
kunnen komen van journalistieke<br />
opdrachten.<br />
During his stay in the Netherlands<br />
Garin earned money by doing<br />
domestic work and photography.<br />
With the latter he discovered a<br />
talent that he wanted to develop<br />
further in Indonesia. <strong>IOM</strong> helped<br />
him with drafting a business plan<br />
and the purchase of photography<br />
equipment. He succeeded in generating<br />
a basic income from assignments<br />
as a wedding photographer.<br />
Eventually, he hopes to be able to<br />
live from journalistic assignments.<br />
61
Santoso met honkbal.<br />
Santoso with baseball.
GAME PLAN<br />
Strategieën van een terugkeermigrant<br />
Strategies of a return migrant<br />
Wereldwijd ondersteunt <strong>IOM</strong> migranten met hun vrijwillige<br />
terugkeer naar het land van herkomst. <strong>IOM</strong> ondersteunt<br />
migranten gedurende het hele traject, van voorbereiding tot<br />
herintegratie. Of de herintegratie in het eigen land uiteindelijk<br />
lukt hangt van veel factoren af. Santoso, die na een<br />
lang verblijf in Nederland terugkeerde naar Indonesië, laat<br />
zijn licht schijnen over zijn plan van aanpak.<br />
<strong>IOM</strong> supports migrants worldwide with their voluntary<br />
return to their country of origin. From preparation to<br />
reintegration, <strong>IOM</strong> supports migrants throughout the<br />
entire process. Whether reintegration in the home<br />
country ultimately succeeds depends on many factors.<br />
Santoso, who returned to Indonesia after a long stay in<br />
the Netherlands, sheds light on his plan of action.<br />
63<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Garin 2016
"Shortly after arrival I realized<br />
that my original plan was too<br />
ambitious.<br />
I had to build something up<br />
again in small steps."<br />
Santoso
"Kort na aankomst realiseerde<br />
ik me dat mijn oorspronkelijke<br />
plan nog te groot was.<br />
Ik moest met kleine stappen<br />
weer iets opbouwen."<br />
65<br />
Scooter waarmee Santoso een taxibedrijfje<br />
runt, aangeschaft met ondersteuning van <strong>IOM</strong>.<br />
Scooter purchased with <strong>IOM</strong> support, used by<br />
Santoso to run a small taxi business.<br />
De Indonesische gemeenschap in Nederland is groot. Met die kennis<br />
migreerde Santoso in de jaren negentig naar het land dat hij vooral kende<br />
van de verhalen van zijn ouders. Zijn sociale netwerk was breed en<br />
bestond uit zowel Indonesiërs als Nederlanders. Hij vond meestal werk,<br />
maar de laatste jaren voor zijn terugkeer werd dat steeds moeilijker wegens<br />
het ontbreken van een verblijfsstatus.<br />
In the Netherlands there is a big Indonesian community. With this knowledge<br />
Santoso migrated in the nineties to the country that he mainly<br />
knew from his parents' tales. His social network was broad and consisted<br />
of both Indonesians and Dutch. He usually found work, but in the last few<br />
years before his return it became increasingly difficult due to the lack of a<br />
residence permit.
"Honkbal heeft me altijd veel gegeven.<br />
Ook nu weer."<br />
"Baseball has always given me a lot.<br />
Once again now."<br />
Santoso verbleef ruim twintig jaar in Nederland. In 2016 keerde hij terug<br />
naar zijn geboortegrond in Bandung, West Java, Indonesië. Zijn plan was<br />
aanvankelijk om een restaurant te beginnen. Hij werkte immers al zijn<br />
hele leven in de horeca. Maar hij bedacht zich en besloot een scooter<br />
aan te schaffen om een taxibedrijfje te beginnen. Dat was relatief makkelijk<br />
op te starten, met genoeg klanten in een stad als Bandung die ruim<br />
2,5 miljoen inwoners telt.<br />
In zijn vrije tijd richt Santoso zich graag op sport. Hij heeft een passie<br />
voor honkbal. Hij meldde zich aan bij de lokale honkbalclub 'Refugees',<br />
waar hij al snel werd aangenomen als coach van het Bandung Hogeschool<br />
studententeam. "Het studententeam dat ik coach biedt me naast<br />
een uitlaatklep ook de mogelijkheid de mensen hier weer te leren<br />
kennen."<br />
Santoso stayed in the Netherlands for more than twenty years. In 2016<br />
he returned to his homeland in Bandung, West Java, Indonesia. Initially,<br />
his plan was to start a restaurant. He had been working in the catering<br />
industry all his life. But he changed his mind and decided to purchase a<br />
scooter to start a taxi company. That was relatively easy to start. In a city<br />
like Bandung, that has more than 2.5 million inhabitants, he has enough<br />
customers.<br />
In his spare time Santoso likes to focus on sports. He has a passion for<br />
baseball. He registered with the local baseball club 'Refugees', where he<br />
was soon hired as coach of the Bandung university team. "The student<br />
team that I coach is my outlet and gives me the chance to get to know<br />
the people here at the same time."<br />
Santoso in het tenue van de lokale honkbalclub 'Refugees'.<br />
Santoso in the uniform of the local baseball club 'Refugees'.<br />
Trofeeën die Santoso met honkbal heeft gewonnen, uitgestald tussen familiefoto's.<br />
Santoso's baseball trophies, exposed between family photos.
67<br />
Santoso's honkbaltas.<br />
Santoso's baseball bag.<br />
"Ik heb goede en slechte dingen<br />
meegemaakt in Nederland. Hoe dan<br />
ook is een deel van mij Nederlands."<br />
"I have experienced good and<br />
bad things in the Netherlands.<br />
Anyhow, part of me is Dutch."
"Door de smartphone en mobiel internet<br />
is het makkelijk om contact te hebben met<br />
mijn familie en vrienden in Nederland."<br />
"The smartphone and mobile internet<br />
make it easy to have contact with my<br />
family and friends in the Netherlands."<br />
Wijk in Bandung waar Santoso met zijn moeder woont. Neighbourhood in Bandung where Santoso lives with his mother.
Santoso's smartphone.<br />
Hollandse souvenirs in Santoso's kast.<br />
Dutch souvenirs in Santoso's closet.<br />
69<br />
Santoso is druk bezig zijn leven weer op te bouwen in<br />
Indonesië, maar hij is Nederland niet vergeten. De eerste<br />
periode in Nederland herinnert Santoso zich nog goed. De<br />
overgang was groot. Bellen naar het thuisfront deed hij<br />
vanwege de kosten niet zomaar en alleen op gezette tijden.<br />
Hij had regelmatig heimwee. Nu hij terug is in Indonesië komt<br />
dat gevoel soms terug, in omgekeerde richting: heimwee naar<br />
Nederland. Maar dankzij de technologische ontwikkelingen van<br />
de afgelopen decennia is dat minder erg dan toen.<br />
Santoso works hard on his reintegration in Indonesia, but he<br />
hasn't forgotten the Netherlands. Santoso still remembers<br />
the first moments in the Netherlands. The transition was big.<br />
Making phone calls to Indonesia was not that easy. Back then<br />
it was very costly and he only did it on certain times. He was<br />
often homesick. Now that he is back in Indonesia that feeling<br />
of being homesick sometimes comes back towards the<br />
Netherlands. Thanks to the technological developments in recent<br />
decades, this is fortunately not as bad as it was then.
Na een voorbereidingstraject in<br />
Nederland worden migranten die<br />
vrijwillig met <strong>IOM</strong> zijn teruggekeerd<br />
geholpen bij hun herintegratie door het<br />
<strong>IOM</strong>-kantoor in het land van herkomst.<br />
De ondersteuning richt zich vaak op<br />
het opstarten van een bedrijfje, educatie,<br />
huisvesting en gezondheidszorg.<br />
After a preparation phase in the<br />
Netherlands, migrants who voluntarily<br />
return with <strong>IOM</strong> receive reintegration<br />
assistance from the <strong>IOM</strong> office in the<br />
country of origin. The support often<br />
focuses on the start-up of a small business,<br />
education, housing and healthcare.<br />
71<br />
Santoso met zijn moeder.<br />
Santoso with his mother.
Een kleine supermarkt na het vallen van de avond in Boké, Guinee. A small grocery shop after dusk in Boké, Guinea.
TWILIGHT ZONE<br />
De terugkeer van een oogpatiënt en<br />
zijn blik op de toekomst in Guinee<br />
The return of a migrant with an eye<br />
condition and his view on his future<br />
in Guinea<br />
Jaarlijks keren in Nederland meer dan 200 migranten met<br />
een medische aandoening terug naar hun geboorteland met<br />
hulp van <strong>IOM</strong>. Het is een groep waar <strong>IOM</strong> extra aandacht<br />
voor heeft, zowel bij de organisatie van het terugkeertraject<br />
als de ondersteuning die wordt geboden. Een medische<br />
aandoening betekent in veel landen vaak hoge kosten en<br />
mogelijk arbeidsbeperkingen. Bij sommige aandoeningen<br />
kan er ook sprake zijn van sociale uitsluiting. Na een verblijf<br />
van bijna twintig jaar in Nederland keerde Moussa eind<br />
zomer 2017 terug naar Conakry, de hoofdstad van Guinee.<br />
Hoe ziet de realiteit eruit na terugkeer als je medische zorg<br />
nodig hebt of te maken hebt met een handicap? Het verhaal<br />
van Moussa schetst een beeld.<br />
73<br />
In the Netherlands every year more than 200 migrants<br />
with a medical condition return with <strong>IOM</strong> to their home<br />
country. <strong>IOM</strong> pays extra attention to this group of<br />
migrants, both in the organization of their return process<br />
as well as in the provision of support thereafter. In many<br />
countries a medical condition often means high costs and<br />
possibly labour limitations. Certain conditions may also<br />
result in social exclusion. In 2017, after spending nearly<br />
twenty years in the Netherlands, Moussa returned to<br />
Conakry, the capital of Guinea. What does it mean if you<br />
are a returnee and you need medical care or suffer from a<br />
disability? The story of Moussa provides insight.<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Olivier Sprée 2018
Moussa<br />
"Mijn zoon was drie toen ik<br />
vertrok. Hij is nu twintig. Ik heb<br />
hem niet zien opgroeien."<br />
"My son was three when I left. He's now<br />
twenty. I've not seen him grow up."
"Mijn zoon was drie toen ik vertrok. Hij is nu twintig. Ik heb hem niet zien<br />
opgroeien." Geconfronteerd met het weerzien van zijn zoon, lijkt het<br />
alsof dit offer nu pas echt tot Moussa is doorgedrongen. In 1999 was hij<br />
als asielzoeker naar Nederland gekomen. Ook hoopte hij op goede medische<br />
zorg voor zijn ogen. Bij timmerwerkzaamheden had hij splinters<br />
in zijn ogen gekregen die hem uiteindelijk een deel van zijn zicht hebben<br />
gekost. De behandeling en controles in het Academisch Medisch<br />
Centrum (AMC) in Amsterdam hebben meer schade kunnen voorkomen.<br />
Toen Moussa in 2007 onder het generaal pardon een verblijfsvergunning<br />
kreeg was hij in Amsterdam gaan wonen. Hij huurde een klein appartement<br />
vlakbij treinstation Sloterdijk en had werk gevonden bij de gemeente<br />
in de groenvoorziening. De daaropvolgende jaren probeerde hij zijn<br />
vrouw en zoon over te laten komen via de Nederlandse ambassade in<br />
Dakar, Senegal. Uiteindelijk konden ze niet voldoen aan de toelatingseisen.<br />
Er restte hem nog een manier om zich te herenigen met zijn gezin.<br />
Na een verblijf van zeventien jaar in Nederland besloot hij terug te keren<br />
naar Guinee.<br />
"My son was three when I left. He's now twenty. I've not seen him grow<br />
up." Faced with the reunion of his son, it seems that Moussa is only now<br />
fully aware of his sacrifice. In 1999 he came to the Netherlands to ask<br />
for asylum. He also hoped to receive good medical care for his eyes.<br />
Whilst doing carpentry work he got splinters in his eyes resulting in impaired<br />
vision. The treatment and checks at the Academic Medical Centre<br />
(AMC) in Amsterdam have prevented more damage. When Moussa received<br />
a residence permit under the 'generaal pardon' in 2007, he moved<br />
to Amsterdam. He rented a small apartment near the railway station<br />
Sloterdijk and found work as a gardener for the municipality. In the following<br />
years he tried to get his wife and son to come to the Netherlands<br />
via the Dutch embassy in Dakar, Senegal. Unfortunately, they were not<br />
able to meet the admission requirements. To be reunited with his family<br />
he decided to return to Guinea.<br />
75<br />
Moussa's patiëntenpas van de afdeling<br />
oogheelkunde in het AMC in Amsterdam.<br />
Moussa's patient pass of the AMC<br />
ophthalmology unit in Amsterdam.
Marché Madina in Conakry<br />
77
Moussa met zijn zoon. Moussa with his son.<br />
Moussa verblijft sinds zijn terugkeer in een sobere tweekamerwoning in<br />
een buitenwijk van Conakry. Op de gemeenschappelijke binnenplaats,<br />
die gedeeld wordt met drie andere families, wordt met de hand de was<br />
gedaan en gekookt op een open vuurtje. "De eerste weken na aankomst<br />
moest ik me echt aanpassen. Het is zo druk geworden in Conakry, en ik<br />
was gewend geraakt aan de levensstandaard van Nederland."<br />
Totdat het gezin een groter huis heeft gevonden wonen Moussa's vrouw<br />
en zoon elders in de buurt. De ondersteuning die Moussa van <strong>IOM</strong><br />
heeft ontvangen investeert hij in cosmetische producten die zijn vrouw<br />
verkoopt op de lokale markt. Hijzelf zou ook een handeltje willen beginnen<br />
op de markt. Uit Nederland heeft hij een container laten overkomen<br />
vol handelswaar, van een oude Puch tot stoffen en naaigaren. Maar hij<br />
wordt belemmerd in zijn plan door zijn oogaandoening. De markt komt<br />
namelijk vooral tot leven aan het einde van de middag, wanneer in landen<br />
rondom de evenaar de duisternis snel invalt. Voor Moussa betekent<br />
dit dat hij zijn omgeving dan nog slechts in een waas kan waarnemen.<br />
Mogelijk dat hij in partnerschap met iemand zijn plan kan realiseren in de<br />
nabije toekomst.
Since his arrival Moussa lives in a sober two-room apartment in a suburb<br />
of Conakry. In the communal courtyard, which is shared with three other<br />
families, the laundry is done by hand and food is prepared on an open<br />
fire. "The first weeks after arrival I really had to adjust. It is so crowded<br />
in Conakry nowadays, and I had become accustomed to the Dutch<br />
standard of living". Until the family finds a bigger house, Moussa's wife<br />
and son live elsewhere in the neighbourhood. The support that Moussa<br />
received from <strong>IOM</strong> is invested in cosmetic products, which his wife sells<br />
on the local market. He himself would also like to start a business on the<br />
market. From the Netherlands he transported a container full of merchandise,<br />
ranging from an old moped to fabrics and sewing thread. But he is<br />
hampered by his eye condition to realize this plan. The market mainly<br />
comes to life at the end of the afternoon, when darkness quickly falls in<br />
countries around the equator. For Moussa this means a blurred vision.<br />
Possibly he will find a business partner soon who can replace him at the<br />
market at night.<br />
79<br />
"Het is zo druk geworden in Conakry,<br />
en ik was gewend geraakt aan de<br />
levensstandaard van Nederland."<br />
"It is so crowded in Conakry nowadays,<br />
and I had become accustomed to the<br />
Dutch standard of living."
Buurvrouw van Moussa in de gemeenschappelijke keuken. Neighbour of Moussa in the communal kitchen.<br />
"Mijn eigen land moet ik weer opnieuw<br />
ontdekken. Gelukkig heb ik door de hulp<br />
die ik krijg daarvoor wat ruimte."<br />
"I'm in a transition phase in which I have to<br />
rediscover my own country. Thanks to the<br />
support I receive I have some space for this."
Binnenplaats bij Moussa's verblijf. Courtyard alongside Moussa's residence.<br />
81
Naast Conakry beschikt ook een stad als Boké over een oogkliniek. Besides Conakry, a city like Boké also has an eye clinic.<br />
Moussa's medicatie.<br />
Moussa's medication.<br />
Apotheek in Conakry, inbraakproof.<br />
Pharmacy in Conakry, burglar proof.
Ook heeft Moussa een hartaandoening waarvoor hij medicatie gebruikt<br />
en regelmatig een arts moet bezoeken. In combinatie met oogdruppels en<br />
controles bij de oogarts zal een aanzienlijk deel van het gezinsinkomen<br />
straks opgaan aan medische kosten. De komende maanden kan Moussa<br />
nog gebruik maken van een medisch budget van <strong>IOM</strong>. In Guinee hebben<br />
de meeste mensen geen zorgverzekering. "Je weet dat voorkomen beter<br />
is dan genezen, maar je hebt het niet altijd voor het zeggen."<br />
Moussa also has a heart condition for which he needs medication.<br />
Together with eye drops and controls at the ophthalmologist a relatively<br />
large proportion of the family income will soon be absorbed by medical<br />
costs. In the coming months Moussa can still benefit from a medical<br />
budget from <strong>IOM</strong>. In Guinea, most people are not covered by a health<br />
insurance. "You know that prevention is better than cure, but you are not<br />
always in charge."<br />
83<br />
Oogkliniek in Boké, mede door buitenlandse donaties tot stand gekomen.<br />
Eye clinic in Boké, established partly through foreign donations.
Muurschildering ter voorkoming van ziekteverspreiding. Analfabetisme is wijdverspreid,<br />
waardoor in Guinee vaak in beeldtaal wordt gecommuniceerd.<br />
Mural for the prevention of disease spread. Illiteracy is widespread,<br />
hence in Guinea visual language is often used as a means of communication.<br />
"Voorkomen is beter dan genezen, maar<br />
je hebt het niet altijd voor het zeggen."<br />
"Prevention is better than cure,<br />
but you are not always in charge."
Medische zorg is niet altijd vanzelfsprekend. Dat bleek ook bijvoorbeeld<br />
in 2014 toen een epidemie van ebola uitbrak in Guinee. Alle aandacht en<br />
middelen gingen naar de bestrijding van de epidemie, waardoor op andere<br />
terreinen tekorten ontstonden. Momenteel bevindt de gezondheidszorg<br />
zich nog steeds in een herstelfase. De medische zorg die Moussa<br />
nodig heeft is in ieder geval beschikbaar, en hij kan er vooralsnog aan<br />
komen. Maar hij weet dat ze meer zullen moeten verdienen om alle kosten<br />
ook straks te kunnen dekken. "Ik begeef me in een overgangsfase.<br />
Mijn eigen land moet ik weer opnieuw ontdekken. Gelukkig heb ik door<br />
de hulp die ik krijg daarvoor wat ruimte."<br />
Medical care is not always certain. This was also the case in 2014 for<br />
example when an epidemic of Ebola erupted in Guinea. All attention and<br />
resources went to the fight against the epidemic, causing shortages in<br />
other areas. Currently, the healthcare system is still in a recovery phase.<br />
Fortunately, the medical care that Moussa needs is available, and for at<br />
least the coming months he will be able to obtain it. However, he knows<br />
that they will have to earn more money soon to be able to cover all costs<br />
in the future. "I'm in a transition phase in which I have to rediscover my<br />
own country. Thanks to the support I receive I have some space for this."<br />
85<br />
<strong>IOM</strong> heeft extra aandacht voor<br />
kwetsbare migranten, zoals migranten<br />
met een medische aandoening.<br />
Voor vertrek wordt in kaart gebracht<br />
of de nodige medische zorg beschikbaar<br />
is in het land van herkomst en<br />
wat de kosten hiervan zijn. Als de<br />
migrant besluit terug te keren dan<br />
zal in overleg met een arts gekeken<br />
worden welke voorzieningen er<br />
getroffen moeten worden voor de terugreis.<br />
Mogelijk dat de migrant begeleid<br />
moet worden door een sociale<br />
of medische escort. Eenmaal aangekomen<br />
in het land van herkomst<br />
zal de migrant verder ondersteund<br />
worden door het lokale <strong>IOM</strong>-kantoor<br />
bij het herintegratieproces en het<br />
ontvangen van medische zorg.<br />
<strong>IOM</strong> provides extra support to vulnerable<br />
migrants, such as migrants<br />
with a medical condition. Prior to<br />
departure, information is collected<br />
on the availability and costs of the<br />
necessary medical care in the country<br />
of origin. If the migrant decides<br />
to return, measures for a safe and<br />
well-prepared return will be discussed<br />
with a doctor. Possibly the<br />
migrant needs to be accompanied<br />
by a social or medical escort. Upon<br />
arrival in the country of origin, the<br />
migrant will receive further support<br />
from the local <strong>IOM</strong> office during the<br />
reintegration process, including support<br />
in receiving medical care.
Informeel gesprek met migranten. Informal meeting with migrants.
<strong>IOM</strong> COUNSELLOR<br />
Over hun rol en drijfveren<br />
About their role and motives<br />
<strong>IOM</strong> werkt in Nederland op het gebied van vrijwillige terugkeer met<br />
20 counselors. Verspreid door het land staan zij direct in contact<br />
met migranten in diverse opvanglocaties en daarbuiten. Zij geven<br />
informatie en begeleiding aan migranten die willen terugkeren of dit<br />
overwegen. Dit betekent goed luisteren en inspelen op vragen en<br />
behoeften, vanuit een neutrale positie. Jaarlijks spreken de counselors<br />
duizenden migranten, waarvan in het afgelopen decennium<br />
gemiddeld 2.700 per jaar met <strong>IOM</strong> zijn teruggekeerd naar meer<br />
dan 100 verschillende landen. Onontbeerlijk is de samenwerking<br />
met andere organisaties. In een voortdurend veranderend migratielandschap<br />
is het onderlinge contact cruciaal voor de uitvoering<br />
van het werk. Wie zijn deze counselors van <strong>IOM</strong>? Hoe zien zij hun<br />
rol en wat drijft hen in hun werk?<br />
Interview met: Eric van den Boom.<br />
87<br />
<strong>IOM</strong> in the Netherlands has a team of 20 counsellors working in<br />
the field of voluntary return. Working across the country, they are<br />
in direct contact with migrants residing in various reception centres<br />
and beyond. They provide information and guidance to migrants<br />
who want to return or who may be considering the option. This<br />
means listening carefully and responding to their questions and<br />
needs, in an objective and neutral way. Every year the counsellors<br />
speak to thousands of migrants, of which in the past decade on<br />
average 2,700 returned with <strong>IOM</strong> per year to more than 100 different<br />
countries. Collaboration with other organizations is indispensable<br />
to their work. Especially, in a constantly changing migration<br />
landscape where mutual contact is crucial in the execution of their<br />
tasks. Who are these <strong>IOM</strong> counsellors? How do they see their role<br />
and what drives them in their work?<br />
Interview with: Eric van den Boom.<br />
Photographs: © <strong>IOM</strong>, Amanda Nero 2017
"In my work I see the differences between<br />
migrants on a daily basis and I adjust my<br />
counselling accordingly. You must be able to<br />
read a case. Your intuition, knowledge and<br />
experience all play a role in a conversation."<br />
Wanneer en waarom ben je gaan werken bij <strong>IOM</strong>? "Ik ben geschiedenisleraar<br />
geweest op het havo/vmbo. Later heb ik een tijd als reisleider<br />
gewerkt in diverse landen. Via jeugdwelzijnswerk met alleenstaande minderjarige<br />
asielzoekers ben ik uiteindelijk in 2004 bij <strong>IOM</strong> terechtgekomen.<br />
<strong>IOM</strong> is actief binnen verschillende migratiethema's, waarvan terugkeer er<br />
een is. Daar is altijd veel maatschappelijke discussie over; van detentieboten<br />
tot Mauro en van Bed-Bad-Brood tot uitzetting van een Armeense<br />
moeder. Ik vind het een interessant onderwerp. Het is nooit zwart-wit."<br />
Wat maakt dat jij dit werk al zo lang doet? "Het contact met de mensen<br />
zelf is voor mij toch het leukst. Daar haal ik de meeste werkvreugde<br />
uit. Van Filipijnse au pairs tot de snelkookpan van vreemdelingenbewaring,<br />
ik kom telkens weer bijzondere verhalen tegen. En je weet dat je als<br />
<strong>IOM</strong> een belangrijke rol kan spelen. Van de meer dan tweeduizend terugkeerders<br />
die ik door de jaren heen heb begeleid, hebben we bij een groot<br />
deel echt een verschil kunnen maken. Dat baseer ik op de contacten die<br />
ik soms nog heb nadat mensen zijn teruggekeerd."<br />
When and why did you start working at <strong>IOM</strong>? "I used to be a history<br />
teacher at high school. Later I worked as a tour guide in various countries.<br />
In 2004 I joined <strong>IOM</strong> through youth welfare work for unaccompanied<br />
minor asylum seekers. <strong>IOM</strong> is active in various migration areas, including<br />
return migration. There is always a lot of public and political debate<br />
about this topic; from detention boats to the Mauro case and from Bed-<br />
Bath-Bread discussions to the expulsion of an Armenian mother. I think<br />
it's an interesting topic. It is never black and white."<br />
What drives you to do this work for so long? "For me, being in direct<br />
contact with migrants is the most enjoyable part of my work. From<br />
Filipino au pairs to migrants residing in administrative detention, I always<br />
come across special stories. You know that by working for <strong>IOM</strong> you can<br />
play an important role. From more than two thousand returnees I have<br />
had in my caseload over the years, for the biggest part we have been<br />
able to make a difference. I know this based on the contact I sometimes<br />
still have with migrants after their return."
89<br />
Eric van den Boom<br />
"In mijn werk zie ik de verschillen tussen<br />
migranten dagelijks. Mijn counseling pas ik<br />
daarop steeds aan. Je moet een casus kunnen<br />
lezen. Je intuïtie, kennis en ervaring, dat<br />
speelt allemaal een rol in een gesprek."
"Je ziet het geworstel met de keuzes<br />
die migranten moeten maken. Van<br />
alle kanten wordt er beïnvloed. Als<br />
neutrale partij probeer ik te helpen<br />
door het over de realiteit te hebben."<br />
Counselingsgesprek met een migrant. Counselling session with a migrant.<br />
Kan je nog steeds verrast worden? "Ja, absoluut. En dat is niet alleen<br />
in het contact met de migrant, dat is ook met de partners. Er is altijd wel<br />
weer een nieuwe situatie. Het beleid is constant in beweging. De DJItoezichthouder,<br />
de DT&V-regievoerder, de COA-medewerker, allemaal<br />
hebben we te maken met veranderingen. En je hebt het daarover met<br />
elkaar. Het is nooit saai in die zin."<br />
Are you ever surprised? "Yes, absolutely. And that is not only in the<br />
relationship with migrants, but also with the partners. There is always<br />
a new situation. The policy is constantly changing. The DJI-guard, the<br />
DT&V-case manager, the COA-employee, we are all dealing with changes.<br />
It's never boring in that sense."
Kan je je wel eens storen in een gesprek? "Ik heb wel een bepaalde<br />
mening soms over stappen die iemand heeft gezet of situatie waarin<br />
iemand is terechtgekomen, maar dat heeft geen invloed op mijn counseling.<br />
Je hebt mensen die analfabeet zijn, of bepaalde dingen echt niet<br />
snappen, zich dingen laten aanpraten en verkeerde informatie ontvangen.<br />
Je moet niet te makkelijk oordelen over soms onverstandige keuzes<br />
die mensen maken. Je ziet ook het geworstel met de keuzes die migranten<br />
moeten maken. Van alle kanten wordt er beïnvloed; de advocaat, de<br />
overheid, het sociale netwerk, de familie in het land van herkomst... en<br />
daar zit ik als <strong>IOM</strong> dan tussen. Ik zeg in de gesprekken niet wat iemand<br />
moet doen, maar probeer als neutrale partij te helpen door het over de<br />
realiteit te hebben. Hoe je dat doet verschilt per persoon. Soms leiden<br />
de gesprekken tot terugkeer, en soms zie je dat mensen gewoon meer<br />
tijd nodig hebben of echt niet terug willen. Ik ben dan wel eens eerlijk en<br />
zeg dat ze geen spel hoeven te spelen. Kom bij ons langs als je daar behoefte<br />
aan hebt. Dat is heel laagdrempelig en kan dus ook de behoefte<br />
zijn om gewoon even een praatje te maken en te proeven wat voor soort<br />
organisatie we zijn."<br />
Can you get irritated sometimes when counselling? "Sometimes I<br />
may have an opinion about certain steps someone took or on a situation<br />
in which someone has ended up. But this has never influenced my counselling.<br />
You need to realize that some people are illiterate, do not really<br />
understand certain things or receive the wrong information. You should<br />
not judge too easily the unwise choices people have made. You also<br />
see migrants struggling with the choices they have to make. They are<br />
influenced from all sides; the lawyer, the government, the social network,<br />
the family in the country of origin... and then there is <strong>IOM</strong> in the midst of<br />
all these parties. It's <strong>IOM</strong>'s role not to tell someone what to do, but to try<br />
to help as a neutral party by talking about the reality. How you do that,<br />
depends on the person in question. Sometimes the counselling sessions<br />
lead to return, and sometimes you see that people simply need more<br />
time or do not want to go back. In some cases I am honest and tell them<br />
they do not have to play a game. Just visit us if you want it. Meeting us<br />
can be done very low key, also if you just feel the need to have a chat<br />
and get a sense of what kind of organization we are."<br />
91<br />
"You see migrants struggling with the choices<br />
they have to make. They are influenced<br />
from all sides. As a neutral party I try to<br />
help by talking just about the reality."
Wat is jouw perceptie van de migrant en is deze door de jaren heen<br />
veranderd? "Een cliché, maar het is belangrijk om vast te stellen dat 'de'<br />
migrant niet bestaat. Daar bestaat veel verwarring over. Ik merk het altijd<br />
weer op verjaardagen bijvoorbeeld. Dan vraagt men aan mij wat ik vind<br />
van bepaalde onderwerpen uit het nieuws. Integratie van Marokkanen,<br />
Syrische vluchtelingen, Afrikanen in bootjes op de Middellandse Zee;<br />
alles wordt op een hoop gegooid en door elkaar gehaald. Als er dan<br />
bepaalde uitspraken worden gedaan, zeg ik: maar wie bedoel je nu precies?<br />
In mijn werk zie ik de verschillen tussen migranten dagelijks en<br />
pas ik mijn counseling daarop steeds aan. Je moet een casus kunnen<br />
lezen. Je intuïtie, kennis en ervaring, dat speelt allemaal een rol in een<br />
gesprek."<br />
What is your perception of the migrant and has this changed over<br />
the years? "It's a cliché, but it's important to note that 'the' migrant<br />
does not exist. There's a lot of confusion about this. I always notice<br />
it on birthdays for example when people ask for your opinion on certain<br />
news topics. Integration of Moroccans, Syrian refugees, Africans<br />
in boats crossing the Mediterranean; everything is thrown on a big pile<br />
and mixed up. If certain statements are made, I say: but who exactly<br />
do you mean? In my work I see the differences between migrants on a<br />
daily basis and I adjust my counselling accordingly. You must be able to<br />
read a case. Your intuition, knowledge and experience all play a role in a<br />
conversation."<br />
"Ik werk vanuit de basishouding van<br />
<strong>IOM</strong>, waarbij de vraag centraal staat<br />
wat je voor iemand vanuit een bepaalde<br />
behoefte kan betekenen. We dringen<br />
niks op, wij zijn er om te helpen."<br />
"I work according to the basic principle of<br />
<strong>IOM</strong>, in which the central question is what<br />
you can do for someone with a specific need.<br />
Our intention is not to force help on someone,<br />
but to provide help if this is wanted."
"Kom bij ons langs als je daar behoefte<br />
aan hebt. Dat is heel laagdrempelig en<br />
kan dus ook de behoefte zijn om gewoon<br />
even een praatje te maken en te proeven<br />
wat voor soort organisatie wij zijn."<br />
"Meeting us can be done very low<br />
key, also if you just feel the need to<br />
have a chat and get a sense of what<br />
kind of organization we are."<br />
93<br />
In hoeverre kan jij je identificeren met de migranten die je spreekt?<br />
"Bij de meesten ervaar ik de kloof; ik als westerling die leeft in welvaart<br />
en veiligheid en overal naartoe kan reizen, en de persoon tegenover me<br />
voor wie dat niet geldt. Maar ik kan me soms wel goed verplaatsen in migranten.<br />
Vooral jonge migranten die de wereld in trekken om elders een<br />
beter leven te vinden of tijdelijk te ervaren... om een boost aan je leven<br />
te geven."<br />
To what extent can you identify with the migrants you speak?<br />
"Mostly I experience the gap: me, as a Westerner who lives in prosperity<br />
and safety and who can travel everywhere, versus the person in front<br />
of me to whom most of this does not apply. But sometimes I understand<br />
migrants well. Especially young migrants who move around the world to<br />
seek a life with more opportunities... who want to give a boost to their<br />
life."
Hoe denk je dat migranten jou zien? "Ze zien mij in eerste instantie<br />
vaak als de zoveelste partij met de formuliertjes en laptop. Migranten<br />
bouwen een band op met mensen, niet met een organisatie. Het heeft<br />
vaak te maken met de persoon bij wie iemand zich prettig voelt. Ik probeer<br />
gewoon vanuit de basishouding van <strong>IOM</strong> te werken, waarbij de<br />
vraag centraal staat wat je voor iemand vanuit een bepaalde behoefte<br />
kan betekenen. We dringen niks op, wij zijn er om te helpen. Dat vind ik<br />
cruciaal voor de relatie en hoe je met elkaar omgaat."<br />
Neem je je werk wel eens mee naar huis? "Over het algemeen kan ik<br />
daar wel een goede balans in vinden. Soms kom ik schrijnende situaties<br />
tegen die ik wel echt pijnlijk vind. Het kan soms heel direct binnenkomen<br />
als je bijvoorbeeld een foto van iemands kinderen als profielfoto<br />
op WhatsApp ziet, waarbij je weet dat diegene gescheiden van ze leeft.<br />
Ik ben zelf vader, zoiets raakt je. Vergeleken met de beginjaren heb ik<br />
nu veel makkelijker contact met migranten, vooral door de komst van<br />
WhatsApp. Met de huidige communicatiemiddelen zit je veel dichter<br />
op het privéleven van mensen. Zowel voor als na terugkeer. Dat betekent<br />
dat het werk niet ophoudt om vijf uur. Mijn mobiel staat 24/7 aan.<br />
Migranten bellen me dus ook wel eens 's avonds laat of in het weekend.<br />
Ik zie dat niet als een bezwaar."<br />
How do you think migrants see you? "At first they often see me as<br />
the umpteenth party with the forms and laptop. Migrants build a relationship<br />
with people, not with an organization. It often comes down to the<br />
person someone feels comfortable with. I just try to work according to<br />
the basic principle of <strong>IOM</strong>, in which the central question is what you can<br />
do for someone with a specific need. Our intention is not to force help on<br />
someone, but to provide help if this is wanted. I find that crucial for the<br />
relationship and how you interact with each other."<br />
Do you take your work home with you? "In general I can find a good<br />
balance in that. But sometimes I come across situations that I find really<br />
painful. It can hit you if you see a picture of someone's children as a<br />
profile picture on WhatsApp, knowing that the person lives separate from<br />
them. I am a father myself, so you understand the emotions. Nowadays,<br />
I have much easier contact with migrants, especially since the arrival of<br />
WhatsApp. With the current means of communication you are closer to<br />
the private life of people. Both before and after return. That means that<br />
your work does not end at five o'clock. My mobile is on 24/7. Migrants<br />
sometimes call me late at night or during the weekend. I personally do<br />
not see that as a problem."
95<br />
Migrant ondersteund door Eric van den Boom.<br />
Migrant supported by Eric van den Boom.<br />
"Een cliché, maar het is<br />
belangrijk om vast te stellen dat<br />
'de' migrant niet bestaat. Daar<br />
bestaat veel verwarring over."<br />
"It's a cliché, but it's important to<br />
note that 'the' migrant does not exist.<br />
There's a lot of confusion about this."
Informeel gesprek met migranten.<br />
Informal meeting with migrants.<br />
"Het krachtenveld is veel groter<br />
dan je denkt. Het heeft mij veel<br />
geleerd, ook als professional in de<br />
omgang met alle partijen."<br />
"Along the way you get more aware of<br />
the complexity of certain issues. It has<br />
taught me a lot, also as a professional<br />
in dealing with all parties."
"Mijn mobiel staat 24/7 aan.<br />
Migranten bellen me dus ook wel<br />
eens 's avonds laat of in het weekend.<br />
Ik zie dat niet als een bezwaar."<br />
"My mobile is on 24/7. Migrants<br />
sometimes call me late at night or<br />
during the weekend. I personally do not<br />
see that as a problem."<br />
Heb je wel eens last van beroepsdeformatie? "Nee hoor, maar het<br />
werk heeft mij wel degelijk gevormd. Toen ik begon was ik denk ik een<br />
stuk idealistischer en naïever in zekere zin. Het krachtenveld is veel groter<br />
dan je denkt. Een stuk genuanceerder doet je dat worden. Je erkent<br />
veel meer dat de wereld niet perfect is. Het heeft mij veel geleerd, ook<br />
als professional in de omgang met alle partijen. Je merkt dat je door je<br />
werk een redelijk gefundeerde mening hebt over migratie.Tegelijkertijd<br />
geeft het je ook het besef dat er zoveel gebrek aan informatie en kennis<br />
is bij het grote publiek. Dat geldt dus voor allerlei onderwerpen. Het kan<br />
zoveel beter."<br />
97<br />
Toch nog een beetje de idealist? "Mmm, ook beetje meer realist."<br />
Do you ever suffer from professional deformation? "No, but the work<br />
really did shape me. When I started I think I was a lot more idealistic<br />
and naive in a way. Along the way you get more aware of the complexity<br />
of certain issues and that the world is not perfect. It has taught me a<br />
lot, also as a professional in dealing with all parties. Because of my work<br />
I have a reasonably well-founded opinion about migration. At the same<br />
time it makes you realize that there is so much lack of information and<br />
knowledge among the general public. This applies to all kinds of subjects.<br />
There is so much room for improvement."<br />
Still a bit of an idealist? "Mmm, I'm also a bit more a realist now."
"Wat mooi is om te zien is vaak de<br />
uitgelaten sfeer op Schiphol bij vertrek;<br />
nette kleren, koffer, geschoren gezicht,<br />
wat geld op zak... opluchting."<br />
"Nice to see is often the exuberant<br />
atmosphere at Schiphol upon departure;<br />
neat clothes, suitcase, shaved face,<br />
some pocket money... relief."
Wat is de naarste en wat de mooiste herinnering in je werk?<br />
"De nare herinneringen zijn de gevallen dat iemand je bericht dat het niet<br />
goed gaat na terugkeer, qua inkomen of gezondheid. Maar ook migranten<br />
die te lang zonder papieren blijven hangen in Nederland en niets<br />
kunnen opbouwen... geen baan, geen gezin. Gelukkig staat daar veel<br />
positiefs tegenover. Wat mooi is om te zien is vaak de uitgelaten sfeer op<br />
Schiphol bij vertrek; nette kleren, koffer, geschoren gezicht, wat geld op<br />
zak... opluchting. Gaandeweg het traject zie je vaak dat mensen er naar<br />
uitzien om terug te gaan. Dan kan het niet snel genoeg gaan."<br />
What is the worst and the most beautiful memory of your work?<br />
"The bad memories are those when someone tells you that things are not<br />
going well after return, in terms of income or health. But also migrants<br />
who stay in the Netherlands without papers for too long and cannot build<br />
up anything... no job, no family. Fortunately, there is a lot of positive<br />
things happening too. Nice to see is often the exuberant atmosphere at<br />
Schiphol upon departure; neat clothes, suitcase, shaved face, some<br />
pocket money... relief. Along the way you often see that people are<br />
looking forward to going back. Then it cannot go fast enough."<br />
99
DANKWOORD<br />
<strong>IOM</strong> wil allereerst de zes migranten bedanken die tijd hebben vrijgemaakt voor de interviews.<br />
Het was bijzonder om te zien hoe openhartig zij het gesprek met ons aangingen, zonder daarbij<br />
de camera te schuwen. Niet iedereen wil zijn ervaringen als migrant delen. Het getuigt van<br />
moed dat zij dat wel deden. Ook wil <strong>IOM</strong> terugkeercounselor Eric van den Boom bedanken voor<br />
het interview. Zonder het perspectief van de <strong>IOM</strong>-counselor was deze publicatie niet compleet.<br />
Tot slot, veel dank aan alle betrokken <strong>IOM</strong>-medewerkers voor hun redactionele bijdrage.<br />
THANK YOU<br />
First of all, <strong>IOM</strong> would like to thank the six migrants who made time for the interviews.<br />
It was special to experience the openness with which they talked with us, not shying away from<br />
the camera. Not everyone wants to share their experience as a migrant. They had the courage<br />
to do so. <strong>IOM</strong> also wants to thank the return counsellor Eric van den Boom for the interview.<br />
Without the perspective of the <strong>IOM</strong> counsellor, this publication would not have been complete.<br />
Finally, many thanks to all <strong>IOM</strong> employees involved for their editorial contribution.<br />
101
BEYOND<br />
AND<br />
BACK