You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
FOTO © THEO MEULEMANS<br />
FOTO © THEO MEULEMANS<br />
FOTO © THEO MEULEMANS<br />
INSPIRATIEDAG<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong><br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> <strong>als</strong> <strong>hefboom</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong><br />
e<strong>en</strong> organisatie van<br />
<strong>als</strong> <strong>hefboom</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong><br />
e<strong>en</strong> verslag van <strong>de</strong> inspiratiedag op 23 september 2010<br />
e<strong>en</strong> organisatie van<br />
Abdij van Averbo<strong>de</strong>, don<strong>de</strong>rdag 23 september 2010<br />
in sam<strong>en</strong>werking met<br />
WAERBEKE<br />
FOTO © THEO MEULEMANS<br />
INSPIRAT<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> ruim<br />
in sam<strong>en</strong>werking met<br />
WAERBEKE<br />
VZW<br />
<strong>als</strong> <strong>hefboom</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong> M<br />
WWW.DEST LLEKEMPEN.BE<br />
i
<strong>Stilte</strong>, e<strong>en</strong> creatieve bron<br />
Marian Michiels<strong>en</strong> schrijft o.a. <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Gazet van Antwerp<strong>en</strong>. Ze maakte <strong>voor</strong> ons e<strong>en</strong> verslag van <strong>de</strong> inspiratiedag.<br />
Productie, consumptie <strong>en</strong> versnelling.<br />
We lev<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> maatschappij die <strong>voor</strong>al<br />
daar op gericht is. En te midd<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze<br />
dagelijkse drukte zoek<strong>en</strong> steeds meer<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> naar inspirer<strong>en</strong><strong>de</strong> plekk<strong>en</strong>,<br />
praktijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> person<strong>en</strong> om zich te<br />
verdiep<strong>en</strong> <strong>en</strong> te herbronn<strong>en</strong>. <strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong><br />
<strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> zijn e<strong>en</strong> creatieve bron.<br />
Het domein <strong>en</strong> <strong>de</strong> omgeving van <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> met zijn rijke cultuurhistorie <strong>en</strong> gevarieerd<br />
cultuurlandschap beschikk<strong>en</strong> over veel troev<strong>en</strong> <strong>voor</strong> zo’n stilte- <strong>en</strong> <strong>rust</strong>beleving. Het<br />
<strong>Stilte</strong>gebied Gerhag<strong>en</strong> in Tess<strong>en</strong><strong>de</strong>rlo, <strong>de</strong> Abdij van Tongerlo, <strong>de</strong> be<strong>de</strong>vaartplaats<br />
Scherp<strong>en</strong>heuvel, <strong>de</strong> Norbertijn<strong>en</strong>abdij van Averbo<strong>de</strong>, <strong>de</strong> Bierhoeve, het uitgebrei<strong>de</strong> netwerk<br />
van trage weg<strong>en</strong> zijn hiervan <strong>en</strong>kele <strong>voor</strong>beeld<strong>en</strong>. Als je dit alles elke dag beleeft <strong>en</strong> koestert,<br />
draag je op jouw beurt bij tot <strong>de</strong> unieke kwaliteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> eig<strong>en</strong>heid van <strong>de</strong>ze streek.<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> ler<strong>en</strong> ons ook opnieuw naar elkaar <strong>en</strong> naar <strong>de</strong> wereld luister<strong>en</strong>, over<br />
maatschappelijke domein<strong>en</strong> he<strong>en</strong>. Deze kwaliteit<strong>en</strong> schepp<strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> <strong>voor</strong> dialoog <strong>en</strong><br />
creativiteit.<br />
De inspiratiedag ‘<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> <strong>als</strong> <strong>hefboom</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>’ op 23<br />
september bood aan initiatiefnemers uit vele sector<strong>en</strong> in <strong>en</strong> om <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> –<br />
landbouw, natuur, toerisme, economie, welzijn, on<strong>de</strong>rwijs, cultuur- <strong>de</strong> kans<br />
om met elkaar in gesprek te gaan over <strong>de</strong> toekomst van <strong>de</strong> eig<strong>en</strong> leef- <strong>en</strong><br />
werkomgeving. E<strong>en</strong> verslag van onze reporter ter plaatse.<br />
Strategische Project<strong>en</strong>organisatie Kemp<strong>en</strong> (SPK), Vormingplus Kemp<strong>en</strong>,<br />
Vormingplus Limburg <strong>en</strong> Vormingplus Oost-Brabant hadd<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> betere<br />
locatie kunn<strong>en</strong> kiez<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong>ze dag dan <strong>de</strong> abdij van Averbo<strong>de</strong>. Van zodra ik<br />
<strong>de</strong> Abdijweg oprij on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> bom<strong>en</strong>rij met ver<strong>de</strong>rop e<strong>en</strong> weids uitzicht, word<br />
ik automatisch al wat stil vanbinn<strong>en</strong>. Stap je <strong>de</strong> poort van <strong>de</strong> abdij door, dan<br />
overvalt je <strong>de</strong> <strong>rust</strong>. Ik word opgeschrikt door iemand die vraagt of ik ook <strong>voor</strong> <strong>de</strong><br />
stiltedag kom. E<strong>en</strong>maal in <strong>de</strong> ontvangst<strong>ruimte</strong>, die net groot g<strong>en</strong>oeg is, wordt het contrast<br />
tuss<strong>en</strong> het gepalaver van <strong>de</strong> <strong>de</strong>elnemers <strong>en</strong> <strong>de</strong> stilte, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> die ik zonet nog ervar<strong>en</strong><br />
had, alle<strong>en</strong> maar groter. Tijd om naar bov<strong>en</strong> te gaan <strong>voor</strong> <strong>de</strong> lezing<strong>en</strong>!<br />
Herinnering aan lav<strong>en</strong><strong>de</strong>lveld<strong>en</strong><br />
Erik Verhaert, projectlei<strong>de</strong>r van <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>, bijt <strong>de</strong>(stilte)spits af met e<strong>en</strong> foto van e<strong>en</strong><br />
lav<strong>en</strong><strong>de</strong>llandschap. “Mijn stiltebeleving? Deze zomer heb ik <strong>de</strong> Mont V<strong>en</strong>toux beklomm<strong>en</strong>.<br />
Voor dag <strong>en</strong> dauw vertrokk<strong>en</strong>. Ge<strong>en</strong> kat op <strong>de</strong> weg. En plots rij je door <strong>de</strong> imm<strong>en</strong>se geur<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
2
lav<strong>en</strong><strong>de</strong>lveld<strong>en</strong>. Enkel <strong>de</strong> gezoem van <strong>de</strong> bij<strong>en</strong> hoor je. Deze impressie in onvergetelijk.”<br />
Mooie landschapp<strong>en</strong> vind je ook in <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>. Het plattelandsproject <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>, is e<strong>en</strong><br />
gebied van 25.000 hectare, verspreid over zes geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>: Scherp<strong>en</strong>heuvel-Zichem,<br />
Tess<strong>en</strong><strong>de</strong>rlo, Herselt, Geel, Herselt, Laakdal <strong>en</strong> Westerlo.<br />
<strong>Stilte</strong> <strong>en</strong> <strong>rust</strong> zijn er kernkwaliteit<strong>en</strong>. Naast e<strong>en</strong> hoop natuur bevindt er zich ook heel wat<br />
waar<strong>de</strong>vol erfgoed. In 2007 werd e<strong>en</strong> masterplan rond het gebied<br />
goedgekeurd. Dat plan is opgebouwd rond drie pijlers: platteland met<br />
klasse, <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> innover<strong>en</strong>d <strong>en</strong> gastvrij platteland <strong>en</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong><br />
<strong>als</strong> zelfbewust platteland met me<strong>de</strong>werking van regionale <strong>en</strong> lokale<br />
actor<strong>en</strong>.<br />
Uit Ne<strong>de</strong>rlands on<strong>de</strong>rzoek blijkt dat wan<strong>de</strong>laars <strong>voor</strong>al in gebied<strong>en</strong><br />
will<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat het er ook <strong>rust</strong>ig moet zijn. Door sam<strong>en</strong>werking<br />
met partners wordt daaraan gewerkt. Zo wil <strong>de</strong> abdij e<strong>en</strong> stiltegebied<br />
ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> komt er ook e<strong>en</strong> natuurinrichtingsproject Averbo<strong>de</strong><br />
Bos <strong>en</strong> Hei<strong>de</strong>. Dat maakt ge<strong>en</strong> rechte drev<strong>en</strong>, maar kronkel<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
paadjes om het wan<strong>de</strong>l<strong>en</strong> aang<strong>en</strong>aam te mak<strong>en</strong>.<br />
Zo’n project<strong>en</strong> kost<strong>en</strong> c<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, maar ze br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> ook op. “We hebb<strong>en</strong><br />
e<strong>en</strong> studie lat<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> economisch studiebureau”, vertelt Erik Verhaert. “Doordat<br />
je in het gebied kan, ontstaat er e<strong>en</strong> massa aan nieuwe mogelijkhed<strong>en</strong>. Dat kan 52 tot 104<br />
extra jobs creër<strong>en</strong> in toerisme. Zoiets kan e<strong>en</strong> boost gev<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> hele streek.”<br />
Om e<strong>en</strong> sterkere streekid<strong>en</strong>titeit te vertal<strong>en</strong> naar streekontwikkeling is er Collabor8. Dat<br />
Europees project ver<strong>en</strong>igt on<strong>de</strong>rnemers <strong>en</strong> erfgoedhou<strong>de</strong>rs uit <strong>de</strong> streek om sam<strong>en</strong> activiteit<strong>en</strong><br />
uit te werk<strong>en</strong>. Dat kan e<strong>en</strong> trektocht zijn met paard of ezel die eindigt met e<strong>en</strong> overnachting<br />
op <strong>de</strong> hoeve. De plaatselijke actor<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> quick wins indi<strong>en</strong><strong>en</strong>, kleinschalige project<strong>en</strong> die<br />
snel concrete resultat<strong>en</strong> oplever<strong>en</strong> in het gebied. Ook <strong>de</strong>ze studiedag is zo’n quick win.<br />
Om <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> wat meer te promot<strong>en</strong> is er alvast <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>box gemaakt met biertjes, honing,<br />
kaas, koffie <strong>en</strong> salami uit het gebied <strong>en</strong> e<strong>en</strong> twintigtal kortingsbonn<strong>en</strong> op te souper<strong>en</strong> bij <strong>de</strong><br />
lokale han<strong>de</strong>laars.<br />
De kwaliteit van stilte<br />
Na Erik Verhaert is het aan Dirk Sturtewag<strong>en</strong>, coördinator van Waerbeke, dat het eerste<br />
stiltegebied van Vlaan<strong>de</strong>r<strong>en</strong> D<strong>en</strong><strong>de</strong>r-Mark heeft opgestart. Dirk werkt al jar<strong>en</strong> rond het thema<br />
stilte <strong>en</strong> dat merk je wanneer hij spreekt: <strong>rust</strong>ig, dui<strong>de</strong>lijk, e<strong>en</strong> beetje filosofer<strong>en</strong>d. Volg<strong>en</strong>s Dirk<br />
is het onmogelijk om stilte te belev<strong>en</strong> <strong>als</strong> het niet waarlijk stil is, <strong>als</strong> je nog nooit stilte hebt<br />
meegemaakt. Hij vertelt dat stilte meer is dan het akoestische. <strong>Stilte</strong> heeft meer kwaliteit<strong>en</strong><br />
in zich: zo bevor<strong>de</strong>rt stilte het luistervermog<strong>en</strong>, heeft het e<strong>en</strong> esthetische kwaliteit, geeft<br />
het ecologisch inzicht door <strong>de</strong> verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te voel<strong>en</strong> <strong>en</strong> heeft het e<strong>en</strong> hel<strong>en</strong><strong>de</strong><br />
kwaliteit. <strong>Stilte</strong> wordt ingezet in verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> domein<strong>en</strong>. En door verbinding<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> die<br />
plekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te creër<strong>en</strong>, wil Waerbeke e<strong>en</strong> stiltebeweging op gang br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.<br />
Om aan te ton<strong>en</strong> hoe stilte <strong>voor</strong>komt in verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> maatschappelijke domein<strong>en</strong>, krijg<strong>en</strong> vier<br />
ervarings<strong>de</strong>skundig<strong>en</strong> het woord. Alle vier hebb<strong>en</strong> ze e<strong>en</strong> totaal verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> achtergrond.<br />
Maar alle vier zijn ze met het thema stilte bezig. Om hun woord<strong>en</strong> wat te lat<strong>en</strong> bezink<strong>en</strong>,<br />
speelt Leo Ou<strong>de</strong>rits tuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> lezing<strong>en</strong> door op <strong>de</strong> vibrafoon <strong>en</strong> leest Cyriel Gladines<br />
dorpsdichter van Tess<strong>en</strong><strong>de</strong>rlo e<strong>en</strong> stiltegedicht <strong>voor</strong>.<br />
Myriam Bergmans is <strong>de</strong> eerste. Als coördinator Di<strong>en</strong>st vrije tijd, sport <strong>en</strong> vrijwilligerswerk<br />
in het Op<strong>en</strong>baar Psychiatrisch Zorgc<strong>en</strong>trum van Geel had zij, <strong>voor</strong> ze <strong>de</strong> vraag kreeg van<br />
Vormingplus wat stilte in haar werk betek<strong>en</strong>t, niet echt bij stilte stil gestaan. Maar door<br />
het neer te schrijv<strong>en</strong>, besefte ze plots hoe belangrijk zij, <strong>en</strong> an<strong>de</strong>r<strong>en</strong>, stilte vind<strong>en</strong>. “Voor<br />
psychiatrische patiënt<strong>en</strong> is stilte lev<strong>en</strong>snoodzakelijk. Ik b<strong>en</strong> zelf ook verbaasd over <strong>de</strong> i<strong>de</strong>eën<br />
of inzicht<strong>en</strong> die in me opkom<strong>en</strong> in volledig stille mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Door die innerlijke <strong>ruimte</strong> te<br />
op<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong> patiënt<strong>en</strong>, stond ik ook meer op<strong>en</strong> <strong>voor</strong> wat niet gezegd hoef<strong>de</strong> te word<strong>en</strong>.” Het<br />
probleem was het gebrek aan e<strong>en</strong> fysieke <strong>ruimte</strong> in het OPZ. “We kwam<strong>en</strong> tot <strong>de</strong> vaststelling<br />
dat alle <strong>ruimte</strong>s in het OPZ e<strong>en</strong> functie hebb<strong>en</strong>. Maar <strong>de</strong> architect van <strong>de</strong> nieuwe gebouw<strong>en</strong><br />
heeft het i<strong>de</strong>e opgepikt. En nu hebb<strong>en</strong> we e<strong>en</strong> stille <strong>ruimte</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> stiltetuin met e<strong>en</strong> stiltepad<br />
ernaartoe. E<strong>en</strong> pad, dat misschi<strong>en</strong> ook <strong>de</strong>el kan uitmak<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> groter stiltepad van<br />
Averbo<strong>de</strong> naar Turnhout.”<br />
Dat ook geestelijk gezon<strong>de</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van tijd tot tijd stilte nodig hebb<strong>en</strong>, merkt Jos Biel<strong>en</strong>,<br />
Norbertijn van Averbo<strong>de</strong> <strong>en</strong> directeur van het bezinningsc<strong>en</strong>trum van <strong>de</strong> abdij dagelijks.<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
3
“M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> om verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> red<strong>en</strong><strong>en</strong> naar hier. Maar meestal is het om ev<strong>en</strong> weg te<br />
zijn. In hun dagelijks lev<strong>en</strong> is er te veel lev<strong>en</strong>. Er is zoveel lev<strong>en</strong> dat het ge<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> meer is. Ze<br />
kom<strong>en</strong> naar hier, niet om te vlucht<strong>en</strong>, maar <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> pitstop. Om ev<strong>en</strong> te pauzer<strong>en</strong>, om dan<br />
ver<strong>de</strong>r te gaan <strong>en</strong> uitein<strong>de</strong>lijk nog te winn<strong>en</strong>. Het woord stilte valt niet wanneer ze aankom<strong>en</strong>,<br />
maar wanneer ze vertrekk<strong>en</strong>”, weet Jos Biel<strong>en</strong>. “’De stilte was zo mooi’, zegg<strong>en</strong> ze dan.” Om die<br />
red<strong>en</strong> vindt Jos het belangrijk dat er plaats<strong>en</strong> zijn met stilte.<br />
Kurt Sann<strong>en</strong>, bedrijfslei<strong>de</strong>r van Natuurboer<strong>de</strong>rij het Bolhuis, k<strong>en</strong>t<br />
stilte dan weer op e<strong>en</strong> heel an<strong>de</strong>re manier. Voor hem is het e<strong>en</strong><br />
product dat hij verkoopt. Zijn Bolhuis ligt in het midd<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
natuur. Het is e<strong>en</strong> landbouwbedrijf met e<strong>en</strong> biologische veehou<strong>de</strong>rij<br />
die vlees produceert. Daarnaast doet het Bolhuis aan natuurbeheer<br />
op 85 hectar<strong>en</strong> van Natuurpunt <strong>en</strong> het Ag<strong>en</strong>tschap <strong>voor</strong> Natuur <strong>en</strong><br />
Bos. Volg<strong>en</strong>s Kurt zijn m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bereid om <strong>voor</strong> stilte te betal<strong>en</strong>. “Wij<br />
creër<strong>en</strong> e<strong>en</strong> meerwaar<strong>de</strong>. En dat br<strong>en</strong>gt op. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> tot bij<br />
ons om lekker <strong>en</strong> biologisch vlees te kop<strong>en</strong>. Daarnaast kom<strong>en</strong> ze<br />
mee g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> van <strong>de</strong> stilte op <strong>de</strong> boer<strong>de</strong>rij. Zo wordt er <strong>voor</strong> natuur<br />
betaald. Er is e<strong>en</strong> markt <strong>voor</strong>.” M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> dus <strong>de</strong> economische<br />
waar<strong>de</strong> van stilte inzi<strong>en</strong>, zodat natuur ook investeer<strong>de</strong>rs aantrekt.<br />
Publiek-private sam<strong>en</strong>werking<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> zo extra mogelijkhed<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> <strong>voor</strong> stilte, <strong>rust</strong> <strong>en</strong><br />
<strong>ruimte</strong>.<br />
De laatste persoonlijke getuig<strong>en</strong>is komt van Bart Wuyts, directeur van Strategische<br />
Project<strong>en</strong>organisatie Kemp<strong>en</strong> (SPK). Bart weet dat creativiteit e<strong>en</strong> belangrijk facet is van het<br />
on<strong>de</strong>rnemerschap. En creativiteit ervaart hij wanneer hij aan het dagdrom<strong>en</strong> is, wanneer hij<br />
heel hard aan het werk<strong>en</strong> is of wanneer hij figuurlijk pingpongt met an<strong>de</strong>re m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die op<br />
<strong>de</strong>zelf<strong>de</strong> golfl<strong>en</strong>gte zitt<strong>en</strong>. “Die drie omstandighed<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> één ding geme<strong>en</strong>”, weet Bart.<br />
“Dan is er <strong>de</strong> m<strong>en</strong>tale <strong>ruimte</strong>. In het hier <strong>en</strong> nu sta je op<strong>en</strong> <strong>voor</strong> onverwachte impuls<strong>en</strong> <strong>en</strong><br />
nieuwe i<strong>de</strong>eën van an<strong>de</strong>r<strong>en</strong>. Als er teveel ‘ruis’ is van je gedacht<strong>en</strong>, laat je dat onverwachte niet<br />
toe <strong>en</strong> val je terug op het onbek<strong>en</strong><strong>de</strong>. De kunst is dus om die m<strong>en</strong>tale <strong>ruimte</strong> te bereik<strong>en</strong>. Dat is<br />
e<strong>en</strong> uitdaging, maar kan je wel zelf beïnvloed<strong>en</strong>.”<br />
Kettingreacties<br />
Na <strong>de</strong> lezing<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> lunchpauze is het tijd <strong>voor</strong> het praktische ge<strong>de</strong>elte van <strong>de</strong> inspiratiedag.<br />
Aan aparte tafels (<strong>en</strong> toch sam<strong>en</strong>), zoek<strong>en</strong> <strong>de</strong> hon<strong>de</strong>rd aanwezig<strong>en</strong> wat stilte <strong>voor</strong> h<strong>en</strong><br />
betek<strong>en</strong>t, wat stilte <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> kan betek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> welke concrete acties hieruit <strong>voor</strong>t<br />
kunn<strong>en</strong> vloei<strong>en</strong>. Dirk Sturtewag<strong>en</strong> <strong>en</strong> Ria Baeck begeleid<strong>en</strong> <strong>de</strong> sessie.<br />
In groepjes van vier besprek<strong>en</strong> we <strong>de</strong> eerste vraag. Voor sommig<strong>en</strong> is stilte onw<strong>en</strong>nig, moeilijk,<br />
zelfs beangstig<strong>en</strong>d. Het dwingt je tot reflectie <strong>en</strong> dat kan confronter<strong>en</strong>d zijn. Voor an<strong>de</strong>r<strong>en</strong> is<br />
die stilte ongelofelijk belangrijk, bij<strong>voor</strong>beeld om op koers te blijv<strong>en</strong>, <strong>als</strong> <strong>en</strong>ergieleverancier.<br />
<strong>Stilte</strong> <strong>en</strong> <strong>rust</strong> bij jezelf hebb<strong>en</strong> ook e<strong>en</strong> positieve invloed op je omgeving, thuis <strong>en</strong> op het werk.<br />
Na <strong>de</strong> bespreking blijft er altijd één persoon aan <strong>de</strong> tafel zitt<strong>en</strong>. De an<strong>de</strong>r<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> erg<strong>en</strong>s<br />
an<strong>de</strong>rs plaats. In die twee<strong>de</strong> ron<strong>de</strong> word<strong>en</strong> bevinding<strong>en</strong> van <strong>de</strong> eerste vraag uitgewisseld<br />
<strong>en</strong> wordt <strong>de</strong> twee<strong>de</strong> vraag besprok<strong>en</strong>. Daarin kom<strong>en</strong> <strong>voor</strong>al bekommerniss<strong>en</strong> naar vor<strong>en</strong>. In<br />
<strong>de</strong> <strong>de</strong>r<strong>de</strong> ron<strong>de</strong> gaan we <strong>voor</strong>al op zoek naar wat we zelf het eerst zull<strong>en</strong> do<strong>en</strong> rond stilte. En<br />
welke concrete acties er kunn<strong>en</strong> gebeur<strong>en</strong> in <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>.<br />
Mete<strong>en</strong> komt er e<strong>en</strong> kettingreactie op gang. E<strong>en</strong> man van e<strong>en</strong> wan<strong>de</strong>lclub pikt in op het i<strong>de</strong>e<br />
om e<strong>en</strong> stiltepad van Averbo<strong>de</strong> naar Turnhout te legg<strong>en</strong> <strong>en</strong> iemand stelt mete<strong>en</strong> haar grote<br />
hoeve ter beschikking <strong>voor</strong> wan<strong>de</strong>laars die ev<strong>en</strong> will<strong>en</strong> uit<strong>rust</strong><strong>en</strong>. E<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re <strong>de</strong>elnemer stelt<br />
<strong>voor</strong> om ook aandacht te hebb<strong>en</strong> <strong>voor</strong><br />
kunst <strong>en</strong> e<strong>en</strong> cultuurcoördinator wil<br />
mete<strong>en</strong> <strong>de</strong> gegev<strong>en</strong>s van <strong>de</strong> kunst<strong>en</strong>ares<br />
in kwestie noter<strong>en</strong>. Aan onze tafel zit<br />
vrouw die meditatieve wan<strong>de</strong>ling<strong>en</strong><br />
organiseert <strong>en</strong> Tai Chi sessies houdt <strong>en</strong><br />
dat ook in <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> wil gaan do<strong>en</strong>,<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
4
maar nog locaties zoekt. De stroom van i<strong>de</strong>eën <strong>en</strong> <strong>voor</strong>stell<strong>en</strong><br />
is niet te stopp<strong>en</strong>. En tijd<strong>en</strong>s <strong>de</strong> receptie achteraf word<strong>en</strong> er<br />
nog meer brugg<strong>en</strong> gebouwd tuss<strong>en</strong> plekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>.<br />
Het was e<strong>en</strong> gezeg<strong>en</strong><strong>de</strong> dag. De organisator<strong>en</strong> ging<strong>en</strong> naar<br />
huis met e<strong>en</strong> rijke oogst van <strong>voor</strong>stell<strong>en</strong> <strong>en</strong> i<strong>de</strong>eën. Ze vormt<br />
<strong>de</strong> basis <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> ver<strong>de</strong>re werking in <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong>. <strong>Stilte</strong> <strong>en</strong> <strong>rust</strong><br />
kom<strong>en</strong> ook daar in beweging.<br />
Marian Michiels<strong>en</strong><br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
5
Ruimte <strong>voor</strong> geestelijke gezondheid<br />
Myriam Berghmans Als coördinator van <strong>de</strong> di<strong>en</strong>st vrije tijd, sport <strong>en</strong> vrijwilligerswerk werkt ze al 16 jaar binn<strong>en</strong> het<br />
Op<strong>en</strong>baar Psychiatrisch Zorgc<strong>en</strong>trum in Geel. Vanuit het <strong>voor</strong>tdur<strong>en</strong>d bezig zijn met an<strong>de</strong>r<strong>en</strong> <strong>en</strong> haar zoektocht naar<br />
<strong>de</strong> ultieme bewustwording van haar bestaan in relatie met an<strong>de</strong>r<strong>en</strong>, zoekt ze jaarlijks gedur<strong>en</strong><strong>de</strong> <strong>en</strong>kele wek<strong>en</strong> an<strong>de</strong>re<br />
horizont<strong>en</strong> op. Het ont<strong>de</strong>kk<strong>en</strong> van ‘stilte’ tijd<strong>en</strong>s één van die tocht<strong>en</strong> bracht haar ertoe dit binn<strong>en</strong> te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in haar<br />
werksituatie.<br />
Op pauze drukk<strong>en</strong>. Ev<strong>en</strong> bezinn<strong>en</strong> <strong>en</strong> dan weer doorgaan. Hoewel we dat allemaal wel e<strong>en</strong>s<br />
will<strong>en</strong>, is daar niet altijd <strong>de</strong> <strong>ruimte</strong> <strong>voor</strong>.<br />
In 2007 kreeg ik onverwacht <strong>de</strong>ze mail van e<strong>en</strong> collega <strong>als</strong> reactie op e<strong>en</strong> tekst die ik liet<br />
nalez<strong>en</strong> over stilte in mijn job. Niet zo evid<strong>en</strong>t <strong>voor</strong> iemand <strong>als</strong> coördinator vrije tijd, sport <strong>en</strong><br />
vrijwilligerswerk in <strong>de</strong> psychiatrie.<br />
‘Dag Myriam,<br />
Dank <strong>voor</strong> <strong>de</strong> email <strong>en</strong> nog meer dank <strong>voor</strong> je inspirer<strong>en</strong><strong>de</strong> stiltebeleving. Ik print je tekst<br />
straks nog e<strong>en</strong>s uit zodat ik hem nog e<strong>en</strong>s kan nalez<strong>en</strong>. Knap! Dank je wel. Bewijst nog maar<br />
e<strong>en</strong>s hoe je m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kan inspirer<strong>en</strong> zon<strong>de</strong>r dit <strong>als</strong> doel <strong>voor</strong>op te stell<strong>en</strong>. Fijn om te lez<strong>en</strong> hoe<br />
e<strong>en</strong> reis zo sterk op je inwerkte, je er nog steeds <strong>de</strong> vrucht<strong>en</strong> draagt <strong>en</strong> gelijk ook <strong>de</strong>ze beleving<br />
<strong>en</strong> k<strong>en</strong>nis met alle tijd <strong>en</strong> geduldigheid tracht over te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in je werkveld. B<strong>en</strong> ervan<br />
overtuigd dat vele cliënt<strong>en</strong> er baat bij hebb<strong>en</strong>.<br />
Ik ervaar bij regelmaat dat stilte in<strong>de</strong>rdaad e<strong>en</strong> hel<strong>en</strong>d effect kan hebb<strong>en</strong> (wat ik vaak pas<br />
achteraf merk). <strong>Stilte</strong> kan (zo<strong>als</strong> je schrijft) je tegelijk confronter<strong>en</strong> met <strong>de</strong> werkelijkheid<br />
(jezelf) maar ook je help<strong>en</strong> uit: al het ‘geconditioneer<strong>de</strong>’ <strong>en</strong> <strong>de</strong> uit illusie gecreëer<strong>de</strong><br />
buit<strong>en</strong>wereld. De kunst bestaat erin, d<strong>en</strong>k ik, om te zi<strong>en</strong> hoe <strong>de</strong> ding<strong>en</strong> werkelijk zijn, <strong>en</strong><br />
niet te zi<strong>en</strong> hoe ze soms lijk<strong>en</strong>. Zo ook het ‘ler<strong>en</strong> loslat<strong>en</strong>’ op <strong>de</strong> juiste manier naar patiënt<strong>en</strong><br />
overbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong>: Hoe met stilte om te gaan… meer bepaald met <strong>de</strong> gedacht<strong>en</strong> die er dan naar<br />
bov<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> is daarop volg<strong>en</strong>d nog e<strong>en</strong> kunst of gave apart.<br />
Moest je daar ver<strong>de</strong>r iets mee do<strong>en</strong> met patiënt<strong>en</strong>, b<strong>en</strong> ik b<strong>en</strong>ieuwd naar <strong>de</strong> aanpak. Je merkt<br />
snel dat zulke stilte <strong>voor</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> niet zo maar vanzelfsprek<strong>en</strong>d is. Dit k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> zij niet op e<strong>en</strong><br />
volle af<strong>de</strong>ling. <strong>Stilte</strong>… niet <strong>als</strong> doel, maar <strong>als</strong> kans te mog<strong>en</strong> voel<strong>en</strong> wat ze an<strong>de</strong>rs miss<strong>en</strong>.<br />
Het heeft alleszins e<strong>en</strong> positieve werking op <strong>de</strong> atmosfeer in <strong>de</strong> groep. Ik veron<strong>de</strong>rstel dat het<br />
niet gemakkelijk is om over te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> aan personeel dat vol ingevul<strong>de</strong> weekprogramma’s<br />
nodig heeft. Toch zou ik er blijv<strong>en</strong> <strong>voor</strong> gaan! Hiermee raak je vast nog m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Succes met <strong>de</strong><br />
ver<strong>de</strong>re uitwerking ervan… ik hoor het graag.’<br />
En daar stond ik dan. Ik had alle<strong>en</strong> <strong>de</strong> vraag gekreg<strong>en</strong> van Christa e<strong>en</strong>s neer te schrijv<strong>en</strong> wat<br />
stilte doet in mijn job.<br />
Voor mij was dit e<strong>en</strong> nieuwe mijlpaal in mijn e<strong>en</strong>zame zoektocht naar <strong>de</strong> ultieme<br />
bewustwording. Als mo<strong>de</strong>rne m<strong>en</strong>s b<strong>en</strong> ik nogal gedrev<strong>en</strong> door ambitie <strong>en</strong> glorificatie van<br />
mijn eig<strong>en</strong> ego, maar <strong>als</strong> spiritueel geïnteresseer<strong>de</strong> m<strong>en</strong>s geeft het me meer voldo<strong>en</strong>ing<br />
om on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> indruk te zijn van <strong>de</strong> aanwezigheid van volkom<strong>en</strong> stilte. Het loslat<strong>en</strong> van <strong>de</strong><br />
<strong>voor</strong>tdur<strong>en</strong><strong>de</strong> gedachtestroom <strong>en</strong> het één word<strong>en</strong> met <strong>de</strong> basisfrequ<strong>en</strong>tie van leegte, werkt<br />
zo hel<strong>en</strong>d dat ik <strong>de</strong> nood voel<strong>de</strong> dit ook binn<strong>en</strong> te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in mijn eig<strong>en</strong> werkveld van <strong>de</strong><br />
psychiatrie. De innerlijke <strong>ruimte</strong> die ik hervond gaf me meer kans <strong>voor</strong> diepe ontmoeting.<br />
E<strong>en</strong> langzaam proces van innerlijke ommekeer in e<strong>en</strong> praatgrage wereld. Meerma<strong>als</strong> had<br />
ik <strong>de</strong> ervaring dat in <strong>de</strong> persoonlijke lev<strong>en</strong>ssfeer van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in het algeme<strong>en</strong> maar <strong>voor</strong>al<br />
van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> psychische beperking stilte lev<strong>en</strong>snoodzakelijk is. Soms vergeet ik <strong>als</strong><br />
hulpverl<strong>en</strong>er <strong>de</strong> waar<strong>de</strong> van <strong>de</strong>ze stille vanzelfsprek<strong>en</strong>dheid.<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
6
Als hulpverl<strong>en</strong>er b<strong>en</strong> ik verwon<strong>de</strong>rd over <strong>de</strong> kracht van <strong>de</strong> inspiratie die opkomt bij<br />
stiltemom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zon<strong>de</strong>r dat ik <strong>de</strong>ze moet zoek<strong>en</strong>? De hel<strong>en</strong><strong>de</strong> stilte doet zon<strong>de</strong>r ingrep<strong>en</strong><br />
op <strong>de</strong> omgeving zijn werk. De zuivere motivatie die daarin ontstaat vormt e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudige<br />
kracht die mij verbindt met <strong>de</strong> an<strong>de</strong>r, met <strong>de</strong> natuur, met mezelf, met vertrouw<strong>en</strong> in eig<strong>en</strong><br />
kunn<strong>en</strong>, met <strong>de</strong> omgeving, met e<strong>en</strong> gebaar of e<strong>en</strong> blik. Door mijn innerlijke <strong>ruimte</strong> op<strong>en</strong> te<br />
stell<strong>en</strong> <strong>voor</strong> patiënt<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> mijn or<strong>en</strong> gevoeliger <strong>voor</strong> wat eig<strong>en</strong>lijk niet gezegd hoeft te<br />
word<strong>en</strong>. De zorgzaamheid die dan ontstaat geeft e<strong>en</strong> onverwoordbaar, <strong>rust</strong>gev<strong>en</strong>d gevoel<br />
van tevred<strong>en</strong>heid met het zo-zijn van e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s in psychische nood. Probleem was alle<strong>en</strong> het<br />
schepp<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> fysieke <strong>ruimte</strong> waar dit proces in al zijn facett<strong>en</strong> <strong>voor</strong> meer m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kon<br />
plaats vind<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> plek binn<strong>en</strong> ons ziek<strong>en</strong>huis waar je gedachteloos mag zijn, waar je vrij kan<br />
a<strong>de</strong>m<strong>en</strong> <strong>en</strong> volkom<strong>en</strong> jezelf mag zijn, waar je je innerlijke afhankelijkheid leert zi<strong>en</strong>, waar je<br />
misschi<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> ontmoet die je kunn<strong>en</strong> help<strong>en</strong> je te oriënter<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> nieuwe wereld, <strong>de</strong> je<br />
innerlijke vert<strong>en</strong> <strong>en</strong> bevrijd<strong>en</strong><strong>de</strong> horizont<strong>en</strong> lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>.<br />
Na het opricht<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> werkgroep rond ‘zingeving <strong>en</strong> spiritualiteit’ <strong>en</strong> <strong>de</strong> organisatie van<br />
e<strong>en</strong> studiedag, kwam<strong>en</strong> we tot <strong>de</strong> vaststelling dat elke plek in het OPZ e<strong>en</strong> bestemming heeft.<br />
Waar is er e<strong>en</strong> plek waar je stilte kan vind<strong>en</strong>?<br />
Ik nam dit mee naar e<strong>en</strong> bespreking met mijn di<strong>en</strong>sthoofd in functie van e<strong>en</strong> grootse<br />
verbouwing op <strong>de</strong> campus. Won<strong>de</strong>r bov<strong>en</strong> won<strong>de</strong>r pikte ook <strong>de</strong> architect dit op <strong>en</strong> ontwierp<br />
e<strong>en</strong> stille <strong>ruimte</strong> annex e<strong>en</strong> stiltetuin. De volg<strong>en</strong><strong>de</strong> stap was het opricht<strong>en</strong> van <strong>en</strong>kele<br />
werkgroep<strong>en</strong> met personeel <strong>en</strong> vrijwilligers. Werkgroep<strong>en</strong> rond lev<strong>en</strong>sbeschouwelijke zak<strong>en</strong>,<br />
verlieservaring, waard<strong>en</strong> in <strong>de</strong> zorg <strong>en</strong> … <strong>Stilte</strong> <strong>en</strong> bezieling.<br />
Op dit mom<strong>en</strong>t staan we op het punt <strong>de</strong> stille <strong>ruimte</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> stiltetuin bek<strong>en</strong>d te mak<strong>en</strong> via e<strong>en</strong><br />
stiltepad ernaar toe. E<strong>en</strong> pad dat kan gevolgd word<strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong> op zintuiglijke ervaring<strong>en</strong><br />
met <strong>de</strong> natuur.<br />
Misschi<strong>en</strong> ooit e<strong>en</strong> pad dat <strong>de</strong>el uit maakt van e<strong>en</strong> stille weg van Averbo<strong>de</strong> naar Turnhout? E<strong>en</strong><br />
droom…<br />
Er lev<strong>en</strong> nog veel i<strong>de</strong>eën. Ze moet<strong>en</strong> nog rijp<strong>en</strong>. Vandaag hoop ik hier<strong>voor</strong> inspiratie te vind<strong>en</strong>.<br />
Ruimte schepp<strong>en</strong> <strong>voor</strong> stilte is niet alle<strong>en</strong> e<strong>en</strong> recht maar e<strong>en</strong> leef- <strong>en</strong> d<strong>en</strong>kveran<strong>de</strong>ring bij<br />
ie<strong>de</strong>r van ons. Dat heb ik aan d<strong>en</strong> lijve mog<strong>en</strong> on<strong>de</strong>rvind<strong>en</strong>.<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
7
Mns zkt stlte<br />
Jos Biel<strong>en</strong> is Norbertijn van Averbo<strong>de</strong>, directeur van het bezinningsc<strong>en</strong>trum van <strong>de</strong> abdij<br />
Als directeur van het bezinningsc<strong>en</strong>trum van <strong>de</strong> abdij <strong>en</strong> <strong>als</strong> eindverantwoor<strong>de</strong>lijke <strong>voor</strong> alle<br />
onthaal ontmoet ik jaarlijks <strong>en</strong>kele duiz<strong>en</strong>d<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. Ze kom<strong>en</strong> naar <strong>de</strong> abdij om diverse<br />
red<strong>en</strong><strong>en</strong>. Maar ik d<strong>en</strong>k toch wel te mog<strong>en</strong> zegg<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> ro<strong>de</strong> draad die doorhe<strong>en</strong> al die<br />
red<strong>en</strong><strong>en</strong> loopt, iets te mak<strong>en</strong> heeft met <strong>de</strong>ze plek in Averbo<strong>de</strong>, met <strong>de</strong>ze plaats, met <strong>de</strong>ze<br />
<strong>ruimte</strong>, met <strong>de</strong> gebouw<strong>en</strong>, met <strong>de</strong> a<strong>de</strong>m die ze uitstral<strong>en</strong>, met <strong>de</strong> <strong>rust</strong>...<br />
De sam<strong>en</strong>leving <strong>en</strong> het werkmilieu waar we allemaal inzitt<strong>en</strong> eist veel van ons. We moet<strong>en</strong> ons<br />
werk do<strong>en</strong>, vaak nog heel flexibel zijn - vroeg beginn<strong>en</strong> <strong>en</strong> later doorwerk<strong>en</strong>, week<strong>en</strong>dwerk<br />
soms ook, er is het gezinslev<strong>en</strong> (al dan niet met opgroei<strong>en</strong><strong>de</strong> kin<strong>de</strong>r<strong>en</strong> of ou<strong>de</strong>r wor<strong>de</strong>r<strong>de</strong><br />
familieled<strong>en</strong> die extra tijd <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergie verg<strong>en</strong>), er is het vrijtijdslev<strong>en</strong>, er is het culturele lev<strong>en</strong>,<br />
er is het religieuze lev<strong>en</strong>, er is het sportlev<strong>en</strong>... er is zoveel lev<strong>en</strong> - <strong>en</strong> dat is allemaal prima -<br />
maar soms is er zoveel lev<strong>en</strong> dat het haast ge<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> meer is...<br />
M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> abdij <strong>als</strong> <strong>de</strong> onze om ev<strong>en</strong> “weg” te zijn, om ev<strong>en</strong> halt te houd<strong>en</strong>. Niet<br />
om te vlucht<strong>en</strong>, maar wel om bij te tank<strong>en</strong>... zo<strong>als</strong> e<strong>en</strong> pitstop tijd<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> autorace... om dan<br />
weer voluit te kunn<strong>en</strong> gaan op kwaliteitsvolle wijze.<br />
Het woord “stilte” sprek<strong>en</strong> ze zeld<strong>en</strong> uit <strong>als</strong> ze hier toekom<strong>en</strong>. Dat woord valt wel <strong>als</strong> ze<br />
vertrekk<strong>en</strong>. En het is opmerkelijk hoe dat het geval is in elke g<strong>en</strong>eratie: dat is zo <strong>voor</strong> <strong>de</strong><br />
leerling<strong>en</strong> secundair on<strong>de</strong>rwijs die hier op klasbezinning kom<strong>en</strong>, het is zo <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Godzoeker<br />
die hier komt <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> meditatieavond <strong>en</strong> het is ook zo <strong>voor</strong> <strong>de</strong> <strong>en</strong>keling die gewoon <strong>en</strong>kele<br />
dag<strong>en</strong> komt meelev<strong>en</strong>. All<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> ze van <strong>de</strong> stilte, <strong>de</strong> <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>ruimte</strong> geproefd <strong>en</strong><br />
g<strong>en</strong>ot<strong>en</strong>.<br />
En wijzelf, <strong>als</strong> religieuz<strong>en</strong>, g<strong>en</strong>iet<strong>en</strong> daar ook van... <strong>en</strong> cultiver<strong>en</strong> dit ook. Het is maar in <strong>de</strong><br />
stilte dat je <strong>als</strong> m<strong>en</strong>s echt in contact kan kom<strong>en</strong> met <strong>de</strong> bron van het bestaan, met je eig<strong>en</strong><br />
bron ook...<br />
Het is maar in <strong>de</strong> stilte dat het veel aspect<strong>en</strong> van het lev<strong>en</strong> hun volle kwaliteit krijg<strong>en</strong>. Vergelijk<br />
het met muziek: <strong>de</strong> uitvoering van muziek is op zijn mooist <strong>als</strong> er stilte is. <strong>Stilte</strong> is <strong>de</strong> drager<br />
van alles...<br />
Aan leerling<strong>en</strong> die <strong>voor</strong> klasbezinning kom<strong>en</strong> zeg ik altijd: het mooie van stilte is dat zij<br />
ons allemaal ev<strong>en</strong>veel waard laat zijn. In <strong>de</strong> stilte staan we naast elkaar <strong>en</strong> niet in e<strong>en</strong><br />
hierarchische structuur bov<strong>en</strong> elkaar. Het is niet <strong>de</strong> hardste roeper die het haalt... nee, we<br />
zijn allemaal gelijk. Daarom zijn meditatie-mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ook altijd in stilte. Voor God zijn we<br />
allemaal ev<strong>en</strong>veel waard, het is ook daar niet <strong>de</strong> sterkste roeper die eerst beluisterd wordt.<br />
MENS ZOEKT STILTE, ik noteer<strong>de</strong> <strong>de</strong> titel <strong>en</strong> liet er e<strong>en</strong> aantal klinkers uit weg. Dat is niet nieuw,<br />
we hebb<strong>en</strong> dat nog gehad <strong>en</strong> gewet<strong>en</strong>... Het was zo bij BOER ZOEKT VROUW <strong>en</strong> ook bij BOER<br />
ZOEKT KLANT...<br />
Waarom staan die klinkers er niet in? Omdat er aan <strong>de</strong> m<strong>en</strong>s in<strong>de</strong>rdaad iets fundam<strong>en</strong>teels<br />
ontbreekt <strong>als</strong> <strong>de</strong> stilte er niet is.<br />
En het gaat dan over <strong>de</strong> uitw<strong>en</strong>dige stilte, over het zwijg<strong>en</strong>, over <strong>de</strong> afwezigheid van lawaai <strong>en</strong><br />
over <strong>de</strong> aanwezigheid van <strong>rust</strong>...<br />
Het gaat echter ook om <strong>de</strong> innerlijke stilte, het tot <strong>rust</strong> kom<strong>en</strong>, <strong>ruimte</strong> vind<strong>en</strong> in jezelf, <strong>en</strong> dat<br />
soort <strong>ruimte</strong> ook gunn<strong>en</strong> aan an<strong>de</strong>r<strong>en</strong>...<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
8
En <strong>de</strong>ze twee hor<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>. Innerlijke stilte lukt maar <strong>als</strong> er ook uiterlijke <strong>rust</strong> is... Het is heel<br />
moeilijk om in e<strong>en</strong> drukke festiv<strong>als</strong>feer innerlijke stilte <strong>en</strong> <strong>rust</strong> te vind<strong>en</strong>.<br />
Daarom vind<strong>en</strong> wij, <strong>als</strong> abdijgeme<strong>en</strong>schap - <strong>en</strong> ik mag dat dan prober<strong>en</strong> waar te mak<strong>en</strong> bij <strong>de</strong><br />
gast<strong>en</strong> die hier kom<strong>en</strong> - het zo belangrijk om er<strong>voor</strong> te zorg<strong>en</strong> dat m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> hier op <strong>de</strong> eerste<br />
plaats al <strong>de</strong> uitw<strong>en</strong>dige stilte, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> kunn<strong>en</strong> ervar<strong>en</strong>. Dat vraagt soms moed om aan<br />
m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te vrag<strong>en</strong> dat ze zoud<strong>en</strong> zwijg<strong>en</strong>... <strong>en</strong> aan groep<strong>en</strong> te zegg<strong>en</strong> dat ze niet kunn<strong>en</strong><br />
kom<strong>en</strong> omdat het hier an<strong>de</strong>rs te druk wordt, <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>rust</strong> weggaat... Daarom dat wij ook graag<br />
meewerk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> inspiratiedag <strong>als</strong> <strong>de</strong>ze...<br />
Min <strong>de</strong> stilte in uw wez<strong>en</strong><br />
zoek <strong>de</strong> stilte die bezielt<br />
zij die alle stilte vrez<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> nooit hun hart gelez<strong>en</strong><br />
hebb<strong>en</strong> nooit geknield<br />
Ik d<strong>en</strong>k dat het heel belangrijk is dat er in <strong>de</strong> sam<strong>en</strong>leving plaats<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> die letterlijk<br />
stiltegebied zijn. Dat gaan in <strong>de</strong> toekomst heel belangrijke plaats<strong>en</strong> word<strong>en</strong> waar m<strong>en</strong>s<strong>en</strong><br />
terecht kunn<strong>en</strong> <strong>voor</strong> al hetge<strong>en</strong> waar we hier al over sprak<strong>en</strong>.<br />
Die m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> gaan, door <strong>de</strong> stilte, herbor<strong>en</strong> terug naar huis... <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> op <strong>de</strong> plaats waar<br />
zij won<strong>en</strong> aan <strong>de</strong> ontwikkeling van e<strong>en</strong> betere sam<strong>en</strong>leving. Als we will<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> aan<br />
e<strong>en</strong> duurzame ontwikkeling van onze streek, van ons land <strong>en</strong> van <strong>de</strong> wereld... zull<strong>en</strong> <strong>de</strong><br />
stilteplekk<strong>en</strong> onontbeerlijk word<strong>en</strong>.<br />
Ik dank u<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> in <strong>de</strong> Kemp<strong>en</strong><br />
9
E<strong>en</strong> uitgave van Vormingplus Kemp<strong>en</strong><br />
Sam<strong>en</strong>steller: Christa Truy<strong>en</strong><br />
Vormgeving: Vormingplus Kemp<strong>en</strong><br />
Publicatiedatum: oktober 2010<br />
Verantwoor<strong>de</strong>lijke uitgever: Martine Coppieters, Graatakker 4, 2300 Turnhout
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong><br />
<strong>als</strong> <strong>hefboom</strong> <strong>voor</strong> <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong><br />
Vormingplus Kemp<strong>en</strong> begeleidt verschill<strong>en</strong><strong>de</strong> project<strong>en</strong><br />
van ver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>, buurt<strong>en</strong>, geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, ...<br />
Uit die ervaring<strong>en</strong> ler<strong>en</strong> we.<br />
En dat will<strong>en</strong> we niet alle<strong>en</strong><br />
<strong>voor</strong> ons houd<strong>en</strong>.<br />
Met <strong>de</strong>ze reeks hop<strong>en</strong> we inspiratie <strong>en</strong> aanzett<strong>en</strong> te gev<strong>en</strong><br />
om sam<strong>en</strong> lev<strong>en</strong> prettiger te mak<strong>en</strong>.<br />
<strong>Stilte</strong>, <strong>rust</strong> <strong>en</strong> <strong>ruimte</strong> zijn e<strong>en</strong> creatieve bron. Te midd<strong>en</strong> van<br />
e<strong>en</strong> <strong>voor</strong>al op productie, consumptie <strong>en</strong> versnelling gerichte<br />
maatschappij zoek<strong>en</strong> almaar meer m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> vandaag naar<br />
inspirer<strong>en</strong><strong>de</strong> plekk<strong>en</strong>, praktijk<strong>en</strong> <strong>en</strong> person<strong>en</strong> om zich te verdiep<strong>en</strong><br />
<strong>en</strong> te herbronn<strong>en</strong>. Het domein <strong>en</strong> <strong>de</strong> omgeving van <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong><br />
met e<strong>en</strong> rijke cultuurhistorie <strong>en</strong> gevarieerd cultuurlandschap<br />
beschikk<strong>en</strong> over tal van troev<strong>en</strong> <strong>voor</strong> stilte- <strong>en</strong> <strong>rust</strong>beleving.<br />
Op onze inspiratiedag kond<strong>en</strong> initiatiefnemers uit vele sector<strong>en</strong><br />
in <strong>en</strong> om <strong>de</strong> Mero<strong>de</strong> – landbouw, natuur, toerisme, economie,<br />
welzijn, on<strong>de</strong>rwijs, cultuur – met elkaar in gesprek gaan over <strong>de</strong><br />
toekomst van <strong>de</strong> eig<strong>en</strong> leef- <strong>en</strong> werkomgeving.<br />
In <strong>de</strong>ze pdf vind je e<strong>en</strong> verslag <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele referat<strong>en</strong> van die<br />
studiemiddag.