<strong>Bechsteins</strong> vleermuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>franjestaart</strong><strong>en</strong> <strong>op</strong> <strong>en</strong> <strong>rond</strong> <strong>landgoed</strong> Eer<strong>de</strong>z<strong>en</strong><strong>de</strong>r bedraagt 0,48 gram.Z<strong>en</strong><strong>de</strong>rs werd<strong>en</strong> met huidlijm(Sauer Hautkleber, Manfred SauerGmbH, Lobbach, Duitsland)bevestigd <strong>op</strong> <strong>de</strong> dier<strong>en</strong> <strong>De</strong> z<strong>en</strong><strong>de</strong>rwerd steeds bevestigd <strong>op</strong> <strong>de</strong> rug, <strong>op</strong>e<strong>en</strong> klein, kaalgeknipt stukje huidtuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> schou<strong>de</strong>rblad<strong>en</strong>. Na <strong>de</strong>bevestiging van e<strong>en</strong> z<strong>en</strong><strong>de</strong>r werd <strong>de</strong><strong>vleermuis</strong> in vrijheid gesteld <strong>en</strong>direct gevolgd. Radiosignal<strong>en</strong> van<strong>de</strong> z<strong>en</strong><strong>de</strong>r werd<strong>en</strong> <strong>op</strong>gevang<strong>en</strong> metHet fiets<strong>en</strong> met <strong>de</strong> ant<strong>en</strong>ne vergt <strong>en</strong>ige oef<strong>en</strong>ing…twee ontvangers (R-1000 telemetryreceiver, Communications Specialists, inc., Orange, Ver<strong>en</strong>ig<strong>de</strong> Stat<strong>en</strong>). <strong>De</strong>zeontvangers zijn steeds gek<strong>op</strong>peld aan twee speciaal voor dit type on<strong>de</strong>rzoekgebouw<strong>de</strong> ant<strong>en</strong>nes (Electr. Di<strong>en</strong>st, Universiteit Leid<strong>en</strong>). <strong>De</strong> vleermuiz<strong>en</strong> zijn steedszo dicht b<strong>en</strong>a<strong>de</strong>rd dat <strong>het</strong> mogelijk was om e<strong>en</strong> re<strong>de</strong>lijk precieze schatting te mak<strong>en</strong>van <strong>de</strong> positie van <strong>de</strong> <strong>vleermuis</strong>; <strong>de</strong>ze had maximaal e<strong>en</strong> foutmarge van 100 meter,maar was vaak veel nauwkeuriger. <strong>De</strong> positie <strong>en</strong> <strong>het</strong> gedrag werd per vijf minut<strong>en</strong>bepaald <strong>en</strong> <strong>de</strong> coördinat<strong>en</strong> van <strong>de</strong>ze positie werd<strong>en</strong> vastgelegd.Met behulp van e<strong>en</strong> GPS-ontvanger (Garmin Etrex Euro, Garmin Eur<strong>op</strong>e Ltd.,Hampshire, Ver<strong>en</strong>igd Koninkrijk) werd <strong>het</strong> zoekpatroon van <strong>de</strong> volgers bijgehoud<strong>en</strong>.Alle data zijn geanalyseerd met behulp van <strong>de</strong> homerange ext<strong>en</strong>sion (CNFER;http://blue.lakeheadu.ca/hre/) in ArcGis (www.esri.com). Per individu is <strong>de</strong> groottevan <strong>de</strong> homerange bepaald (95% polygonal) <strong>en</strong> <strong>de</strong> kerngebied<strong>en</strong>. <strong>De</strong>ze berek<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>gev<strong>en</strong> e<strong>en</strong> inschatting van <strong>de</strong> kans dat e<strong>en</strong> dier zich in e<strong>en</strong> bepaald gebied bevindttijd<strong>en</strong>s <strong>het</strong> on<strong>de</strong>rzoek. <strong>De</strong> homeranges beschrijv<strong>en</strong> <strong>het</strong> gebied waarbinn<strong>en</strong> <strong>de</strong> kans95% is dat e<strong>en</strong> dier daar gedur<strong>en</strong><strong>de</strong> e<strong>en</strong> observati<strong>en</strong>acht jaagt. <strong>De</strong> kerngebied<strong>en</strong>beschrijv<strong>en</strong> in conc<strong>en</strong>trische cirkels <strong>de</strong> kans dat <strong>het</strong> dier zich erg<strong>en</strong>s bevond tijd<strong>en</strong>se<strong>en</strong> nacht dat <strong>het</strong> gevolgd is, <strong>en</strong> nem<strong>en</strong> vanaf <strong>het</strong> meest bezochte gebied steeds met10% af. Bij <strong>de</strong> analyse van <strong>de</strong> telemetriegegev<strong>en</strong>s is steeds on<strong>de</strong>rscheid gemaakttuss<strong>en</strong> <strong>de</strong> habitat (<strong>het</strong> type vegetatie waarin of waar in <strong>de</strong> buurt gejaagd werd) <strong>en</strong> <strong>het</strong>landschap (welke structur<strong>en</strong> in <strong>het</strong> landschap werd<strong>en</strong> gebruikt). Voor wat betrefthabitat is on<strong>de</strong>rscheid gemaakt tuss<strong>en</strong> naaldbos, oud loofbos (indi<strong>en</strong> er in <strong>het</strong> bosbom<strong>en</strong> aanwezig war<strong>en</strong> van >50 jaar oud), jong loofbos (ge<strong>en</strong> bom<strong>en</strong> aanwezig van>50 jaar oud), gem<strong>en</strong>gd bos (naald- <strong>en</strong> loofbos, zon<strong>de</strong>r loofbom<strong>en</strong> van >50 jaar oud),weiland, moeras, schuur (dier jag<strong>en</strong>d in e<strong>en</strong> schuur) <strong>en</strong> kapvlakte of hei<strong>de</strong>. Hetlandschapstype voor jag<strong>en</strong><strong>de</strong> dier<strong>en</strong> werd on<strong>de</strong>rver<strong>de</strong>eld in bosrand, midd<strong>en</strong> in <strong>het</strong>bos, laan, <strong>op</strong><strong>en</strong> gebied <strong>en</strong> gebouw (gelijk aan schuur in habitat type). Ook is steeds <strong>het</strong>gedrag van <strong>het</strong> dier bijgehoud<strong>en</strong>: of <strong>het</strong> zich in <strong>de</strong> kolonieboom bevond, of <strong>het</strong><strong>rond</strong>vloog <strong>en</strong> of <strong>het</strong> dier rustte <strong>op</strong> e<strong>en</strong> vaste locatie in of aan e<strong>en</strong> boom.10
<strong>Bechsteins</strong> vleermuiz<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>franjestaart</strong><strong>en</strong> <strong>op</strong> <strong>en</strong> <strong>rond</strong> <strong>landgoed</strong> Eer<strong>de</strong>5. Resultat<strong>en</strong>5.1. Vleermuiskast<strong>en</strong>In <strong>het</strong> twee<strong>de</strong> jaar na <strong>het</strong> <strong>op</strong>hang<strong>en</strong> van <strong>de</strong> kast<strong>en</strong> werd er voor <strong>het</strong> eerst e<strong>en</strong> <strong>vleermuis</strong>in aangetroff<strong>en</strong>. Het ging om e<strong>en</strong> gewone grootoor<strong>vleermuis</strong> (Plecotus auritus). Hetdier werd gevond<strong>en</strong> <strong>op</strong> 10 <strong>de</strong>cember 2005 in kast<strong>en</strong>rij G, <strong>en</strong> was lichtgewond aan e<strong>en</strong>van <strong>de</strong> or<strong>en</strong>. Dat er in eerste instantie zo weinig vleermuiz<strong>en</strong> in <strong>de</strong>ze kast<strong>en</strong> werd<strong>en</strong>gevond<strong>en</strong>, komt door on<strong>de</strong>r an<strong>de</strong>re <strong>de</strong> massale bezetting door koolmez<strong>en</strong> (Parusmajor). Om <strong>de</strong>ze bezetting teg<strong>en</strong> te gaan zijn alle kast<strong>en</strong> in <strong>de</strong> winter van 2005/2006voorzi<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kunststof plaatje (zie materiaal <strong>en</strong> metho<strong>de</strong>). Na <strong>de</strong>ze wijzigingwerd<strong>en</strong> er snel meer vleermuiz<strong>en</strong> in <strong>de</strong> kast<strong>en</strong> aangetroff<strong>en</strong>. Soort<strong>en</strong> die <strong>het</strong> meestgebruik mak<strong>en</strong> van <strong>de</strong> kast<strong>en</strong> in <strong>het</strong> gebied zijn <strong>de</strong> gewone grootoor<strong>vleermuis</strong>(Plecotus auritus), <strong>de</strong> rosse <strong>vleermuis</strong> (Nyctalus noctula), <strong>de</strong> ruige dwerg<strong>vleermuis</strong>(Pipistrellus nathusii) <strong>en</strong> <strong>de</strong> <strong>franjestaart</strong> (Myotis nattereri); in tabel 2 staat e<strong>en</strong>overzicht van alle aangetroff<strong>en</strong> dier<strong>en</strong>.Datum soort A B C D E F G H J K L7 mei 04 -4 jun 04 -12 jul 04 -10 <strong>de</strong>c 05 Plecotus auritus 119 mei 06Pipistrellus nathusii 1Plecotus auritus 10 5 1Nyctalus noctula 1♂ 19 sep 06 Pipistrellus nathusii 2Plecotus auritus 23 13 13Myotis nattereri 310 nov 06 Nyctalus noctula 7 1 2 5Plecotus auritus 15 8 1 6 317 nov 06Pipistrellus pipistrellus 3Plecotus auritus 1Myotis nattereri 12 <strong>de</strong>c 06 Nyctalus noctula 1 10 3 3Plecotus auritus 4 1 6 3 1 110 mrt 07Nyctalus noctula 1 2 1 1Plecotus auritus 8 5Myotis nattereri 117 mrt 07Nyctalus noctula 1 1 1 6Pipistrellus pipistrellus 1Plecotus auritus 22 1Myotis nattereri1♂31 mrt 07Nyctalus noctula 4 7 7Pipistrellus pipistrellus3(1♂)Plecotus auritus 18 3 1 1Tabel 2. Resultat<strong>en</strong> <strong>vleermuis</strong>kastcontroles (locaties van <strong>de</strong> kast<strong>en</strong>: zie kaart 1).11