gen.magazine 03-2016
Magazine voor familiegeschiedenis
Magazine voor familiegeschiedenis
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
MAGAZINE VOOR FAMILIEGESCHIEDENIS<br />
<strong>gen</strong><br />
+ Dossier<br />
trouwen<br />
Nieuwe website<br />
voor het CBG<br />
Huwelijken<br />
tussen<br />
zwart en wit<br />
Mondelinge<br />
overlevering<br />
en <strong>gen</strong>ealogische<br />
bewijsvoering<br />
Nelleke Noordervliet:<br />
‘Het verleden<br />
gaat ook<br />
over ons’<br />
JAARGANG 22 • NUMMER 32 • SEPTEMBER JUNI <strong>2016</strong> <strong>2016</strong>
GEEF EEN<br />
VRIENDSCHAP<br />
CADEAU!<br />
• (Digitaal) abonnement op Gen.<strong>magazine</strong>*<br />
• (Korting op) Premiumabonnement WieWasWie*<br />
• Vrije toegang tot CBG Verzamelin<strong>gen</strong><br />
2 <strong>gen</strong>.<br />
www.cbg.nl/vrienden<br />
*Inhoud afhankelijk van soort Vriendschap
colofon<br />
ten geleide<br />
Gen. Magazine voor familiegeschiedenis<br />
Gen.<strong>magazine</strong> is een uitgave van<br />
CBG|Centrum voor familiegeschiedenis<br />
en wordt vier maal per jaar verstuurd<br />
naar de Vrienden van het CBG<br />
ISSN: 2352-2712<br />
Oplage: 11.300; 22e jaargang<br />
Redactie: Lilian de Bruijn, Conrad Gietman<br />
(tevens coördinatie), Dimphéna Groffen;<br />
beeldredactie: Hester van der Velde;<br />
redactieassistentie: Jos Jacobs-Smeele;<br />
hoofd redactie: Rob van Drie<br />
Aan dit nummer werkten mee:<br />
Eva Bleeker, Anita Boele, Maarten van<br />
Bourgondiën, Guus van Breugel, Daan de<br />
Clercq, Michel Doortmont, Greet Dusseldorp<br />
(Gesignaleerd), Eric Hennekam, Yvette<br />
Hoitink, Kees-jan de Jager, Bob Kernkamp<br />
(Gesignaleerd), Martine Letterie, Fred van<br />
Lieburg, Sophie Reinders, Peter van Rooden,<br />
Constance Scholten, Harmen Snel, Ruud<br />
Straatman, Allard van Wely (Gesignaleerd),<br />
René van Weeren, Leon Wessels,<br />
Vera Weterings<br />
E-mail: uitgeverij@cbg.nl<br />
Basisontwerp en vormgeving:<br />
Marinka Reuten<br />
Tekenin<strong>gen</strong>: Claudie de Cleen,<br />
Marly Hendricks<br />
Druk: Ten Brink, Meppel<br />
Prijs voor losse nummers: € 15,-<br />
(Vrienden € 10,-) inclusief verzendkosten<br />
Commerciële advertenties in Gen.:<br />
tarieven voor het plaatsen van commerciële<br />
advertenties op aanvraag (tel. 070-3150595)<br />
CBG|Centrum voor familiegeschiedenis<br />
postadres: Postbus 11755,<br />
2502 AT Den Haag<br />
bezoekadres: Prins Willem-Alexanderhof 22,<br />
2595 BE Den Haag<br />
070-3150500 (algemeen);<br />
070-3150510 (bestellin<strong>gen</strong>);<br />
070-3150570 (team expertise);<br />
cbg.nl; e-mail: expertise@cbg.nl<br />
© <strong>2016</strong> – CBG|Centrum voor<br />
familiegeschiedenis<br />
Niets uit deze uitgave mag worden<br />
verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt<br />
door middel van druk, fotokopie, microfilm<br />
of op welke andere wijze ook zonder<br />
voorafgaande schriftelijke toestemming<br />
van de uitgever.<br />
Omslagfoto: Engelbertha Teljeur, de moeder<br />
van Nelleke Noordervliet. Part. coll.<br />
In oktober is Nelleke Noordervliet de hoofdpersoon in een aflevering van<br />
Verbor<strong>gen</strong> verleden, het populaire programma van de NTR waarin bekende<br />
Nederlanders in het leven van hun voorouders duiken. Nu al is Nelleke een van<br />
de hoofdpersonen van Gen.<strong>magazine</strong>. Met Sophie Reinders sprak zij uitvoerig<br />
over haar omgang met het verleden in haar literaire werk. In het boek Altijd<br />
roomboter bijvoorbeeld, probeerde zij het leven van haar overgrootmoeder aan<br />
de vergetelheid te ontrukken. Het boek leverde bij veel lezers een gevoel van<br />
herkenning op.<br />
Herkenning zoeken en vinden is voor veel mensen een belangrijke reden om<br />
zich met hun familiegeschiedenis bezig te houden, al zijn er natuurlijk nog tal<br />
van andere motieven te bedenken. In de eerste aflevering van onze nieuwe serie<br />
‘Onder <strong>gen</strong>ealo<strong>gen</strong>’ spreekt Eva Bleeker met Ed van Sliedregt over zijn drijfveren<br />
om zich te verdiepen in levens die in tijd ver achter ons lig<strong>gen</strong>. Het onderzoek<br />
bracht Ed veel verrassin<strong>gen</strong> en leverde hem bovendien een vriendschap met een<br />
familielid in de Verenigde Staten op. ‘Je weet dat je in verre graad verwanten van<br />
elkaar bent. Dat voelt bijna hypnotiserend.’<br />
Deze maand presenteren wij de nieuwe website waarnaar wij zelf lang hebben<br />
uitgekeken, en onze Vrienden waarschijnlijk ook. Een moderne, gebruikersvriendelijke<br />
website is absoluut noodzakelijk om onze rol als digitaal expertisecentrum<br />
goed te kunnen vervullen. Mede dankzij onze nieuwe website kijken we<br />
met vertrouwen naar de toekomst. De nadruk zal in die toekomst lig<strong>gen</strong> op het<br />
(verder) digitaal ontsluiten van collecties en het online aanbieden van onze vakkennis.<br />
Daarbij zal de aandacht vanzelfsprekend niet alleen uitgaan naar het<br />
aanbieden van zoveel mogelijk <strong>gen</strong>ealogische feiten. Ook verhalen zullen een rol<br />
blijven spelen. Want alleen zij kunnen feiten met elkaar verbinden en betekenis<br />
geven.<br />
Dat laatste is precies waar Nelleke Noordervliet voor pleit als het gaat om onze<br />
omgang met geschiedenis: als je wilt dat het verleden onder de aandacht en<br />
interessant blijft, moet je er niet alleen feitelijk over schrijven, maar ook proberen<br />
je een voorstelling te maken van de rijkdom van het (gevoels)leven van mensen<br />
uit andere tijden. Verhalen blijven vertellen dus, en dat is wat we in deze aflevering<br />
van Gen. weer volop doen.<br />
Namens de redactie,<br />
Rob van Drie<br />
hoofd sector Expertise en plaatsvervan<strong>gen</strong>d directeur
inhoud<br />
Dossier<br />
Trouwen<br />
Het verleden gaat<br />
ook over ons<br />
In het oeuvre van Nelleke Noordervliet<br />
speelt geschiedenis een grote rol. Over<br />
haar ei<strong>gen</strong> familiegeschiedenis schreef<br />
ze het boek Altijd roomboter. Sophie<br />
Reinders sprak met Noordervliet over<br />
haar omgang met het verleden en over<br />
haar deelname aan het nieuwe seizoen<br />
van Verbor<strong>gen</strong> verleden.<br />
8<br />
Een nieuwe website<br />
voor het CBG<br />
Het digitaal ontsluiten van collecties en<br />
het beschikbaar stellen van kennis op het<br />
terrein van familiegeschiedenis is meer<br />
dan ooit de voornaamste opdracht van<br />
het CBG. Om die taak goed te kunnen<br />
uitvoeren was de komst van een moderne<br />
website absoluut noodzakelijk. Sinds<br />
begin deze maand is die site er eindelijk.<br />
Hester van der Velde, verantwoordelijk<br />
voor de contentontwikkeling van de<br />
nieuwe website, zet uiteen welke<br />
voordelen deze heeft voor haar gebruikers.<br />
22<br />
Beter laat en soms<br />
wel nooit?<br />
Vol<strong>gen</strong>s demograaf John Hajnal bestaat<br />
er in Noordwest-Europa een specifiek<br />
huwelijkspatroon, dat onder andere<br />
gekenmerkt wordt door een relatief<br />
hoge leeftijd bij het eerste huwelijk en<br />
een hoog percentage ongehuwden.<br />
Binnen een onderzoeksprogramma<br />
van de Universiteit Utrecht wordt deze<br />
these met de hulp van vele vrijwilligers<br />
over een langere periode getoetst.<br />
Anita Boele en René van Weeren<br />
schrijven over dit project.<br />
30<br />
verder in <strong>gen</strong>.<br />
4 Nieuws<br />
13 Letterie<br />
14 NostalGen<br />
18 Het CBG heeft<br />
een nieuwe<br />
huisstijl<br />
21<br />
25<br />
26<br />
28<br />
56<br />
CBG weet raad<br />
Memo<br />
Onder <strong>gen</strong>ealo<strong>gen</strong><br />
Digitaal<br />
Wie waren de<br />
‘kleine luyden’?<br />
60 Armoriaal<br />
62 De zeven pijlers<br />
van het <strong>gen</strong>ealogisch<br />
onderzoek<br />
68 @EricHennekam<br />
70<br />
74<br />
76<br />
80<br />
82<br />
Koekkramers in<br />
de familie<br />
Archiefwijzer<br />
Gesignaleerd<br />
Diensten<br />
Verleden tijd<br />
2 <strong>gen</strong>.
De Amsterdamse<br />
huwelijkskrakeelregisters<br />
De huwelijkskrakeelregisters uit<br />
het Stadsarchief Amsterdam<br />
hebben – anders dan het woord<br />
suggereert – niets te maken met<br />
problemen binnen het huwelijk,<br />
maar juist met problemen<br />
die zich vóór het trouwen<br />
voordeden. Archivaris Harmen<br />
Snel wijst <strong>gen</strong>ealo<strong>gen</strong> de weg bij<br />
hun onderzoek in deze weinig<br />
bekende, maar fascinerende bron.<br />
48<br />
verder in dossier<br />
36 Verbroken trouwbeloften in<br />
achttiende-eeuws Gelderland<br />
41 Dossier kort<br />
42 Portret en verhaal<br />
44 Doperse rijkdom in<br />
de Gouden Eeuw<br />
Huwelijken tussen<br />
zwart en wit<br />
In de achttiende en ne<strong>gen</strong>tiende eeuw<br />
waren huwelijken in Nederland met<br />
niet-blanken niet zo ongewoon dat<br />
zij juridisch en sociaal de aandacht<br />
trokken. Opvallend <strong>gen</strong>oeg was het een<br />
Frans verbod uit 18<strong>03</strong> op interraciale<br />
huwelijken dat in ons land bij herhaling<br />
stof deed opwaaien. Historicus en<br />
<strong>gen</strong>ealoog Michel Doortmont deed<br />
onderzoek.<br />
52<br />
Verklarin<strong>gen</strong> op<br />
mannenwaarheid<br />
Genealo<strong>gen</strong> maken wat betreft<br />
hun bronnen het liefst gebruik van<br />
schriftelijke informatie in officiële<br />
documenten. Dat is niet zo vreemd,<br />
want we leven in een samenleving<br />
waarin nog maar betrekkelijk weinig<br />
waarde wordt gehecht aan de<br />
mondelinge overlevering – die als<br />
onbetrouwbaar wordt gezien. In de<br />
Middeleeuwen en de vroegmoderne<br />
tijd was dat heel anders, stelt<br />
Maarten van Bourgondiën. Hij<br />
toont aan dat mondelinge tradities<br />
interessante aanknopingspunten<br />
voor verder onderzoek kunnen<br />
bieden.<br />
64<br />
<strong>gen</strong>. 3
nieuws<br />
Geschiedenis<br />
Festival <strong>2016</strong><br />
Na de succesvolle eerste editie in<br />
2015 organiseert Historisch<br />
Nieuwsblad op zaterdag 8 oktober in<br />
Haarlem opnieuw een groot festival<br />
voor geschiedenisliefhebbers. Met<br />
een programma in meer dan zeven<br />
zalen – met lezin<strong>gen</strong>, films, debatten,<br />
theater, games en muziek –<br />
moet het festival een feest worden<br />
voor iedereen die van geschiedenis<br />
houdt. Aan bod<br />
Zaterdag<br />
8 oktober<br />
in Haarlem<br />
komen uiteenlopende<br />
onderwerpen:<br />
van<br />
Churchill tot<br />
Srebrenica, van de Romeinse culinaire<br />
cultuur tot Amerikaanse presidenten<br />
en van de Gouden Eeuw tot<br />
de geschiedenis van Nederlands-<br />
Indië. Ook familiegeschiedenis ontbreekt<br />
niet op het festival. Rob van<br />
Drie, hoofd van de sector Expertise<br />
bij het CBG, geeft een workshop<br />
stamboomonderzoek. In deze workshop<br />
voor gevorderden geeft hij tips<br />
op basis van zijn in dit tijdschrift<br />
gepubliceerde ‘Zeven pijlers van het<br />
<strong>gen</strong>ealogisch onderzoek’. Tickets<br />
voor het Geschiedenisfestival zijn te<br />
bestellen op historischnieuwsblad.nl.<br />
Vluchtelin<strong>gen</strong> in Nederland<br />
De vluchtelin<strong>gen</strong>crisis houdt<br />
momenteel de gemoederen zeer<br />
bezig. Het lijkt alsof we met een<br />
nieuw verschijnsel te maken<br />
hebben, maar klopt dat ook? Al<br />
vanaf de zestiende eeuw hebben<br />
zich talloze vluchtelin<strong>gen</strong>groepen<br />
in ons land gevestigd: van<br />
Franse hu<strong>gen</strong>oten in de zeventiende<br />
eeuw tot Belgische oorlogsslachtoffers<br />
in de Eerste<br />
Wereldoorlog en Syriërs nu.<br />
Achterlaten en opnieuw beginnen<br />
van Elias van der Plicht biedt<br />
een bijzondere kijk op deze<br />
vluchtelin<strong>gen</strong>. De geschiedenis<br />
van groepen uitgewekenen en<br />
de persoonlijke levensverhalen<br />
van vluchtelin<strong>gen</strong> uit het verre<br />
verleden en van asielzoekers uit<br />
de laatste decennia laten zien<br />
hoe het nieuwkomers in Nederland<br />
is vergaan. We lezen over vrijdenkers, handelaren en dichters, maar ook over<br />
schuinsmarcheerders en oplichters. Allemaal kwamen ze kansen en obstakels te<strong>gen</strong><br />
en leverden ze, ieder op hun ei<strong>gen</strong> manier, een bijdrage aan de samenleving van toen<br />
en nu. Het boek, uitgegeven door Prometheus, laat bovenal een kant zien van het<br />
vluchtelin<strong>gen</strong>vraagstuk die maar weinig aan bod komt: hoe mensen die alles achter<br />
zich moeten laten een nieuw bestaan proberen op te opbouwen.<br />
Elias van der Plicht is onderzoeker bij CBG| Centrum voor Familiegeschiedenis en<br />
werkt daarnaast als zelfstandig historicus en journalist.<br />
kort<br />
HELP NEGENTIENDE-EEUW-<br />
SE MAASTRICHTENAREN<br />
Het Regionaal Historisch Centrum<br />
Limburg (RHCL) zette onlangs een<br />
nieuwe serie bevolkingsregisters<br />
uit Maastricht op VeleHanden.<br />
nl. Twee jaar geleden stapte het<br />
RHCL samen met Stadsarchief<br />
Breda en Stadsarchief Rotterdam<br />
in het WieWasWie-project. Het<br />
RHCL koos toen voor digitalisering<br />
en ontsluiting van de bevolkingsregisters<br />
uit de periode 1890-<br />
1920. In nog geen vier maanden<br />
tijd werden deze registers door<br />
vrijwilligers ingevoerd en gecontroleerd.<br />
Inmiddels kunnen de<br />
registers online geraadpleegd<br />
worden via WieWasWie. Voortbouwend<br />
op dit succes kiest het<br />
RHCL er nu voor om de registers<br />
uit de periode 1860-1890 te<br />
ontsluiten via het ‘WieWasWiebevolkingsregistersproject’.<br />
Het<br />
gaat om ongeveer zeven meter<br />
aan archiefmateriaal: 89 registers<br />
oftewel 18.551 scans. De ontsloten<br />
bevolkingsregisters zijn<br />
straks allemaal beschikbaar via<br />
WieWasWie. Meehelpen aan de<br />
ontsluiting van de registers kan<br />
op VeleHanden.nl. Deelnemers<br />
sparen voor leuke belonin<strong>gen</strong> als<br />
rondleidin<strong>gen</strong>, boeken en een gratis<br />
WieWasWie-jaarabonnement.<br />
WIEWASWIE OP LIJST<br />
BESTE WEBSITES<br />
Voor de derde keer op rij is<br />
WieWasWie op<strong>gen</strong>omen in de lijst<br />
met de 101 beste <strong>gen</strong>ealogische<br />
websites die jaarlijks door het<br />
Amerikaanse tijdschrift Family<br />
Tree Magazine wordt opgesteld.<br />
Het eerste jaar werd de site vermeld<br />
in de categorie ‘Continental<br />
European <strong>gen</strong>ealogy websites’,<br />
het jaar daarop in ‘Best websites<br />
for vital records’ en dit jaar in ‘101<br />
Best websites for <strong>gen</strong>ealogy’.<br />
OVERWELDIGENDE OPKOMST<br />
FAMILLEMENT<br />
Het Famillement dat het CBG in<br />
samenwerking met Het Utrechts<br />
Archief op donderdag 2 juni in<br />
Utrecht hield, was een groot<br />
succes. Ruim 2850 mensen<br />
bezochten de grote informatiemarkt<br />
en verschillende lezin<strong>gen</strong><br />
en namen deel aan workshops<br />
4 <strong>gen</strong>.
Stuk van het Jaar<br />
WIEWASWIE<br />
Dit jaar vindt voor de derde keer de ‘Stuk van het Jaar’-verkiezing plaats. De hele<br />
maand oktober – de Maand van de Geschiedenis – kun je stemmen op je favoriete<br />
archiefstuk rond het thema ‘Grenzen’. Schrijfster Rosita Steenbeek, bekend van<br />
onder andere het boek Rose, is dit jaar ambassadrice. In Rose vertelt ze het levensverhaal<br />
van haar grootmoeder, dochter van een joodse moeder en een Duitse vader.<br />
In juli en augustus heeft het CBG samen met het publiek bepaald welk archiefstuk wij<br />
inzenden. Er kon gekozen worden<br />
uit een vrijmetselaarsbrief<br />
van F.H. von Boddien uit 1872,<br />
een nieuwjaarskaart van president<br />
Soekarno van omstreeks<br />
1960 en een brief van koning<br />
Lodewijk Napoleon uit 1813<br />
aan Cornelis R.Th. Krayenhoff<br />
(1758-1840). Cornelis Krayenhoff<br />
was een <strong>gen</strong>eraal, waterbouwkundige<br />
en arts, die te<strong>gen</strong> wil en<br />
dank onder koning Lodewijk<br />
Napoleon korte tijd minister van<br />
Oorlog was. Lodewijk Napoleon<br />
was zeer op hem gesteld. De<br />
brief dateert uit 1813, toen<br />
Krayenhoff zich had teruggetrokken uit de politiek en, aldus zijn laatste biograaf, een<br />
vreedzame tijd beleefde terwijl Europa in brand stond.<br />
De brief van Koning Lodewijk Napoleon was overduidelijk de publieksfavoriet. De brief<br />
behaalde maar liefst zeventig procent van de stemmen in de voorverkiezing en we zenden<br />
hem vol goede moed in voor de landelijke verkiezing. Meer informatie over de brief is te<br />
vinden op onze website cbg.nl.<br />
Help ons bij de Stuk van het Jaar-verkiezing en stem op ons archiefstuk. Dat kan de hele<br />
maand oktober via stukvanhetjaar.nl.<br />
In WieWasWie is nu een schat aan<br />
nieuwe gegevens uit de collectie van<br />
Erfgoed Leiden en Omstreken op<strong>gen</strong>omen.<br />
Het gaat om de burgerlijke stand<br />
en de doop-, trouw- en begraafregisters<br />
(dtb’s) van Leiden, Leiderdorp,<br />
Voorschoten, Zoeterwoude, Teylin<strong>gen</strong>,<br />
Noordwijk en Hillegom. De registers van<br />
de burgerlijke stand beslaan voor de<br />
geboorteakten de<br />
Erfgoed<br />
Leiden en<br />
Omstreken<br />
periode 1811-1913,<br />
voor de huwelijksakten<br />
1811-1938<br />
en voor de overlijdensakten<br />
1811-1963. De dtb’s betreffen<br />
de jaren 1574-1811. In totaal gaat het<br />
om meer dan een miljoen akten en vier<br />
miljoen persoonsvermeldin<strong>gen</strong>. Het zijn<br />
de eerste gegevens die Erfgoed Leiden<br />
op WieWasWie publiceert. In de nabije<br />
toekomst zullen meer Leidse bronnen<br />
vol<strong>gen</strong>. Ook nieuw op WieWasWie zijn<br />
dtb-gegevens uit de regio Nijme<strong>gen</strong><br />
(1592-1811). Het gaat om ongeveer<br />
een half miljoen persoonsvermeldin<strong>gen</strong>.<br />
Ondertussen werken we hard<br />
aan het verbeteren van de website.<br />
We verwachten een flinke update van<br />
de site in het najaar. Meer informatie<br />
hierover volgt in de vol<strong>gen</strong>de Gen.<br />
en rondleidin<strong>gen</strong>. Met name de<br />
GenTalks werden enthousiast ontvan<strong>gen</strong>.<br />
Hierbij kre<strong>gen</strong> (amateur-)<br />
<strong>gen</strong>ealo<strong>gen</strong> een podium om hun<br />
onderzoekservaring en tips te<br />
delen. Het vol<strong>gen</strong>de Famillement<br />
zal in 2018 in Leeuwarden plaatsvinden.<br />
In dat jaar is Leeuwarden<br />
ook de culturele hoofdstad van<br />
Europa.<br />
ANCESTRY EN CBG<br />
WERKEN SAMEN<br />
Het CBG en Ancestry sloten eind<br />
april een overeenkomst waarin<br />
overeengekomen werd dat miljoenen<br />
Nederlandse persoonsgegevens<br />
nu ook internationaal<br />
via de website Ancestry.com te<br />
doorzoeken zijn. Ancestry heeft<br />
wereldwijd een bereik van tweeëneenhalf<br />
miljoen enthousiaste<br />
stamboomonderzoekers. In een<br />
gezamenlijke verklaring van de<br />
twee partijen complimenteerde<br />
Ancestry’s managing director content<br />
for Europe Nikolai Donitzky<br />
de Nederlandse archieven en het<br />
CBG voor het vele werk dat zij<br />
hebben verzet bij het verzamelen<br />
en online toegankelijk maken van<br />
<strong>gen</strong>ealogische gegevens op één<br />
landelijk platform. Leo Voogt,<br />
directeur van het CBG, voegde<br />
daaraan toe dat de samenwerking<br />
met Ancestry een enorme groei<br />
van internationaal publiek voor<br />
deze instellin<strong>gen</strong> zal <strong>gen</strong>eren en<br />
zal leiden tot nieuw verkeer naar<br />
de sites van de deelnemende<br />
instellin<strong>gen</strong> in Nederland.<br />
FRANS ANGEVAARE WINT<br />
NEDERLANDSE PRIJS<br />
VOOR GENEALOGIE<br />
Tijdens het drukbezochte Famillement<br />
in Utrecht werd de Nederlandse<br />
Prijs voor Genealogie 2014-<br />
2015 door juryvoorzitter Léon van<br />
der Hoeven uitgereikt aan Frans<br />
Angevaare. Hij kreeg de prijs<br />
voor zijn in 2014 in ei<strong>gen</strong> beheer<br />
uitgegeven studie Rechtsprekers<br />
en schuinsmarcheerders. De<br />
geschiedenis van het geslacht Van<br />
Noordwijk en Van de Boekhorst. In<br />
dit werk gaat Angevaare uitvoerig<br />
in op de wettelijke en niet-wettelijke<br />
leden van het geslacht Van de<br />
Boekhorst, dat afstamde van het<br />
geslacht Van Noordwijk.<br />
De tweejaarlijkse Nederlandse<br />
Prijs voor Genealogie werd voor<br />
de ne<strong>gen</strong>de keer uitgereikt. De<br />
prijs is ingesteld door de gelijknamige<br />
stichting en is bedoeld om<br />
de kwaliteit van <strong>gen</strong>ealogie en<br />
familiegeschiedenis in Nederland<br />
<strong>gen</strong>. 5
nieuws<br />
In memoriam Lau Trompenaars<br />
Op 9 augustus jl. overleed<br />
in Amsterdam op 87-jarige<br />
leeftijd Lau Trompenaars.<br />
Onder familiehistorici<br />
<strong>gen</strong>oot hij bekendheid door<br />
zijn zeer uitgebreide collectie<br />
bidprentjes. Samen met<br />
zijn vrouw Willy<br />
Trompenaars-Simonis<br />
maakte hij van het verzamelen<br />
van bidprentjes zijn<br />
levenswerk, naast zijn toegewijde<br />
carrière als huisarts<br />
in Amsterdam. Met Willy<br />
bezocht hij gedurende vele<br />
decennia ruilbeurzen en veilin<strong>gen</strong>, waardoor zijn collectie<br />
steeds verder kon worden uitgebouwd. Ook ontving<br />
Trompenaars doorlopend schenkin<strong>gen</strong> van vrienden en soms<br />
ook onbekenden. Velen van hen werden vaste leverancier, daarbij<br />
aangemoedigd door Trompenaars opgeruimde karakter en<br />
de gastvrijheid die hem en zijn echt<strong>gen</strong>ote kenmerkten. De collectie<br />
prentjes omvatte bij zijn overlijden naar schatting 1,3 miljoen<br />
exemplaren. Gevraagd naar zijn drijfveer om bidprentjes te<br />
verzamelen gaf Trompenaars ooit als antwoord: ‘Ik kan geen<br />
afscheid nemen van mijn patiënten.’ Uit deze reactie moge duidelijk<br />
worden waarom hij geen suikerzakjes of postzegels maar<br />
bidprentjes verzamelde: zijn interesse lag allereerst bij mensen.<br />
Om die reden was hij ook huisarts geworden.<br />
In 2014 nam Lau Trompenaars de beslissing om zijn gehele<br />
collectie aan het CBG te schenken. Het idee dat zijn verzameling<br />
mogelijk uiteen zou vallen wanneer deze verkocht zou worden<br />
aan de hoogstbiedende, stond hem te<strong>gen</strong>. De goede relatie<br />
die hij met enkele medewerkers van het CBG onderhield, zal<br />
hebben bijgedra<strong>gen</strong> aan zijn besluit. De schenking werd notarieel<br />
beklonken, waarbij de afspraak was dat Trompenaars de<br />
collectie tot nader order onder zijn hoede hield, zodat hij er in<br />
alle rust verder aan kon werken en de verzameling gereed kon<br />
maken voor overname door het CBG. Vanaf begin <strong>2016</strong> is<br />
Trompenaars vervol<strong>gen</strong>s begonnen de verzameling in delen<br />
over te bren<strong>gen</strong> naar Den Haag. Het CBG heeft beloofd zijn<br />
verzameling onder de naam Collectie Trompenaars compleet in<br />
stand te houden. Vanwege de gevoeligheid voor diefstal zal de<br />
collectie niet ter inzage worden gegeven. Wel wordt de gehele<br />
collectie gedigitaliseerd, waarna zij online beschikbaar komt.<br />
Onze verschillende deelcollecties bidprentjes samen zullen dan<br />
in totaal meer dan drie miljoen unieke exemplaren omvatten.<br />
Wij wensen Lau Trompenaars vrouw Willy en zijn dochters,<br />
schoonzonen en kleinkinderen veel sterkte toe.<br />
Ruud Straatman<br />
Namens CBG|Centrum voor familiegeschiedenis<br />
kort<br />
te bevorderen en om vernieuwin<strong>gen</strong><br />
daarbinnen te stimuleren. De<br />
prijs bestaat uit een oorkonde en<br />
een geldbedrag van € 250,-. Het<br />
bestuur van de stichting heeft<br />
besloten om in de toekomst ook<br />
digitale publicaties als websites<br />
en blogspots in aanmerking te<br />
laten komen voor de prijs.<br />
RIDDER ZONDER VREES<br />
EN BLAAM<br />
Op zijn honderdste geboortedag<br />
(15 juli) werd een biografie<br />
gepresenteerd van George<br />
Maduro (1916-1945), de uit de<br />
Antillen afkomstige joodse verzetsheld<br />
naar wie Madurodam is<br />
<strong>gen</strong>oemd. Kathleen Brandt-Carey<br />
raadpleegde voor haar boek Ridder<br />
zonder vrees of blaam onder<br />
andere de Collectie Maduro bij<br />
het CBG. Brandt-Carey beschrijft<br />
George Maduro’s korte maar<br />
intensieve leven met veel gevoel<br />
voor sfeer en detail: zijn exotische<br />
bestaan in Curaçao, zijn<br />
vrienden in Den Haag en Leiden<br />
(waar hij studeerde), zijn bitterzoete<br />
grote liefde en het verzet<br />
te<strong>gen</strong> de Duitsers. Maduro was<br />
een complexe, beminnelijke en<br />
inspirerende jongeman, voor wie<br />
idealen belangrijker waren dan<br />
zijn veiligheid en die zelfs onder<br />
de meest barre omstandigheden<br />
de moed niet verloor.<br />
Leden van de familie Maduro<br />
kwamen uit verschillende windstreken<br />
over om de presentatie<br />
van de biografie bij te wonen.<br />
MAASTRICHTSE<br />
VONDELINGEN<br />
In de periode 1814-1823 telde<br />
Maastricht een opmerkelijk hoog<br />
aantal vondelin<strong>gen</strong>. Voor iedere<br />
vondeling werd door de ambtenaar<br />
van de burgerlijke stand een<br />
‘vondelin<strong>gen</strong>akte’ opgemaakt,<br />
met daarin informatie over de<br />
omstandigheden van de vondst,<br />
de geschatte leeftijd van het<br />
kind, de kleding die het droeg, en<br />
eventueel bij het kind achtergelaten<br />
voorwerpen of briefjes.<br />
Deze briefjes werden bij de akte<br />
bewaard omdat zij aanwijzin<strong>gen</strong><br />
voor de identiteit van de ouders<br />
konden bevatten. In zijn artikel<br />
‘Voorouders van vondelin<strong>gen</strong><br />
6 <strong>gen</strong>.
Verbor<strong>gen</strong> verleden<br />
Het nieuwe seizoen van de veelbekeken NTR-serie Verbor<strong>gen</strong> verleden begint<br />
op zaterdag 15 oktober om 20.30 uur op NPO 2 met een speciale aflevering<br />
waarin wordt teruggekeken op de inmiddels al rijke historie van het programma.<br />
De week daarna, op zaterdag 22 oktober, start een nieuwe reeks uitzendin<strong>gen</strong>,<br />
met als eerste hoofdpersoon René Froger. Ras-Amsterdammer René Froger,<br />
geboren en geto<strong>gen</strong> in de Jordaan, ontdekt dat zijn familie nog sterker is geworteld<br />
in het amusement dan hij al dacht. Zijn vader was de volkszanger Bolle Jan, die<br />
samen met zijn echt<strong>gen</strong>ote optrad als het duo Jan en Mien. Dat was bekend, maar<br />
verder terug in het verleden vindt René<br />
nog meer artiesten. Wat René helemaal<br />
niet verwacht had, is dat zijn roots ook ver<br />
buiten de Jordaan terug te vinden zijn.<br />
Na de uitzending met René Froger vol<strong>gen</strong><br />
afleverin<strong>gen</strong> met Herman van der Zandt, Isa<br />
Hoes, Twan Huys, Jeroen Krabbé, Nelleke<br />
Noordervliet, Rick Nieman en Pieter van den<br />
Hoo<strong>gen</strong>band. Voor de totstandkoming van<br />
de serie Verbor<strong>gen</strong> verleden wordt gebruik<br />
gemaakt van de expertise van CBG|Centrum<br />
voor familiegeschiedenis en Nederlandse<br />
archieven en historische centra.<br />
[ ]<br />
TELEFONISCH SPREEKUUR VOOR VRIENDEN<br />
Goed om te weten: sinds vorig jaar houdt het CBG wekelijks<br />
een telefonisch spreekuur voor Vrienden. Iedere dinsdag kun je van<br />
15.30 tot 17.00 uur bellen naar 070-3150571 om je onderzoeksvraag voor<br />
te leg<strong>gen</strong> aan de ervaren medewerkers van ons team Onderzoek. Zij<br />
kunnen adviseren over de aanpak van je onderzoek en je zo nodig<br />
in contact bren<strong>gen</strong> met andere specialisten van het CBG.<br />
Stamboomcafé<br />
Dinsdag 27<br />
september<br />
gaat het<br />
Stamboom café<br />
weer van start.<br />
We beginnen<br />
met een presentatie<br />
door<br />
Theo Korthals<br />
Altes, die een<br />
biografie schreef<br />
van verzetsheld Frits van der Schrieck. Hij<br />
zal vertellen over de totstandkoming van<br />
het boek, dat hij in opdracht van familie van<br />
Van der Schrieck schreef. Een maand later,<br />
op dinsdag 25 oktober, spreekt Frank<br />
Buchner over het mooie project ‘Bridging<br />
the distance’, dat Australische families van<br />
Nederlandse afkomst wil stimuleren hun<br />
roots te onderzoeken, en, omgekeerd,<br />
Nederlanders hoopt aan te sporen om contact<br />
te zoeken met Australische verwanten.<br />
Van verschillende kanten kre<strong>gen</strong> we het<br />
verzoek om het Stamboomcafé naar een<br />
iets later tijdstip te verschuiven. Daar geven<br />
we graag gehoor aan. De stamboomcafés<br />
in de tweede helft van dit jaar zullen beginnen<br />
om 18.00 uur. Wij hopen op een mooi<br />
seizoen met interessante presentaties<br />
en inspirerende ontmoetin<strong>gen</strong> tussen<br />
<strong>gen</strong>ealo<strong>gen</strong>.<br />
gevonden’ gaat Régis de la Haye<br />
uitvoerig in op zijn onderzoeksmethode<br />
in de zoektocht naar de<br />
ouders van vondelin<strong>gen</strong>. Het artikel<br />
is gepubliceerd in de nieuwste<br />
aflevering van het Limburgs<br />
tijdschrift voor <strong>gen</strong>ealogie.<br />
OPEN MONUMENTENDAG<br />
Open Monumentendag <strong>2016</strong><br />
(10 en 11 september) staat in het<br />
teken van ‘Iconen en symbolen’.<br />
Tijdens de dertigste editie van<br />
dit evenement zijn duizenden<br />
historische gebouwen in Nederland<br />
gratis toegankelijk voor<br />
publiek. Open Monumentendag<br />
wil mensen met monumenten<br />
in contact bren<strong>gen</strong> en laten<br />
zien dat de monumenten een<br />
verrijking zijn voor onze leefomgeving<br />
en voor onszelf. Voor een<br />
overzicht van monumenten die<br />
deze dag te bezoeken zijn, zie<br />
openmonumentendag.nl.<br />
NACHT VAN DE BUITENPLAATS<br />
IN UTRECHT<br />
De historische buitenplaatsen<br />
van de provincie Utrecht worden<br />
tijdens Open Monumentendag<br />
letterlijk en figuurlijk in een<br />
bijzonder licht gesteld. Bezoekers<br />
kunnen zich op 10 september<br />
tijdens de derde Nacht van de<br />
Buitenplaats op unieke locaties<br />
laten verrassen door een feeërieke<br />
sfeer en een afwisselend<br />
cultureel programma met<br />
muziek, rondleidin<strong>gen</strong>, diners,<br />
wandelin<strong>gen</strong> en vertellin<strong>gen</strong>.<br />
Meer informatie is te vinden op<br />
nachtvandebuitenplaats.nl.<br />
TWEE MILJOEN KEER<br />
FOTOBURO DE BOER<br />
Vond er er<strong>gen</strong>s in Nederland<br />
een sportevenement, koninklijk<br />
bezoek, protest, missverkiezing of<br />
popconcert plaats? De persfotografen<br />
van Fotoburo De Boer<br />
stonden altijd vooraan om het<br />
nieuws te verslaan. Tussen 1945<br />
en 2004 maakten ze duizenden<br />
foto’s die werden afgedrukt in<br />
vele kranten en tijdschriften. In de<br />
beginperiode, tussen 1945 en 1990,<br />
zijn alle negatieven beschreven op<br />
dubbelzijdige papieren onderwerpskaarten.<br />
Het Noord-Hollands<br />
Archief wil deze informatie graag<br />
digitaal beschikbaar maken. In<br />
totaal gaat het om ne<strong>gen</strong>duizend<br />
gescande kaarten. Het archief<br />
vraagt via VeleHanden.nl hulp bij<br />
het invoeren van de informatie<br />
op de onderwerpskaarten. Een<br />
selectie van de foto’s is momenteel<br />
te zien in een grote overzichtstentoonstelling<br />
(tot 18 september)<br />
in het Noord-Hollands Archief<br />
in de Janskerk (Jansstraat 40,<br />
Haarlem).<br />
<strong>gen</strong>. 7
interview<br />
Nelleke Noordervliet over haar omgang met geschiedenis<br />
Het verleden<br />
gaat ook<br />
over ons<br />
Schrijfster Nelleke Noordervliet heeft een groot en gevarieerd oeuvre op haar naam<br />
staan waarin geschiedenis een grote rol speelt. Voor het boek over haar overgrootmoeder, Altijd<br />
roomboter, dook ze in haar familiegeschiedenis en in het nieuwe seizoen van Verbor<strong>gen</strong> verleden<br />
wordt die geschiedenis nog verder uitgezocht. Met Gen.<strong>magazine</strong> sprak ze over haar omgang met<br />
het verleden, dat van haarzelf en haar familie en dat van ons allemaal. Sophie Reinders<br />
Je werd geboren in een volkswijk in<br />
Rotterdam. Je vader was automonteur,<br />
je moeder huisvrouw. Als eerste<br />
van de familie leerde je door na de<br />
lagere school; eerst op het gymnasium,<br />
daarna aan de universiteit in Leiden.<br />
Voelde dat als een breuk met je afkomst?<br />
Doordat ik doorleerde, kwam ik in werelden<br />
terecht die voor mijn ouders altijd<br />
gesloten waren gebleven. Op het gymnasium<br />
kwam ik bijvoorbeeld in aanraking<br />
met de Griekse Oudheid. Dat was zo’n<br />
eerste moment waarop je denkt: dat<br />
zoiets bestónd, daar wist ik niks van! Wat<br />
een wonder dat je die taal kan leren die<br />
mensen in die tijd hebben gesproken en<br />
geschreven. Ik vond het allemaal prachtig.<br />
Ik ben in de loop der jaren weliswaar uit<br />
de wereld van mijn ouders weggedreven,<br />
maar ik heb me er nooit van afgekeerd. Ik<br />
heb me er ook nooit voor geschaamd, heb<br />
altijd een goede verhouding tot mijn<br />
afkomst gehad. En ik kan ei<strong>gen</strong>lijk nog<br />
steeds het beste overweg met doodgewone<br />
Rotterdammers.<br />
In je schrijverschap speelt geschiedenis<br />
een grote rol. Zo schrijf je in Nederland in<br />
de Gouden Eeuw en Vrij man over de<br />
zeventiende eeuw, in Het oog van de engel<br />
over de achttiende eeuw en in De naam<br />
van de vader over de DDR. Had je niet<br />
liever Geschiedenis in plaats van<br />
Nederlands willen studeren?<br />
Aan de ene kant had ik het moeten doen,<br />
want het is ei<strong>gen</strong>lijk het vak dat mijn ware<br />
interesse heeft. Anderzijds sta ik er nu<br />
redelijk onbevan<strong>gen</strong> te<strong>gen</strong>over. Ik ben niet<br />
verpest door een academische traditie met<br />
academische normen waar ik me naar<br />
moet schikken. Ik ben als schrijver vrijer<br />
in mijn omgang met het verleden dan een<br />
historicus.<br />
8 <strong>gen</strong>.
Nelleke Noordervliet. Foto Leendert Brouwer, CBG|Bureau voor familiegeschiedenis<br />
Spelen met geschiedenis<br />
Historici willen je historische romans nog<br />
weleens kritisch bespreken. Zij vinden<br />
dat je té vrij omgaat met het verleden.<br />
Dat is absoluut pure jaloezie, want waar<br />
ik een grens mag overschrijden, mo<strong>gen</strong><br />
zij dat niet. Zij mo<strong>gen</strong> niet pretenderen<br />
te weten wat een historisch personage<br />
gedacht of gevoeld heeft. Ik mag dat wel.<br />
Schrijvers van historische romans moeten<br />
de geschiedenis serieus nemen,<br />
maar historici moeten op hun beurt<br />
schrijvers van historische romans ook<br />
serieus nemen. Betrap ze vooral op foutjes,<br />
maar weet welke fouten laakbaar<br />
zijn en welke niet. Je kunt immers ook<br />
met opzet met de geschiedenis en feiten<br />
spelen.<br />
Dat spelen met geschiedenis doe je volop.<br />
Zo laat je jouw overgrootmoeder, een<br />
vrouw uit de Leidse arbeidersstand,<br />
in Altijd roomboter Sigmund Freud ontmoeten.<br />
Ze biedt hem een beker warme<br />
melk aan en ze raken in gesprek.<br />
De ontmoeting tussen Freud en mijn<br />
overgrootmoeder had plaats kúnnen vinden.<br />
Ze leefden in dezelfde tijd en Freud<br />
heeft destijds Leiden bezocht. Alles mag<br />
in het spel met de geschiedenis, maar de<br />
lezer moet wel weten welk spel je speelt.<br />
Historici zijn onzeker over de maatstaf<br />
die ze moeten hanteren bij het lezen van<br />
mijn boeken, vanwege die mengvorm<br />
tussen feit en fictie. Ik vind dat de historicus<br />
die speelsheid best iets meer zou<br />
mo<strong>gen</strong> waarderen. Het maakt dat je wat<br />
persoonlijker met het verleden omgaat.<br />
Ik zou historici een wat frivolere omgang<br />
met het verleden gunnen.<br />
<strong>gen</strong>. 9
Hoe behoud je de balans tussen<br />
historische feiten en fictie?<br />
Als er feiten gegeven moeten worden,<br />
dan geef ik ze ook weer als feiten en die<br />
heb ik dan ook gecontroleerd. De brief<br />
van Johan de Witt in Vrij man bijvoorbeeld<br />
is overgeschreven uit zijn correspondentie,<br />
daar heb ik niks aan hoeven<br />
doen. Toen De Witt met de vloot uitvoer,<br />
droeg hij een kostuum dat speciaal voor<br />
de gele<strong>gen</strong>heid gemaakt was. Dat heb ik<br />
niet verzonnen, maar gevonden in bronnen.<br />
Je komt soms details te<strong>gen</strong> waarvan<br />
je denkt: wauw, die zor<strong>gen</strong> nou net voor<br />
het leuke in een boek. Soms kun je zulke<br />
details verzinnen, maar ik zal de geschiedenis<br />
nooit geweld aandoen. Als een<br />
vloot uiteen gesla<strong>gen</strong> is door een storm,<br />
dan schrijf ik niet: ze komen vrolijk zin<strong>gen</strong>d<br />
thuis.<br />
Zor<strong>gen</strong> dat de feiten kloppen is één, maar<br />
grip krij<strong>gen</strong> op de gevoels- en gedachtewereld<br />
van een historisch personage is<br />
een tweede.<br />
Als schrijver probeer je een verhouding te<br />
krij<strong>gen</strong> met de personen over wie je<br />
schrijft. Ei<strong>gen</strong>lijk is hetgeen waarnaar je<br />
op zoek bent mentaliteitsgeschiedenis:<br />
hoe hebben de mensen in het verleden<br />
bepaalde gebeurtenissen ondergaan en<br />
beleefd? Je kunt heel feitelijk over de<br />
geschiedenis schrijven, maar die mentale<br />
kant is ook interessant. Als historicus<br />
mag je daar slechts heel voorzichtig uitspraken<br />
over doen, omdat je het niet met<br />
zekerheid kunt weten. Als ik geschiedenis<br />
was gaan studeren, had ik waarschijnlijk<br />
geen historische romans<br />
geschreven. Ik probeer me steeds een<br />
voorstelling te maken van de rijkdom van<br />
Nelleke Noordervliet met haar oudere zusje. Part. coll.<br />
het gevoelsleven van mensen uit een<br />
andere klasse, uit andere landen en<br />
andere tijden. Je probeert het zo dicht<br />
mogelijk te benaderen.<br />
Is dat vol<strong>gen</strong>s jou de taak van de<br />
historicus: niet alleen de feiten opsporen<br />
en weergeven, maar ze ook tot leven<br />
wekken?<br />
Wat wil je als historicus? Wil je dat het<br />
verleden onder de aandacht blijft, wil je<br />
dat mensen het verleden interessant<br />
blijven vinden? Dan kun je dat niet, of in<br />
elk geval niet alleen doen met dikke<br />
Heel veel mensen za<strong>gen</strong> het boek<br />
over mijn overgrootmoeder<br />
als erkenning voor wat er<br />
in hun ei<strong>gen</strong> familie was gebeurd<br />
wetenschappelijke pillen. Dan heb je de<br />
intermediairs nodig: schrijvers van historische<br />
romans, journalisten en schrijvers<br />
van non-fictieboeken. Dus wees blij dat<br />
die er zijn. Er zijn helaas niet zoveel historici<br />
die goed kunnen schrijven.<br />
Hoe is bij jou de verhouding tussen het<br />
schrijven en het doen van historisch<br />
onderzoek?<br />
Voor een historische roman ben ik vaak<br />
eerst een half jaar aan het studeren, heerlijk<br />
vind ik dat! Het begint met een idee<br />
en de situering in een bepaalde tijd. Het<br />
verhaal van Vrij man bijvoorbeeld moest<br />
zich voor mij afspelen in de zeventiende<br />
eeuw, omdat dat zo’n mooie grens tussen<br />
godsgeloof en vrijdenkerij is, ei<strong>gen</strong>lijk het<br />
begin van de moderne tijd. Vervol<strong>gen</strong>s<br />
vroeg ik me af: wat voor beroep krijgt<br />
mijn hoofdpersonage? Ik besloot dat hij<br />
arts zou worden. Vervol<strong>gen</strong>s moest ik me<br />
natuurlijk verdiepen in de stand van de<br />
medische wetenschap in de zeventiende<br />
eeuw. Dan lees je, ga je snuffelen en kijken<br />
en ontdek je tijdens het onderzoek<br />
10 <strong>gen</strong>.
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>
Nog geen vriend<br />
van het CBG?<br />
Meld u dan<br />
nu aan! >>