De Reformatie in jouw dorp
De eerste eeuw van Hervormd Bergambacht. Een vertelling over de tijd waarin de gemeente ontstond, de eerste acht predikanten en het tot stand komen van de StatenVertaling. Geschreven voor de jongeren van de gemeente, enigszins laagdrempelig en hopelijk goed leesbaar.
De eerste eeuw van Hervormd Bergambacht. Een vertelling over de tijd waarin de gemeente ontstond, de eerste acht predikanten en het tot stand komen van de StatenVertaling. Geschreven voor de jongeren van de gemeente, enigszins laagdrempelig en hopelijk goed leesbaar.
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>De</strong> kist waar<strong>in</strong> de drukproeven,<br />
het eerste exemplaar van<br />
de Statenbijbel en alle<br />
handschriften van de vertalers<br />
werden bewaard.<br />
<strong>De</strong> stad Leiden besloot e<strong>in</strong>d 1634 om Machteld<br />
Aelbrechtsdr, weduwe van Hillebrand Jacobsz. van<br />
Wouw, de eerste Statenbijbel te laten drukken. Ze<br />
kreeg het privilege (recht) om voor 15 jaar dit werk te<br />
mogen blijven doen. In de zomer van 1637 was het<br />
werk eigenlijk klaar. Er was nog één hobbel te nemen:<br />
wiens naam mocht er op het titelblad van de Bijbel<br />
staan? Dus wie was de uitgever of bekostiger? En wie<br />
mocht dus het voorwoord schrijven?<br />
<strong>De</strong> Staten-Generaal hielden die taak voor zichzelf; zij<br />
hadden het hele project grotendeels bekostigd voor<br />
een bedrag van zo’n 75.000 gulden (voor die tijd een<br />
enorm kapitaal).<br />
Uite<strong>in</strong>delijk werd op 17 september 1637 het eerste<br />
exemplaar <strong>in</strong> <strong>De</strong>n Haag overhandigd aan de Staten-<br />
Generaal. Drie mannen voerden deze laatste actie uit.<br />
Helaas kon ds. Bogerman er niet meer bij zijn; hij was<br />
zes dagen eerder overleden! <strong>De</strong>ze drie waren Andreas<br />
Rivetus, Antonius Walaeus en Festus Hommius.<br />
Eerste herziene Statenvertal<strong>in</strong>g<br />
<strong>De</strong> stapel papierwerk van de vertalers werd keurig<br />
bewaard <strong>in</strong> Leiden, op het stadhuis. In een boekenkist<br />
– nu nog te zien <strong>in</strong> het Catherijnen Convent <strong>in</strong> Utrecht<br />
– werden de orig<strong>in</strong>ele papieren, de ‘autographa’,<br />
bewaard. Ook werd het eerste exemplaar van de<br />
Staten bijbel – een grootformaat (folio) <strong>in</strong> paars<br />
fluweel met goud op snee – <strong>in</strong> deze kist bewaard.<br />
Maar zoals met elk boek dat is gedrukt, worden er<br />
tijdens het lezen foutjes ontdekt: drukfouten, stijl- en<br />
spell<strong>in</strong>gsfouten, maar ook vertaalfouten. Paulus Aertsz<br />
van Ravensteyn mocht <strong>in</strong> 1657 de tweede versie, zeg<br />
76 | <strong>De</strong> <strong>Reformatie</strong> <strong>in</strong> <strong>jouw</strong> <strong>dorp</strong>