Bijenplanten_web
220 bijenplanten: nectar en stuifmeel voor honingbijen
komkommerfamilie 221 Heggenrank (Bryonia dioica) De Heggenrank is bij ons de enige wilde soort van de Komkommerfamilie (Cucurbitaceae). De plant heeft een dikke knolvormige wortelstok die elk jaar opnieuw tot vier meter lange stengels vormt. De naam Bryonia is afgeleid van het Griekse bryo (spruiten, snel groeien). De naam Heggenrank is ook heel toepasselijk, want het is een klimmer op en in struiken en heggen. Ook een afrastering van gaas of prikkeldraad neemt de plant voor lief, als de groeiplaats maar tegen de wind beschut is, want de plant gedijt niet in een sterk uitdrogende atmosfeer. Tweehuizige plant De Heggenrank is tweehuizig: mannelijke en vrouwelijke bloemen bevinden zich op afzonderlijke planten. Bij het selecteren van materiaal voor de afbeeldingen viel het me op dat de vorm van de bladeren van mannelijke planten meer afgerond is. Toch is de bladvorm zo variabel dat de geslachten daaraan niet te onderscheiden zijn. Met ranken hechten de planten zich vast. Eerst draait het uiteinde van een rank zich rond een vast punt, waarna de hele rank een draaiende beweging maakt. Ergens halverwege de rank bevindt zich meestal een recht stukje. Zo ontstaat er een prachtig verende verbinding. Vergroeide meeldraden De bloemen ontwikkelen zich in de bladoksels. De mannelijke bloemen zijn twee keer zo groot als de vrouwelijke. De kleur van de kroon van mannelijke bloemen is helderwit aan de rand, overgaand in lichtgroen naar het midden van de bloem. De meeldraden zijn geel. Op het eerste gezicht lijkt het alsof er drie meeldraden zijn. In werkelijk zijn het er vijf, waarvan er vier twee aan twee zijn vergroeid. Samen vullen ze het komvormige deel van de bloem, waar zich de nectariën bevinden. Bij het nectarpuren moet een bij met haar tong door één van de drie openingen tussen de helmknoppen. Langs de randen van de merkwaardig gevormde helmknoppen zit glanzende, toegespitste bolletjes. Tijdens de bloei verdwijnen ze langzamerhand. In de literatuur heb ik de functie van die bolletjes niet kunnen achterhalen. Ze doen aan nectardruppeltjes denken en zouden wel eens een lokfunctie kunnen hebben, om insecten de weg naar het werkelijke nectarium te wijzen. De inhoud van de bolletjes is kleverig. Ze zouden daarom ook kunnen dienen om de tong van het insect van kleefstof te voorzien, waardoor het stuifmeel gemakkelijker aan de bij hecht. Hoewel de bloemen van de vrouwelijke planten kleiner en groener zijn, worden mannelijke en vrouwelijke bloemen niet afzonderlijk bevlogen. Voor de bestuiving zijn de planten sterk afhankelijk van de honingbijen. Het in de korfjes verzamelde stuifmeel is lichtbruin. Het vruchtbeginsel is onderstandig. Als je een vrouwelijke bloem van opzij bekijkt, is het alsof de bloemkroon op een steeltje op het vruchtbeginsel staat. Al tijdens de bloei verschijnen de rode bessen. Ze worden door vogels gegeten, die daarmee voor de verspreiding van de zaden zorgen. Heggenrankbij De Heggenrankbij (Andrena florea) is een monolectische bij die uitsluitend op de Heggenrank zowel het stuifmeel als de nectar verzamelt. Deze solitaire bij komt voornamelijk voor in het zuidoosten van ons land en nestelt in zelfgemaakte holletjes in bij voorkeur weinig begroeide vaste grond. Zowel de mannelijke als de vrouwelijke bloemen worden bezocht. Het stuifmeel wordt in de beharing van de achterpoten naar het nest gebracht. Hoewel de Heggenrank ook in de duinen veel voorkomt, wordt de Heggenrankbij daar zelden aangetroffen. plaat 98. Heggenrank A en B stengel met bloeiwijze van respectievelijk mannelijke en vrouwelijke plant; C vrouwelijke bloem; D en E twee met elkaar vergroeide meeldraden, respectievelijk van buiten en van binnen; F enkele meeldraad van binnen; G stuifmeelkorrel (tricolporaat): 1 polair aanzicht, 2 equatoriaal aanzicht, 3 korreloppervlak (focus boven en in tectum); H zaad.
- Page 172 and 173: 170 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 174 and 175: 172 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 176 and 177: 174 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 178 and 179: 176 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 180 and 181: 178 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 182 and 183: 180 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 184 and 185: 182 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 186 and 187: 184 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 188 and 189: 186 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 190 and 191: 188 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 192 and 193: 190 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 194 and 195: 192 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 196 and 197: 194 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 198 and 199: 196 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 200 and 201: 198 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 202 and 203: 200 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 204 and 205: 202 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 206 and 207: 204 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 208 and 209: 206 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 210 and 211: 208 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 212 and 213: 210 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 214 and 215: 212 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 216 and 217: 214 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 218 and 219: 216 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 220 and 221: 218 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 224 and 225: 222 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 226 and 227: 224 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 228 and 229: 226 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 230 and 231: 228 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 232 and 233: 230 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 234 and 235: 232 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 236 and 237: 234 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 238 and 239: 236 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 240 and 241: 238 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 242 and 243: 240 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 244 and 245: 242 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 246 and 247: 244 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 248 and 249: 246 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 250 and 251: 248 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 252 and 253: 250 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 254 and 255: 252 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 256 and 257: 254 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 258 and 259: 256 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 260 and 261: 258 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 262 and 263: 260 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 264 and 265: 262 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 266 and 267: 264 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 268 and 269: 266 bijenplanten: nectar en stuifme
- Page 270 and 271: 268 bijenplanten: nectar en stuifme
220 bijenplanten: nectar en stuifmeel voor honingbijen