Bijenplanten_web
30 bijenplanten: nectar en stuifmeel voor honingbijen
leliefamilie 31 Tulipa turkestanica Elk jaar prijken in de Hortus Botanicus van Leiden diverse soorten tulpen, gerangschikt in kleine bedden. Nieuwe cultivars, een 50-tal oude cultivars, waarvan één uit 1595, verkregen uit de Hortus Bulborum in Limmen, en ongeveer 30 botanische soorten. Al die tulpen zouden ook niet in de Leidse Hortus mogen ontbreken. De eerste hortulanus, de beroemde Clutius, heeft namelijk een zeer groot aandeel gehad in de introductie van de Tulp in Nederland. De hele wereld kent ons land aan zijn klompen en … Als de verschillende soorten tulpen zo dicht in de Hortus bijeen staan geeft dat goede mogelijkheden een vergelijking te maken van het bijenbezoek. Het bed met Tulipa turkestanica had tijdens mijn waarnemingen de meeste belangstelling van de Honingbij. Het geslacht Tulipa De Tulp behoort tot de Leliefamilie (Liliaceae). Het geslacht Tulipa is van oorsprong afkomstig uit Klein-Azie, de Kaukasus, Perzië en uit Turkestan en Bukhara in het zuiden van Rusland. Het geslacht is onderverdeeld in twee ondergeslachten, Eriostemones en Leiostemones. De meest karakteristieke eigenschap van de laatste is de centrale stengel met één bloem. Tulipa turkestanica behoort tot de subgroep Biflores van Eriostemones. Soorten van deze groep hebben meerdere bloemen aan een centrale stengel. Deze botanische soort komt van oorsprong uit Turkestan. De bloemen De bloei valt in april. Eerst openen zich de bloemen aan het einde van de bloeistengel. Het komt voor dat enkele bloemen aan het begin van de stengel alleen maar meeldraden ontwikkelen. De stamper is dan rudimentair aanwezig. Als de bloemen in volle bloei staan en de bloemdekbladen wijd uiteen gespreid zijn, lijken ze op een puntige ster, ivoorwit tot lichtgeel met een oranje hart. De drie buitenste bloemdekbladen zijn aan de buitenzijde bleekgroen. Tegen de avond en bij slecht weer sluiten de bloemen zich. Ze nemen dan een horizontale of schuine stand aan, waardoor de stamper en meeldraden goed beschermd zijn tegen regen. De bloemen gaan toch niet zover dicht dat bijenbezoek onmogelijk is, want ook bij slecht weer worden ze bevlogen. Tweekleurige stuifmeelklompjes De Honingbij verzamelt zowel nectar als stuifmeel. Hij loopt over de meeldraden om maar zoveel mogelijk met het stuifmeel in aanraking te komen. Soms zijn de stuifmeelklompjes tweekleurig. Het is niet zo dat deze van bijen zijn die zich niet houden aan de zo geprezen bloemvastheid. Het stuifmeel van deze tulp is namelijk niet eenkleurig. Direct na het openen van de helmknoppen is het donkerbruin en tegen het einde van de bloeiperiode geel. De bloemvastheid van de bijen is ook op de verschillende tulpensoorten waar te nemen. Bijen die Tulipa turkestanica als voedselbron hebben gekozen, zullen heus niet de er naast staande Tulipa humilis bezoeken en omgekeerd. Na vier jaar in bloei Als in augustus de zaden rijp zijn gaat de fraaie doosvrucht met drie kleppen open. Bij slecht weer sluiten ze zich weer. Uit de zaden zijn weer nieuwe planten te kweken, waaraan na vier jaar de eerste bloemen verschijnen. plaat 3. Tulipa turkestanica A bloeiwijze met blad; B bol; C stamper; D meeldraad; E stuifmeelkorrel (monocolpaat/dicolpaat), polair-equatoriaal aanzicht; F geopende vrucht; G zaden.
- Page 3 and 4: Bijenplanten: nectar en stuifmeel v
- Page 5: Inhoudsopgave Voorwoord ...........
- Page 8 and 9: 6 bijenplanten: nectar en stuifmeel
- Page 10 and 11: 8 bijenplanten: nectar en stuifmeel
- Page 12 and 13: 10 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 14 and 15: 12 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 16 and 17: 14 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 18 and 19: 16 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 20 and 21: 18 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 22 and 23: 20 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 24 and 25: 22 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 26 and 27: 24 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 28 and 29: 26 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 30 and 31: 28 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 34 and 35: 32 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 36 and 37: 34 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 38 and 39: 36 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 40 and 41: 38 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 42 and 43: 40 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 44 and 45: 42 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 46 and 47: 44 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 48 and 49: 46 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 50 and 51: 48 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 52 and 53: 50 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 54 and 55: 52 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 56 and 57: 54 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 58 and 59: 56 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 60 and 61: 58 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 62 and 63: 60 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 64 and 65: 62 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 66 and 67: 64 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 68 and 69: 66 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 70 and 71: 68 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 72 and 73: 70 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 74 and 75: 72 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 76 and 77: 74 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 78 and 79: 76 bijenplanten: nectar en stuifmee
- Page 80 and 81: 78 bijenplanten: nectar en stuifmee
leliefamilie 31<br />
Tulipa turkestanica<br />
Elk jaar prijken in de Hortus Botanicus van Leiden diverse<br />
soorten tulpen, gerangschikt in kleine bedden. Nieuwe<br />
cultivars, een 50-tal oude cultivars, waarvan één uit 1595,<br />
verkregen uit de Hortus Bulborum in Limmen, en ongeveer<br />
30 botanische soorten. Al die tulpen zouden ook niet in de<br />
Leidse Hortus mogen ontbreken. De eerste hortulanus, de<br />
beroemde Clutius, heeft namelijk een zeer groot aandeel<br />
gehad in de introductie van de Tulp in Nederland. De hele<br />
wereld kent ons land aan zijn klompen en …<br />
Als de verschillende soorten tulpen zo dicht in de Hortus<br />
bijeen staan geeft dat goede mogelijkheden een vergelijking<br />
te maken van het bijenbezoek. Het bed met Tulipa<br />
turkestanica had tijdens mijn waarnemingen de meeste<br />
belangstelling van de Honingbij.<br />
Het geslacht Tulipa<br />
De Tulp behoort tot de Leliefamilie (Liliaceae). Het geslacht<br />
Tulipa is van oorsprong afkomstig uit Klein-Azie, de Kaukasus,<br />
Perzië en uit Turkestan en Bukhara in het zuiden van Rusland.<br />
Het geslacht is onderverdeeld in twee ondergeslachten,<br />
Eriostemones en Leiostemones. De meest karakteristieke eigenschap<br />
van de laatste is de centrale stengel met één bloem.<br />
Tulipa turkestanica behoort tot de subgroep Biflores van<br />
Eriostemones. Soorten van deze groep hebben meerdere bloemen<br />
aan een centrale stengel. Deze botanische soort komt van<br />
oorsprong uit Turkestan.<br />
De bloemen<br />
De bloei valt in april. Eerst openen zich de bloemen aan het<br />
einde van de bloeistengel. Het komt voor dat enkele bloemen<br />
aan het begin van de stengel alleen maar meeldraden ontwikkelen.<br />
De stamper is dan rudimentair aanwezig. Als de<br />
bloemen in volle bloei staan en de bloemdekbladen wijd<br />
uiteen gespreid zijn, lijken ze op een puntige ster, ivoorwit tot<br />
lichtgeel met een oranje hart. De drie buitenste bloemdekbladen<br />
zijn aan de buitenzijde bleekgroen. Tegen de avond en<br />
bij slecht weer sluiten de bloemen zich. Ze nemen dan een<br />
horizontale of schuine stand aan, waardoor de stamper en<br />
meeldraden goed beschermd zijn tegen regen. De bloemen<br />
gaan toch niet zover dicht dat bijenbezoek onmogelijk is,<br />
want ook bij slecht weer worden ze bevlogen.<br />
Tweekleurige stuifmeelklompjes<br />
De Honingbij verzamelt zowel nectar als stuifmeel. Hij loopt<br />
over de meeldraden om maar zoveel mogelijk met het stuifmeel<br />
in aanraking te komen. Soms zijn de stuifmeelklompjes<br />
tweekleurig. Het is niet zo dat deze van bijen zijn die zich niet<br />
houden aan de zo geprezen bloemvastheid. Het stuifmeel van<br />
deze tulp is namelijk niet eenkleurig. Direct na het openen van<br />
de helmknoppen is het donkerbruin en tegen het einde van de<br />
bloeiperiode geel. De bloemvastheid van de bijen is ook op de<br />
verschillende tulpensoorten waar te nemen. Bijen die Tulipa<br />
turkestanica als voedselbron hebben gekozen, zullen heus niet<br />
de er naast staande Tulipa humilis bezoeken en omgekeerd.<br />
Na vier jaar in bloei<br />
Als in augustus de zaden rijp zijn gaat de fraaie doosvrucht<br />
met drie kleppen open. Bij slecht weer sluiten ze zich weer.<br />
Uit de zaden zijn weer nieuwe planten te kweken, waaraan<br />
na vier jaar de eerste bloemen verschijnen.<br />
plaat 3. Tulipa turkestanica<br />
A bloeiwijze met blad; B bol; C stamper; D meeldraad; E stuifmeelkorrel<br />
(monocolpaat/dicolpaat), polair-equatoriaal aanzicht;<br />
F geopende vrucht; G zaden.