Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
In de jaren dertig, toen Hitler aan de macht kwam, werden de<br />
joden <strong>in</strong> Duitsland meer en meer gesard en uitgescholden. In de<br />
kranten werd geschreven dat alles wat slecht g<strong>in</strong>g de schuld was<br />
van de joden en dat ze eigenlijk het doodschoppen nog niet waard<br />
waren. Jitzchak zag het met stijgende ongerustheid, met stijgend<br />
onbegrip ook, gebeuren. En toen, <strong>in</strong> 1938, kwam de Kristallnacht.<br />
Het was een nacht, waar<strong>in</strong> overal <strong>in</strong> Duitsland, <strong>in</strong> ieder geval <strong>in</strong><br />
de grote steden, bij de joden de ruiten werden <strong>in</strong>gegooid, de bezitt<strong>in</strong>gen<br />
vernield, de banden van de auto's doorgesneden, enzovoorts.<br />
Ook bij de Rosenthals, die een grote meubelzaak hadden, gebeurde<br />
dit. De grote spiegelruiten g<strong>in</strong>gen aan diggelen, de bekled<strong>in</strong>g van<br />
de bankstellen en stoelen werd stuk gesneden, de gladde tafelbladen<br />
werden bekrast. Deze gebeurtenis deed Jitzchak besluiten Duitsland<br />
voorgoed te verlaten. Niet om de schade die ze hadden geleden.<br />
Niet omdat dit had kunnen gebeuren, maar omdat het Duitse volk,<br />
hun buren en vrienden, niet protesteerden. Omdat er geen schande<br />
werd gesproken. 'Daarom is onze zaak <strong>in</strong> Duitsland hopeloos,' zei<br />
Jitzchak en hij nam zijn familie mee naar Nederland. Zo moedeloos<br />
was hij over Duitsland, dat hij zijn Duitse naam afzwoer en de<br />
Nederlandse van zijn vrouw aannam: Kleerkoper.<br />
Helaas, op 10 mei 1940 trokken de Duitsers ons land b<strong>in</strong>nen en<br />
ze begonnen onmiddellijk ook de Nederlanders, die toevallig van<br />
joodse afkomst waren, te treiteren en te sarren. Eerst mochten ze<br />
niet <strong>in</strong> tre<strong>in</strong>en en bussen en bioscopen en zo en ze moesten een gele<br />
ster op hun jas dragen, waar 'Jood' op stond. Later werden ze gearresteerd<br />
en <strong>in</strong> concentratiekampen gestopt en ten slotte zonder<br />
pardon vermoord. Gewoon, als vee <strong>in</strong> een slachthuis. Bij duizenden.<br />
Bij miljoenen. Je durft het alleen maar te fluisteren. Waarom werden<br />
al die mensen vermoord? Omdat ze van joodse afkomst waren.<br />
Dat was de enige reden. Je verstand staat erbij stil.<br />
Natuurlijk probeerden de joden zich voor de Duitsers te verbergen.<br />
Ze doken onder. Ook Jitzchak begreep dat zijn gez<strong>in</strong> groot gevaar<br />
liep en hij maakte een afspraak met meneer Voerman, een goede<br />
vriend van de familie, dat zij met z'n allen <strong>in</strong> het huis van de Voermannen<br />
op zolder zouden gaan wonen. Het was te laat. Op een<br />
71