You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
sterk op. De opwarmen<strong>de</strong> lucht lost <strong>de</strong> bewolk<strong>in</strong>g open er ontstaan zeer hel<strong>de</strong>re luchten. Omdat aan <strong>de</strong>zuidkant van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong> vooral <strong>de</strong> föhn merkbaar is, wordt<strong>de</strong>ze <strong>weer</strong>ssituatie daar vaak noordföhn <strong>in</strong> plaats vannoordstau genoemd. De noord-föhn stroomt af en toedoor tot <strong>in</strong> <strong>de</strong> Povlakte, <strong>in</strong> een enkel geval zelfs tot <strong>de</strong>Golf van Genua.De scheid<strong>in</strong>g tussen Stau (l<strong>in</strong>ks) en Föhn (rechts)boven <strong>de</strong> Theodulpass, Zermatt, Zwitserland tij<strong>de</strong>nszuidföhn.Een verschil met <strong>de</strong> zuidföhn is dat tij<strong>de</strong>ns <strong>de</strong> noordföhndoorgaans kou<strong>de</strong>re lucht over <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong> stroomt,die bovendien m<strong>in</strong><strong>de</strong>r neerslag veroorzaakt. De lucht dievanaf <strong>de</strong> Noordzee wordt aangevoerd heeft on<strong>de</strong>rwegal veel vocht verloren voordat <strong>de</strong>ze lucht bij <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>aankomt. Een zuidföhn veroorzaakt meer neerslag, omdat<strong>de</strong> relatief warme Mid<strong>de</strong>llandse Zee veel dichter bij <strong>de</strong><strong>Alpen</strong> ligt dan <strong>de</strong> Noordzee.Noord-föhnTegenhanger van <strong>de</strong> warme zuidföhn is <strong>de</strong> noord-föhn(gecomb<strong>in</strong>eerd met noordstau). <strong>Het</strong> centrum van eenhogedrukgebied ligt hierbij ten westen van Zwitserlan<strong>de</strong>n er stroomt kou<strong>de</strong> lucht uit het Noordzeegebied tegen<strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>. De bewoners ten noor<strong>de</strong>n van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong> sprekendoorgaans van Nordstau (noor<strong>de</strong>lijke stuw<strong>in</strong>g), omdatze alleen het stuw<strong>in</strong>gseffect merken. Ver<strong>de</strong>r naar hetzui<strong>de</strong>n (Tess<strong>in</strong>) spreekt men wel <strong>weer</strong> van noord-föhn. Deverschijnselen van <strong>de</strong> noord-föhn zijn vergelijkbaar metdie van <strong>de</strong> zuidföhn, maar dan vanuit <strong>de</strong> tegengestel<strong>de</strong>richt<strong>in</strong>g (uit het noor<strong>de</strong>n).Bij noord-föhn ligt het stuw<strong>in</strong>ggebied boven <strong>de</strong>noordzij<strong>de</strong> van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>, en hangt er een wolken<strong>de</strong>ktegen <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>kam. Vooral <strong>in</strong> <strong>de</strong> w<strong>in</strong>ter is <strong>de</strong> w<strong>in</strong>d boven<strong>de</strong> bergtoppen ijzig koud. De grootste hoeveelhe<strong>de</strong>nneerslag vallen bij <strong>de</strong>ze <strong>weer</strong>situatie <strong>in</strong> <strong>de</strong> oostelijke <strong>de</strong>lenvan <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>noordzij<strong>de</strong>. De neerslag is echter niet zo<strong>in</strong>tensief als bij een zui<strong>de</strong>lijke stuw<strong>in</strong>g aan <strong>de</strong> zuidkantvan <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>.Aan <strong>de</strong> zuidkant van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>kam heerst föhn: <strong>de</strong> luchtstroomt als een waterval <strong>de</strong> diepe bergdalen <strong>in</strong> en warmtDe noord-föhn is m<strong>in</strong><strong>de</strong>r actief <strong>in</strong> West-Zwitserland dan<strong>in</strong> Oost-Zwitserland of Oostenrijk, omdat <strong>in</strong> het westen<strong>de</strong> <strong>in</strong>vloed van het hogedrukgebied sterker is. Meestalvolgt er na noord-föhn een <strong>weer</strong>sverbeter<strong>in</strong>g wanneerhet hogedrukgebied vanuit het westen na<strong>de</strong>rt. Wanneerhogedrukgebie<strong>de</strong>n zich maar langzaam verplaatsen kan<strong>de</strong> noord-föhn soms lang stand hou<strong>de</strong>n, tot wel een oftwee weken.Gevaren voor <strong>de</strong> bergsport• Grote <strong>de</strong>len van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong> bev<strong>in</strong><strong>de</strong>n zich <strong>in</strong> <strong>de</strong>wolken.• Langdurige neerslag, bij zuidföhn aan <strong>de</strong>zuidkant van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>, bij noordstau vooral <strong>in</strong>het oosten aan <strong>de</strong> noordkant van <strong>de</strong> <strong>Alpen</strong>. Inw<strong>in</strong>ter langdurige sneeuwval en law<strong>in</strong>egevaar.• In <strong>de</strong> bergen zeer sterke w<strong>in</strong>d, vooral aan<strong>de</strong> föhnzij<strong>de</strong>. In <strong>de</strong> w<strong>in</strong>ter omvangrijkesneeuwverplaats<strong>in</strong>gen en law<strong>in</strong>egevaar.• In het voorjaar bij zuidföhn doortemperatuurstijg<strong>in</strong>g sterke toename van hetlaw<strong>in</strong>egevaar.21