viWTA Is er plaats voor hernieuwbare energie in Vlaanderen?
viWTA Is er plaats voor hernieuwbare energie in Vlaanderen?
viWTA Is er plaats voor hernieuwbare energie in Vlaanderen?
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
“<strong>Is</strong> <strong>er</strong> <strong>plaats</strong> <strong>voor</strong> h<strong>er</strong>nieuwbare en<strong>er</strong>gie <strong>in</strong> Vlaand<strong>er</strong>en?” <strong>viWTA</strong>- studie 2004 – PE03 -1<br />
2.4 Participatie <strong>in</strong> h<strong>er</strong>nieuwbare en<strong>er</strong>gie<br />
2.4.1 Participatie en duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g<br />
Het begrip participatie loopt als een rode draad door de pr<strong>in</strong>cipes van duurzame<br />
ontwikkel<strong>in</strong>g. In het Brundtlandrapport wordt het expliciet v<strong>er</strong>meld als <strong>voor</strong>waarde<br />
<strong>voor</strong> duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g. In de slotv<strong>er</strong>klar<strong>in</strong>g van de UNCED-conf<strong>er</strong>entie van<br />
Rio (<strong>in</strong> 1992) 21 wordt v<strong>er</strong>wezen naar de noodzaak van een participatorische<br />
aanpak. Het meest centraal staat participatie <strong>in</strong> het concept van Agenda 21 22 , dat<br />
een volledig hoofdstuk wijdt aan de <strong>in</strong>breng van alle sociale groepen.<br />
Ook <strong>in</strong> de Vlaamse beleidsdocumenten ov<strong>er</strong> milieu wordt expliciet aandacht<br />
besteed aan participatie. In het Vlaams milieubeleidsplan 2003-2007 handelt deel<br />
4 “Actoren” volledig ov<strong>er</strong> de v<strong>er</strong>schillende actoren die actief zijn <strong>in</strong> het milieubeleid,<br />
de noodzaak van een specifiek doelgroepenbeleid, het b<strong>er</strong>eiken van de burg<strong>er</strong> en<br />
de <strong>in</strong>t<strong>er</strong>actie tussen de ov<strong>er</strong>heid en de maatschappelijke organisaties.<br />
In het kad<strong>er</strong> van duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g is het begrip participatie we<strong>in</strong>ig expliciet<br />
gedef<strong>in</strong>ie<strong>er</strong>d. Dikwijls wordt het v<strong>er</strong>eenzelvigd met formele politieke <strong>in</strong>t<strong>er</strong>actie via<br />
representatief samengestelde ov<strong>er</strong>leg- en adviesorganen zoals de M<strong>in</strong>a-raad en<br />
de SERV op Vlaams gewestelijk niveau en de Fed<strong>er</strong>ale Raad <strong>voor</strong> Duurzame<br />
ontwikkel<strong>in</strong>g op het fed<strong>er</strong>ale Belgische niveau.<br />
In het e<strong>in</strong>drapport ov<strong>er</strong> Duurzame Ontwikkel<strong>in</strong>g en participatie [Bru 01] wordt de<br />
participatorische dimensie van duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g gedef<strong>in</strong>ie<strong>er</strong>d als het feit dat<br />
sociale actoren door hun sociaal handelen een bewuste bijdrage lev<strong>er</strong>en<br />
aan of bewust deel uitmaken van het proces van sociale v<strong>er</strong>and<strong>er</strong><strong>in</strong>g <strong>in</strong> de<br />
richt<strong>in</strong>g van een me<strong>er</strong> duurzame samenlev<strong>in</strong>g.<br />
Participatie kan gebeuren op <strong>in</strong>dividuele of collectieve basis. De v<strong>er</strong>melde studie<br />
focust zich <strong>voor</strong>ts op collectieve politieke participatie en def<strong>in</strong>ie<strong>er</strong>t het als:<br />
(…) elke <strong>in</strong>t<strong>er</strong>actie tussen de ov<strong>er</strong>heid en de civiele maatschappij om<br />
gemeenschappelijke problemen op te lossen. Het behelst tevens het<br />
proces waarmee de reg<strong>er</strong><strong>in</strong>g en de civiele samenlev<strong>in</strong>g de dialoog<br />
aangaan, partn<strong>er</strong>schappen sluiten en <strong>in</strong>formatie delen. Tenslotte wordt ook<br />
de <strong>in</strong>t<strong>er</strong>actie bedoeld tussen deze twee partijen bij het ontwikkelen,<br />
implement<strong>er</strong>en en evalu<strong>er</strong>en van beleid, programma’s en projecten <strong>in</strong>zake<br />
duurzame ontwikkel<strong>in</strong>g.<br />
2.4.2 Niveaus van participatie <strong>in</strong> h<strong>er</strong>nieuwbare en<strong>er</strong>gie<br />
Op basis van de <strong>in</strong> het beg<strong>in</strong> van hoofdstuk 2 beschreven niveaus van participatie<br />
ond<strong>er</strong>scheiden we specifiek <strong>voor</strong> het dome<strong>in</strong> van h<strong>er</strong>nieuwbare en<strong>er</strong>gie vijf niveaus<br />
van participatie:<br />
1. Informatie<br />
Informatie zien we <strong>in</strong> dit v<strong>er</strong>band als een passieve mani<strong>er</strong> vanwege ov<strong>er</strong>heid en<br />
middenveld (sectoriële v<strong>er</strong>enig<strong>in</strong>gen duurzame en<strong>er</strong>gie, milieubeweg<strong>in</strong>g,<br />
vakbonden enz.) om de <strong>in</strong>dividuele burg<strong>er</strong> te activ<strong>er</strong>en tot eigen <strong>in</strong>itiatief <strong>in</strong>zake<br />
h<strong>er</strong>nieuwbare en<strong>er</strong>gie, bvb. door een directe <strong>in</strong>vest<strong>er</strong><strong>in</strong>g te doen <strong>in</strong> een decentraal<br />
gebouwgebonden h<strong>er</strong>nieuwbaar en<strong>er</strong>giesysteem of een <strong>in</strong>directe <strong>in</strong>vest<strong>er</strong><strong>in</strong>g via<br />
f<strong>in</strong>anciële participatie (zie v<strong>er</strong>d<strong>er</strong>).<br />
2. Invitatie, Consultatie, Delib<strong>er</strong>atie<br />
Deze drie niveaus (hi<strong>er</strong> <strong>in</strong> dezelfde categorie samengebracht) hebben betrekk<strong>in</strong>g<br />
op participatieprocessen <strong>in</strong> de v<strong>er</strong>schillende beleidsstadia zoals we zullen<br />
analys<strong>er</strong>en <strong>in</strong> paragraaf 2.5.3.<br />
21<br />
United Nations Conf<strong>er</strong>ence on Environment and Development, The Rio Declaration on Environment<br />
and Development, 1992<br />
22<br />
Agenda 21 is een van de slotdocumenten van de UNCED conf<strong>er</strong>entie<br />
Deelrapport: belemm<strong>er</strong><strong>in</strong>gen, draagvlak en aanbevel<strong>in</strong>gen 58/208