Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Vr 2 okt <strong>2<strong>02</strong>0</strong><br />
Grote Zaal<br />
18.30 uur<br />
21.00 uur<br />
Serie Oude<br />
Muziek<br />
<strong>Concerto</strong> <strong>delle</strong> <strong>suore</strong><br />
Amsterdam Baroque<br />
Orchestra + <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Vrouwen</strong> <strong>Jeugdkoor</strong><br />
Het gratis beschikbaar stellen van dit digitale<br />
programmaboekje is een extra service<br />
ter voorbereiding op het concert. Het is<br />
uitdrukkelijk niet de bedoeling deze versie<br />
tijdens het concert te raadplegen via uw mobiele<br />
telefoon. Dit is namelijk zeer storend voor de<br />
andere concertbezoekers.<br />
Bij voorbaat dank.
Programma<br />
Serie Oude<br />
Muziek<br />
Vr 2 okt <strong>2<strong>02</strong>0</strong><br />
Grote Zaal<br />
<strong>Concerto</strong> <strong>delle</strong> <strong>suore</strong><br />
Amsterdam Baroque<br />
Orchestra + <strong>Nationaal</strong><br />
<strong>Vrouwen</strong> <strong>Jeugdkoor</strong><br />
Concert 1 : 18.30 – 19.30 uur<br />
Concert 2: 21.00 – 22.00 uur<br />
ca. 60 minuten zonder pauze<br />
Ton Koopman dirigent<br />
Wilma ten Wolde leiding <strong>Nationaal</strong> <strong>Vrouwen</strong> <strong>Jeugdkoor</strong><br />
Maria Xaveria Perucona (ca. 1652 - na 1709)<br />
Gaude plaude (1675)<br />
Chiara Margarita Cozzolani (16<strong>02</strong> - ca. 1677)<br />
Dixit Dominus (1650)<br />
Gloria in altissimis Deo<br />
Confitebor tibi Domine (1650)<br />
Quis audivit unquam tale? (1650)<br />
Laetatus sum (1650)<br />
Laudate pueri (1650)<br />
Claudio Monteverdi (1567 - 1643)<br />
Sonata sopra Sancta Maria (16<strong>10</strong>)<br />
Bent u niet vergeten uw mobiele<br />
telefoon uit te zetten?<br />
Dank u wel.<br />
2
Toelichting<br />
Het Italië van de zeventiende eeuw kende vele belangrijke muziekcentra. Venetië was<br />
zowel het centrum van de grootschalige kerkmuziek van de San Marco als het domein<br />
van de experimentele en grensverleggende vioolmuziek. De opera’s van Monteverdi en<br />
Cavalli trokken de aandacht tot ver buiten Italië. In Rome werd door Giacomo Carissimi het<br />
oratorium ontwikkeld als religieuze pendant van de opera. In Napels floreerden zowel opera<br />
als kerkmuziek. Maar naast al deze bekende muzikale broedplaatsen was er in Italië ook<br />
veel muziek binnen de kloostermuren te horen.<br />
Vooral de vele en grote nonnenkloosters<br />
kenden een bloeiende muzikale praktijk.<br />
Van ongeveer twintig ensembles binnen<br />
nonnenkloosters zijn ons de namen bekend,<br />
maar er waren er waarschijnlijk meer. Tijdens<br />
dit concert zullen we horen hoe de muziek in<br />
zo’n nonnenklooster geklonken kan hebben.<br />
We hebben het dan over een praktijk die<br />
officieel verboden was maar die op sommige<br />
plaatsen toch werd gedoogd. Nonnen die<br />
buiten het klooster als zangeres optraden<br />
konden uitgroeien tot geliefde hofmusici.<br />
Bekendste voorbeeld hiervan waren de<br />
drie zangeressen die de geschiedenis zijn<br />
ingegaan als de Donne di Ferrara en voor<br />
wie componisten als Luzzasco Luzzaschi en<br />
Claudio Monteverdi madrigalen schreven.<br />
Maar onder invloed van het Concilie van<br />
Trente werden de regels voor vrouwen steeds<br />
strenger en uiteindelijk mochten ze hun<br />
kloosters niet meer verlaten.<br />
Ontwikkeling binnen de kloostermuren<br />
Dat heeft vanaf ongeveer 1580 in<br />
belangrijke mate bijgedragen aan de enorme<br />
ontwikkeling van de muziekpraktijk binnen<br />
de kloostermuren. Behalve een orgel of<br />
klavecimbel waren muziekinstrumenten<br />
in nonnenkloosters niet toegestaan, maar<br />
we weten – alleen al door hele lijsten van<br />
kerkelijke verbodsbepalingen die bewaard<br />
zijn gebleven – dat ze toch veelvuldig<br />
moeten zijn gebruikt. Er werd meerstemmig<br />
gecomponeerd en gezongen, op hoog<br />
niveau en volgens de nieuwste muzikale<br />
ontwikkelingen die we ook in bijvoorbeeld<br />
Venetië kunnen vinden. Toch klinkt deze<br />
muziek, mits op de juiste wijze uitgevoerd,<br />
fundamenteel anders. Dit komt doordat<br />
men in nonnenkloosters over het algemeen<br />
niet beschikte over tenoren en bassen<br />
voor de lage vocale partijen. In de rijkere<br />
kloosters kwam het voor dat daarvoor toch<br />
mannenstemmen werden ingehuurd, wat<br />
officieel niet mocht.<br />
Ook weten we, via bewaard gebleven lijsten<br />
van zangeressen, dat er af en toe sprake was<br />
van vrouwen die zo laag konden zingen dat de<br />
tenor- en zelfs de baspartij binnen hun bereik<br />
lag. Dit kunnen dan bijvoorbeeld oudere<br />
vrouwen geweest zijn die hun hele leven in<br />
het klooster bleven en van wie de stemmen<br />
in de loop der decennia een flink eind waren<br />
gezakt. Men ging niet bewust op zoek naar<br />
dat soort stemmen; als ze er waren werden ze<br />
gebruikt. Ook werden nonnen aangemoedigd<br />
hun lagere register speciaal te trainen om de<br />
lage partijen te kunnen zingen. Maar meestal<br />
moest het ‘probleem’ van het ontbreken van<br />
3
Toelichting<br />
lage stemmen op een andere manier worden<br />
opgelost. Dat kon door de lage partijen<br />
instrumentaal uit te voeren, bijvoorbeeld<br />
met trombones, waarvan zeker is dat die in<br />
nonnenkloosters werden bespeeld, maar ook<br />
door vierstemmig te componeren voor alleen<br />
vrouwenstemmen: twee sopraan- en twee<br />
altpartijen. In dubbelkorige muziek – in de<br />
kloosters veel gepraktiseerd – komen we dan<br />
dus tot vier sopraan- en vier altpartijen. Op<br />
die manier ontstaat een rijke klank waarin de<br />
mannenstemmen totaal niet worden gemist.<br />
Publicaties<br />
Toch is in de uitgaven die verschenen van<br />
muziek van componerende nonnen alles<br />
genoteerd als normale koorpartituren:<br />
voor sopraan, alt, tenor en bas. Dit had<br />
meestal een commerciële reden. De<br />
kerkmuziekpraktijk was in de zeventiende<br />
eeuw nog hoofdzakelijk het domein van<br />
mannen en vierstemmige koorpartijen konden<br />
met jongens en falsettisten voor de sopraan<br />
en alt met een geheel mannelijke bezetting<br />
worden gerealiseerd. Voor partituren voor<br />
alleen hoge stemmen was eenvoudig geen<br />
markt. De Amerikaanse Candace Smith doet<br />
al decennia uitvoerig onderzoek naar de<br />
muziek van zeventiende-eeuwse Italiaanse<br />
nonnenkloosters en zij heeft voor haar eigen<br />
uitgaven de muziek weer ‘teruggezet’ naar<br />
de bezetting zoals die oorspronkelijk moet<br />
zijn geweest: alleen hoge stemmen. Daarbij<br />
kunnen de alten in hun lage register makkelijk<br />
in het bereik van de tenor komen, een<br />
register in de vrouwenstem dat doorgaans<br />
in de westerse klassieke muziek weinig is<br />
aangewend.<br />
Van de meeste componerende nonnen is<br />
maar één publicatie bekend, maar er zijn<br />
uitzonderingen op die regel. Zo publiceerde<br />
Isabella Leonarda niet minder dan<br />
twintig boeken met zowel kerkmuziek als<br />
instrumentale muziek. Van Chiara Margarita<br />
Cozzolani, de belangrijkste componiste op dit<br />
programma, zijn vier publicaties verschenen.<br />
De laatste daarvan, uit 1650, is een vesper<br />
voor eerste kerstdag waaruit we vandaag<br />
delen zullen horen.<br />
Charisma van Chiara Margarita Cozzolani<br />
Cozzolani was afkomstig uit een rijke Milanese<br />
familie en trad op achttienjarige leeftijd in het<br />
Benedictijner klooster Santa Radegonda waar<br />
ze, voor zover we weten, haar hele leven is<br />
gebleven. Ze was de drijvende kracht achter<br />
de muziekbeoefening in het klooster.<br />
De nonnen werden<br />
gezien als de beste<br />
zangeressen van Italië en<br />
de kloosterkerk puilde uit<br />
bij hun uitvoeringen.<br />
Ook toen ze later abdis werd, en de bloeiende<br />
muzikale praktijk steeds meer de wrevel<br />
opwekte van de kerkelijke autoriteiten, is<br />
Cozzolani die praktijk altijd blijven verdedigen.<br />
En dat was nodig, want aartsbisschop Alfonso<br />
Litta van Milaan ageerde veelvuldig tegen<br />
de in zijn ogen steeds wereldser wordende<br />
muziekbeoefening door de nonnen.<br />
Daarin zal hij zijn gesterkt door de ronduit<br />
4
Toelichting<br />
lyrische beschrijvingen die – waarschijnlijk<br />
hoofdzakelijk mannelijke – bezoekers van<br />
Santa Radegona wijdden aan de verrichtingen<br />
van Chiara Margarita Cozzolani. Zij zong en<br />
componeerde niet alleen, maar nam soms ook<br />
de trompet ter hand, bespeelde de pauken<br />
of danste. Ze moet een charismatische en<br />
kleurrijke persoonlijkheid geweest zijn, als<br />
we de extatisch getoonzette verslagen<br />
van muziekuitvoeringen door haar en haar<br />
kloosterzusters mogen geloven. Sommige<br />
toehoorders meenden zelfs dat deze nonnen<br />
de beste zangeressen van heel Italië waren.<br />
Hun faam verspreidde zich dan ook door heel<br />
Europa en de kloosterkerk puilde uit bij hun<br />
uitvoeringen. Er zijn getuigenissen bekend<br />
van mensen die geen moeite te veel was om<br />
de kerk toch nog binnen te komen.<br />
Hoog muzikaal niveau<br />
Horende de muziek van Cozzolani moeten<br />
de nonnen van Santa Radegonda inderdaad<br />
een verbazend hoog muzikaal niveau<br />
hebben gehad. De psalmzettingen uit de<br />
kerstvesper die we vanavond horen, vragen<br />
zowel virtuoze solistische kwaliteiten als een<br />
messcherpe koorzang. In het uitgevoerde<br />
Gloria en Confitebor zijn deze kwaliteiten<br />
goed te horen: de stemmen kruisen elkaar<br />
voortdurend, schieten in flitsende vaart<br />
langs elkaar heen en produceren en<br />
passant harmonieën die in de muziek uit de<br />
zeventiende eeuw tamelijk ongebruikelijk zijn.<br />
Bij uitvoering met alleen vrouwenstemmen is<br />
de afstand tussen de laagst genoteerde partij<br />
– die hier dus een octaaf hoger klinkt en soms<br />
boven de andere altpartij uit gaat – en de<br />
baspartij van het continuo bovendien groot.<br />
Dat levert een heel bijzonder klankbeeld op.<br />
We kunnen ons voorstellen dat bezoekers<br />
van Santa Radegonda betoverd werden door<br />
deze muziek die heel anders klonk dan wat<br />
ze gewoonlijk hoorden. Maar ook voor het<br />
publiek van nu zal deze klank waarschijnlijk<br />
nieuw zijn, want een bezetting als die van dit<br />
concert wordt slechts zelden op een podium<br />
gerealiseerd.<br />
Het laatste werk op dit programma is de<br />
Sonata Sopra Sancta Maria uit de bekende<br />
Mariavespers van Claudio Monteverdi. Deze<br />
sonata, een unicum in Monteverdi’s oeuvre,<br />
kan best uitgevoerd zijn in nonnenkloosters.<br />
Want ook dit werk vraagt alleen hoge<br />
stemmen die de tekst ‘sancta Maria ora pro<br />
nobis’ eenstemmig zingen te midden van een<br />
weelderig instrumentaal weefsel. De tekst<br />
wordt steeds in een ander tempo gezongen,<br />
in een grote variëteit aan ritmes. Monteverdi<br />
gebruikt hier de zogenoemde cantusfirmustechniek<br />
(een hoofdmelodie, die door<br />
andere stemmen wordt omspeeld: red) zoals<br />
die in de renaissance was ontwikkeld door de<br />
componisten uit de zuidelijke Nederlanden die<br />
ook in Italië actief waren. Maar de retorische<br />
expressie van de instrumentale partijen is al<br />
onmiskenbaar barok. Hier komen Monteverdi’s<br />
beheersing van het oude contrapunt en zijn<br />
nieuw verworven barokke vrijheid dus op een<br />
grandioze manier samen.<br />
Tekst toelichting: Marcel Bijlo<br />
5
Liedteksten<br />
Maria Xaveria Perucona<br />
Gaude plaude à 4<br />
uit Sacri concerti de motetti a 1, 2, 3 e 4 voci (Milaan, 1675)<br />
Gaude plaude,<br />
summa laude sine fraude,<br />
quantum potest tantum aude<br />
gaude plaude,<br />
plaude turba catholica,<br />
plaude Virgini, plaude martiri<br />
Sanctae Ursulae.<br />
Qui tentatus et afflictus,<br />
derelictus quasi victus<br />
iacet inter angustias,<br />
gaude plaude<br />
Sanctae Ursulae.<br />
Illa vicit superavit<br />
mortem, feras et tirannum:<br />
Sanctae Ursula speculum virtutis,<br />
gloriosae dux salutis,<br />
solatium reorum Sancta Ursula.<br />
O felices cicatrices, o beata vulnera,<br />
clara signa victoriae,<br />
quantum potest tantum aude<br />
gaude plaude,<br />
et duplicemus gaudia.<br />
Tu, o Virgo, tu, o martir,<br />
ad tui gloriam assume modulos,<br />
assume cantica<br />
et memorum peccatorum<br />
apud regem angelorum<br />
per te precor veniam.<br />
Et te semper cantabo:<br />
Alleluia.<br />
Verheug je, breng eerbetoon<br />
met de hoogste lof en zonder bijbedoelingen<br />
zoveel als je kunt en durft,<br />
verheug je, breng hulde,<br />
iedereen en overal,<br />
Breng hulde aan de maagd, de martelaar<br />
Sint Ursula.<br />
Hij die wordt verleid en geplaagd,<br />
verlaten en bijna verslagen,<br />
ontberingen ondergaat,<br />
verheug je en breng hulde<br />
aan de heilige Ursula.<br />
Ze heeft dood, wilde beesten en tirannen<br />
verslagen en overwonnen<br />
Sint Ursula, spiegel van deugd,<br />
zij die ons leidt naar glorieuze verlossing,<br />
troost van zondaars, Sint Ursula.<br />
O littekens van geluk, o gezegende wonden<br />
glorieuze tekenen van overwinning,<br />
verheug je en breng hulde,<br />
zoveel als je kunt en durft,<br />
en laten we onze vreugde verdubbelen.<br />
Jij, o maagd, jij, o martelaar,<br />
aanvaard de melodieën ter ere van jou,<br />
aanvaard de gezangen,<br />
Ik vraag u om te onderhandelen met de<br />
Koning der Engelen<br />
zodat ik vergeving zou ontvangen<br />
voor mijn onuitwisbare zonden.<br />
En voor altijd zal ik uw lof zingen;<br />
Halleluja.<br />
6
Liedteksten<br />
Chiara Margarita Cozzolani<br />
Dixit Dominus à 8<br />
uit Salmi a otto voci concertati (Venetië, 1650)<br />
Dixit Dominus Domino meo:<br />
Sede a dextris meis,<br />
Donec ponam inimicos tuos,<br />
scabellum pedum tuorum.<br />
Virgam virtutis tuae<br />
emittet Dominus ex Sion:<br />
dominare in medio inimicorum tuorum.<br />
Tecum principium in die virtutis tuae<br />
in splendoribus sanctorum,<br />
ex utero ante luciferum genui te.<br />
Juravit Dominus,<br />
et non poenitebit eum:<br />
Tu es sacerdos in aeternum<br />
secundum ordinem Melchisedech.<br />
Dominus a dextris tuis,<br />
confregit in die irae suae reges.<br />
Judicabit in nationibus, implebit ruinas,<br />
conquassabit capita in terra multorum.<br />
De torrente in via bibet:<br />
propterea exaltabit caput.<br />
Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto.<br />
Sicut erat in principio et nunc et semper,<br />
et in saecula saeculorum. Amen.<br />
De Heer spreekt tot mijn heer:<br />
‘Neem plaats aan mijn rechterhand,<br />
ik maak van je vijanden<br />
een bank voor je voeten.’<br />
Uit Sion reikt de Heer u<br />
de scepter van de macht,<br />
u zult heersen over uw vijanden.<br />
Uw volk staat klaar op de dag dat u ten<br />
strijde trekt.<br />
Op de heilige bergen, uit de schoot van de<br />
dageraad,<br />
komt tot u de dauw van uw jeugd.<br />
De Heer heeft gezworen,<br />
en komt op zijn eed niet terug:<br />
‘Je bent priester voor eeuwig,<br />
zoals ook Melchisedek was.’<br />
De Heer aan uw rechterhand<br />
verplettert koningen op de dag van zijn toorn.<br />
Hij berecht de volken, verplettert hoofden,<br />
overal op aarde, lijken stapelen zich op.<br />
Hij drinkt onderweg uit de beek<br />
en dan heft hij zijn hoofd.<br />
Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige<br />
Geest,<br />
zoals het was in het begin, nu en altijd<br />
en in de eeuwen der eeuwen. Amen.<br />
Psalm 1<strong>10</strong>/Nieuwe Bijbelvertaling<br />
7
Liedteksten<br />
Gloria in altissimis Deo à 4<br />
Dialogo fra gli Angeli e Pastori nella Natività di Nostro Signore<br />
[Angeli]<br />
Gloria in altissimis Deo,<br />
et in terra pax hominibus bonae voluntatis.<br />
Agite, pastores!<br />
Expergiscimini, accurite, videte, adorate!<br />
[Pastori]<br />
Quae nova lux? Quae laeta vox?<br />
Quis nuntius alacer?<br />
[Angelo Primo]<br />
Ecce vobis gaudium magnum:<br />
ecce de cælo labitur Deus, nascitur Deus.<br />
Ecce splendor Patris,<br />
ecce candor lucis aeternae terras irradiat,<br />
homines visitat.<br />
[Pastore Primo]<br />
O beata nox, O lucidae tenebrae.<br />
O dulce, o canorum noctis silentium!<br />
[Angelo Secondo]<br />
Vobis edicitur virginis partus, verbi nativitas.<br />
Vobis indicitur iubilus mentis,<br />
cordis iucunditas, aurea pax,<br />
serenitas, tranquilitas, gloria.<br />
[Pastore Secondo]<br />
O felices nos!<br />
O dicite, cives caelici,<br />
ostendite verbum quod factum est,<br />
reserate misterium, revelate miraculum.<br />
[Angeli]<br />
Agite, ergo, agite, pastores!<br />
Expergiscimini, accurite, venite, adorate!<br />
[Coro]<br />
Alleluia!<br />
[Engelen]<br />
Eer aan God in de hoogste hemel,<br />
en vrede op aarde aan mensen van goede wil.<br />
Kom, herders!<br />
Ontwaak, haast jullie, zie, aanbid!<br />
[Herders]<br />
Welk nieuw licht, welke gelukkige stem is dit,<br />
wie is deze vreugdevolle boodschapper?<br />
[Eerste engel]<br />
Zie, grote vreugde komt tot u:<br />
zie, God komt uit de hemel en wordt geboren;<br />
zie de glans van de vader,<br />
zie dat de helderheid van eeuwig licht de<br />
aarde verlicht en woont onder de mensen.<br />
[Eerste herder]<br />
O gezegende nacht, O verlichte schaduwen,<br />
O zoete, melodieuze stilte van de nacht.<br />
[Tweede engel]<br />
De zoon van de maagd wordt u gegeven, de<br />
geboorte van het woord;<br />
de vreugde van de ziel,<br />
het geluk van het hart, gouden vrede,<br />
sereniteit, rust, glorie.<br />
[Tweede Herder]<br />
O wij gelukkigen!<br />
O vertel ons, hemelse burgers,<br />
toon ons het woord dat gemaakt is,<br />
onthul het mysterie, onthul ons het wonder.<br />
[Engelen]<br />
Kom, herders, kom!<br />
Ontwaak, haast jullie, kom, aanbid!<br />
[Koor]<br />
Halleluja!<br />
8
Liedteksten<br />
Confitebor tibi Domine à 8<br />
uit Salmi a otto voci concertati (Venetië, 1650)<br />
Confitebor tibi Domine in toto corde meo,<br />
in consilio iustorum, et congregatione.<br />
Magna opera Domini:<br />
exquisita in omnes voluntates eius.<br />
Confessio et magnificentia opus eius,<br />
et iustitia eius manet in saeculum saeculi.<br />
Memoriam fecit mirabilium suorum,<br />
misericors et miserator Dominus:<br />
escam dedit timentibus se.<br />
Memor erit in saeculum testamenti sui:<br />
virtutem operum suorum annuntiabit populo<br />
suo.<br />
Ut det illis haereditatem gentium:<br />
opera manuum eius veritas et iudicium.<br />
Fidelia omnia mandata eius:<br />
confirmata in saeculum saeculi,<br />
facta in veritate et aequitate.<br />
Redemptionem misit populo suo:<br />
mandavit in aeternum testamentum suum.<br />
Sanctum et terribile nomen eius:<br />
initium sapientiae timor Domini.<br />
Intellectus bonus omnibus facientibus eum:<br />
laudatio eius manet in saeculum saeculi.<br />
Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto.<br />
Sicut erat in principio et nunc et semper<br />
et in saeculum saeculorum. Amen.<br />
Ik zal den HEERE loven van ganser harte.<br />
In den raad en vergadering der oprechten.<br />
De werken des HEEREN zijn groot;<br />
zij worden gezocht van allen, die er lust in<br />
hebben.<br />
Zijn doen is majesteit en heerlijkheid;<br />
en Zijn gerechtigheid bestaat in der eeuwigheid.<br />
Hij heeft Zijn wonderen een gedachtenis<br />
gemaakt;<br />
de HEERE is genadig en barmhartig.<br />
Hij heeft dengenen, die Hem vrezen, spijs<br />
gegeven;<br />
Hij gedenkt in der eeuwigheid aan Zijn verbond.<br />
Hij heeft de kracht Zijner werken Zijn volke<br />
bekend gemaakt;<br />
hun gevende de erve der heidenen.<br />
De werken Zijner handen zijn waarheid en<br />
oordeel;<br />
al Zijn bevelen zijn getrouw.<br />
Zij zijn ondersteund voor altoos en in eeuwigheid;<br />
zijnde gedaan in waarheid en oprechtigheid.<br />
Hij heeft Zijn volke verlossing gezonden;<br />
Hij heeft Zijn verbond in eeuwigheid geboden;<br />
Zijn Naam is heilig en vreselijk.<br />
De vreze des HEEREN is het beginsel der<br />
wijsheid;<br />
allen, die ze doen, hebben goed verstand;<br />
Zijn lof bestaat tot in der eeuwigheid.<br />
Eer aan de Vader en de Zoon en de heilige Geest.<br />
Zoals het was in het begin, en nu en altijd en<br />
in de eeuwen der eeuwen. Amen.<br />
Psalm 1<strong>10</strong> / statenvertaling.net<br />
9
Liedteksten<br />
Quis audivit unquam tale? à 3<br />
uit Salmi a otto voci concertati (Venetië, 1650)<br />
Quis audivit unquam tale?<br />
Quis vidit huic simile?<br />
Obstupesce caelum admirare<br />
terra suspice orbis universe.<br />
Deus usque ad carnem descendit,<br />
caro usque ad Deum ascendit,<br />
Verbum caro factum est.<br />
Virgo quem genuit adoravit.<br />
O descensum profundissimum,<br />
o ascensum sublimissimum.<br />
Iacet super foenum in præsepio,<br />
qui super tronum gloriae sedet in caelo.<br />
Sociatur brutis animantibus<br />
qui colitur ab angelicis choris.<br />
Obmutescit in sinu Matris<br />
qui semper loquitus in gremio Patris.<br />
Absconditur in vili stabulo<br />
sed proditur radiante sidere.<br />
Pannis agrestibus involvitur<br />
sed a regibus visitatur.<br />
Vagitus et lachrimas fundit<br />
qui risus est et gaudium Paradisi.<br />
Proh, proh, quanta maiestas, foris humilitas.<br />
Intus maiestas, foris humilitas;<br />
intus potentia, foris infantia;<br />
intus thesauri divinitatis, foris pauperies<br />
humanitatis.<br />
O, vere partum Deo lumine dignissimum.<br />
Wie heeft ooit zoiets gehoord?<br />
Wie heeft ooit zoiets gezien?<br />
Verbaas je, o hemel;<br />
vraag je af, o aarde; zie, o universum.<br />
God is tot vlees afgedaald<br />
en het vlees is naar God opgestegen.<br />
Het Woord is vlees geworden.<br />
De maagd aanbidt Hem die ze gebaard heeft.<br />
O diepste afdaling,<br />
o hoogste klim!<br />
Hij ligt op hooi in een kribbe,<br />
zit op de troon van heerlijkheid in de hemel;<br />
hij bevindt zich bij brute dieren<br />
en wordt door engelenkoren geprezen.<br />
Hij is stil aan de borst van zijn moeder,<br />
die altijd spreekt in de schoot van zijn Vader.<br />
Hij is verborgen in een nederige stal,<br />
maar wordt aan de wereld getoond door een<br />
stralende ster.<br />
Hij is gewikkeld in doeken<br />
maar krijgt bezoek van koningen.<br />
Hij huilt en huilt<br />
en is de lach en de vreugde van het paradijs.<br />
Zie, wat een waardigheidheid, zie wat een<br />
nederigheid:<br />
waardigheidheid van binnen, nederigheid van<br />
buiten,<br />
macht van binnen, stomheid van buiten,<br />
de goddelijkheid rijkdom van binnen, de<br />
menselijke armoede van buiten.<br />
O ware geboorte, meest waardig van God en<br />
mens!<br />
<strong>10</strong>
Liedteksten<br />
Quis audivit unquam tale?<br />
Quis vidit huic simile?<br />
Nos quoque devoti et humiles<br />
adoremus cum pastoribus.<br />
Laudemus cum angelis,<br />
laudemus regem Salomonem,<br />
in diademate carneo,<br />
quo illum coronavit<br />
Mater sua Virgo Maria.<br />
Wie heeft ooit zoiets gehoord,<br />
wie heeft ooit zoiets gezien?<br />
Laten we dus, vroom en nederig,<br />
Hem aanbidden met de herders,<br />
Hem prijzen met de engelen,<br />
laten we koning Salomon prijzen,<br />
in de lichamelijke diadeem,<br />
waarmee de maagd Maria,<br />
Zijn moeder, Hem heeft gekroond.<br />
11
Liedteksten<br />
Laetatus sum à 8<br />
uit Salmi a otto voci concertati (Venetië, 1650)<br />
Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi:<br />
in domum Domini ibimus.<br />
Stantes erant pedes nostri,<br />
in atriis tuis Ierusalem.<br />
Ierusalem, quae aedificatur ut civitas:<br />
cuius participatio eius in idipsum.<br />
Illuc enim ascenderunt tribus, tribus Domini:<br />
testimonium Israel, ad confitendum nomini<br />
Domini.<br />
Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi.<br />
Quia illic sederunt sedes in iudicio,<br />
sedes super domum David.<br />
Rogate quae ad pacem sunt Ierusalem,<br />
et abundantia diligentibus te.<br />
Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi.<br />
Fiat pax in virtute tua,<br />
et abundantia in turribus tuis.<br />
Propter fratres meos et proximos meos,<br />
loquebar pacem de te.<br />
Propter domum Domini Dei nostri,<br />
quaesivi bona tibi.<br />
Laetatus sum in his quae dicta sunt mihi.<br />
Gloria Patri, laetatus sum,<br />
Gloria Patri et Filio, laetatus sum.<br />
Gloria et Spiritui Sancto laetatus sum.<br />
Sicut erat in principio et nunc et semper<br />
et in saecula saeculoru. Amen.<br />
Verheugd was ik toen ik hoorde:<br />
‘Wij gaan naar het huis van de Heer,’<br />
verheugd ben ik, nu onze voeten staan<br />
binnen je poorten, Jeruzalem.<br />
Jeruzalem, als een stad gebouwd,<br />
hecht en dicht opeen.<br />
Daar komen de stammen samen,<br />
de stammen van de Heer,<br />
om Israëls plicht te vervullen,<br />
te prijzen de naam van de Heer.<br />
Verheugd was ik toen ik hoorde.<br />
Daar zetelt het gerecht,<br />
daar troont het huis van David.<br />
Vraag om vrede voor Jeruzalem:<br />
‘Dat rust hebben wie van je houden,<br />
dat vrede heerst binnen je muren<br />
en rust in je vesting.’<br />
Om mijn verwanten en vrienden<br />
zeg ik: ‘Vrede zij in jou.’<br />
Om het huis van de Heer, onze God,<br />
wens ik je al het goede.<br />
Verheugd was ik toen ik hoorde.<br />
Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige<br />
Geest,<br />
zoals het was in het begin, nu en altijd<br />
en in de eeuwen der eeuwen. Amen.<br />
Psalm 122 / Nieuwe Bijbelvertaling<br />
12
Liedteksten<br />
Laudate pueri à 8<br />
uit Salmi a otto voci concertati (Venetië, 1650)<br />
Laudate, pueri, Dominum;<br />
laudate nomen Domini.<br />
Sit nomen Domini benedictum<br />
ex hoc nunc et usque in saeculum.<br />
A solis ortu usque ad occasum<br />
laudabile nomen Domini.<br />
Excelsus super omnes gentes Dominus,<br />
et super caelos gloria eius.<br />
Quis sicut Dominus Deus noster?<br />
Qui in altis habitat,<br />
et humilia respicit in caelo et in terra.<br />
Suscitans a terra inopem,<br />
et de stercore erigens pauperem.<br />
Ut collocet eum cum principibus,<br />
cum principibus populi sui.<br />
Qui habitare facit sterilem in domo,<br />
matrem filiorum laetantem.<br />
Laudate puerri, laudate.<br />
Gloria Patri et Filio et Spiritui Sancto.<br />
Sicut erat in principio et nunc et semper,<br />
et in saeculum saeculorum. Amen.<br />
Loof, dienaars van de Heer,<br />
loof de naam van de Heer.<br />
De naam van de Heer zij geprezen<br />
van nu tot in eeuwigheid.<br />
Van waar de zon opkomt tot waar zij ondergaat,<br />
zij geloofd de naam van de Heer.<br />
Verheven boven alle volken is de Heer,<br />
verheven boven de hemel zijn luister.<br />
Wie is gelijk aan de Heer, onze God,<br />
die hoog daar boven zijn woning heeft,<br />
die zijn oog richt naar beneden,<br />
wie in de hemel en op de aarde?<br />
Hij verheft uit het stof wie berooid is,<br />
uit het vuil tilt hij op wie alles ontbeert.<br />
Hij laat hem wonen bij hooggeplaatsten,<br />
bij de hoogsten van zijn volk.<br />
De onvruchtbare vrouw laat hij wonen in het<br />
huis,<br />
een vrolijke moeder van kinderen.<br />
Eer aan de Vader en de Zoon en de Heilige<br />
Geest,<br />
zoals het was in het begin, nu en altijd<br />
en in de eeuwen der eeuwen. Amen.<br />
Psalm 113 / Nieuwe Bijbelvertaling<br />
Claudio Monteverdi<br />
Sonata sopra Sancta Maria<br />
Uit Mariavespers (16<strong>10</strong>)<br />
Sancta Maria, ora pro nobis.<br />
Heilige Maria, bid voor ons.<br />
13
Biografieën<br />
Componisten<br />
Maria Xaveria<br />
Perucona<br />
Maria Xaveria Perucona<br />
(ca. 1652 - na 1709) werd<br />
geboren in Novara. Perucona<br />
was een non en componist in<br />
het 17e-eeuwse Italië.<br />
Perucona was van<br />
aristocratische afkomst en<br />
heeft waarschijnlijk thuis<br />
haar muzikale opleiding<br />
genoten. Ze ging op<br />
16-jarige leeftijd naar het<br />
Ursulinenklooster Collegio di<br />
Sant’ Orsola in Galliate, een<br />
stad in de buurt van haar<br />
geboorteplaats Novara, en<br />
bleef daar haar gehele leven.<br />
Chiara Margarita<br />
Cozzolani<br />
Chiara Margarita Cozzolani<br />
16<strong>02</strong> - ca. 1677) was barokmuziekcomponist,<br />
zangeres<br />
en benedictijnse non.<br />
Cozzolani was de jongste<br />
dochter van een rijke<br />
koopman in Milaan. In 1620<br />
trad ze toe in het klooster<br />
14<br />
van Santa Radegonda en<br />
legde haar geloften af. Na<br />
haar benoeming tot abdis<br />
in 1650 stopte ze met<br />
componeren. Er werden<br />
van haar vier publicaties<br />
uitgegeven; de eerste<br />
moderne editie van haar<br />
complete motetten, voor één<br />
tot vijf stemmen en continuo,<br />
verscheen in 1998.<br />
Claudio Monteverdi<br />
Claudio Monteverdi<br />
(1567 - 1643) werd geboren<br />
in Cremona. Al op zijn<br />
zestiende was hij een<br />
bekwaam organist en violist<br />
en publiceerde hij zijn<br />
eerste bundel geestelijke<br />
muziek.<br />
In 1600 hoorde Monteverdi<br />
in Florence de allereerste<br />
opera, Euridice van Jacopo<br />
Peri, die hem inspireerde<br />
tot Orfeo, het eerste<br />
echte muziekdrama in<br />
de geschiedenis. Als<br />
kapelmeester van de San<br />
Marco in Venetië schreef<br />
hij talloze composities<br />
die hem in heel Europa<br />
beroemd maakten. 1630<br />
was zijn rampjaar; tijdens<br />
de Oostenrijkse belegering<br />
van Mantua gingen twaalf<br />
van zijn opera’s verloren<br />
en in Venetië brak de pest<br />
uit. Monteverdi liet zich<br />
kort daarop tot priester<br />
wijden. Naast de opera’s zijn<br />
Monteverdi’s belangrijkste<br />
werken acht bundels met<br />
madrigalen (1587-1651) en de<br />
schitterende Mariavespers<br />
(16<strong>10</strong>).
Biografieën<br />
Uitvoerenden<br />
Ton Koopman<br />
Dirigent<br />
foto: François Berthier<br />
Ton Koopman studeerde<br />
orgel, klavecimbel en<br />
muziekwetenschap in<br />
Amsterdam. Daarnaast<br />
ontwikkelde hij zich al<br />
vroeg als dirigent met een<br />
grote belangstelling voor en<br />
kennis van het zeventiende<br />
en achttiende-eeuwse<br />
ensemblerepertoire.<br />
In 1979 richtte hij het<br />
Amsterdam Baroque<br />
Orchestra op, in 1992<br />
gevolgd door het Amsterdam<br />
Baroque Choir. Van 1994 tot<br />
2004 heeft Ton Koopman<br />
met het <strong>ABO</strong>&C gewerkt aan<br />
het uitvoeren en opnemen<br />
van alle overgeleverde<br />
cantates van Johann<br />
Sebastian Bach. Voor dit<br />
bijzondere Bachproject<br />
werden hem verschillende<br />
prijzen toegekend, onder<br />
andere de Deutsche<br />
Schallplattenpreis ‘Echo<br />
Klassik’, de BBC Award<br />
2008 en de Prix Hector<br />
Berlioz. Zijn volgende grote<br />
project was het uitvoeren<br />
en opnemen van het gehele<br />
overgeleverde oeuvre<br />
van Dieterich Buxtehude,<br />
De editie bestaat uit 31<br />
cd’s, waarvan de laatste<br />
verscheen in 2014. Naast<br />
zijn werk voor het koor<br />
en orkest bleef Koopman<br />
zich ontwikkelen tot een<br />
internationaal gerespecteerd<br />
organist, klavecinist en<br />
dirigent en werkte hij<br />
als gastdirigent onder<br />
andere samen met de<br />
Berliner Philharmoniker,<br />
New York Philharmonic en<br />
Symphonieorchester des<br />
Bayerischen Rundfunks. In<br />
het Bach-herdenkingsjaar<br />
2000 werd hem een<br />
eredoctoraat van de<br />
Universiteit Utrecht<br />
verleend, vanwege zijn<br />
uitnemende bijdragen<br />
aan het onderzoek naar<br />
en de vertolking van het<br />
religieuze oeuvre van<br />
Johann Sebastian Bach.<br />
In 2006 ontving hij de<br />
Bachprijs van de stad<br />
Leipzig. In 20<strong>10</strong> ontving hij<br />
een ereprofessoraat aan de<br />
Anton Bruckner Universiteit<br />
in Linz. In 2012 werd hem<br />
de Buxtehude-Preis van<br />
de stad Lübeck uitgereikt<br />
en in 2014 ontving Ton<br />
Koopman de Bach-prijs van<br />
de Royal Academy of Music<br />
in Londen. In 2016 ontving<br />
hij een ereprofessoraat<br />
aan de Musikhochschule<br />
Lübeck en werd hij Honorair<br />
Artistiek adviseur van<br />
Guangzhou Opera House. In<br />
2017 ontving Ton Koopman<br />
de Edison oeuvre award.<br />
Koopman heeft ruim 25<br />
jaar lesgegeven aan het<br />
koninklijk conservatorium<br />
in Den Haag, is emeritus<br />
professor Universiteit<br />
Leiden, erelid van de Royal<br />
Academy of Music in Londen<br />
en artistiek directeur van<br />
het Franse muziekfestival<br />
‘Itinéraire Baroque’. In 2019<br />
werd hij voorzitter van het<br />
Bach Archiv in Leipzig.<br />
15
Biografieën<br />
Amsterdam Baroque<br />
Orchestra<br />
Het Amsterdam Baroque<br />
Orchestra is een groep van<br />
internationaal vermaarde<br />
barokspecialisten die<br />
enkele malen per jaar<br />
samenkomt om te werken<br />
aan nieuwe programma’s.<br />
Het repertoire van het orkest<br />
bestaat uit instrumentaal en<br />
vocaalinstrumentaal werk,<br />
gecomponeerd tussen 1600<br />
en 1791. Het Amsterdam<br />
Baroque Orchestra & Choir<br />
heeft opnames gemaakt<br />
van alle belangrijke<br />
barokke en klassieke<br />
werken, voor verschillende<br />
labels. Het orkest ontving<br />
daarvoor onder andere<br />
The Gramophone Award,<br />
Diapason d’Or, <strong>10</strong>-Repertoir,<br />
Stern des Monats-Fono<br />
Forum, de Prix Hector<br />
Berlioz en twee Edisons.<br />
Ton Koopman richtte in<br />
maart 2003 zijn eigen label<br />
‘Antoine Marchand’ op,<br />
een nieuw sublabel van<br />
‘Challenge Classics’, waarop<br />
alle nieuwe opnames worden<br />
uitgebracht. Ton Koopman<br />
en het Amsterdam Baroque<br />
Orchestra & Choir zijn<br />
16<br />
regelmatig te gast in de<br />
grote zalen van Europa, de<br />
Verenigde Staten en Japan.<br />
Catherine Manson viool<br />
David Rabinovich viool<br />
Michele Zeoli violone<br />
Gebhard David zink<br />
Helen Roberts zink<br />
Simen van Mechelen<br />
trombone<br />
Fabien Cherrier trombone<br />
Joost Swinkels trombone<br />
Wouter Verschuren<br />
dulciaan<br />
Reine-Marie Verhagen<br />
blokfluiten<br />
Ines d’Avena blokfluiten<br />
Mike Fentross theorbe<br />
Edoardo Valorz orgel<br />
<strong>Nationaal</strong> <strong>Vrouwen</strong><br />
<strong>Jeugdkoor</strong><br />
Het <strong>Nationaal</strong> <strong>Vrouwen</strong><br />
<strong>Jeugdkoor</strong> is opgericht<br />
in 1996 en bestaat uit<br />
jonge vrouwen van 16 tot<br />
30 jaar. Het koor biedt<br />
plaats aan jonge mensen<br />
die een passie hebben om<br />
in een vrouwenkoor van<br />
hoog niveau te zingen en<br />
die naast het solozingen<br />
ook de vaardigheden<br />
van ensemblezang willen<br />
ontwikkelen.<br />
Het repertoire omvat alle<br />
stijlen van klassieke muziek.<br />
Het <strong>Nationaal</strong> <strong>Vrouwen</strong><br />
<strong>Jeugdkoor</strong> zingt regelmatig<br />
in professionele series<br />
als de ZaterdagMatinee,<br />
de AVROTROS<br />
Vrijdagconcerten in<br />
TivoliVredenburg en het<br />
Zondagochtendconcert<br />
onder andere met het Radio<br />
Filharmonisch Orkest. In<br />
het buitenland trad het<br />
koor verschillend malen<br />
op het Budapest Festival<br />
Orchestra, het Venice<br />
Baroque Orchestra en de<br />
Berliner Philharmoniker. Ook<br />
werden er concertreizen<br />
gemaakt naar Japan,<br />
Spanje, Frankrijk, België,<br />
Zwitserland en Denemarken.<br />
In december 2016 vierde<br />
het koor haar twintigste<br />
verjaardag met de uitvoering<br />
van het Magnificat en Gloria<br />
van Vivaldi in samenwerking<br />
met Musica Temprána en<br />
Adrian Rodríguez Van der<br />
Spoel.
Verwacht<br />
Salve Regina<br />
PRJCT Amsterdam +<br />
Maarten Engeltjes<br />
Serie Oude<br />
Muziek<br />
Vr 16 okt <strong>2<strong>02</strong>0</strong><br />
Grote Zaal<br />
18.30 + 21.00 uur<br />
Vivaldi’s muziek is over de hele wereld geliefd. Naast<br />
de Vier jaargetijden behoort het Stabat Mater tot zijn<br />
bekendste werken. In zijn zetting van deze beroemde tekst<br />
verwerkte Vivaldi de mooiste melodieën en sequensen,<br />
melodische herhalingen die typisch zijn voor Vivaldi’s<br />
stijl. In zijn tijd was ook Johann Adolf Hasse een echte<br />
superster, tegenwoordig is hij echter grotendeels vergeten.<br />
Met zijn glorieuze en vaak hartverscheurende Salve Regina<br />
bewijst Hasse dat hij een plaats verdient in dit programma.<br />
Countertenor Maarten Engeltjes was afgelopen seizoen<br />
Zielsverwant van het Muziekgebouw. Hij is een van de meest<br />
gevraagde countertenors ter wereld en zijn repertoire omvat<br />
zowel barokmuziek als eigentijdse composities. Regelmatig<br />
zingt hij Bach, Vivaldi en Monteverdi met zijn eigen ensemble<br />
PRJCT Amsterdam. Dit ensemble bestaat uit jonge, recent<br />
afgestudeerde barokmusici en speelt dit concert onder<br />
leiding van de talentvolle violist Josef Žák.<br />
Maarten Engeltjes<br />
foto: Marco Borggreve<br />
Programma: Antonio Vivaldi Filiae Maestae Jerusalem /<br />
Stabat Mater / <strong>Concerto</strong> ripieno RV 114 / Johann Adolf<br />
Hasse Salve Regina in A<br />
17
Verwacht<br />
Oktober<br />
za 3 okt / 12.00 + 14.15 uur<br />
De Djinns van Parijs<br />
IJ-Salon<br />
za 3 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Beethoven zingt<br />
Ian Bostridge +<br />
Imogen Cooper<br />
zo 4 okt / 11.00 uur<br />
Kleine Zaal<br />
Anne Veinberg in de hoofdrol<br />
Anne Veinberg + Felipe<br />
Ignacio Noriega Alcaraz<br />
zo 4 okt / 13.30 + 16.00 uur<br />
Bachs Brouwerij<br />
Nederlandse Bachvereniging<br />
do 8 okt / 12.30 uur<br />
Marion Dumeige<br />
Lunchconcert Dutch<br />
Classical Talent<br />
do 8 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Ives & Beyond<br />
Asko|Schönberg<br />
za <strong>10</strong> okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Soiree Marocaine<br />
Farid Ghannam + The<br />
Cosmic Carnival<br />
zo 11 okt / 20.15 uur<br />
Bach’s Musical Offerings<br />
Calefax<br />
do 15 okt / 12.30 uur<br />
Alexander Warenberg<br />
Lunchconcert i.s.m. <strong>Nationaal</strong><br />
Muziekinstrumenten Fonds<br />
do 15 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Pärt über Bach<br />
Amsterdam Sinfonietta +<br />
Simone Lamsma<br />
vr 16 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Salve Regina<br />
PRJCT Amsterdam +<br />
Maarten Engeltjes<br />
za 17 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Pärt über Bach<br />
Amsterdam Sinfonietta +<br />
Simone Lamsma<br />
zo 18 okt / 11.00 + 13.30 uur<br />
Circus Charms (7+)<br />
Frank en René Groothof +<br />
Ensemble SeaSession<br />
zo 18 okt / 13.30 + 15.30 uur<br />
Kleine Zaal<br />
Strek (2-4)<br />
Wervelwind Ensemble<br />
zo 18 okt / 18.30 + 21.00 uur<br />
Albumpresentatie: The Jazz<br />
Influencers<br />
Jazz Orchestra of the<br />
Concertgebouw<br />
SoundLAB Workshop<br />
Maak je eigen muziek met de<br />
wonderlijkste instrumenten.<br />
Voor kinderen (7+) met<br />
volwassenen. Elke zondag,<br />
13.00 uur in de Atriumzaal.<br />
Kaartjes via muziekgebouw.nl.<br />
WannaSwing<br />
Op de kade voor het<br />
Muziekgebouw staat de<br />
interactieve muziekinstallatie<br />
WannaSwing van theatermaakster<br />
Caecilia Thunissen<br />
en scenograaf Jan Boiten. Acht<br />
schommels sturen composities<br />
aan van hedendaagse<br />
componisten als Joey Roukens,<br />
Mayke Nas en Rob Zuidam.<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw.nl/wannaswing<br />
Huil van de Wolff<br />
Elke 22e van de maand klinkt om<br />
20.00 uur het geluidsmonument<br />
Huil van de Wolff van Martijn<br />
Padding ter herinnering aan<br />
oprichter van het Muziekgebouw<br />
Jan Wolff (1941 - 2012).<br />
Zie voor meer informatie<br />
muziekgebouw. nl/huilvandewolff<br />
Geheimtips<br />
Bijzondere concerten<br />
die je niet mag missen<br />
18
Foto: Erik van Gurp<br />
4’33 grand café<br />
Kom voor of na het concert eten<br />
in 4’33 Grand café. Reserveren:<br />
<strong>02</strong>0 788 2090 of 433grandcafe.nl.<br />
Bij de prijs inbegrepen<br />
Reserveringskosten zijn bij de<br />
kaartprijs inbegrepen.<br />
Ook een drankje, tenzij anders<br />
vermeld op uw concertkaartje.<br />
Het drankje serveren wij vooraf óf<br />
na afloop van het concert.<br />
Rondom het concert<br />
- Na aanvang van het concert heeft<br />
u geen toegang meer tot de zaal.<br />
- Zet uw mobiele telefoon uit voor<br />
aanvang van het concert.<br />
- Het maken van beeld- of geluidsopnamen<br />
in de zaal alleen met<br />
schriftelijke toestemming.<br />
- Algemene Bezoekersvoorwaarden<br />
zijn na te lezen op muziekgebouw.nl<br />
Steun het Muziekgebouw<br />
Inkomsten uit kaartverkoop dekken<br />
ten dele onze kosten. Word vriend<br />
of doneer: met uw extra steun<br />
kunnen we concerten op het<br />
hoogste niveau blijven organiseren.<br />
Meer informatie:<br />
muziekgebouw.nl/steunons<br />
Op de hoogte blijven?<br />
Blijf op de hoogte van nieuw geboekte<br />
concerten of ander nieuws.<br />
Volg ons via onze e-nieuwsbrief<br />
(aanmelden op muziekgebouw.nl),<br />
Facebook, Twitter of Instagram.<br />
Dank!<br />
Wij kunnen niet zonder de steun van<br />
onze vaste subsidiënten en Vrienden<br />
van het Muziekgebouw. Wij zijn hen<br />
daarvoor zeer erkentelijk.<br />
Druk binnenwerk<br />
19