De verbinding Passend onderwijs en zorg voor jeugd - PO-raad
De verbinding Passend onderwijs en zorg voor jeugd - PO-raad
De verbinding Passend onderwijs en zorg voor jeugd - PO-raad
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Handreiking<strong>De</strong> <strong>verbinding</strong><strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong><strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>
<strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 3InhoudsopgaveVoorwoord 4Introductie 5Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist 7Bouwste<strong>en</strong> 1 - Tijdpad 15Inspiratie 16Opbr<strong>en</strong>gst 16Informatie 16Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader 19Inspiratie 20Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> 20Informatie 21Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie 27Inspiratie 28Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> 29Informatie 29Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud 41Inspiratie 42Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> 43Informatie 44Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websites 53Nuttige docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> 54Nuttige websites 55Colofon 57
4 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>Voorwoord<strong>PO</strong>-Raad, VO-<strong>raad</strong> <strong>en</strong> VNG hebb<strong>en</strong> in nauwe afstemming met de tweebetrokk<strong>en</strong> ministeries OCW <strong>en</strong> VWS het initiatief g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> e<strong>en</strong> handreikingte ontwikkel<strong>en</strong> die zowel geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> als schoolbestur<strong>en</strong> – ver<strong>en</strong>igd in desam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> – ondersteunt bij de invoering van pass<strong>en</strong>d<strong>onderwijs</strong>.<strong>De</strong> twee grote stelselwijziging<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> hebb<strong>en</strong> op veelpunt<strong>en</strong> raakvlakk<strong>en</strong>. Zij gaan uit van het hanter<strong>en</strong> van e<strong>en</strong>zelfde visie op de ondersteuning van<strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> daardoor elkaar versterk<strong>en</strong>.Om de inhoudelijke verandering<strong>en</strong> op beide terrein<strong>en</strong> te realiser<strong>en</strong> <strong>en</strong> aan elkaar te verbind<strong>en</strong>hebb<strong>en</strong> de <strong>PO</strong>-Raad, VO-<strong>raad</strong>, VNG <strong>en</strong> de ministeries van VWS <strong>en</strong> OCW gezam<strong>en</strong>lijk de ambitieuitgesprok<strong>en</strong> om in de implem<strong>en</strong>tatiefase van beide stelselwijziging<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> te werk<strong>en</strong>.<strong>De</strong> handreiking die <strong>voor</strong> u ligt, is het eerste zichtbare resultaat van deze sam<strong>en</strong>werking.Daarnaast biedt deze handreiking handvatt<strong>en</strong> <strong>voor</strong> uitgangspunt<strong>en</strong> die in het refer<strong>en</strong>tiekaderzijn geformuleerd over de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Concreet biedt de handreiking u inhoudelijke bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong> het door de sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te voer<strong>en</strong> op overe<strong>en</strong>stemming gericht overleg (OOGO) over hetondersteuningsplan pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong>. Daarbij is het van belang de geme<strong>en</strong>telijke plann<strong>en</strong><strong>voor</strong> de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> te betrekk<strong>en</strong>. In de handreiking word<strong>en</strong> strategie, inhoud <strong>en</strong> procesonderscheid<strong>en</strong>.Omdat de handreiking zich richt op twee doelgroep<strong>en</strong>, zult u onderwerp<strong>en</strong> <strong>en</strong> bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong>teg<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> waar u al bek<strong>en</strong>d mee b<strong>en</strong>t <strong>en</strong> del<strong>en</strong> waar u juist meer over wilt wet<strong>en</strong>. <strong>De</strong>digitale versie van de handreiking (gereed december 2012) maakt het u mogelijk om directnaar de onderdel<strong>en</strong> te gaan die <strong>voor</strong> u van belang zijn.Omdat de Jeugdwet nog in de ontwerpfase is, <strong>en</strong> ook andere terrein<strong>en</strong> nog in ontwikkelingzijn, is er<strong>voor</strong> gekoz<strong>en</strong> e<strong>en</strong> handreiking te mak<strong>en</strong> die bijgesteld <strong>en</strong> aangevuld kan word<strong>en</strong>.Wij hop<strong>en</strong> dat de bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> stimuler<strong>en</strong> om desam<strong>en</strong>werking gestalte te gev<strong>en</strong>. Met elkaar kunn<strong>en</strong> we effectiever, sneller <strong>en</strong> prev<strong>en</strong>tieverondersteuning bied<strong>en</strong> aan kinder<strong>en</strong>, ouders <strong>en</strong> leerkracht<strong>en</strong> bij het opgroei<strong>en</strong>, ler<strong>en</strong>, opvoed<strong>en</strong><strong>en</strong> onderwijz<strong>en</strong>.We w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> veel succes bij het werk<strong>en</strong> aan deze gezam<strong>en</strong>lijke doelstelling.
<strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 5Introductie<strong>De</strong> invoering van de wet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de spoedig daarop volg<strong>en</strong>dedec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> creëert nieuwe verhouding<strong>en</strong> <strong>en</strong> nieuwemogelijkhed<strong>en</strong> <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> om de hand<strong>en</strong> ine<strong>en</strong> teslaan rond de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong>, jonger<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong>. Zij kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong>de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> nog meer sam<strong>en</strong> optrekk<strong>en</strong> dan zij wellicht al ded<strong>en</strong>.<strong>De</strong> uitdagingWaar gaat het om? Met de stelselwijzing<strong>en</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> wordtde verantwoordelijkheid <strong>voor</strong> hulp aan kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> die extra ondersteuning nodighebb<strong>en</strong>, belegd bij schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Schoolbestur<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> de opdracht <strong>en</strong> demiddel<strong>en</strong> om elk kind pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> te bied<strong>en</strong>. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verantwoordelijk<strong>voor</strong> hulp aan <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders in gezin, wijk <strong>en</strong> buurt. Beid<strong>en</strong> krijg<strong>en</strong> de opdracht om despeelveld<strong>en</strong> met elkaar te verbind<strong>en</strong> <strong>en</strong> de plann<strong>en</strong> over <strong>en</strong> weer af te stemm<strong>en</strong>. Dat ligt <strong>voor</strong>de hand omdat de achterligg<strong>en</strong>de gedachte dezelfde is, namelijk effectiever, sneller <strong>en</strong> prev<strong>en</strong>tieverondersteuning bied<strong>en</strong> aan kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders die hulp nodig hebb<strong>en</strong> bij opgroei<strong>en</strong>,opvoeding <strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>.<strong>De</strong>ze handreiking biedt de betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> concrete bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong> de stapp<strong>en</strong> diede kom<strong>en</strong>de maand<strong>en</strong> gezet moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. <strong>De</strong> ambitie is om u te inspirer<strong>en</strong> om <strong>onderwijs</strong><strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> zo goed mogelijk op elkaar aan te lat<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>. <strong>De</strong> volg<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>aan de orde:• Wat komt er de kom<strong>en</strong>de maand<strong>en</strong> <strong>en</strong> jar<strong>en</strong> op u af?• Welke nieuwe mogelijkhed<strong>en</strong> ontstaan er in uw speelveld?• Welke waardevolle elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn er al <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> behoud<strong>en</strong>?• Wie zijn uw medespelers?• Hoe kunt u de sam<strong>en</strong>werking het beste organiser<strong>en</strong>?• Wat pakt u lokaal op <strong>en</strong> welke zak<strong>en</strong> kunt u bov<strong>en</strong>lokaal of regionaal b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>?• Wat staat er op de ag<strong>en</strong>da? Waarover moet<strong>en</strong> de partij<strong>en</strong> met elkaar in gesprek?• Wat moet dat gesprek oplever<strong>en</strong>?• Waar staat u nu <strong>en</strong> wat moet er nog gebeur<strong>en</strong>?• Wie neemt het initiatief?
6 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>Gebruiksaanwijzing<strong>De</strong> ontwikkeling<strong>en</strong> op deze terrein<strong>en</strong> zijn nog niet t<strong>en</strong> einde. <strong>De</strong> kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> staat er nogveel te gebeur<strong>en</strong>. Er staat e<strong>en</strong> aantal zak<strong>en</strong> op de rol, zoals bij<strong>voor</strong>beeld de transitie van de<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> <strong>en</strong> de awbz-begeleiding, die grote impact zull<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> op het werkveld van<strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>. Daarom is de handreiking digitaal opgezet <strong>en</strong> zal ze waar nodig geactualiseerdword<strong>en</strong>. <strong>De</strong> handreiking is uit de volg<strong>en</strong>de bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> opgebouwd:Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist• Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist• Bouwste<strong>en</strong> 1: Tijdpad• Bouwste<strong>en</strong> 2: Wettelijke kader• Bouwste<strong>en</strong> 3: Proces & strategie• Bouwste<strong>en</strong> 4: Inhoud• Docum<strong>en</strong>tatie & linksVertrekpunt is het stapp<strong>en</strong>plan waarin de route <strong>voor</strong> afstemming <strong>en</strong> overleg tuss<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> wordt uitgezet. Vanuit het stapp<strong>en</strong>plan wordt u doorgeleidnaar de diverse bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> bijbehor<strong>en</strong>de instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. <strong>De</strong> bouwst<strong>en</strong><strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong>e<strong>en</strong>duidige structuur. We schets<strong>en</strong> kort het belang van elke bouwste<strong>en</strong> (inspiratie), we gev<strong>en</strong>concreet aan wat elke bouwste<strong>en</strong> kan oplever<strong>en</strong> (opbr<strong>en</strong>gst) <strong>en</strong> we beschrijv<strong>en</strong> welke k<strong>en</strong>nis<strong>en</strong> instrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> daar<strong>voor</strong> beschikbaar zijn (informatie). Tev<strong>en</strong>s treft u overzicht<strong>en</strong> aan vanbeschikbare docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante websites <strong>en</strong> links.
Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 7Stapp<strong>en</strong>plan<strong>en</strong> checklist
8 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklistStapp<strong>en</strong>planWelke stapp<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> er word<strong>en</strong> gezet op weg naar het op overe<strong>en</strong> stemminggericht overleg tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> het sam<strong>en</strong>werkings verband? Hierondernoem<strong>en</strong> we de belangrijkste onderdel<strong>en</strong> van het proces. Daarbij is er ge<strong>en</strong>chronologische volgorde, verschill<strong>en</strong>de stapp<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> in dezelfde tijdsperiodeinzet van betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong>.stapuitlegK<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> informatie op peil01Het is belangrijk om goed geïnformeerd te zijn over de belangrijkste elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van de invoeringvan <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de belangrijke mijlpal<strong>en</strong> in de tijd. Daarnaast is het van belang omop de hoogte te zijn van de belangrijke transities die spel<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> het geme<strong>en</strong>telijk domein,zoals de transitie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>, de dec<strong>en</strong>tralisatie van de awbz naar de wmo <strong>en</strong> deParticipatiewet. Zijn de betrokk<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> op de hoogte van het doel <strong>en</strong> de globale inhoudvan hetondersteuningsplan <strong>en</strong> de modelprocedure <strong>voor</strong> het OOGO over dit plan?Het speelveld in beeld02<strong>De</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> zijn regionaal vastgesteld door de overheid<strong>en</strong> omvatt<strong>en</strong> meestal meerdere geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Heeft u het speelveld in beeld? Welke geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>vall<strong>en</strong> er binn<strong>en</strong> het sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> zijn er verschill<strong>en</strong> in regio-indeling <strong>voor</strong> hetprimair <strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>? Wordt er al op regionaal niveau afgestemd <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gewerkt?Hoe is de overlap met de regio-indeling <strong>voor</strong> de transitie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>? Zijn er al contact<strong>en</strong>of zijn er nieuwe spelers? Welke <strong>verbinding</strong> is er nu al tuss<strong>en</strong> de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> <strong>en</strong> het <strong>onderwijs</strong>waar in de planvorming op aangeslot<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong>?<strong>De</strong> belangrijkste k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> in zicht03Maak gebruik van beschikbare gegev<strong>en</strong>s uit lokale <strong>onderwijs</strong>-<strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>monitors,inspectierapport<strong>en</strong> <strong>en</strong> landelijke gegev<strong>en</strong>s over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>. Het geeft zichtop de huidige stand van zak<strong>en</strong> <strong>en</strong> kan sturing gev<strong>en</strong> aan gezam<strong>en</strong>lijk beleid. Tev<strong>en</strong>s biedt hetinput <strong>voor</strong> het opzett<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke monitor.
Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 9stapuitleg<strong>De</strong> inhoudelijke ag<strong>en</strong>da bepaald04<strong>De</strong> uitdaging is om tot e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke inhoudelijke ag<strong>en</strong>da te kom<strong>en</strong>, gebaseerd ope<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke visie op ondersteuning <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>. E<strong>en</strong> eerste stap daarin is hetk<strong>en</strong>nisnem<strong>en</strong> van elkaars visie op <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>beleid <strong>en</strong> het ambiti<strong>en</strong>iveau. <strong>De</strong>nkdaarbij ook aan de afstemming tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de beleidsafdeling<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> één geme<strong>en</strong>te, hetgezam<strong>en</strong>lijk bepal<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> regionale geme<strong>en</strong>telijke visie <strong>en</strong> de afstemming tuss<strong>en</strong> visie vanhet sam<strong>en</strong>werkingsverband op pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> het geme<strong>en</strong>telijk beleid. <strong>De</strong> inhoudelijkeag<strong>en</strong>da di<strong>en</strong>t ter <strong>voor</strong>bereiding van het OOGO <strong>en</strong> als basis <strong>voor</strong> de periode erna. Gebruik huidige<strong>verbinding</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> lop<strong>en</strong>de pilots om kans<strong>en</strong> te verk<strong>en</strong>n<strong>en</strong> <strong>en</strong> opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> te vertal<strong>en</strong> in beleid.E<strong>en</strong> overlegstructuur (her) ingericht05In de meeste gevall<strong>en</strong> is er al e<strong>en</strong> overlegstructuur tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>te <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>, somsook regionaal. Het is belangrijk om <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de aansluiting met het geme<strong>en</strong>telijk<strong>jeugd</strong>beleid op de ag<strong>en</strong>da te zett<strong>en</strong>, zowel bestuurlijk als beleidsmatig. Daarnaast vraagt de<strong>voor</strong>bereiding van het OOGO over pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> om uitbreiding van de overlegstructuurmet nieuwe partners, met e<strong>en</strong> regionale insteek. Binn<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> vraagt het om afstemmingtuss<strong>en</strong> beleidsafdeling<strong>en</strong> (<strong>onderwijs</strong>, <strong>jeugd</strong>, leerplicht, <strong>onderwijs</strong>huisvesting etc). E<strong>en</strong>aandachtspunt is het betrekk<strong>en</strong> van de provincie, tijd<strong>en</strong>s de overgangsperiode tot aan detransitie van <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> naar de geme<strong>en</strong>teHet op overe<strong>en</strong>stemming gericht overleg (OOGO) <strong>voor</strong>bereid06Belangrijke mijlpaal is het op overe<strong>en</strong>stemming gericht overleg tuss<strong>en</strong> bestuurders van desam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> burgemeester <strong>en</strong> wethouders van de betrokk<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Leid<strong>raad</strong> is het ondersteuningsplan van het sam<strong>en</strong>werkingsverband. Hoe zi<strong>en</strong> dezeondersteuningsplann<strong>en</strong> er uit <strong>en</strong> welke thema’s moet<strong>en</strong> in het OOGO besprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong>? Maarook: wat te do<strong>en</strong> bij ev<strong>en</strong>tuele geschill<strong>en</strong>. Het OOGO moet zowel ambtelijk als bestuurlijk word<strong>en</strong><strong>voor</strong>bereid. Het vraagt om e<strong>en</strong> regionale aanpak waarbij de afstemming met de lokale uitwerkingmoet word<strong>en</strong> geborgd.Vervolgafsprak<strong>en</strong>07Het is belangrijk gezam<strong>en</strong>lijk na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> hoe de overlegstructuur rondom <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>na het OOGO wordt <strong>voor</strong>tgezet. Ook is het goed om gezam<strong>en</strong>lijk na te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> over toekomstigetransitiies die rak<strong>en</strong> aan <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong> (awbz, Participatiewet). Verderkan e<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>da vastgesteld word<strong>en</strong> <strong>voor</strong> na het OOGO (die opgepakt kan word<strong>en</strong> in de LEA ofREA) <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> (toekomstige) ket<strong>en</strong>partners uit welzijn <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> word<strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong>.
10 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklistChecklistHoe ver b<strong>en</strong>t u met uw sam<strong>en</strong>werkings verband of geme<strong>en</strong>te met deverschill<strong>en</strong>de stapp<strong>en</strong>? Met onderstaande checklist br<strong>en</strong>gt u in kaarthoe de situatie op dit mom<strong>en</strong>t is. Waar staat u <strong>en</strong> wat moet er noggebeur<strong>en</strong>?Toelichting op het scor<strong>en</strong>+ voldo<strong>en</strong>de- onvoldo<strong>en</strong>de+/- niet voldo<strong>en</strong>de/niet onvoldo<strong>en</strong>destapstellingscoreKENNIS EN INFORMATIE OP PEIL + +/- -<strong>De</strong> belangrijkste ontwikkeling<strong>en</strong> met betrekking tot de invoering van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong><strong>onderwijs</strong> zijn bek<strong>en</strong>d<strong>De</strong> belangrijkste ontwikkeling<strong>en</strong> met betrekking tot de transitie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>zijn bek<strong>en</strong>dEr is voldo<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>nis over de belangrijkste ontwikkeling<strong>en</strong> met betrekking totde dec<strong>en</strong>tralisatie van de awbz naar de wmo <strong>en</strong> de Participatiewet<strong>De</strong> belangrijkste mijlpal<strong>en</strong> in de tijd met betrekking tot de bov<strong>en</strong>g<strong>en</strong>oemdetraject<strong>en</strong> zijn in beeld<strong>De</strong> functie <strong>en</strong> globale inhoud van het ondersteuningsplan is duidelijk01Doel <strong>en</strong> inhoud van het OOGO over het ondersteuningsplan is bek<strong>en</strong>d(modelprocedure)
Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 11stapstellingscoreHet speelveld in beeld + +/- -Het is bek<strong>en</strong>d welke geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> onder het sam<strong>en</strong>werkingsverband (<strong>PO</strong> <strong>en</strong> VO)vall<strong>en</strong>Het is duidelijk welke geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> er gaan sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de transitie<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>Mogelijke verschill<strong>en</strong> in regio-indeling zijn duidelijkEr is contact met de sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> in aangr<strong>en</strong>z<strong>en</strong>de regio’s<strong>De</strong> belangrijkste lokale <strong>en</strong> regionale ket<strong>en</strong>partners <strong>zorg</strong> <strong>en</strong> welzijn zijn bek<strong>en</strong>d<strong>De</strong> positie <strong>en</strong> ambitie van de belangrijkste spelers zijn helderEr zijn formele <strong>en</strong> informele contact<strong>en</strong> gelegd tuss<strong>en</strong> de belangrijkste spelers(bestuurlijk, beleids<strong>voor</strong>bereid<strong>en</strong>d <strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>d)02Er is zicht op de huidige <strong>verbinding</strong> <strong>en</strong> afstemming van de<strong>onderwijs</strong><strong>zorg</strong>structuur <strong>en</strong> de lokale <strong>en</strong> regionale <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong><strong>De</strong> belangrijkste k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> in zicht + +/- -<strong>De</strong> lokale <strong>en</strong> regionale k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> mbt <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> (thuiszitters, <strong>onderwijs</strong> -kwaliteit, toewijzing extra ondersteuning,leerling<strong>en</strong>vervoer etc.) zijn bek<strong>en</strong>d<strong>De</strong> relevante k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> met betrekking tot de <strong>jeugd</strong>(<strong>zorg</strong>) zijn bek<strong>en</strong>dEr is zicht op de financiële situatie van het sam<strong>en</strong>werkingsverband (verev<strong>en</strong>ing)Er is zicht op de financiële mogelijkhed<strong>en</strong> van de geme<strong>en</strong>te(n)03Het is bek<strong>en</strong>d of er financiële middel<strong>en</strong> van de provincie beschikbaar zijn mbt<strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>
12 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checkliststapstellingscore<strong>De</strong> inhoudelijke ag<strong>en</strong>da bepaald + +/- -<strong>De</strong> ambitie <strong>en</strong> visie van het sam<strong>en</strong>werkingsverband op <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong><strong>jeugd</strong>beleid zijn bek<strong>en</strong>d<strong>De</strong> ambitie <strong>en</strong> visie van de geme<strong>en</strong>te(n) op <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>beleid zijnbek<strong>en</strong>d.<strong>De</strong> huidige <strong>verbinding</strong><strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> van <strong>jeugd</strong> zijn geëvalueerd t.b.v.gew<strong>en</strong>ste beleidsontwikkelingHet sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke ag<strong>en</strong>da.Er is hier<strong>voor</strong> e<strong>en</strong> beleids<strong>voor</strong>bereid<strong>en</strong>de werkgroep of stuurgroep ingericht (regionaal)Het is duidelijk welke ag<strong>en</strong>dapunt<strong>en</strong> lokaal <strong>en</strong> welke regionaal opgepakt moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.04Het is duidelijk welke project<strong>en</strong> <strong>en</strong> experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> er binn<strong>en</strong> de regio lop<strong>en</strong> over de<strong>verbinding</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> <strong>en</strong> op welke wijze de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong>aan de gezam<strong>en</strong>lijke ag<strong>en</strong>daMogelijke m<strong>en</strong>ingsverschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> partners zijn al <strong>voor</strong> het OOGO in kaartgebracht <strong>en</strong> waar mogelijk geslechtE<strong>en</strong> overlegstructuur (her)ingericht + +/- -Binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te(n) is afstemming tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de beleidsafdeling<strong>en</strong>.Binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te(n) is e<strong>en</strong> coördinator/aanspreekpunt aanwezig.Tuss<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in het sam<strong>en</strong>werkingsverband vindt afstemming plaats over deoverlegstructuur<strong>De</strong> coördinator(<strong>en</strong>) van het sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> contactmet elkaarOp lokaal niveau is e<strong>en</strong> overlegstructuur ter <strong>voor</strong>bereiding op het OOGO (inhoudelijk<strong>en</strong> bestuurlijk). Bijv. e<strong>en</strong> werkgroep of LEAOp regionaal niveau is e<strong>en</strong> overlegstructuur ter <strong>voor</strong>bereiding op het OOGO(inhoudelijk <strong>en</strong> bestuurlijk). Bijv. e<strong>en</strong> regionaal platform of stuurgroep of REA05<strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> met overleg op provinciaal niveau is gelegd (<strong>voor</strong> afstemming mettransitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>)Mogelijke m<strong>en</strong>ingsverschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> partners zijn al <strong>voor</strong> het OOGO in kaart gebracht<strong>en</strong> waar mogelijk geslecht
Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklist <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 13stapstellingscoreHet OOGO <strong>voor</strong>bereid + +/- -<strong>De</strong> onderwerp<strong>en</strong> die besprok<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in het OOGO zijn bek<strong>en</strong>d<strong>De</strong> procedure over het OOGO is vastgesteld door alle geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> hetsam<strong>en</strong>werkingsverbandEr zijn afsprak<strong>en</strong> gemaakt over het ev<strong>en</strong>tueel mandater<strong>en</strong> van e<strong>en</strong>kerngeme<strong>en</strong>te door andere geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Het bestuurlijk overleg <strong>en</strong> besluitvorming zijn <strong>voor</strong>bereid <strong>en</strong> in de tijd gezetEv<strong>en</strong>tuele verschill<strong>en</strong>de m<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn bek<strong>en</strong>dEr zijn afsprak<strong>en</strong> gemaakt over de looptijd van het ondersteuningsplan06Er is afstemming tuss<strong>en</strong> de OOGO’s over de ondersteuningsplann<strong>en</strong> <strong>PO</strong><strong>en</strong> VOHet sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn op de hoogte van degeschill<strong>en</strong>regeling van het OOGOVervolgafsprak<strong>en</strong> + +/- -Er zijn afsprak<strong>en</strong> gemaakt over de manier waarop de uitkomst<strong>en</strong>uit het OOGO word<strong>en</strong> gecommuniceerd naar de verschill<strong>en</strong>debetrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> stakeholdersEr zijn afsprak<strong>en</strong> over wie de regie houdt op de vervolgafsprak<strong>en</strong>Er is nagedacht over hoe de overlegstructuur rondom <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong><strong>zorg</strong> na het OOGO wordt <strong>voor</strong>tgezetEr zijn aandachtspunt<strong>en</strong> geformuleerd <strong>voor</strong> toekomstige transitiesdie nauw sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong> met pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>(dec<strong>en</strong>tralisatie awbz, <strong>jeugd</strong>hulp, Participatiewet)Er zijn afsprak<strong>en</strong> over de doorgaande lijn tuss<strong>en</strong> <strong>voor</strong>schoolse periodepo-vo<strong>en</strong> mboEr is e<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>da of werkplan vastgesteld <strong>voor</strong> de periode na het OOGO07Er is afstemming tuss<strong>en</strong> de OOGO’s over de ondersteuningsplann<strong>en</strong><strong>PO</strong> <strong>en</strong> VOHet sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn op de hoogte vande geschill<strong>en</strong>regeling van het OOGO
14 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Stapp<strong>en</strong>plan <strong>en</strong> checklistTipsTrekt u op basis van dechecklist de conclusiedat er nog extra acti<strong>en</strong>odig is? Hiernaastgev<strong>en</strong> we per stape<strong>en</strong> aantal suggesties<strong>en</strong> verwijz<strong>en</strong> we naaraanvull<strong>en</strong>de informatiein deze handreiking.aandachtspuntK<strong>en</strong>nis <strong>en</strong>informatie op peil01Het speelveldin beeld02tipsOrganiseer informatiebije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>.Maak gebruik van bestaande websites,nieuwsbriev<strong>en</strong>, toolboxes. Zorg <strong>voor</strong> e<strong>en</strong>gelijk k<strong>en</strong>nisniveau.Leer elkaar k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>. Investeer in(in)formele contact<strong>en</strong>. Organiseerwerkbezoek<strong>en</strong>. Communiceerhelder over elkaars roll<strong>en</strong> <strong>en</strong>verantwoordelijkhed<strong>en</strong>.zie bouwste<strong>en</strong>TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>De</strong> belangrijkstek<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> in zicht03Maak gebruik van bestaande lokale<strong>en</strong> regionale monitors <strong>en</strong> landelijkegegev<strong>en</strong>s . <strong>De</strong>nk ook na over belangrijkeindicator<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het volg<strong>en</strong> van hetproces.TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>De</strong> inhoudelijkeag<strong>en</strong>da bepaald04Formuleer e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke visie.Gebruik dit steeds als vertrekpunt bijbestuurlijke <strong>en</strong> inhoudelijke keuzes. <strong>De</strong>elconcept<strong>en</strong> <strong>en</strong> werkwijz<strong>en</strong>.TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>E<strong>en</strong> overlegstructuur(her) ingericht05Zorg <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> effectieveoverlegstructuur met korte lijn<strong>en</strong>. Maakgebruik van bestaande structur<strong>en</strong> maarschrap overbodig overleg. Schaal waarnodig op naar regionaal niveau.TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Het op overe<strong>en</strong>stemminggericht overleg (OOGO)<strong>voor</strong>bereid06Raak op tijd in gesprek over hetondersteuningsplan. Hou rek<strong>en</strong>ing metlokale <strong>en</strong> regionale aandachtspunt<strong>en</strong>.Investeer in bestuurlijke moed,inspanning <strong>en</strong> draagvlak.TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Vervolgafsprak<strong>en</strong>07Zorg <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> toekomstbest<strong>en</strong>digeaanpak om de <strong>verbinding</strong> tuss<strong>en</strong><strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>optimaal vorm te gev<strong>en</strong>.TijdpadWettelijk kaderProces <strong>en</strong> strategieInhoudDoum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>
Bouwste<strong>en</strong> 1 - Tijdpad <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 15Bouwste<strong>en</strong> 1Tijdpad
16 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 1 - TijdpadBouwste<strong>en</strong> 1TijdpadInspiratieSchol<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> zijn druk bezig met de <strong>voor</strong>bereiding van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>. Zoword<strong>en</strong> er regionale sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> ingericht als rechtspersoon <strong>en</strong> wordt e<strong>en</strong>ondersteuningsplan <strong>voor</strong>bereid. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> bereid<strong>en</strong> zich <strong>voor</strong> op grote transities, zoals dedec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>, de dec<strong>en</strong>tralisatie van de awbz-begeleiding naar de WMO<strong>en</strong> de Participatiewet. Vanzelfsprek<strong>en</strong>d gaat daar binn<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> organisaties veel tijd <strong>en</strong><strong>en</strong>ergie in zitt<strong>en</strong> <strong>en</strong> is er de neiging om zich terug te trekk<strong>en</strong> om eerst het eig<strong>en</strong> “huiswerk” afte mak<strong>en</strong>.Tegelijkertijd wet<strong>en</strong> we dat pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> alle leerling<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> mogelijk is door e<strong>en</strong>effectieve inzet van <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking met geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> ket<strong>en</strong>partners in <strong>zorg</strong> <strong>en</strong> welzijn.Ook omgekeerd kunn<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>de aanpak <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>hulp mogelijk mak<strong>en</strong>zonder inzet van het <strong>onderwijs</strong>. E<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> afstemming is nodig om er<strong>voor</strong>te <strong>zorg</strong><strong>en</strong> dat alle middel<strong>en</strong> <strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong> optimaal word<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ut. <strong>De</strong> tijd is daarom rijpom de <strong>verbinding</strong> te legg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de invoering van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>telijketransities.Opbr<strong>en</strong>gst<strong>De</strong> verschill<strong>en</strong>de transities k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> e<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>de invoeringsperiode <strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is er nogonzekerheid over het definitieve tijdpad. <strong>De</strong>sondanks zijn er zeker ook mom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>om <strong>verbinding</strong><strong>en</strong> tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.Waar rak<strong>en</strong> de ontwikkeling<strong>en</strong> elkaar in de tijd? Wat zijn belangrijke mijlpal<strong>en</strong> <strong>en</strong> wanneerkan m<strong>en</strong>, ook <strong>voor</strong>uitlop<strong>en</strong>d op nieuwe wetgeving al gezam<strong>en</strong>lijk optrekk<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>verbinding</strong><strong>en</strong>legg<strong>en</strong>?InformatieIn bijgevoegde tijdslijn staan de belangrijkste mijlpal<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de invoering van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong><strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de dec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>, ingezoomd op de afstemming tuss<strong>en</strong>sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> de weg naar het OOGO.Vanzelfsprek<strong>en</strong>d k<strong>en</strong>t de implem<strong>en</strong>tatie van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> veel meer facett<strong>en</strong>. Voor hettotale implem<strong>en</strong>tatietraject zijn afzonderlijke planning<strong>en</strong> beschikbaar.Voor volledige tijdpad<strong>en</strong> invoering <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>,<strong>en</strong> de transitie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>:• Planningskader invoering <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>, <strong>PO</strong> Raad• Tijdpad invoering <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>, VO-<strong>raad</strong>• Spoorboekje transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>, drom<strong>en</strong> zijn doel<strong>en</strong> met deadlines, Transitiebureau Jeugd
Belangrijke mijlpal<strong>en</strong>Invoering <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> Onder wijs (Sam<strong>en</strong>werkings verband<strong>en</strong>/school bestur<strong>en</strong>)<strong>en</strong> Jeugdwet (Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>)Bouwste<strong>en</strong> 1 - Tijdpad <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 17sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>2012WetstrajectWets<strong>voor</strong>stel<strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>aang<strong>en</strong>om<strong>en</strong> doorEerste Kamer1 november2013Regionale sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>:inricht<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> rechtspersoonVOORBEREIDINGSFASE7-stapp<strong>en</strong>plan20122013geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>WetstrajectConsultatie vanconcept JeugdwetWetstrajectBehandelingvan Jeugdwet inTweede Kamer <strong>en</strong>Raad van Stateeind 2013Opstell<strong>en</strong> <strong>en</strong> besluit<strong>en</strong>geme<strong>en</strong>telijke begrotingOp overe<strong>en</strong>stemming gericht overleg (OOGO) over concept ondersteuningsplantuss<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkings verband<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>1 februari2014Concept ondersteuningsplan<strong>voor</strong>legg<strong>en</strong> aan ondersteuningsplan<strong>raad</strong>2014februariVaststell<strong>en</strong> definitieve visie <strong>en</strong> planvan aanpak door geme<strong>en</strong>te<strong>raad</strong>1 MeiOndersteuningsplan vastgesteld<strong>en</strong> naar de inspectieaugustusZorgplicht wordt ingevoerd, landelijkeindicatiestelling verdwijnttot 20202015 20152015Nieuwe bekostigings-systematiek <strong>en</strong>start verev<strong>en</strong>ingWetstrajectVerwachtepublicatie<strong>jeugd</strong>wet inStaatsbladTransitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> naar geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Bronn<strong>en</strong>: www.pass<strong>en</strong>d<strong>onderwijs</strong>.nl, www.vng.nl, www.<strong>voor</strong>de<strong>jeugd</strong>.nl(zie deze websites <strong>voor</strong> actuele mijlpal<strong>en</strong> <strong>en</strong> termijn<strong>en</strong>)
18 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 1 - Tijdpad
Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 19Bouwste<strong>en</strong> 2Wettelijkkader
20 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kaderBouwste<strong>en</strong> 2Wettelijk kader<strong>De</strong>ze bouwste<strong>en</strong> biedt inspiratie, mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevante informatieover de wettelijke kaders rond <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>.Inspiratie<strong>De</strong> spiegelwetgeving met betrekking tot <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de concept-Jeugdwet biedte<strong>en</strong> kader om de ondersteuning van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> in <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> schol<strong>en</strong> nu echt integraal aan tepakk<strong>en</strong>, dicht bij hun belangrijkste leefdomein<strong>en</strong>. In beide wett<strong>en</strong> zijn bepaling<strong>en</strong> opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>met betrekking tot wederzijdse afstemming tuss<strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> / sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> omtr<strong>en</strong>t het <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsplan <strong>en</strong>erzijds <strong>en</strong> het geme<strong>en</strong>telijkeplan <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>hulp (Visi<strong>en</strong>otitie <strong>en</strong> plan van aanpak) anderzijds.Daarmee ontstaat e<strong>en</strong> nieuwe, horizontale bestuurlijke verhouding tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> word<strong>en</strong> zij sam<strong>en</strong> verantwoordelijk <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>d aanbod aan ondersteuning<strong>en</strong> hulp <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders/gezinn<strong>en</strong>. Hiermee ligg<strong>en</strong> er goede kans<strong>en</strong><strong>voor</strong> e<strong>en</strong> integrale aanpak <strong>en</strong> ontschotting van <strong>onderwijs</strong>-, opvoed- <strong>en</strong> opgroeihulp. <strong>De</strong> koersverschuift daarbij naar snel <strong>en</strong> thuisnabij bied<strong>en</strong> van pass<strong>en</strong>de ondersteuning, versterkingvan de eig<strong>en</strong> kracht <strong>en</strong> integrale ondersteuning door <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp, waarbij deondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van kind/ouders leid<strong>en</strong>d zijn. <strong>De</strong> route <strong>voor</strong> de inzet van ondersteuningwordt helder <strong>en</strong> efficiënt, budgett<strong>en</strong> gaan meer naar prev<strong>en</strong>tieve ondersteuning,<strong>en</strong> versterking van de primaire leefmilieus (gezin <strong>en</strong> school). Monitoring wordt gericht opopbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>voor</strong> kind/gezin <strong>en</strong> financieringsstrom<strong>en</strong> word<strong>en</strong> geharmoniseerd <strong>en</strong> gebundeld.Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>Voor geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>• Er ontstaat e<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>de structuur <strong>voor</strong> ondersteuning van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> rondschool, thuis <strong>en</strong> het vrijetijdsdomein;• Door de school als vind- <strong>en</strong> actieplaats te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong> kan de <strong>jeugd</strong>hulp vroegtijdig, zo lichtmogelijk <strong>en</strong> doelmatig word<strong>en</strong> ingezet;• Door de tak<strong>en</strong> op het gebied van prev<strong>en</strong>tie, signaler<strong>en</strong>, beoordel<strong>en</strong>, arranger<strong>en</strong>/toewijz<strong>en</strong><strong>en</strong> hulp bied<strong>en</strong> van het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> die onder verantwoordelijkheid van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>te koppel<strong>en</strong> ontstaat integrale <strong>en</strong> afgestemde ondersteuning/hulp <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong>gezinn<strong>en</strong>;• Hiermee kunn<strong>en</strong> schoolverzuim, <strong>voor</strong>tijdige schooluitval <strong>en</strong> thuiszittersproblematiekverminderd word<strong>en</strong>;• Ook kan de problematiek bij <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> tijdiger <strong>en</strong> doeltreff<strong>en</strong>der word<strong>en</strong>aangepakt;• Daarmee kunn<strong>en</strong> de kost<strong>en</strong> van zwaardere <strong>jeugd</strong>hulp teruggedrong<strong>en</strong> word<strong>en</strong>;• <strong>De</strong> verantwoordingsplicht kan verschuiv<strong>en</strong> van ‘ur<strong>en</strong>schrijv<strong>en</strong>’ naar resultat<strong>en</strong> boek<strong>en</strong>,waarmee de bureaucratie afneemt;
Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 21• Voor de uitvoering van de geme<strong>en</strong>telijke tak<strong>en</strong> op basis van de concept-Jeugdwet (<strong>en</strong> nu alde Wet op de Jeugd<strong>zorg</strong>) kan de geme<strong>en</strong>te niet zonder het <strong>onderwijs</strong>, dat op dit terrein ookal heel veel doet (d<strong>en</strong>k aan prev<strong>en</strong>tie, signalering, bied<strong>en</strong> van extra ondersteuning);• <strong>De</strong> sam<strong>en</strong>werking met schoolbestur<strong>en</strong>/sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpinstelling<strong>en</strong>wordt versterkt, door het meer gericht zijn op e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk belang (met specifiekeverantwoordelijkhed<strong>en</strong>).Voor schoolbestur<strong>en</strong> / sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>:• Door de vroegtijdige <strong>en</strong> laagdrempelige inzet van <strong>jeugd</strong>hulp <strong>voor</strong> kind <strong>en</strong>/of ouders kan<strong>voor</strong> meer leerling<strong>en</strong> e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de plek in het regulier <strong>onderwijs</strong> gebod<strong>en</strong> word<strong>en</strong>;• Daarmee hoev<strong>en</strong> minder leerling<strong>en</strong> gebruik te mak<strong>en</strong> van kostbare specialistische<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>;• Leerkracht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> door de <strong>jeugd</strong>hulp gesteund in hun omgang met leerling<strong>en</strong> (<strong>en</strong>ouders) met specifieke ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong>;• Door de inzet van gespecialiseerde <strong>jeugd</strong>hulp kan de afstroom naar <strong>onderwijs</strong> op e<strong>en</strong> lagerniveau <strong>en</strong> de uitstroom naar het (<strong>voor</strong>tgezet) speciaal <strong>onderwijs</strong> word<strong>en</strong> beperkt;• Met de vroegtijdige inzet van <strong>jeugd</strong>hulp kunn<strong>en</strong> schoolverzuim, <strong>voor</strong>tijdige schooluitval <strong>en</strong>thuiszitters verminderd word<strong>en</strong>.InformatieWetgeving <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> OnderwijsDoel van de Wet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> is dat <strong>voor</strong> alle leerling<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> specifieke <strong>onderwijs</strong>behoeftezo pass<strong>en</strong>d mogelijk <strong>onderwijs</strong> wordt gerealiseerd. Het wets<strong>voor</strong>stel heeft betrekkingop het stelsel van <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong> die extra ondersteuning nodig hebb<strong>en</strong> in hetfunder<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> in het middelbaar beroeps<strong>onderwijs</strong>. <strong>De</strong> Wet op het primair <strong>onderwijs</strong>,de Wet op de expertisec<strong>en</strong>tra, de Wet op het <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>, de Wet educatie <strong>en</strong>beroeps<strong>onderwijs</strong>, de Wet medezegg<strong>en</strong>schap op schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> de Wet op het <strong>onderwijs</strong>toezichtword<strong>en</strong> hiertoe gewijzigd. <strong>De</strong> wijziging<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> betrekking op de organisatie van de <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong><strong>voor</strong> extra ondersteuning van leerling<strong>en</strong> <strong>en</strong> de financiering daarvan.Nieuwe beweging<strong>en</strong>Het Refer<strong>en</strong>tiekader <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> van de sectorrad<strong>en</strong> stelt dat de wet drie beweging<strong>en</strong>op gang wil br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>.Primair wordt beoogd e<strong>en</strong> beweging in gang te zett<strong>en</strong> van curatieve naar meer prev<strong>en</strong>tieveondersteuning. Binn<strong>en</strong> het nieuwe stelsel van pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> is het strev<strong>en</strong> om viaprev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> kwaliteitsverbetering de uitstroom van leerling<strong>en</strong> naar bov<strong>en</strong>schoolse <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>te reducer<strong>en</strong>. Mogelijke besparing<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> t<strong>en</strong> goede aan uitbouw <strong>en</strong> verdere versterkingvan de <strong>onderwijs</strong>ondersteuning op schol<strong>en</strong>. Op deze manier profiter<strong>en</strong> meer kinder<strong>en</strong>van goede ondersteuning. Dit vraagt om e<strong>en</strong> nieuwe b<strong>en</strong>adering om de expertise van het(<strong>voor</strong>tgezet) speciaal <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> school- <strong>en</strong> thuisnabij in te zett<strong>en</strong>.Indicatiestelling op basis van slagboomdiagnostiek maakt plaats <strong>voor</strong> handelingsgerichtediagnostiek. Binn<strong>en</strong> het nieuwe stelsel staat de <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsvraag c<strong>en</strong>traal:wat heeft dit kind in deze situatie nodig, hoe gaan we dat organiser<strong>en</strong> <strong>en</strong> arranger<strong>en</strong>, wiehebb<strong>en</strong> we daar<strong>voor</strong> nodig <strong>en</strong> hoeveel kost het? Dit vereist e<strong>en</strong> flexibele inzet van expertise
22 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader<strong>en</strong> <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> die nu deel uitmak<strong>en</strong> van bij<strong>voor</strong>beeld speciaal basis<strong>onderwijs</strong>, (<strong>voor</strong>tgezet)speciaal <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> <strong>en</strong> opvoedondersteuning.<strong>De</strong> derde beweging is de ontwikkeling van sectoraal naar intersectoraal <strong>en</strong> integraal d<strong>en</strong>k<strong>en</strong><strong>en</strong> werk<strong>en</strong>. Prev<strong>en</strong>tieve ondersteuning beperkt zich niet tot de school. Opvoed- <strong>en</strong> opgroeiondersteuningmoet integraal onderdeel zijn van het totale <strong>zorg</strong>- <strong>en</strong> ondersteuningssysteemrond de school <strong>en</strong> het gezin. Ook de handelingsgerichte diagnostiek heeft e<strong>en</strong> integraalkarakter. Intersectoraal werk<strong>en</strong> bevordert e<strong>en</strong> goede begeleiding van kwetsbare kinder<strong>en</strong> in deovergang tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>sector<strong>en</strong> (vve-po-vo-mbo). Schoolbestur<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> hoe zije<strong>en</strong> effectieve overgang van leerling<strong>en</strong>, die extra ondersteuning nodig hebb<strong>en</strong>, bevorder<strong>en</strong>. <strong>De</strong>continuïteit in de <strong>onderwijs</strong>loopbaan moet daarbij word<strong>en</strong> geborgd.ZorgplichtEr wordt e<strong>en</strong> <strong>zorg</strong>plicht ingevoerd <strong>voor</strong> de bevoegde gezagsorgan<strong>en</strong> <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong> mete<strong>en</strong> specifieke <strong>onderwijs</strong>behoefte. <strong>De</strong> wet schrijft <strong>voor</strong> dat elke school e<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsprofielmaakt, dat e<strong>en</strong> beeld geeft van de mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> die e<strong>en</strong>school heeft om te <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong> in de verschill<strong>en</strong>de <strong>onderwijs</strong>- <strong>en</strong> ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> vanleerling<strong>en</strong>. <strong>De</strong> <strong>zorg</strong>plicht van het schoolbestuur br<strong>en</strong>gt met zich mee dat <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> di<strong>en</strong>iet terecht kunn<strong>en</strong> op de school waar zij zich hebb<strong>en</strong> aangemeld, die school wel de verplichtingheeft om binn<strong>en</strong> het sam<strong>en</strong>werkingsverband e<strong>en</strong> andere school te vind<strong>en</strong>. Schoolbestur<strong>en</strong>in het primair- <strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong> word<strong>en</strong> daarom verplicht om sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>te vorm<strong>en</strong>, waarvan ook het speciaal <strong>onderwijs</strong> deel uitmaakt. <strong>De</strong> REC’s word<strong>en</strong> daarmeeafgeschaft.<strong>De</strong> ondersteuningsmiddel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het regulier <strong>en</strong> speciaal <strong>onderwijs</strong> word<strong>en</strong> gebudgetteerd <strong>en</strong>word<strong>en</strong> verdeeld door het sam<strong>en</strong>werkingsverband, dat zelf de criteria <strong>voor</strong> toewijzing daarvanvaststelt. <strong>De</strong> landelijke indicatiecriteria <strong>voor</strong> het speciaal <strong>onderwijs</strong> vervall<strong>en</strong> daarmee.Ondersteuningsplan<strong>De</strong> schoolbestur<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> het sam<strong>en</strong>werkingsverband mak<strong>en</strong> met elkaar e<strong>en</strong> ondersteuningsplan.Dat plan laat zi<strong>en</strong> welk niveau van ondersteuning afzonderlijke schol<strong>en</strong> bied<strong>en</strong>, hoede middel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> extra ondersteuning zijn verdeeld <strong>en</strong> aangew<strong>en</strong>d, hoe m<strong>en</strong> ondersteuningtoewijst, hoe de verwijzing naar speciaal <strong>onderwijs</strong> gaat <strong>en</strong> hoe m<strong>en</strong> ouders informeert overhet hele proces. <strong>De</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verplicht om dit plan in op overe<strong>en</strong>stemminggericht overleg (OOGO) te besprek<strong>en</strong> met de geme<strong>en</strong>te(n).Het sam<strong>en</strong>werkingsverband maakt afsprak<strong>en</strong> over de wijze waarop <strong>voor</strong> alle leerling<strong>en</strong> e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de plek in het<strong>onderwijs</strong> kan word<strong>en</strong> gerealiseerd. <strong>De</strong> afsprak<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> vastgelegd in het <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsplan.In het kader van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> moet het <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsplan, zowel in het primair als in het<strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>, de volg<strong>en</strong>de punt<strong>en</strong> omvatt<strong>en</strong>. <strong>De</strong> eerste 8 punt<strong>en</strong> word<strong>en</strong> g<strong>en</strong>oemd in het wettelijk kader;de laatste 4 vloei<strong>en</strong> <strong>voor</strong>t uit de afsprak<strong>en</strong> uit het refer<strong>en</strong>tiekader.1. <strong>De</strong> wijze waarop <strong>voor</strong> elke leerling met e<strong>en</strong> ondersteuningsvraag zo veel mogelijk <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> kanword<strong>en</strong> gerealiseerd. <strong>De</strong> ondersteuningsprofiel<strong>en</strong> van alle schol<strong>en</strong> (regulier <strong>en</strong> speciaal) die deelnem<strong>en</strong> aanhet sam<strong>en</strong>werkingsverband zijn hier onderdeel van;2. <strong>De</strong> afsprak<strong>en</strong> (procedure <strong>en</strong> criteria) die de bevoegde gezagsorgan<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> gemaakt over de verdeling,besteding <strong>en</strong> toewijzing van ondersteuningsmiddel<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteunings<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> aan de schol<strong>en</strong>,met inachtneming van de Wgbh/cz;
Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 233. de beoogde <strong>en</strong> bereikte kwalitatieve <strong>en</strong> kwantitatieve resultat<strong>en</strong> van het <strong>onderwijs</strong> aan leerling<strong>en</strong> dieextra ondersteuning behoev<strong>en</strong> <strong>en</strong> de daarmee sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de bekostiging;4. <strong>De</strong> procedure <strong>en</strong> criteria <strong>voor</strong> de plaatsing van leerling<strong>en</strong> op speciale schol<strong>en</strong> <strong>voor</strong> basis<strong>onderwijs</strong> inhet sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong> op schol<strong>en</strong> <strong>voor</strong> speciaal <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> speciaal <strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet speciaal<strong>onderwijs</strong>, de procedure <strong>en</strong> het beleid met betrekking tot de terugplaatsing of overplaatsing naar hetbasis<strong>onderwijs</strong> van leerling<strong>en</strong> van schol<strong>en</strong> <strong>voor</strong> speciaal <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> speciaal <strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet speciaal<strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> wie de periode waarop de toelaatbaarheidsverklaring is verstrek<strong>en</strong>;5. <strong>De</strong> manier waarop ouders word<strong>en</strong> geïnformeerd over de wijze waarop de ondersteuning <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong>met e<strong>en</strong> extra ondersteuningsbehoefte in het sam<strong>en</strong>werkingsverband is ingericht;6. <strong>De</strong> wijze van sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> afstemming met de (landelijke) <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing(<strong>en</strong>) <strong>voor</strong> cluster 1 <strong>en</strong> 2;7. <strong>De</strong> procedure <strong>en</strong> het beleid over terug- <strong>en</strong> overplaatsing van leerling<strong>en</strong> bij wie de toelaatbaarheidsverklaringis verstrek<strong>en</strong>;8. <strong>De</strong> afsprak<strong>en</strong> over de basisondersteuning;9. <strong>De</strong> wijze waarop wordt vastgesteld wat het aandeel van de onderscheid<strong>en</strong> schol<strong>en</strong> is in de overdracht vande bekostiging <strong>voor</strong> materiële instandhouding in specifieke situaties;10. <strong>De</strong> wijze waarop wordt vastgesteld wat het aandeel van de onderscheid<strong>en</strong> schol<strong>en</strong> is in de overdracht vande bekostiging van personeelskost<strong>en</strong> in specifieke situaties;11. <strong>De</strong> wijze waarop in sam<strong>en</strong>werking met ket<strong>en</strong>partners de multidisciplinaire beoordeling <strong>en</strong> integraleindicering <strong>en</strong> aanpak vorm krijg<strong>en</strong> op schoolniveau <strong>en</strong> op het niveau van het sam<strong>en</strong>werkingsverband;12. <strong>De</strong> afsprak<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>en</strong> binn<strong>en</strong> swv <strong>PO</strong> <strong>en</strong> VO omtr<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> effectieve overdracht van leerling<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong>andere sector, school of opleiding.Het <strong>onderwijs</strong>ondersteuningsplan wordt t<strong>en</strong> minste e<strong>en</strong>s per vier jaar opgesteld <strong>en</strong> is <strong>voor</strong> belanghebb<strong>en</strong>departij<strong>en</strong> in te zi<strong>en</strong>.Bron: Refer<strong>en</strong>tiekader pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> van de sectorrad<strong>en</strong>.Belangrijkste implicatie <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van de wetgeving pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> is dat sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>verplicht word<strong>en</strong> om over het ondersteuningsplan op overe<strong>en</strong>stemminggericht overleg te voer<strong>en</strong> met de geme<strong>en</strong>te(n) binn<strong>en</strong> het verband. <strong>De</strong> Wet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>geeft in de verplichte onderdel<strong>en</strong> van het ondersteuningsplan ge<strong>en</strong> expliciete punt<strong>en</strong> aan diebetrekking hebb<strong>en</strong> op de sam<strong>en</strong>hang met lokale <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> ondersteuning <strong>en</strong> hulpaan <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun gezinn<strong>en</strong>. In de Memorie van Toelichting wordt echter wel gezegd dathet logisch is dat er niet alle<strong>en</strong> afstemming plaatsvindt over het ondersteuningsplan van hetsam<strong>en</strong>werkingsverband, maar dat er ook overleg plaatsvindt over de plann<strong>en</strong> die de geme<strong>en</strong>teheeft <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>hulp, over de manier<strong>en</strong> waarop bij<strong>voor</strong>beeld <strong>zorg</strong>toewijzing plaatsvindt<strong>voor</strong> e<strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong> het gezin <strong>en</strong> over de aansluiting van het <strong>onderwijs</strong> op de arbeidsmarkt.Ook op het niveau van individuele casuss<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong> plicht tot afstemming tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>telijke <strong>zorg</strong>instelling<strong>en</strong>.Achtergrond is dat de geme<strong>en</strong>te verantwoordelijk is <strong>voor</strong> het toezicht op de naleving vande leerplicht <strong>en</strong> de RMC-functie, het leerling<strong>en</strong>vervoer, de <strong>onderwijs</strong>huisvesting <strong>en</strong> in d<strong>en</strong>abije toekomst naar verwachting ook <strong>voor</strong> andere zak<strong>en</strong> die nauw sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong> metpass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong>, zoals de functie ‘begeleiding’ uit de AWBZ (in de WMO), de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> (inde Jeugdwet) <strong>en</strong> de gecombineerde regeling <strong>voor</strong> de onderkant van de arbeidsmarkt (in deParticipatiewet).Voor de volledige wetstekst <strong>en</strong> Memorie van Toelichting zie http://www.rijksoverheid.nl/onderwerp<strong>en</strong>/pass<strong>en</strong>d-<strong>onderwijs</strong>
24 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kaderConcept-Jeugdwet<strong>De</strong> concept- Jeugdwet, zoals die <strong>voor</strong>lag <strong>voor</strong> internetconsultatie, zou in 2015 moet<strong>en</strong> ingaan, <strong>en</strong><strong>voor</strong>ziet in e<strong>en</strong> dec<strong>en</strong>tralisatie van alle ondersteuning, hulp <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> <strong>en</strong> ouders naargeme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, zowel bestuurlijk als financieel. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn hierdoor beter in staat om integraalbeleid te ontwikkel<strong>en</strong> <strong>en</strong> maatwerk te bied<strong>en</strong>, afgestemd op de lokale situatie <strong>en</strong> uitgaand vande mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> de behoeft<strong>en</strong> van de individuele <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders. Door de verantwoordelijkheid<strong>voor</strong> e<strong>en</strong> positief opvoed- <strong>en</strong> opgroeiklimaat, <strong>voor</strong> prev<strong>en</strong>tie, <strong>voor</strong> vroegsignaleringtot <strong>en</strong> met de (zware) gespecialiseerde <strong>zorg</strong> <strong>en</strong> de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregel<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering bij geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> te legg<strong>en</strong>, wordt het makkelijker <strong>verbinding</strong><strong>en</strong> te mak<strong>en</strong>tuss<strong>en</strong> <strong>zorg</strong>, <strong>onderwijs</strong>, werk <strong>en</strong> inkom<strong>en</strong>, welzijn, sport <strong>en</strong> veiligheid.<strong>De</strong> concept-Jeugdwet legt alle verantwoordelijkheid <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>hulp, inclusief die <strong>voor</strong> deuitvoering van kinderbeschermingsmaatregel<strong>en</strong> <strong>en</strong> de <strong>jeugd</strong>reclassering, bij de ruim vierhonderdgeme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in Nederland. <strong>De</strong> vernieuwing betek<strong>en</strong>t ook de opheffing van het bestaande BureauJeugd<strong>zorg</strong> als toegangspoort tot <strong>zorg</strong>. <strong>De</strong> geme<strong>en</strong>te voert op grond van de nieuwe wet e<strong>en</strong>sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d beleid dat e<strong>en</strong>s in de vier jaar is vastgelegd in e<strong>en</strong> plan. Dat plan beschrijftonder meer de visie van de geme<strong>en</strong>te, de uitvoering van het beleid, waaronder regels over detoek<strong>en</strong>ning van individuele <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, de wijze van beoordeling <strong>en</strong> de afweging van e<strong>en</strong>toek<strong>en</strong>ning, de beoogde uitkomst<strong>en</strong>, de kwaliteitseis<strong>en</strong> <strong>en</strong> de medezegg<strong>en</strong>schap van kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong>opvoeders bij de uitvoering van <strong>jeugd</strong>hulp.In het geme<strong>en</strong>telijke plan <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>hulp, kinderbescherming <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering di<strong>en</strong>t(volg<strong>en</strong>s de concept-Jeugdwet) in ieder geval te word<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong>:a. wat de geme<strong>en</strong>telijke visie <strong>en</strong> doelstelling<strong>en</strong> zijn <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>hulp, kinderbeschermingsmaatregel<strong>en</strong> <strong>en</strong><strong>jeugd</strong>reclassering;b. hoe het sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de beleid betreff<strong>en</strong>de <strong>jeugd</strong>hulp, de uitvoering van de kinderbeschermingsmaatregel<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering zal word<strong>en</strong> uitgevoerd <strong>en</strong> welke acties in de door het plan bestrek<strong>en</strong> periodezull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ondernom<strong>en</strong>;c. welke resultat<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te in de door het plan bestrek<strong>en</strong> periode w<strong>en</strong>st te behal<strong>en</strong>;d. welke kwaliteitseis<strong>en</strong> aan de <strong>jeugd</strong>hulp zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gesteld, hoe sam<strong>en</strong>gewerkt wordt met anderekwaliteitseis<strong>en</strong>stell<strong>en</strong>de instanties, <strong>en</strong> hoe toezicht <strong>en</strong> handhaving ter zake zal word<strong>en</strong> geregeld;e. hoe wordt gewaarborgd dat de <strong>jeugd</strong>hulpaanbieder voldoet aan de eis<strong>en</strong> inzake de hoedanigheid <strong>en</strong> deverantwoordelijkheidstoedeling gesteld kracht<strong>en</strong>s artikel 4.1.2, tweede lid.f. op welke wijze wordt gewaarborgd dat de <strong>jeugd</strong>hulpaanbieder, de gecertificeerde instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong>de geme<strong>en</strong>te <strong>zorg</strong> drag<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> effectieve <strong>en</strong> laagdrempelige afhandeling van klacht<strong>en</strong> inzake<strong>jeugd</strong>hulpaanbieders;g. welke eis<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de medezegg<strong>en</strong>schap van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong>, hun ouders <strong>en</strong> pleegouders zull<strong>en</strong> geld<strong>en</strong> <strong>voor</strong><strong>jeugd</strong>hulpaanbieders die e<strong>en</strong> onderneming in stand houd<strong>en</strong> in de zin van artikel 1, eerste lid, onderdeel c,van de Wet op de ondernemingsrad<strong>en</strong>, waarin in de regel meer dan ti<strong>en</strong> person<strong>en</strong> werkzaam zijn;h. op welke wijze wordt <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong> in de vertrouw<strong>en</strong>spersoon bedoeld in artikel 2.2, eerste lid, onder i, <strong>en</strong> welketak<strong>en</strong> <strong>en</strong> bevoegdhed<strong>en</strong> deze vertrouw<strong>en</strong>spersoon krijgt;i. welke maatregel<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te<strong>raad</strong> <strong>en</strong> het college nem<strong>en</strong> om <strong>voor</strong> deg<strong>en</strong>e aan wie <strong>jeugd</strong>hulp wordtverle<strong>en</strong>d, keuzevrijheid te bied<strong>en</strong> met betrekking tot de activiteit<strong>en</strong> van die <strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong> rek<strong>en</strong>ing tehoud<strong>en</strong> met de godsdi<strong>en</strong>stige gezindheid, de lev<strong>en</strong>sovertuiging <strong>en</strong> de culturele achtergrond van de<strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong> zijn ouders;j. op welke wijze de geme<strong>en</strong>te<strong>raad</strong> <strong>en</strong> het college zich hebb<strong>en</strong> vergewist van de behoeft<strong>en</strong> van kleinedoelgroep<strong>en</strong>.
Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kader <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 25Jeugdhulp is dan: ondersteuning, hulp <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> aan <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders bij het<strong>voor</strong>kom<strong>en</strong>, stabiliser<strong>en</strong>, behandel<strong>en</strong> <strong>en</strong> opheff<strong>en</strong> van of omgaan met de gevolg<strong>en</strong> vanpsychische problem<strong>en</strong>, psycho-sociale problem<strong>en</strong> of gedragsproblem<strong>en</strong> van de <strong>jeugd</strong>ige ofopvoedingsproblem<strong>en</strong>.Het geme<strong>en</strong>telijke plan moet volg<strong>en</strong>s de nieuwe wet aangev<strong>en</strong> hoe de geme<strong>en</strong>te hetopvoedkundig klimaat in gezinn<strong>en</strong>, wijk<strong>en</strong>, buurt<strong>en</strong>, schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> kinderopvang versterkt, e<strong>en</strong>kwalitatief <strong>en</strong> kwantitatief toereik<strong>en</strong>d aanbod van de verschill<strong>en</strong>de vorm<strong>en</strong> van <strong>jeugd</strong>hulplaagdrempelig <strong>en</strong> herk<strong>en</strong>baar in stand houdt, advies geeft over het bepal<strong>en</strong> <strong>en</strong> inzett<strong>en</strong> vangew<strong>en</strong>ste <strong>zorg</strong> <strong>en</strong> per telefoon <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> adviseert over <strong>voor</strong>gelegde vrag<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> moete<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>te aangev<strong>en</strong> hoe ze beperking<strong>en</strong> in zelfredzaamheid <strong>en</strong> maatschappelijke participatievan <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> comp<strong>en</strong>seert om ze toch in staat te stell<strong>en</strong> volwaardig deel te nem<strong>en</strong> aande maatschappij.Ook het terrein van <strong>jeugd</strong>bescherming <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering is in de toekomst e<strong>en</strong> verantwoordelijkheidvan geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Dat houdt in dat e<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> verzoek kan indi<strong>en</strong><strong>en</strong> bijde Raad <strong>voor</strong> de kinderbescherming, als de geme<strong>en</strong>te tot het oordeel komt dat e<strong>en</strong> maatregelmet betrekking tot het gezag over de minderjarige is te overweg<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> gecertificeerdeorganisatie <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>bescherming neemt de uitvoering van e<strong>en</strong> door de kinderrechter uitgesprok<strong>en</strong>maatregel op zich. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> houd<strong>en</strong> daarnaast e<strong>en</strong> meldpunt huiselijk geweld <strong>en</strong>kindermishandeling in stand ev<strong>en</strong>als e<strong>en</strong> Verwijsindex.In de concept-Jeugdwet wordt ook gewez<strong>en</strong> op de verantwoordelijkheid van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>schoolbestur<strong>en</strong> om de individuele ondersteuning aan e<strong>en</strong> kind of gezin af te stemm<strong>en</strong> metandere <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> op het gebied van gezondheids<strong>zorg</strong>, <strong>onderwijs</strong>, <strong>jeugd</strong>hulp, maatschappelijkeondersteuning <strong>en</strong> werk <strong>en</strong> inkom<strong>en</strong>.<strong>De</strong> belangrijkste implicatie van de concept-Jeugdwet <strong>voor</strong> het <strong>onderwijs</strong> is dat de geme<strong>en</strong>teop overe<strong>en</strong>stemming gericht overleg (OOGO) di<strong>en</strong>t te voer<strong>en</strong> met de sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>in het primair- <strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>. Het geme<strong>en</strong>telijke Jeugdhulpplan (Visi<strong>en</strong>otitie <strong>en</strong>Plan van aanpak) kan pas word<strong>en</strong> vastgesteld door de geme<strong>en</strong>te<strong>raad</strong> nadat dat OOGO heeftplaatsgevond<strong>en</strong>. <strong>De</strong> VNG heeft bezwar<strong>en</strong> van bestuurlijke <strong>en</strong> juridische aard teg<strong>en</strong> de artikel<strong>en</strong>in het concept-wetsontwerp die hierover gaan, maar zegt ook dat geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> alle bereidheidhebb<strong>en</strong> om in het OOGO afsprak<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> met het <strong>onderwijs</strong>.Het OOGO is <strong>voor</strong>al van belang <strong>voor</strong> afstemming van de via de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> toegankelijke<strong>jeugd</strong>hulp met de ondersteuning die het <strong>onderwijs</strong> biedt in het kader van pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong><strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> één gezin, één plan-aanpak te kunn<strong>en</strong> realiser<strong>en</strong>.Voor de volledige wetstekst <strong>en</strong> Memorie van Toelichting zie http://www.rijksoverheid.nl/onderwerp<strong>en</strong>/<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>/nieuw-stelsel-<strong>zorg</strong>-<strong>voor</strong>-de-<strong>jeugd</strong>Overige <strong>voor</strong>g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> wetgeving met betrekking tot JeugdNaast de wetgeving <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de concept-Jeugdwet zijn er nog twee <strong>voor</strong> Jeugdbelangrijke aanpassing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> wetgeving <strong>voor</strong>gesteld in het vorige Kabinet <strong>en</strong> overg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>in het Regeerakkoord Rutte 2. Dat zijn:• de functie ‘begeleiding’ vanuit de AWBZ dec<strong>en</strong>traliser<strong>en</strong> naar geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> (via de WMO);• het sam<strong>en</strong>voeg<strong>en</strong> <strong>en</strong> dec<strong>en</strong>traliser<strong>en</strong> naar geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> viertal wett<strong>en</strong> <strong>voor</strong> deonderkant van de arbeidsmarkt in de Participatiewet.
26 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 2 - Wettelijk kaderBegeleiding uit de AWBZ naar geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>De</strong> extramurale AWBZ-functie ‘Begeleiding’ wordt gedec<strong>en</strong>traliseerd naar geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Hetdoel van ‘begeleiding’ is het bevorder<strong>en</strong>, het behoud of het comp<strong>en</strong>ser<strong>en</strong> van zelfredzaamheidvan burgers met e<strong>en</strong> beperking. Dit is inclusief het vervoer dat aan de begeleidingsactiviteit<strong>en</strong>is verbond<strong>en</strong>. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ook verantwoordelijk <strong>voor</strong> het kortdur<strong>en</strong>d verblijf(bij<strong>voor</strong>beeld logeer<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> verstandelijke beperking). <strong>De</strong>begeleiding die wordt gegev<strong>en</strong> aan m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die intramuraal in e<strong>en</strong> instelling verblijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> dieaan zogehet<strong>en</strong> verblijfs-geïndiceerd<strong>en</strong> die extramuraal won<strong>en</strong>, zoud<strong>en</strong> in dat <strong>voor</strong>stel in deAWBZ blijv<strong>en</strong>Onder de functie ‘begeleiding’ gaat e<strong>en</strong> veelvoud aan activiteit<strong>en</strong> schuil. Binn<strong>en</strong> begeleidingwordt onderscheid gemaakt tuss<strong>en</strong> ‘begeleiding individueel’ (bijv. woonbegeleiding ofthuisbegeleiding) <strong>en</strong> ‘begeleiding groep’ (bijv. dagbesteding). Onder de doelgroep die nubegeleiding ontvangt in de AWBZ vall<strong>en</strong> ook <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> fysieke -, verstandelijke- ofe<strong>en</strong> psychische of psychiatrische beperking.E<strong>en</strong> deel van die begeleiding vindt plaats in het <strong>onderwijs</strong>, via e<strong>en</strong> PGB of in natura. Meestalbetreft dit kinder<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> cluster 3-school, in mindere mate in e<strong>en</strong> cluster 4-school <strong>en</strong> in nogmindere mate kinder<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> cluster 3-indicatie <strong>en</strong> LGF in het regulier <strong>onderwijs</strong>.Het CIZ indiceert nu nog <strong>voor</strong> deze begeleiding. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> organiser<strong>en</strong> straks de toegang totdie begeleiding.Ook dit wets<strong>voor</strong>stel sluit aan bij de visie van het kabinet dat <strong>zorg</strong> <strong>en</strong> ondersteuning dicht bijde burgers, via geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, georganiseerd moet word<strong>en</strong>.ParticipatiewetWat eerder bek<strong>en</strong>d was onder de noemer wetgeving Werk<strong>en</strong> naar Vermog<strong>en</strong> is in hetRegeerakkoord van het nieuwe kabinet-Rutte opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> onder de titel “Participatiewet”, inte voer<strong>en</strong> op 1 januari 2014. Het betreft e<strong>en</strong> integrale regeling <strong>voor</strong> de gehele onderkant vande arbeidsmarkt. <strong>De</strong> Wet Werk <strong>en</strong> Bijstand, de Wajong, de Wet Sociale Werk<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing <strong>en</strong> deWet Invester<strong>en</strong> in Jonger<strong>en</strong> (inmiddels per 1/1/2012 afgeschaft) word<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>gevoegd tot éénnieuwe Participatiewet, waarin meedo<strong>en</strong> naar vermog<strong>en</strong> het uitgangspunt blijft. Het kabinetontwerpt e<strong>en</strong> quotumregeling <strong>voor</strong> het in di<strong>en</strong>st nem<strong>en</strong> van arbeidsgehandicapt<strong>en</strong> doorgrotere werkgevers. Naarmate het aantal plaats<strong>en</strong> in de sociale werk<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing afneemt,neemt het aantal reguliere plaats<strong>en</strong> <strong>voor</strong> arbeidsgehandicapt<strong>en</strong> toe.Belangrijkste doel<strong>en</strong> ervan zijn: het realiser<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> hogere participatieg<strong>raad</strong>, emancipatievan specifieke doelgroep<strong>en</strong> <strong>en</strong> het realiser<strong>en</strong> van bezuiniging<strong>en</strong>. <strong>De</strong> Participatiewet moethet <strong>voor</strong> werkgevers aantrekkelijker mak<strong>en</strong> om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> arbeidsbeperking in di<strong>en</strong>stte nem<strong>en</strong>, waarmee <strong>voor</strong> h<strong>en</strong> de kans op werk groter moet word<strong>en</strong>. Jonggehandicapt<strong>en</strong>die gedeeltelijk kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>, moet<strong>en</strong> dan ondersteuning krijg<strong>en</strong> van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Jonggehandicapt<strong>en</strong> die volledig <strong>en</strong> blijv<strong>en</strong>d arbeidsongeschikt zijn, blijv<strong>en</strong> onder de Wajongvall<strong>en</strong>.Ook geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> in de geest van deze <strong>voor</strong>g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> wetgeving bezig om zo veelmogelijk m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> aan het werk te krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> met regionale sam<strong>en</strong>werking op de arbeidsmarkt.<strong>De</strong> VNG is daarom gestart met e<strong>en</strong> Bestuurlijk ondersteuningsprogramma Werk<strong>en</strong> aanwerk.
Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 27Bouwste<strong>en</strong> 3Proces <strong>en</strong>strategie
28 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategieBouwste<strong>en</strong> 3Proces <strong>en</strong>strategieWaar gaat het om in deze bouwste<strong>en</strong>? Sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>, schoolbestur<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> elkaar nodig. Zij kunn<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk meer totstand br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> dan alle<strong>en</strong>. Mits er sprake is van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke missie, mitsde rolverdeling helder is, mits er e<strong>en</strong> efficiënte <strong>en</strong> effectieve overlegstructuur isingericht <strong>en</strong> mits m<strong>en</strong> de vinger aan de pols <strong>en</strong> elkaar aan de afsprak<strong>en</strong> houdt.<strong>De</strong> wet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> zet in op int<strong>en</strong>sivering van het partnerschap tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>, onder meer met e<strong>en</strong> verplichting om Op Overe<strong>en</strong>steming Gericht Overleg(OOGO) te voer<strong>en</strong> over het ondersteuningsplan. Maar het OOGO <strong>en</strong> ook het definitieve ondersteuningsplandi<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong>al gezi<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> als de uitkomst<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> proces van naderek<strong>en</strong>nismaking, afstemming, overleg <strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> mak<strong>en</strong>. Dat proces <strong>en</strong> de bijbehor<strong>en</strong>destrategie kom<strong>en</strong> in deze bouwste<strong>en</strong> aan bod.Inspiratie<strong>De</strong> invoering van de wet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de spoedig daarop volg<strong>en</strong>de dec<strong>en</strong>tralisatievan de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> creëert nieuwe verhouding<strong>en</strong> <strong>en</strong> nieuwe mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> om de hand<strong>en</strong> ine<strong>en</strong> te slaan rond de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong>, jonger<strong>en</strong> <strong>en</strong>gezinn<strong>en</strong>. Zij kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> moet<strong>en</strong> de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> op pad. In de (concept) wettekst<strong>en</strong>word<strong>en</strong> de richting <strong>en</strong> <strong>en</strong>kele verplichting<strong>en</strong> aangegev<strong>en</strong>. Maar met de juiste strategie op zakis er veel meer mogelijk. Uitgangspunt<strong>en</strong> zijn:• Overbrugg<strong>en</strong>, verbind<strong>en</strong> <strong>en</strong> verdiep<strong>en</strong>: partij<strong>en</strong> zijn mogelijk g<strong>en</strong>eigd om zich in eersteinstantie op hun core business te richt<strong>en</strong>, dat wil zegg<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> op de vorming<strong>en</strong> inrichting van sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> op consequ<strong>en</strong>ties van d<strong>en</strong>ader<strong>en</strong>de transitie. Tegelijkertijd realiseert m<strong>en</strong> zich dat gezam<strong>en</strong>lijk optrekk<strong>en</strong> w<strong>en</strong>selijk<strong>en</strong> noodzakelijk is. Dat betek<strong>en</strong>t dat partij<strong>en</strong> elkaar moet<strong>en</strong> opzoek<strong>en</strong>, dat cultuur- <strong>en</strong>faseverschill<strong>en</strong> overbrugd moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, dat inhoudelijke <strong>en</strong> organisatorische <strong>verbinding</strong><strong>en</strong>moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangegaan <strong>en</strong> dat de bestaande sam<strong>en</strong>werking verbreed <strong>en</strong> verdieptmoet word<strong>en</strong>;• Op tijd beginn<strong>en</strong>: eerst het eig<strong>en</strong> huis op orde is e<strong>en</strong> <strong>voor</strong> de hand ligg<strong>en</strong>d startpunt. Maarook de sam<strong>en</strong>werking begint vandaag. <strong>De</strong> klok loopt, het tijdpad <strong>voor</strong> de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>is bepaald. Het is zaak de <strong>voor</strong>bereidingstijd die nu nog rest van het begin af aan goedte b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong> <strong>en</strong> voldo<strong>en</strong>de rust <strong>en</strong> ruimte in het traject in te bouw<strong>en</strong> om elkaar te ler<strong>en</strong>k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>, de b<strong>en</strong>odigde informatie te verzamel<strong>en</strong> <strong>en</strong> te analyser<strong>en</strong>, mogelijkhed<strong>en</strong> af tetast<strong>en</strong> <strong>en</strong> doel<strong>en</strong> te bepal<strong>en</strong>.
Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 29• Van wat moet naar wat kan: de wettelijke verplichting<strong>en</strong> <strong>voor</strong> sam<strong>en</strong>werking over <strong>en</strong> weerbied<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goed startpunt. Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> word<strong>en</strong> met de spiegelwetgeving innieuwe verhouding<strong>en</strong> als gelijkwaardige partners t<strong>en</strong> opzichte van elkaar gepositioneerd. Datbiedt e<strong>en</strong> goede basis om de gezam<strong>en</strong>lijke ag<strong>en</strong>da <strong>en</strong> ambities de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> verder uit tebouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> vorm te gev<strong>en</strong>.• Voortbouw<strong>en</strong> op wat er al is: vanzelfsprek<strong>en</strong>d. In veel gevall<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong>geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> elkaar al wet<strong>en</strong> te vind<strong>en</strong>, bij<strong>voor</strong>beeld in het kader van de lokale <strong>en</strong> regionaleeducatieve ag<strong>en</strong>da (LEA, REA). <strong>De</strong> afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> heeft het thema <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong> daare<strong>en</strong> steeds promin<strong>en</strong>tere plek gekreg<strong>en</strong> <strong>en</strong> in e<strong>en</strong> aantal regio’s zijn <strong>jeugd</strong><strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong><strong>zorg</strong>partners ook al bij dat overleg aangeschov<strong>en</strong>, bij<strong>voor</strong>beeld in het kader van <strong>voor</strong>tijdigeschoolverlat<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of de lokale <strong>en</strong> regionale educatieve ag<strong>en</strong>da (LEA, REA).Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong><strong>De</strong> ambitie is om <strong>voor</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> handvatt<strong>en</strong> te bied<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> effectieve<strong>en</strong> efficiënte sam<strong>en</strong>werking. Schol<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> veelheid aan maatschappelijkeontwikkeling<strong>en</strong> die dagelijks met leerling<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders de school binn<strong>en</strong>kom<strong>en</strong>. <strong>De</strong> geme<strong>en</strong>te is,als meest nabije overheid, bij uitstek de partij die grip heeft op die omgeving <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> kan drag<strong>en</strong><strong>voor</strong> e<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>de ket<strong>en</strong> van <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> beid<strong>en</strong> bevordert dekans<strong>en</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonger<strong>en</strong> bij het opgroei<strong>en</strong>, ondersteuning<strong>en</strong> van ouders bij het opvoed<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> elk kind.Waarom invester<strong>en</strong> in proces <strong>en</strong> strategie? Omdat dat onder meer de volg<strong>en</strong>de opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> kanoplever<strong>en</strong>:• U krijgt zicht op het speelveld <strong>en</strong> leert uw medespelers (beter) k<strong>en</strong>n<strong>en</strong>;• U bouwt mee aan de sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>da van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>;• U richt e<strong>en</strong> overlegstructuur in die past bij uw ambities <strong>en</strong> mogelijkhed<strong>en</strong>;• U formuleert visie <strong>en</strong> doel<strong>en</strong> <strong>en</strong> bepaalt hoe u de <strong>voor</strong>tgang <strong>en</strong> resultat<strong>en</strong> wilt volg<strong>en</strong>.Informatie<strong>De</strong> informatie die in deze bouwste<strong>en</strong> aan de orde komt, is als volgt ingedeeld:1. Sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>da;2. Speelveld & spelers;3. Rolverdeling;4. Overlegstructuur;5. Streefniveaus;6. Resultat<strong>en</strong> in beeld.<strong>De</strong> sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>daMet de invoering van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de dec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> word<strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong><strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk verantwoordelijk <strong>voor</strong> de afstemming tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>ondersteuning<strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonger<strong>en</strong>. Naast duidelijk onderscheid<strong>en</strong> eig<strong>en</strong>verantwoordelijkhed<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> de partners e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk belang <strong>en</strong> e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke verantwoordelijkheid:het <strong>zorg</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong> sam<strong>en</strong>hang tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>ondersteuning in de school <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong><strong>en</strong>welzijns<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, opvoedings- <strong>en</strong> opgroeiondersteuning <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp buit<strong>en</strong> de school.Maar ook in bredere zin, bij<strong>voor</strong>beeld t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van onderwerp<strong>en</strong> als <strong>voor</strong>- <strong>en</strong> vroegschoolseeducatie, <strong>voor</strong>tijdig schoolverlat<strong>en</strong> <strong>en</strong> de overgang <strong>onderwijs</strong>-arbeidsmarkt zijn ze <strong>voor</strong> e<strong>en</strong>optimale opbr<strong>en</strong>gst op elkaar aangewez<strong>en</strong>.
30 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie3-kolomm<strong>en</strong>schema <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>da<strong>jeugd</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>zorg</strong>schoolbestur<strong>en</strong>• leerplicht• <strong>onderwijs</strong>huisvesting• leerling<strong>en</strong>vervoer• <strong>onderwijs</strong>achterstand<strong>en</strong>• aansluiting arbeidsmarkt• prev<strong>en</strong>tief <strong>jeugd</strong>beleid• <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>• wmo-functies (o.a.dec<strong>en</strong>tralisatiebegeleiding)• Na dec<strong>en</strong>tralisatie<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>:- Jeugdhulp- toegang totkinderbescherming <strong>en</strong><strong>jeugd</strong>reclassering• sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>de<strong>onderwijs</strong>-,ondersteunings- <strong>en</strong>hulpstructuur <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>- prev<strong>en</strong>tie- signalering- beoordeling- toewijzing- ondersteuning/hulpaanbod• overgang<strong>en</strong> <strong>voor</strong>schoolspo-vo-mbo• consequ<strong>en</strong>ties <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong><strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong>leerling<strong>en</strong>vervoer• consequ<strong>en</strong>ties <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong><strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong><strong>onderwijs</strong>huisvesting• teg<strong>en</strong>gaan <strong>voor</strong>tijdigschoolverlat<strong>en</strong> <strong>en</strong>• aanpak thuiszitters• aansluiting <strong>onderwijs</strong> –arbeidsmarkt V(S)O <strong>en</strong>MBOsam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>PO</strong> <strong>en</strong> VO beschrev<strong>en</strong> inondersteuningsplan• dekk<strong>en</strong>d aanbod vanbasis- <strong>en</strong> extraondersteuning• verdeling, besteding <strong>en</strong>toewijzing van middel<strong>en</strong><strong>voor</strong> ondersteuning• procedure <strong>en</strong> criteria<strong>voor</strong> toelaatbaarheid (V)SO <strong>en</strong> sbao• plaatsing <strong>en</strong>terugplaatsing• beoogde <strong>en</strong> bereiktekwantitatieve <strong>en</strong>kwalitatieve resultat<strong>en</strong>• informer<strong>en</strong> ouders• ondersteuningsplann<strong>en</strong><strong>PO</strong> <strong>en</strong> VO afstemm<strong>en</strong>
Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 31Van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke missie …<strong>De</strong> ess<strong>en</strong>tie van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke missie is dat geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, schol<strong>en</strong>, <strong>zorg</strong>instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong>overige partners de kracht<strong>en</strong> bundel<strong>en</strong>, onder één noemer br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> <strong>en</strong> elkaar versterk<strong>en</strong> inplaats van elkaar beconcurrer<strong>en</strong>. Oftewel operer<strong>en</strong> vanuit één gezam<strong>en</strong>lijke, sectoroverschrijd<strong>en</strong>devisie waarin het kind <strong>en</strong> de jongere <strong>en</strong> hun ouders/gezin c<strong>en</strong>traal staan. Op hoofdlijn<strong>en</strong>betek<strong>en</strong>t dat dat de partij<strong>en</strong> zich gezam<strong>en</strong>lijk inspann<strong>en</strong> om kinder<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede start tebied<strong>en</strong>, overdracht <strong>en</strong> overgang<strong>en</strong> goed te regel<strong>en</strong>, problem<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitval zoveel mogelijk te<strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> <strong>en</strong> daar waar nodig adequate ondersteuning te bied<strong>en</strong> in <strong>en</strong> rond de schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> in<strong>en</strong> rond het gezin.… naar e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke ag<strong>en</strong>daIn het 3-kolomm<strong>en</strong>schema zijn de thema’s, waarop geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> elkaar(kunn<strong>en</strong>) treff<strong>en</strong>, sam<strong>en</strong>gevat. <strong>De</strong> thema’s zijn onderverdeeld in drie categorieën om duidelijkte mak<strong>en</strong> welke thema’s primair bij één van beide partners ligg<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke thema’s op hetsnijvlak van beide partners ligg<strong>en</strong>. Ook wanneer de wetgeving de primaire uitvoeringstaakbij één partij legt, ligt het thema vaak op het snijvlak <strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> partij<strong>en</strong> elkaar nadrukkelijknodig bij de uitvoering. Aan de linkerkant van het schema treft u de verantwoordelijkhed<strong>en</strong>van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> aan, rechts die van de schoolbestur<strong>en</strong>. <strong>De</strong> midd<strong>en</strong>kolom bevat de sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>da,dat wil zegg<strong>en</strong> de onderwerp<strong>en</strong> waarop de beide partij<strong>en</strong> elkaar treff<strong>en</strong>. <strong>De</strong>invulling van de ag<strong>en</strong>da is maatwerk <strong>en</strong> evolueert. Afhankelijk van de omstandighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> deontwikkeling<strong>en</strong> in de regio zull<strong>en</strong> bepaalde ag<strong>en</strong>dapunt<strong>en</strong> prioriteit krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de loop dertijd zull<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>dapunt<strong>en</strong> word<strong>en</strong> toegevoegd of geschrapt. <strong>De</strong> ag<strong>en</strong>da wordt in onderlingoverleg opgesteld, beide partij<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> onderwerp<strong>en</strong> ag<strong>en</strong>der<strong>en</strong>.Bespreekpunt<strong>en</strong> <strong>voor</strong> het OOGO<strong>De</strong> sam<strong>en</strong>werkingsag<strong>en</strong>da wordt in belangrijke mate bepaald door het ondersteuningsplanvan het sam<strong>en</strong>werkingsverband (of de <strong>voor</strong>lopers daarvan in conceptvorm) <strong>en</strong> de consequ<strong>en</strong>tiesdaarvan <strong>voor</strong> het geme<strong>en</strong>telijk beleid <strong>en</strong> omgekeerd door (de <strong>voor</strong>nem<strong>en</strong>s <strong>voor</strong>) hetgeme<strong>en</strong>telijk beleid <strong>en</strong> de impact daarvan op de plann<strong>en</strong> van de sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>. Inhet instrum<strong>en</strong>t Bespreekpunt<strong>en</strong> zijn beide zak<strong>en</strong> op onderwerp gerangschikt.
32 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategieOnderdel<strong>en</strong> ondersteuningsplan<strong>De</strong> manier waarop e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>dgeheel van <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> extraondersteuning binn<strong>en</strong> <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> schol<strong>en</strong>wordt georganiseerd.Procedure <strong>en</strong> criteria over verdeling, besteding<strong>en</strong> toewijzing van middel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> extraondersteuning.Afsprak<strong>en</strong> over overdracht van middel<strong>en</strong> naarSBAO <strong>en</strong> SO.Procedure <strong>en</strong> criteria <strong>voor</strong> de plaatsingvan leerling<strong>en</strong> op speciale schol<strong>en</strong> <strong>voor</strong>basis<strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> speciaal <strong>onderwijs</strong>.Procedure <strong>en</strong> beleid <strong>voor</strong> terugplaatsing<strong>en</strong> overplaatsing naar basis<strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong><strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>.Beoogde <strong>en</strong> bereikte kwalitatieve <strong>en</strong>kwantitatieve resultat<strong>en</strong> van het <strong>onderwijs</strong>aan leerling<strong>en</strong> die extra ondersteuning nodighebb<strong>en</strong>.<strong>De</strong> manier waarop ouders word<strong>en</strong>geïnformeerd over de <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> extraondersteuning in het sam<strong>en</strong>werkingsverband.Mogelijke bespreekpunt<strong>en</strong> vanuit geme<strong>en</strong>telijk beleid• Is er e<strong>en</strong> dekk<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong>aanbod? Zijn er thuiszitters? Is er veelgr<strong>en</strong>sverkeer?• Welke hulp in <strong>en</strong> om de school is gew<strong>en</strong>st ? (<strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>,schoolmaatschappelijk werk etc.)• Hoe kan het prev<strong>en</strong>tieve aanbod in geme<strong>en</strong>te/wijk verbond<strong>en</strong> word<strong>en</strong> metde basisondersteuning in schol<strong>en</strong>?• Hoe kan de beoordeling van signal<strong>en</strong> door <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulpintegraal/multidisciplinair aangepakt word<strong>en</strong>?• Hoe is de aansluiting tuss<strong>en</strong> de ondersteuningsstructuur in de school <strong>en</strong>de lichte <strong>en</strong> zware <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>?• Welke ondersteuningsarrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>/tuss<strong>en</strong><strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> zijn erbeschikbaar <strong>voor</strong> lichte hulp?• Hoe wordt de doorgaande lijn <strong>voor</strong>schools-<strong>PO</strong>-VO-MBO gewaarborgd?• Wat zijn de verwachte consequ<strong>en</strong>ties <strong>voor</strong> <strong>onderwijs</strong>huisvesting (ooktuss<strong>en</strong><strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>)?• Wat zijn de verwachte consequ<strong>en</strong>ties <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong>vervoer?• Hoe wordt de aansluiting tuss<strong>en</strong> het v(s)o <strong>en</strong> de onderkant van de arbeidsmarktversterkt?• Welke middel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ingezet <strong>voor</strong> basisondersteuning/prev<strong>en</strong>tieve <strong>zorg</strong> in <strong>en</strong> om de school? (bij<strong>voor</strong>beeld <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>)• Welke middel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> ingezet <strong>voor</strong> lichte hulp <strong>en</strong> ondersteuning?(bijv. schoolmaatschappelijk werk)• Zijn er middel<strong>en</strong> <strong>voor</strong> project<strong>en</strong> <strong>en</strong> experim<strong>en</strong>t<strong>en</strong> met betrekking totafstemming <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp?• Wat zijn de gevolg<strong>en</strong> van deze procedures? Zijn er thuiszitters?• Welke koppeling is er met procedures <strong>voor</strong> toewijz<strong>en</strong> van opvoed- <strong>en</strong>opgroeiondersteuning• Hoe wordt afgestemd met het toewijz<strong>en</strong> van lichte <strong>en</strong> zwaardere<strong>jeugd</strong>hulp?• Hoe kan e<strong>en</strong> integrale toewijzing van ondersteuning <strong>en</strong> hulp word<strong>en</strong>georganiseerd?• Wat zijn de beoogde kwalitatieve <strong>en</strong> kwantitatieve resultat<strong>en</strong> (bij<strong>voor</strong>beeldm.b.t. thuiszitters, <strong>voor</strong>tijdig schoolverlaters, startkwalificaties, instroomin de Wajong etc)• Wat zijn beoogde kwalitatieve <strong>en</strong> kwantitatieve resultat<strong>en</strong> m.b.t. <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong><strong>jeugd</strong>?• Welke lokale <strong>en</strong> regionale k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> zijn beschikbaar?• Wat zijn streefcijfers?• Hoe kan de informatie<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing word<strong>en</strong> afgestemd met de geme<strong>en</strong>telijke<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> (CJG, WMO-loket, <strong>en</strong>z.)?• Welke afsprak<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gemaakt om op casusniveau de verplichteafstemming vorm te gev<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoeword<strong>en</strong> ouders hierbij betrokk<strong>en</strong>?• Hoe mak<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>- <strong>en</strong> welzijnspartners de behoeft<strong>en</strong> van<strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders leid<strong>en</strong>d?
38 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategieVan belang in dit verband is dat de verantwoordingssystematiek drastisch wijzigt; niet meergericht op aantall<strong>en</strong> verrichting<strong>en</strong>, maar op de output <strong>voor</strong> jonger<strong>en</strong>/ouders.Voorbeeld<strong>en</strong> van procesdoel<strong>en</strong>• ieder kind in beeld;• prev<strong>en</strong>tie als startpunt;• vroegtijdig signaler<strong>en</strong> van ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong>;• vindplaats is werkplaats;• laagdrempelige <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig toegankelijke hulp;• versterk<strong>en</strong> van eig<strong>en</strong> kracht van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders;• één gezin, één plan (<strong>en</strong> één budget)• met <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders <strong>en</strong> niet over h<strong>en</strong>;• ontwikkelingsperspectief vaststell<strong>en</strong>;• integrale beoordeling <strong>en</strong> toewijzing van ondersteuning <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong> ouders.Voorbeeld<strong>en</strong> van outputindicator<strong>en</strong>• minder vertraging<strong>en</strong> in schoolloopban<strong>en</strong>;• afname van het aantal <strong>voor</strong>tijdig schoolverlaters;• minder specialistische (<strong>onderwijs</strong>-)<strong>zorg</strong> nodig;• afname van het aantal thuiszitters;• afname aantal kinder<strong>en</strong> met (dure) specialistische <strong>zorg</strong>;• stijging van welbevind<strong>en</strong> van leerling<strong>en</strong>;• meer jonger<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> startkwalificatie;• minder <strong>jeugd</strong>werkloosheid;• minder opvoedingsonmacht bij ouders.K<strong>en</strong>getall<strong>en</strong>Bij k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> draait het om inzicht krijg<strong>en</strong> in het regionale aanbod <strong>en</strong> leerlingstrom<strong>en</strong>.Op basis daarvan kunn<strong>en</strong> beleid <strong>en</strong> uitvoering word<strong>en</strong> bepaald <strong>en</strong> bijgestuurd. Per sam<strong>en</strong>werkingsverbandzijn k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> over aantall<strong>en</strong> leerling<strong>en</strong> <strong>en</strong> leerlingstrom<strong>en</strong> beschikbaar.<strong>De</strong>ze gegev<strong>en</strong>s kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangevuld met <strong>onderwijs</strong>data, bij<strong>voor</strong>beeld door per V(SO)-vestiging de aantall<strong>en</strong> leerling<strong>en</strong> per cluster (1 t/m 4) in beeld te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>. Tot slot kunn<strong>en</strong>natuurlijk ook schol<strong>en</strong> zelf gegev<strong>en</strong>s lever<strong>en</strong>. Door het combiner<strong>en</strong> van bov<strong>en</strong>staandegegev<strong>en</strong>s kunn<strong>en</strong> per sam<strong>en</strong>werkingsverband de belangrijkste k<strong>en</strong>getall<strong>en</strong> in kaart word<strong>en</strong>gebracht: Het aanbod aan (V)SO-instelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> bov<strong>en</strong>schoolse <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>; Het aantalleerling<strong>en</strong> dat (per (V)SO-instelling) staat ingeschrev<strong>en</strong>, uitgesplitst naar cluster (schooljaar2011/12); Waar zij vandaan kom<strong>en</strong>, oftewel het voedingsgebied van de instelling.
Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 39MonitoringE<strong>en</strong> monitor <strong>voor</strong>ziet de partij<strong>en</strong> tijd<strong>en</strong>s de rit van sturingsinformatie <strong>en</strong> kan gebruikt word<strong>en</strong><strong>voor</strong> e<strong>en</strong> inhoudelijke verantwoording aan het einde van de rit. <strong>De</strong> resultat<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> antwoordop de basisvrag<strong>en</strong>: Do<strong>en</strong> we de goede ding<strong>en</strong>? Do<strong>en</strong> we de ding<strong>en</strong> goed? Wat levert het op<strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> jonger<strong>en</strong>? Om deze basisvrag<strong>en</strong> gericht te beantwoord<strong>en</strong> in de monitor moeteerst het beleid van de partij<strong>en</strong> expliciet word<strong>en</strong> gemaakt. Anders gezegd: Welke activiteit<strong>en</strong>moet<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> aan het bereik<strong>en</strong> van welke doelstelling<strong>en</strong>? E<strong>en</strong> analysemodel kan daar<strong>voor</strong>behulpzaam zijn.Met e<strong>en</strong> nulmeting kan regiobreed de uitgangssituatie weer word<strong>en</strong> gegev<strong>en</strong>. <strong>De</strong>ze gegev<strong>en</strong>sbied<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goede basis <strong>voor</strong> het gezam<strong>en</strong>lijke vaststell<strong>en</strong> van streefdoel<strong>en</strong>. Met jaarlijksevervolgmeting<strong>en</strong> kan de monitor inzicht bied<strong>en</strong> in het bereik van de streefdoel<strong>en</strong> <strong>en</strong> de matewaarin de verschill<strong>en</strong>de programma’s <strong>en</strong> project<strong>en</strong> hieraan bijdrag<strong>en</strong>. Ess<strong>en</strong>tieel is dat zoveel mogelijk gebruik wordt gemaakt van bestaande data zodat de partners niet onnodigword<strong>en</strong> belast. Veel gegev<strong>en</strong>s zijn al landelijk verzameld <strong>en</strong> e<strong>en</strong>voudig verkrijgbaar, bij<strong>voor</strong>beeldvia: CBS Statline, Lokale <strong>jeugd</strong>spiegel, RIVM <strong>zorg</strong>atlas, DUO, Onderwijsinspectie <strong>en</strong> deVSV-verk<strong>en</strong>ner. Daarnaast kan gebruik word<strong>en</strong> gemaakt van informatie die in het kader vanander onderzoek is verzameld, bij<strong>voor</strong>beeld van de GGD, Bureau Jeugd<strong>zorg</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>aanbieders.Ook kan word<strong>en</strong> aangeslot<strong>en</strong> bij de registraties van de verschill<strong>en</strong>de organisaties (bij<strong>voor</strong>beeldCJG, ZAT <strong>en</strong> de afzonderlijke geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>). Natuurlijk kan ook aanvull<strong>en</strong>de informatie word<strong>en</strong>verzameld, bij<strong>voor</strong>beeld door middel van consultaties (<strong>en</strong>quêtering, interviews) van jonger<strong>en</strong>zelf, ouders <strong>en</strong> professionals.
40 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 3 - Proces <strong>en</strong> strategie
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 41Bouwste<strong>en</strong> 4Inhoud
42 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - InhoudBouwste<strong>en</strong> 4Inhoud<strong>De</strong>ze bouwste<strong>en</strong> biedt inspiratie, mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong> <strong>en</strong> relevanteinformatie over de inhoud van het gesprek tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>over de afstemming van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>.Inspiratie<strong>De</strong> nieuwe beleids<strong>voor</strong>nem<strong>en</strong>s rond <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> bied<strong>en</strong>zowel <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun gezinn<strong>en</strong>, als <strong>voor</strong> schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> interessante kans<strong>en</strong><strong>voor</strong> snellere <strong>en</strong> pass<strong>en</strong>der ondersteuning wanneer dat nodig is. <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> wil meer<strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de extra ondersteuning bied<strong>en</strong> die pass<strong>en</strong> bij hun behoeft<strong>en</strong> <strong>en</strong>mogelijkhed<strong>en</strong>, in e<strong>en</strong> zo licht mogelijke setting, door schol<strong>en</strong> in sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>daar<strong>voor</strong> sam<strong>en</strong> verantwoordelijk te mak<strong>en</strong>. <strong>De</strong> transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> beoogt <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hunouders/gezinn<strong>en</strong> zo snel <strong>en</strong> licht mogelijk te ondersteun<strong>en</strong> of hulp te bied<strong>en</strong> om het zelf weeraan te kunn<strong>en</strong>, door de zwaardere <strong>jeugd</strong>hulp (inclusief de Jeugd-GGZ, kinderbescherming <strong>en</strong><strong>jeugd</strong>reclassering) in te voeg<strong>en</strong> in of toegankelijk te mak<strong>en</strong> via het lokale hulpaanbod <strong>voor</strong><strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong>/gezinn<strong>en</strong>, onder verantwoordelijkheid van (sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>de) geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Beide ontwikkeling<strong>en</strong> gaan uit van e<strong>en</strong> nieuwe b<strong>en</strong>adering van ondersteuning <strong>en</strong> hulp, opschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarbuit<strong>en</strong>.• Vroegtijdig ondersteun<strong>en</strong> van de eig<strong>en</strong> kracht van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders (in plaats vanovernem<strong>en</strong>);• Kijk<strong>en</strong> naar mogelijkhed<strong>en</strong>, kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> oplossing<strong>en</strong> (in plaats van problem<strong>en</strong> <strong>en</strong>beperking<strong>en</strong>);• Importer<strong>en</strong> van ondersteuning (in plaats van verwijz<strong>en</strong> <strong>en</strong> exporter<strong>en</strong> van het kind/gezinmet e<strong>en</strong> probleem);• Integraal beoordel<strong>en</strong> van meervoudige ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong>, dicht bij de signaleringsplaats(in plaats van in aparte, verre indicatiecommissies);• Vaststell<strong>en</strong> van ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met jonger<strong>en</strong>, ouders <strong>en</strong> opvoedprofessionals(in plaats van over hun hoofd<strong>en</strong> he<strong>en</strong>);• Snel <strong>en</strong> nabij bied<strong>en</strong> van pass<strong>en</strong>de ondersteuning (in plaats van slagboomdiagnostiek <strong>en</strong>indicatiestelling);• Integrale ondersteuning in/door (speciaal) <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>ing in éénarrangem<strong>en</strong>t (in plaats van specialistische hulp <strong>voor</strong> geïsoleerde problem<strong>en</strong>);• Ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van kind/ouders zijn leid<strong>en</strong>d (in plaats van hulpaanbod <strong>en</strong>instellingsbelang<strong>en</strong>).<strong>De</strong> gelijke focus <strong>en</strong> ongeveer gelijktijdige fasering mak<strong>en</strong> het <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>/ sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> mogelijk om sam<strong>en</strong> e<strong>en</strong> echt afgestemde, pass<strong>en</strong>de <strong>en</strong>sluit<strong>en</strong>de <strong>zorg</strong>structuur <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> te realiser<strong>en</strong>. Aan h<strong>en</strong> de taak om dit snel op te pakk<strong>en</strong> omdeze kans <strong>en</strong> uitdaging waar te mak<strong>en</strong>.
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 43Mogelijke opbr<strong>en</strong>gst<strong>en</strong>Wanneer <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de dec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> in sam<strong>en</strong>hang word<strong>en</strong>aangepakt <strong>en</strong> uitgevoerd is er belangrijke winst te behal<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders/gezinn<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong> schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>.Voor <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders/gezinn<strong>en</strong>:• Ouders (<strong>en</strong> kind) word<strong>en</strong> actief betrokk<strong>en</strong> bij het bepal<strong>en</strong> van de gew<strong>en</strong>ste ondersteuning;• Er word<strong>en</strong> sneller lichtere vorm<strong>en</strong> van ondersteuning gebod<strong>en</strong>, gericht op het versterk<strong>en</strong>van de eig<strong>en</strong> kracht;• Ondersteuning van kind <strong>en</strong> leerkracht op school <strong>en</strong> de ondersteuning van/in het gezin zijnop elkaar afgestemd;• Er zijn ge<strong>en</strong> ingewikkelde <strong>en</strong> bureaucratische indicatietraject<strong>en</strong> nodig om snel ondersteuningof hulp te krijg<strong>en</strong>;• Ouders hoev<strong>en</strong> niet zelf op zoek naar e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>de <strong>onderwijs</strong>plek <strong>voor</strong> hun kind ofde juiste hulp <strong>voor</strong> hun kind of h<strong>en</strong>zelf; dat doet de school waar zij aanmeld<strong>en</strong> of het<strong>zorg</strong>team dat h<strong>en</strong> ondersteunt;• Kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders word<strong>en</strong> minder vaak verwez<strong>en</strong> van de <strong>en</strong>e naar de andere instantie,maar krijg<strong>en</strong> hulp vanuit het team waarmee zij in gesprek zijn;• <strong>De</strong> ondersteuning die zij krijg<strong>en</strong> is veel meer ‘op maat’ in plaats van e<strong>en</strong> standaardaanbod;• Kinder<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> vaker in hun eig<strong>en</strong> omgeving blijv<strong>en</strong> won<strong>en</strong> <strong>en</strong> naar school gaan, ook alsze zwaardere ondersteuning nodig hebb<strong>en</strong>.Voor schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>ers:• Leerkracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>ers krijg<strong>en</strong> meer professionele ruimte;• Professionals in de eerste lijn, zoals leerkracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> pedagogisch medewerkers in dekinderopvang, krijg<strong>en</strong> ondersteuning vanuit de <strong>jeugd</strong>hulp bij het omgaan met gedrags- <strong>en</strong>andere opgroeiproblematiek;• Door op school ondersteuning te bied<strong>en</strong> vanuit CJG <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp kan bijgedrag<strong>en</strong> word<strong>en</strong>aan het terugdring<strong>en</strong> van schoolverzuim <strong>en</strong> schooluitval;• <strong>De</strong> taak van de hulpverl<strong>en</strong>ers zal minder scherp zijn afgegr<strong>en</strong>sd, waarmee zij meer alsg<strong>en</strong>eralist op hun vakgebied kunn<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>;• Er ontstaat meer gezam<strong>en</strong>lijke verantwoordelijkheid van e<strong>en</strong> multidisciplinair team <strong>voor</strong>e<strong>en</strong> kind/gezin in plaats van afschuifgedrag <strong>en</strong> er alle<strong>en</strong> <strong>voor</strong> staan;• Schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>ers kunn<strong>en</strong> creatiever zijn in het vind<strong>en</strong> van pass<strong>en</strong>de, lichte <strong>en</strong>integrale oplossing<strong>en</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong>/gezinn<strong>en</strong>;• <strong>De</strong> bureaucratische last rond indicaties <strong>en</strong> verwijzing<strong>en</strong> zal <strong>voor</strong> h<strong>en</strong> sterk verminder<strong>en</strong>;• Door de inzet van gespecialiseerde <strong>jeugd</strong>hulp kan de afstroom naar <strong>onderwijs</strong> op e<strong>en</strong>lager niveau <strong>en</strong> de uitstroom naar het (<strong>voor</strong>tgezet) speciaal <strong>onderwijs</strong> word<strong>en</strong> beperkt.
44 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - InhoudInformatieWaarover gaat het op overe<strong>en</strong>stemming gerichte overleg?Met de wetgeving rond <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de concept-Jeugdwet zijn geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong>/ sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> op termijn verplicht op overe<strong>en</strong>stemming gerichtoverleg te voer<strong>en</strong> over <strong>en</strong>erzijds het ondersteuningsplan van het sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>en</strong>anderzijds het geme<strong>en</strong>telijke plan <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>hulp.Daarmee staat de afstemming van de <strong>zorg</strong> in <strong>en</strong> om de school met de lokale (<strong>en</strong> regionale)<strong>zorg</strong>structuur <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> nog promin<strong>en</strong>ter op de ag<strong>en</strong>da van het overlegtuss<strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, of dat nu in het kader van OOGO, LEA of REA wordtgevoerd. Binn<strong>en</strong> dit thema kunn<strong>en</strong> de volg<strong>en</strong>de ag<strong>en</strong>dapunt<strong>en</strong> ter tafel kom<strong>en</strong>.1. Sam<strong>en</strong>hang in de ondersteunings- <strong>en</strong> hulpstructuur <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong>, in schol<strong>en</strong> <strong>en</strong>geme<strong>en</strong>te;2. <strong>De</strong> overgang<strong>en</strong> van 0-4 (kinderopvang <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>) naar <strong>PO</strong>, van <strong>PO</strong> naar VO,van VMBO naar MBO;3. <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> thuiszitters (leerplicht <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>plicht);4. Mogelijke gevolg<strong>en</strong> van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong>vervoer;5. Mogelijke gevolg<strong>en</strong> van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> <strong>onderwijs</strong>huisvesting;6. Aansluiting <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de onderkant van de arbeidsmarkt.Sam<strong>en</strong>hang in de ondersteunings- <strong>en</strong> hulpstructuur <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong>,in schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>te<strong>De</strong> bij ‘inspiratie’ g<strong>en</strong>oemde uitgangspunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> de beoogde resultat<strong>en</strong> vrag<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> heldere<strong>en</strong> effectieve structuur <strong>voor</strong> ondersteuning <strong>en</strong> hulp <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezinn<strong>en</strong> die extrabegeleiding nodig hebb<strong>en</strong>.Bij de inrichting van de ondersteuningsstructuur in het <strong>onderwijs</strong> behoort het ondersteuningsprofielvan schol<strong>en</strong>. In het ondersteuningsprofiel van de school wordt in ieder gevalaangegev<strong>en</strong> wat de expertise is van het (ondersteunings)team <strong>voor</strong> wat betreft prev<strong>en</strong>tieve<strong>en</strong> (licht) curatieve interv<strong>en</strong>ties <strong>en</strong> hoe die zichtbaar word<strong>en</strong> in de <strong>onderwijs</strong>organisatie van deschool. Ook wordt aangegev<strong>en</strong> hoe de specifieke expertise van sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>de schol<strong>en</strong> wordtb<strong>en</strong>ut, met welke ket<strong>en</strong>partners wordt sam<strong>en</strong>gewerkt <strong>en</strong> welke afsprak<strong>en</strong> zijn gemaakt metde geme<strong>en</strong>te over de uitvoering van <strong>jeugd</strong>gerelateerde <strong>zorg</strong>tak<strong>en</strong>.Die ondersteuningsstructuur is gec<strong>en</strong>treerd rond de belangrijkste leefdomein<strong>en</strong> van kinder<strong>en</strong>,waar professionals <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> (<strong>en</strong> hun ouders) regelmatig zi<strong>en</strong>. Daar bestaat immers het bestezicht op de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun gezinn<strong>en</strong>. Dat zijn met nameschol<strong>en</strong>, kinderopvang <strong>en</strong> consultatiebureaus. In het kader van deze notitie gaan we <strong>voor</strong>al inop de ondersteuningsstructuur in <strong>en</strong> om schol<strong>en</strong>.In e<strong>en</strong> goede <strong>en</strong> sluit<strong>en</strong>de <strong>zorg</strong>structuur zijn de volg<strong>en</strong>de onderdel<strong>en</strong> goed geregeld <strong>en</strong> vanhoge kwaliteit:1. Prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> basisondersteuning;2. Signalering;3. Integrale beoordeling <strong>en</strong> analyse;4. Integraal arranger<strong>en</strong> <strong>en</strong> toewijz<strong>en</strong> van extra ondersteuning in het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp;
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 455. Bied<strong>en</strong> van extra ondersteuning in het <strong>onderwijs</strong>, <strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong>/of gezinsondersteuning.Daarbij is het belangrijk dat de lichte ondersteuning snel in <strong>en</strong> om de schol<strong>en</strong> ingezet kanword<strong>en</strong>, wat vraagt om korte lijn<strong>en</strong> <strong>en</strong> nabijheid van <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> (bijv. op wijkniveau).Daarnaast zal de specialistischer expertise uit (speciaal) <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp op geme<strong>en</strong>telijkof regionaal niveau beschikbaar moet<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> op maat toegevoegd (ingevlog<strong>en</strong>) moet<strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> op of rond de schol<strong>en</strong>.Prev<strong>en</strong>tie <strong>en</strong> basisondersteuningFundam<strong>en</strong>t hiervan is dat het <strong>onderwijs</strong>, de kinderopvang, buit<strong>en</strong>schoolse opvang <strong>en</strong> anderepedagogische <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> hun pedagogische <strong>en</strong> educatieve kerntaak op e<strong>en</strong> hoog kwaliteitsniveauuitvoer<strong>en</strong>, met aandacht <strong>voor</strong> verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong>. Alle schol<strong>en</strong> in e<strong>en</strong>sam<strong>en</strong>werkingsverband moet<strong>en</strong> e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk vastgesteld pakket aan ‘basisondersteuning’bied<strong>en</strong>. Daarnaast wordt in schol<strong>en</strong> (<strong>en</strong> kinderopvang) <strong>en</strong> in wijk<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>hang<strong>en</strong>d pakketvan prev<strong>en</strong>tieve activiteit<strong>en</strong>, ondersteuning of programma’s aangebod<strong>en</strong> <strong>voor</strong> alle <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong><strong>en</strong> hun ouders, pass<strong>en</strong>d bij de behoeft<strong>en</strong> van die wijk. <strong>De</strong>ze programma’s beog<strong>en</strong> de gezonde<strong>en</strong> veilige ontwikkeling van kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteuning van ouders bij hun opvoedtaak.Fundam<strong>en</strong>t hiervan is dat het <strong>onderwijs</strong>, maar ook de kinderopvang, buit<strong>en</strong>schoolse opvang <strong>en</strong> anderepedagogische <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, de opdracht heeft om hun pedagogische <strong>en</strong> educatieve kerntaak op e<strong>en</strong> hoogkwaliteitsniveau uit te voer<strong>en</strong>. Het kunn<strong>en</strong> inspel<strong>en</strong> op de verschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> kinder<strong>en</strong> <strong>en</strong> het kunn<strong>en</strong> differ<strong>en</strong>tiër<strong>en</strong>op maat mak<strong>en</strong> hier deel van uit.Daarbov<strong>en</strong>op word<strong>en</strong> in schol<strong>en</strong> (<strong>en</strong> kinderopvang, door schol<strong>en</strong> zelf of door lokale instelling<strong>en</strong>, prev<strong>en</strong>tieveactiviteit<strong>en</strong> of programma’s aangebod<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong>, gericht op e<strong>en</strong> gezonde <strong>en</strong> veilige ontwikkeling(d<strong>en</strong>k aan: sociale vaardighed<strong>en</strong>, gezonde leefstijl, weerbaarheid, veilig verkeersgedrag, omgaan metvuurwerk, over sommige problem<strong>en</strong> moet je prat<strong>en</strong>, prev<strong>en</strong>tie van verslaving, <strong>en</strong>z.Daarnaast word<strong>en</strong> in geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> ook andere activiteit<strong>en</strong> <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> aangebod<strong>en</strong>, gericht op e<strong>en</strong> positieveontwikkeling, zoals het kinder- <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>werk, buurtwerk, sportver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.Ook <strong>voor</strong> ouders word<strong>en</strong> in geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, wijk<strong>en</strong> of via het CJG laagdrempelige activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteuningsmogelijkhed<strong>en</strong>gebod<strong>en</strong>, om h<strong>en</strong> te steun<strong>en</strong> bij hun opvoedtaak. <strong>De</strong>nk aan inloopspreekur<strong>en</strong>, thema-bije<strong>en</strong>komst<strong>en</strong>,online opvoedadviez<strong>en</strong>, vraagbaak bij opgroei- <strong>en</strong> opvoedvrag<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.Het gesprek tuss<strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zal er over gaan hoe deze basisondersteuning <strong>en</strong>prev<strong>en</strong>tieve activiteit<strong>en</strong> goed afgestemd <strong>en</strong> zo efficiënt mogelijk ingezet kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>; op welke plaats<strong>en</strong>,wie zijn uitvoerders, wie stuurt aan, wie betaalt, wie monitort <strong>en</strong> waarop, <strong>en</strong>z.SignaleringSignaleerders in schol<strong>en</strong>, kinderopvang, <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>, <strong>en</strong>z. moet<strong>en</strong> beschikk<strong>en</strong>over de k<strong>en</strong>nis, vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> attitude om bij <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> én ouders te signaler<strong>en</strong> dat zichmogelijk belemmering<strong>en</strong> in de ontwikkeling <strong>voor</strong>do<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke extra ondersteuning vanuit<strong>onderwijs</strong>, welzijn, veiligheid of hulpverl<strong>en</strong>ing daarbij gew<strong>en</strong>st of noodzakelijk is. Zij moet<strong>en</strong>ook in staat zijn deze signal<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> positieve <strong>en</strong> gelijkwaardige wijze te besprek<strong>en</strong> met de<strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong>/of de ouders. Als hun eig<strong>en</strong> aanpak onvoldo<strong>en</strong>de resultaat oplevert, moet<strong>en</strong> zijook wet<strong>en</strong> wanneer, waar <strong>en</strong> hoe zij deze signal<strong>en</strong> met ander<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> del<strong>en</strong> om zo nodigextra ondersteuning in te schakel<strong>en</strong>.
46 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud<strong>De</strong> belangrijkste signaleerders van belemmering<strong>en</strong> in de ontwikkeling van <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> de noodzaak vanextra ondersteuning zijn: <strong>jeugd</strong>arts<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>verpleegkundig<strong>en</strong>, pedagogisch medewerkers in de kinderopvang<strong>en</strong> lerar<strong>en</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>coördinator<strong>en</strong> in het <strong>onderwijs</strong>. Daarnaast zijn er ook andere signaleerders, zoals dekraam<strong>zorg</strong>, verloskundig<strong>en</strong>, welzijns- <strong>en</strong> buurtwerkers, politie, sport- <strong>en</strong> ontspanningsver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong>, <strong>en</strong>z.Zij all<strong>en</strong>, maar zeker de belangrijkste signaleerders, moet<strong>en</strong> over de k<strong>en</strong>nis, vaardighed<strong>en</strong> <strong>en</strong> attitudebeschikk<strong>en</strong> om bij <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> ouders te signaler<strong>en</strong> dat zich mogelijk belemmering<strong>en</strong> in de ontwikkeling<strong>voor</strong>do<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke extra ondersteuning vanuit <strong>onderwijs</strong>, welzijn, veiligheid of <strong>zorg</strong> daarbij gew<strong>en</strong>st ofnoodzakelijk is.Zij moet<strong>en</strong> vervolg<strong>en</strong>s in staat zijn deze signal<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> positieve <strong>en</strong> gelijkwaardige wijze te besprek<strong>en</strong> metde <strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong>/of de ouders.Daarnaast moet<strong>en</strong> zij de signal<strong>en</strong> zo nodig ook del<strong>en</strong> met andere – bij het kind of gezin betrokk<strong>en</strong> – collega’sof e<strong>en</strong> interne begeleider <strong>en</strong> zo nodig pass<strong>en</strong>de ondersteuning <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>ige, ouders of professioneleopvoeder inschakel<strong>en</strong>.Zij moet<strong>en</strong> <strong>voor</strong>ts in staat zijn om hun eig<strong>en</strong> aanpak in de school aan te pass<strong>en</strong> aan de speciale behoeft<strong>en</strong> vande betreff<strong>en</strong>de leerling, ev<strong>en</strong>tueel met ondersteuning of adviez<strong>en</strong> van ander<strong>en</strong> in of buit<strong>en</strong> de school.Wanneer dat alles onvoldo<strong>en</strong>de resultaat heeft <strong>voor</strong> het kind/gezin of wanneer de signal<strong>en</strong> complex ofonduidelijk zijn, moet<strong>en</strong> zij de signal<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> <strong>en</strong> will<strong>en</strong> <strong>voor</strong>legg<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> interdisciplinair team (bijv. het<strong>zorg</strong>team, ZAT of CJG).Integrale beoordeling <strong>en</strong> analyse<strong>De</strong> multidisciplinaire beoordeling van meer complexe of onduidelijke signal<strong>en</strong> <strong>en</strong> hetvaststell<strong>en</strong> van de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpvrag<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kind/gezin gebeur<strong>en</strong> zodicht mogelijk bij de belangrijkste signaleringsplaats<strong>en</strong>; kinderopvang <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>(0-4) <strong>en</strong> het <strong>onderwijs</strong> (4-18/23). <strong>De</strong>nk aan <strong>zorg</strong>teams/ZAT’s of andere multidisciplinairecasusoverlegg<strong>en</strong> op schol<strong>en</strong> of in de kinderopvang, waarin CJG-functies <strong>voor</strong> het inschakel<strong>en</strong>van <strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong> de toelaatbaarheid <strong>voor</strong> het speciaal <strong>onderwijs</strong> zijn opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>.Om e<strong>en</strong> integrale analyse te kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> van de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van de <strong>jeugd</strong>ige,de ouders <strong>en</strong> de professionele opvoeders op school zijn partij<strong>en</strong> nodig die expertise hebb<strong>en</strong> ophet gebied van <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> opvoed- <strong>en</strong> opgroeiondersteuning. Afhankelijk van de signal<strong>en</strong> ofondersteuningsvraag kunn<strong>en</strong> de b<strong>en</strong>odigde experts word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd deel te nem<strong>en</strong>.Bij dit analysegesprek zijn ook de ouders, de <strong>jeugd</strong>ige zelf <strong>en</strong> de leerkracht of m<strong>en</strong>toraanwezig. <strong>De</strong> bespreking<strong>en</strong> word<strong>en</strong> professioneel gevoerd, op basis van <strong>voor</strong>af verzameldeinformatie <strong>en</strong> aan de hand van e<strong>en</strong> helder bespreekformat waarin de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong>op basis van e<strong>en</strong> analyse van de mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> belemmering<strong>en</strong> bij <strong>jeugd</strong>ige/gezin/omgeving duidelijk word<strong>en</strong> vastgesteld.<strong>De</strong> beoordeling van de meer complexe of onduidelijke signal<strong>en</strong> <strong>en</strong> het vaststell<strong>en</strong> van de <strong>onderwijs</strong>- <strong>en</strong>ondersteunings-behoeft<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> kind in zijn context gebeur<strong>en</strong> zo dicht mogelijk bij de belangrijkste signaleringsplaats.Voor 0-4 jarig<strong>en</strong> zijn dat de kinderopvang <strong>en</strong> de <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>, <strong>voor</strong> 4 – 12 jarig<strong>en</strong> hetbasis<strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>voor</strong> 12 – 18 jarig<strong>en</strong> het <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong>.Om e<strong>en</strong> integrale beoordeling of analyse te kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> van de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van de <strong>jeugd</strong>ige,de ouders/het gezin <strong>en</strong> de professionele opvoeders op school zijn in het multidisciplinaire team in elk gevalde volg<strong>en</strong>de partners nodig: de intern begeleider/<strong>zorg</strong>coördinator van de school (die als <strong>voor</strong>zitter optreedt),
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 47de <strong>jeugd</strong>verpleegkundige/<strong>jeugd</strong>arts, de schoolmaatschappelijk werker <strong>en</strong> e<strong>en</strong> pedagogisch (<strong>onderwijs</strong>kundig)expert t<strong>en</strong> behoeve van de extra <strong>onderwijs</strong>ondersteuning.Afhankelijk van de signal<strong>en</strong> of ondersteuningsvraag kunn<strong>en</strong> andere partners word<strong>en</strong> uitg<strong>en</strong>odigd deel t<strong>en</strong>em<strong>en</strong> (vrije stoel<strong>en</strong>). Dat kunn<strong>en</strong> partners zijn, die de <strong>jeugd</strong>ige of het gezin ook goed k<strong>en</strong>n<strong>en</strong> (zoals bijv. debuit<strong>en</strong>schoolse opvang, buurtwerkers, <strong>en</strong>z.) of partners die op grond van hun specifieke expertise of ondersteuningsmogelijkhed<strong>en</strong>word<strong>en</strong> gevraagd (zoals bijv. e<strong>en</strong> orthopedagoog, de <strong>jeugd</strong>-GGZ, expert uit hetspeciaal <strong>onderwijs</strong>, leerplichtambt<strong>en</strong>aar, <strong>en</strong>z.).Bij dit beoordelingsgesprek zijn ook de ouders <strong>en</strong> de verantwoordelijke leerkracht of m<strong>en</strong>tor aanwezig.<strong>De</strong> bespreking<strong>en</strong> word<strong>en</strong> professioneel uitgevoerd, op basis van <strong>voor</strong>af verzamelde informatie <strong>en</strong> aan dehand van e<strong>en</strong> helder bespreekformat waarin de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> op basis van e<strong>en</strong> analyse van demogelijkhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> belemmering<strong>en</strong> bij kind/gezin/omgeving, duidelijk word<strong>en</strong> vastgesteld.Integraal arranger<strong>en</strong> <strong>en</strong> toewijz<strong>en</strong> van extra ondersteuning in het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>hulp<strong>De</strong>ze gezam<strong>en</strong>lijke analyse van de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> resulteert in e<strong>en</strong> plan vanaanpak. Daarin staat beschrev<strong>en</strong> welke ondersteuning <strong>en</strong> hulp, binn<strong>en</strong> het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong>daarbuit<strong>en</strong>, gebod<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aan kind, gezin <strong>en</strong> leerkracht. Die ondersteuning is bij <strong>voor</strong>keurzo licht mogelijk <strong>en</strong> gericht op het versterk<strong>en</strong> van de eig<strong>en</strong> kracht. <strong>De</strong> extra ondersteuning of<strong>jeugd</strong>hulp moet snel kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gearrangeerd, zonder bureaucratische indicatieprocedures.Voor alle vorm<strong>en</strong> van <strong>onderwijs</strong>ondersteuning die de basisondersteuning overstijgt,hanteert het Refer<strong>en</strong>tiekader van de sectorrad<strong>en</strong> het begrip ‘extra <strong>onderwijs</strong>ondersteuning’.<strong>De</strong> manier waarop de toewijzing van extra <strong>onderwijs</strong>ondersteuning wordt uitgevoerd, wordtniet in de wet <strong>voor</strong>geschrev<strong>en</strong>. Wel moet het sam<strong>en</strong>werkingsverband <strong>voor</strong> de inzet van lichte(SBO <strong>en</strong> vanaf 2015-2016 ook <strong>voor</strong> LWOO/PRO) <strong>en</strong> zware ondersteuning (SO/VSO) e<strong>en</strong> toelaatbaarheidsverklaringafgev<strong>en</strong>. Daarbij geldt de verplichting dat aan één of meer deskundig<strong>en</strong>advies wordt gevraagd. Bij Algem<strong>en</strong>e Maatregel van Bestuur zal word<strong>en</strong> geregeld, welkedeskundigheid er hier<strong>voor</strong> (minimaal) aanwezig moet zijn. In het ondersteuningsplanbeschrijft het sam<strong>en</strong>werkingsverband de procedures <strong>en</strong> criteria op grond waarvan e<strong>en</strong> leerlingin het SBO of (V)SO geplaatst kan word<strong>en</strong>.Ook <strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>hulp zijn geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> straks vrij om zelf te bepal<strong>en</strong> hoe de toeleiding naarde laagdrempelige <strong>en</strong> herk<strong>en</strong>bare <strong>jeugd</strong>hulp gaat verlop<strong>en</strong>, ev<strong>en</strong>als <strong>voor</strong> de toeleiding naarhet gedwong<strong>en</strong> kader (kinderbescherming <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering). <strong>De</strong> concept-Jeugdwet steltdat in het multidisciplinaire overleg, met ouders/<strong>jeugd</strong>ige, op basis van de hulpvraag bepaaldzal word<strong>en</strong> welke eig<strong>en</strong> kracht er ingezet kan word<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke aanvull<strong>en</strong>de ondersteuningof hulp er ev<strong>en</strong>tueel nodig is <strong>en</strong> dat daar niet persé het etiket CJG op hoeft te staan. Naarverwachting zal in to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de mate vanuit het inlooppunt of het <strong>zorg</strong>team/ZAT van deschool direct ondersteuning word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong> nu nog e<strong>en</strong> indicatie of doorverwijzingnodig is.Naast <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders word<strong>en</strong> ook professionals in kinderopvang <strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> zoveelmogelijk direct met advies <strong>en</strong> ondersteuning geholp<strong>en</strong> bij het uitvoer<strong>en</strong> van hun opvoedtak<strong>en</strong>.Bij complexere vrag<strong>en</strong> zal op het juiste mom<strong>en</strong>t specifieke expertise binn<strong>en</strong>gehaald word<strong>en</strong>om e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>d aanbod te ontwerp<strong>en</strong>.
48 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud<strong>De</strong>ze gezam<strong>en</strong>lijke analyse van de ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> resulteert in e<strong>en</strong> plan van aanpakop maat met betrekking tot de b<strong>en</strong>odigde ondersteuning <strong>en</strong> hulp, binn<strong>en</strong> het <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong>daarbuit<strong>en</strong>, <strong>voor</strong> kind, gezin <strong>en</strong> leerkracht (arrangem<strong>en</strong>t), de uitvoerders daarvan, de termijn<strong>en</strong>,de coördinatie van de ondersteuning <strong>en</strong> de evaluatie ervan.Zowel <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> als de concept-Jeugdwet koers<strong>en</strong> daarbij op het loslat<strong>en</strong> van lange,stigmatiser<strong>en</strong>de <strong>en</strong> bureaucratische indicatieprocedures. <strong>De</strong> extra ondersteuning of <strong>jeugd</strong>hulpmoet snel kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gearrangeerd of toegewez<strong>en</strong>.Voor leerling<strong>en</strong> die behoefte hebb<strong>en</strong> aan meer ondersteuning dan de school in de basis kanbied<strong>en</strong>, maar toelating tot het speciaal (basis)<strong>onderwijs</strong> niet aan de orde is, kan het sam<strong>en</strong>werkingsverbandondersteuning arranger<strong>en</strong>; welke ondersteuning is beschikbaar, watzijn daarvan de kost<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe word<strong>en</strong> die vergoed. Voor de inzet van lichte (SBO <strong>en</strong> vanaf2015-2016 ook <strong>voor</strong> LWOO/PRO) <strong>en</strong> zware ondersteuning (SO/VSO) moet het sam<strong>en</strong>werkingsverbande<strong>en</strong> toelaatbaarheidsverklaring afgev<strong>en</strong>. <strong>De</strong> manier waarop de toewijzing van extraondersteuning wordt uitgevoerd, wordt niet in de wet <strong>voor</strong>geschrev<strong>en</strong>; het sam<strong>en</strong>werkingsverbandkan zelf kiez<strong>en</strong> <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> vorm. In het ondersteuningsplan word<strong>en</strong> de procedures<strong>en</strong> criteria beschrev<strong>en</strong> op grond waarvan e<strong>en</strong> leerling in het SBO of (V)SO geplaatst kanword<strong>en</strong>. Het sam<strong>en</strong>werkingsverband heeft de taak te bepal<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> leerling aan de gesteldecriteria voldoet <strong>en</strong> toelaatbaar is tot het SBO(LWOO/PrO) of (V)SO. Daarbij geldt de verplichtingdat het sam<strong>en</strong>werkingsverband aan één of meer deskundig<strong>en</strong> (in commissieverband ofanderszins) advies vraagt over de ev<strong>en</strong>tuele toelaatbaarheid van e<strong>en</strong> leerling. Bij Algem<strong>en</strong>eMaatregel van Bestuur zal word<strong>en</strong> geregeld welke deskundigheid er hier<strong>voor</strong> (minimaal)aanwezig moet zijn. Het regeerakkoord van kabinet Rutte II heeft aangekondigd dat hetleerwegondersteun<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong> (LWOO) <strong>en</strong> het praktijk<strong>onderwijs</strong> (PRO) doelmatiger word<strong>en</strong><strong>en</strong> vanaf 2015-2016 gaan vall<strong>en</strong> onder het gebudgetteerde stelsel van sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong><strong>voor</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>.<strong>De</strong> wetgeving <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> schrijft ook <strong>voor</strong> dat de inzet van ondersteuning inhet <strong>onderwijs</strong> moet beter word<strong>en</strong> afgestemd op de inzet vanuit andere sector<strong>en</strong> in het<strong>jeugd</strong>domein, zoals de <strong>jeugd</strong>hulp, de WMO-<strong>zorg</strong> <strong>en</strong> de arbeidsmarkt. Dat vraagt om het alg<strong>en</strong>oemde multidisciplinaire overleg, <strong>De</strong> wet noemt daarbij het <strong>zorg</strong>adviesteam (ZAT) als<strong>voor</strong>beeld van e<strong>en</strong> goede afstemming tuss<strong>en</strong> professionals van verschill<strong>en</strong>de sector<strong>en</strong> rondome<strong>en</strong> leerling die vanuit meerdere sector<strong>en</strong> ondersteuning nodig heeft. Daarin kunn<strong>en</strong> bij<strong>voor</strong>beeldhet <strong>onderwijs</strong>, de geme<strong>en</strong>te (leerplicht <strong>en</strong> GGD), de geestelijke gezondheids<strong>zorg</strong> <strong>en</strong> de<strong>jeugd</strong>hulp deelnem<strong>en</strong>. In het primair <strong>onderwijs</strong> zal dit vaker het <strong>zorg</strong>team op schoolniveauzijn, maar ook kan het e<strong>en</strong> ander goed aan de schol<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong> multidisciplinair overlegvanuit het CJG zijn.Voor de <strong>jeugd</strong>hulp zijn geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> straks vrij om zelf de organisatorische invulling van detoegang tot de laagdrempelige <strong>en</strong> herk<strong>en</strong>bare <strong>jeugd</strong>hulp te bepal<strong>en</strong>, maar ook <strong>voor</strong> detoeleiding naar het gedwong<strong>en</strong> kader (kinderbescherming <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>reclassering). Daar hoeftniet persé het etiket CJG op te staan. <strong>De</strong> nieuwe Jeugdwet stelt dat in het multidisciplinaireoverleg, met ouders/<strong>jeugd</strong>ige, op basis van de hulpvraag bepaald zal word<strong>en</strong> welke eig<strong>en</strong>kracht er ingezet kan word<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke aanvull<strong>en</strong>de ondersteuning of hulp er ev<strong>en</strong>tueelnodig is. Naar verwachting zal in to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de mate vanuit het inlooppunt of de school directondersteuning word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong> waar<strong>voor</strong> nu nog e<strong>en</strong> indicatie of doorverwijzing nodig is.Naast <strong>jeugd</strong>ig<strong>en</strong> <strong>en</strong> hun ouders word<strong>en</strong> ook professionals in kinderopvang <strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>zoveel mogelijk direct met advies <strong>en</strong> ondersteuning geholp<strong>en</strong> bij het uitvoer<strong>en</strong> van hun
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 49opvoedingstak<strong>en</strong>. Bij complexere vrag<strong>en</strong> zal op het juiste mom<strong>en</strong>t specifieke expertise binn<strong>en</strong>gehaaldword<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>d aanbod te ontwerp<strong>en</strong>. Sleutel daar<strong>voor</strong> wordt gezocht inde compet<strong>en</strong>ties van de hulpverl<strong>en</strong>ers. Die word<strong>en</strong> in sam<strong>en</strong>werking met relevante partij<strong>en</strong>nader uitgewerkt. <strong>De</strong> criteria <strong>en</strong> procedures <strong>voor</strong> de toeleiding moet word<strong>en</strong> vastgelegd in het<strong>jeugd</strong>hulpplan.Het is daarom van belang dat zowel iemand nam<strong>en</strong>s het sam<strong>en</strong>werkingsverband als iemand,die nam<strong>en</strong>s de geme<strong>en</strong>te bevoegd wordt geacht, deel uitmaakt van het multidisciplinaireoverleg om de pass<strong>en</strong>de ondersteuning of hulp toe te kunn<strong>en</strong> wijz<strong>en</strong>. Wanneer meer specialistische<strong>onderwijs</strong>ondersteuning of <strong>jeugd</strong>hulp nodig is, zal <strong>voor</strong> observatie, onderzoek,beoordeling, toewijzing <strong>en</strong> uitvoering van de pass<strong>en</strong>de ondersteuning snel e<strong>en</strong> beroep gedaanmoet<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> op regionaal sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>de experts uit speciaal <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong><strong>jeugd</strong>hulp. Ook dan wordt zo veel mogelijk in het (versterkte) multidisciplinaire team beslot<strong>en</strong>over e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>d arrangem<strong>en</strong>t.Bied<strong>en</strong> van extra ondersteuning in het <strong>onderwijs</strong>, <strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong>/of gezinsondersteuningIn het plan van aanpak is beschrev<strong>en</strong> welke ondersteuning nodig is <strong>en</strong> door wie die gebod<strong>en</strong>kan word<strong>en</strong>. Meestal is sprake van e<strong>en</strong> integraal arrangem<strong>en</strong>t: ondersteuning <strong>voor</strong> de<strong>jeugd</strong>ige, <strong>voor</strong> de ouders/het gezin <strong>en</strong> <strong>voor</strong> de leerkracht of m<strong>en</strong>tor. Het strev<strong>en</strong> is om dieondersteuning zo licht <strong>en</strong> dichtbij mogelijk te lat<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> in belangrijke mate te lat<strong>en</strong>uitvoer<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> van de deelnemers aan de multidisciplinaire bespreking of iemand uit hetsam<strong>en</strong>werkingsverband, CJG of wijkteam, bij <strong>voor</strong>keur in de school of in de thuissituatie.<strong>De</strong> extra ondersteuning, gerelateerd aan het <strong>onderwijs</strong>, zal <strong>voor</strong> e<strong>en</strong> belangrijk deel bestaanuit expertise <strong>en</strong> (tuss<strong>en</strong>)<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> die door het sam<strong>en</strong>werkingsverband georganiseerdword<strong>en</strong>. <strong>De</strong> ondersteuning vanuit de <strong>jeugd</strong>hulp is in eerste instantie gericht op het versterk<strong>en</strong>van de eig<strong>en</strong> kracht <strong>en</strong> het b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong> van het sociale netwerk van de ouders/het gezin.Zo nodig bestaat die ondersteuning uit e<strong>en</strong> combi van (speciale) <strong>onderwijs</strong>ondersteuning <strong>en</strong>hulp aan de <strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong>/of de ouders/het gezin.<strong>De</strong> <strong>voor</strong> die casus meest relevante ondersteuner wordt aangewez<strong>en</strong> als casusverantwoordelijke.<strong>De</strong>ze persoon houdt zicht op de <strong>voor</strong>tgang van de afgesprok<strong>en</strong> acties, koppelt ditterug naar ouders, school <strong>en</strong> relevante ander<strong>en</strong> <strong>en</strong> spreekt betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> desnoods aan op hetnakom<strong>en</strong> van afsprak<strong>en</strong>.Slechts in uitzonderlijke situaties zal beslot<strong>en</strong> word<strong>en</strong> het kind te verplaats<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> andereschool, SBO of SO of de ouders met drang / dwang naar de hulpverl<strong>en</strong>ing te leid<strong>en</strong> of totuithuisplaatsing over te gaan.Voor complexe problematiek<strong>en</strong> is het verstandig integrale <strong>onderwijs</strong>-<strong>zorg</strong> arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>te ontwikkel<strong>en</strong>. Zo is er in veel regio’s ervaring opgedaan met e<strong>en</strong> gecombineerde aanpak<strong>onderwijs</strong>/<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> opvang<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>. Het is van belang in deze om bij de <strong>voor</strong>bereidingvan bestuurlijke afsprak<strong>en</strong> op dit vlak de inhoudelijke expertise van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>partnerste betrekk<strong>en</strong>.Het moge duidelijk zijn dat op elk van deze vijf terrein<strong>en</strong> sterke raakvlakk<strong>en</strong> bestaan tuss<strong>en</strong> detak<strong>en</strong> van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> die van schoolbestur<strong>en</strong>/sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>. <strong>De</strong> schoolbestur<strong>en</strong>legg<strong>en</strong> hun visie <strong>en</strong> afsprak<strong>en</strong> vast in het Ondersteuningsplan <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te(n) legg<strong>en</strong>dat vast in de Visi<strong>en</strong>otitie <strong>en</strong> het Plan van Aanpak Jeugdhulp. In het OOGO stemm<strong>en</strong> zij ditoptimaal op elkaar af.
50 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud<strong>De</strong> overgang<strong>en</strong> van 0-4 (kinderopvang <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong>) naar <strong>PO</strong>, van <strong>PO</strong> naar VO, vanVMBO naar MBOJuist <strong>voor</strong> kinder<strong>en</strong> met extra ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> zijn e<strong>en</strong> doorgaande pedagogischelijn <strong>en</strong> continuïteit in de ondersteuning van kind <strong>en</strong> gezin van groot belang. Dat vraagtonder meer om e<strong>en</strong> effectieve overdracht van informatie over de ontwikkelingsmogelijkhed<strong>en</strong><strong>en</strong> beperking<strong>en</strong> van het kind van de <strong>voor</strong>schoolse <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> naar de basisschool<strong>en</strong> van de basisschool naar het <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> van het VO naar het middelbaarberoeps<strong>onderwijs</strong>.Dat was altijd al zo, maar met <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> is dat belang nog groter geword<strong>en</strong>. Metde <strong>zorg</strong>plicht <strong>voor</strong> schol<strong>en</strong> is het immers <strong>voor</strong> schol<strong>en</strong> nog belangrijker dan <strong>voor</strong>he<strong>en</strong> om tewet<strong>en</strong> wat de <strong>onderwijs</strong>- <strong>en</strong> ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> van kinder<strong>en</strong> zijn als ouders hun kindaanmeld<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> school.Naast de overgang van kinderopvang naar primair <strong>onderwijs</strong> is ook de prev<strong>en</strong>tieve overdrachtvan relevante signal<strong>en</strong> <strong>en</strong> informatie vanuit de <strong>jeugd</strong>gezondheids<strong>zorg</strong> naar basisschol<strong>en</strong>bijzonder van belang. Nu komt die informatie meestal pas op tafel als de school signaleert dater belemmering<strong>en</strong> zijn <strong>en</strong> het kind in <strong>zorg</strong>team of ZAT besprok<strong>en</strong> wordt. Met die prev<strong>en</strong>tieveinformatieoverdracht kan tijdiger pass<strong>en</strong>der ondersteuning word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong>. Vanuit beidetraject<strong>en</strong> is de aandacht veel sterker dan <strong>voor</strong>he<strong>en</strong> gericht op de rol van de <strong>jeugd</strong>ige <strong>en</strong> deouders zelf rond die overgang<strong>en</strong>.Ook de overgang<strong>en</strong> van <strong>PO</strong> naar VO <strong>en</strong> van VO naar MBO vrag<strong>en</strong> in <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> omextra aandacht. Voor leerling<strong>en</strong> met extra ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong> is het extra van belangdat er continuïteit bestaat in de begeleiding die zij krijg<strong>en</strong>. Bij die overgang<strong>en</strong> is het <strong>voor</strong>h<strong>en</strong> van belang dat er naast e<strong>en</strong> doorgaande leerlijn ook e<strong>en</strong> doorgaande ondersteuningslijnbestaat. Het gaat op die overgangsmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>voor</strong>al om goede overdracht van informatie <strong>en</strong>handelingsgerichte adviez<strong>en</strong> over de situatie <strong>en</strong> de b<strong>en</strong>odigde ondersteuning van de leerling.Daarmee kan beter <strong>en</strong> sneller beoordeeld word<strong>en</strong> op welke school <strong>en</strong> met welke ondersteuning<strong>voor</strong> die leerling het meest pass<strong>en</strong>de <strong>onderwijs</strong>arrangem<strong>en</strong>t gebod<strong>en</strong> kan word<strong>en</strong>. Mete<strong>en</strong> doorgaande <strong>zorg</strong>lijn wordt <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> dat k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> ervaring rond e<strong>en</strong> leerling verlor<strong>en</strong>gaat bij de overstap naar e<strong>en</strong> nieuwe school. E<strong>en</strong> goede doorgaande <strong>zorg</strong>lijn bevordertdaarmee de efficiëntie van werk<strong>en</strong>, waardoor verergering van problem<strong>en</strong>, ‘thuiszitt<strong>en</strong>’ <strong>en</strong><strong>voor</strong>tijdige schooluitval zo veel mogelijk <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>. Het realiser<strong>en</strong> van diedoorgaande <strong>zorg</strong>lijn is e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke opdracht <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong>, ouders, schol<strong>en</strong>, hulpverl<strong>en</strong>ingsorganisaties<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Elk van deze partners heeft daarin eig<strong>en</strong> tak<strong>en</strong>.<strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> thuiszitters (leerplicht <strong>en</strong> <strong>zorg</strong>plicht)<strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> heeft tot doel het ‘thuiszitt<strong>en</strong>’ uit te bann<strong>en</strong>. Alle kinder<strong>en</strong> verdi<strong>en</strong><strong>en</strong>e<strong>en</strong> plek in het <strong>onderwijs</strong>. Daarom moet <strong>voor</strong> alle leerling<strong>en</strong> die extra ondersteuning nodighebb<strong>en</strong> in het <strong>onderwijs</strong> e<strong>en</strong> zo pass<strong>en</strong>d mogelijk <strong>onderwijs</strong>programma word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong>.<strong>De</strong> <strong>zorg</strong>plicht <strong>voor</strong> bevoegde gezagsorgan<strong>en</strong> moet hier waarborg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> bied<strong>en</strong>. Het begrip<strong>zorg</strong>plicht wordt in dit verband gebruikt om aan te gev<strong>en</strong> dat het bevoegd gezag er <strong>voor</strong>verantwoordelijk is dat e<strong>en</strong> leerling die extra ondersteuning behoeft <strong>en</strong> die zich bij de schoolaanmeldt e<strong>en</strong> zo pass<strong>en</strong>d mogelijke plek in het <strong>onderwijs</strong> krijgt; op de eig<strong>en</strong> school of op e<strong>en</strong>andere school.Er zijn in de wet echter ook grond<strong>en</strong> omschrev<strong>en</strong> op basis waarvan schol<strong>en</strong> (zowel regulierals speciaal <strong>onderwijs</strong>) kunn<strong>en</strong> besluit<strong>en</strong> e<strong>en</strong> leerling niet toe te lat<strong>en</strong>. Daarmee ontstaat
Bouwste<strong>en</strong> 4 - Inhoud <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 51be<strong>zorg</strong>dheid over het risico dat met <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> nog steeds leerling<strong>en</strong> thuis zull<strong>en</strong>kom<strong>en</strong> te zitt<strong>en</strong>.Wel br<strong>en</strong>gt de <strong>zorg</strong>plicht met zich mee dat, wanneer e<strong>en</strong> school besluit e<strong>en</strong> kind niet toe telat<strong>en</strong>, e<strong>en</strong> plaats op e<strong>en</strong> andere school di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong> aangebod<strong>en</strong>, waarbij rek<strong>en</strong>ing moetword<strong>en</strong> gehoud<strong>en</strong> met de ondersteuningsbehoefte van het kind. Ook voert de school hieroveroverleg met de ouders.Het <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> van ‘thuiszitt<strong>en</strong>’ vraagt om e<strong>en</strong> goede sam<strong>en</strong>werking <strong>en</strong> maatwerk, waarbijde leerling c<strong>en</strong>traal staat <strong>en</strong> waarbij ouders niet langer van het kastje naar de muur word<strong>en</strong>gestuurd. Door e<strong>en</strong> goede multidisciplinaire analyse (door schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> hulpverl<strong>en</strong>ingspartners)van de kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> belemmering<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> leerling <strong>en</strong> zijn omgeving kan e<strong>en</strong> pass<strong>en</strong>darrangem<strong>en</strong>t word<strong>en</strong> gebod<strong>en</strong> van <strong>onderwijs</strong>, ondersteuning <strong>en</strong> hulp <strong>voor</strong> de leerling,ouders <strong>en</strong> leerkracht. Wanneer dit consequ<strong>en</strong>t wordt uitgevoerd zal er <strong>voor</strong> elk kind e<strong>en</strong>pass<strong>en</strong>de <strong>onderwijs</strong>plek gevond<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, zo is de verwachting van de wetgever.Het teg<strong>en</strong>gaan van ‘thuiszitt<strong>en</strong>’ vraagt dus nadrukkelijk om nauwe sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong>geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> de instelling<strong>en</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong>hulp <strong>en</strong> opvoedondersteuning.Mogelijke gevolg<strong>en</strong> van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong>vervoerWat <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> gaat betek<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong> het leerling<strong>en</strong>vervoer is sterk lokaal bepaald <strong>en</strong>valt <strong>voor</strong>af slecht in te schatt<strong>en</strong>. <strong>De</strong> duidelijkste verandering is dat e<strong>en</strong> VSO-plaatsing nietmeer automatisch recht geeft op leerling<strong>en</strong>vervoer. Alle<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> leerling door e<strong>en</strong> beperkingniet in staat is om zelfstandig te reiz<strong>en</strong>, kan aanspraak word<strong>en</strong> gemaakt op leerling<strong>en</strong>vervoer.Wie dat bepaalt <strong>en</strong> op basis waarvan is niet in de wet vastgelegd <strong>en</strong> is daarmee overgelat<strong>en</strong>aan geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, in sam<strong>en</strong>spraak met schoolbestur<strong>en</strong>.Daarnaast zou het zo kunn<strong>en</strong> zijn dat … :… er minder leerling<strong>en</strong> naar het SO gaan <strong>en</strong> er daardoor minder leerling<strong>en</strong>vervoer naar hetSO nodig is …… meer kinder<strong>en</strong> ‘thuisnabij’ <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> ondersteuning krijg<strong>en</strong> <strong>en</strong> er daardoor minderleerling<strong>en</strong>vervoer nodig is …… schol<strong>en</strong> zich meer ‘specialiser<strong>en</strong>’ op hun ondersteuningsprofiel, waardoor er meer leerling<strong>en</strong>vervoernodig is …<strong>De</strong> VNG adviseert geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om het leerling<strong>en</strong>vervoer ook bij het op overe<strong>en</strong>stemminggericht overleg ter sprake te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, zodat <strong>onderwijs</strong>, ondersteuning, huisvesting <strong>en</strong> vervoerbeter in hun sam<strong>en</strong>hang besprok<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.Mogelijke gevolg<strong>en</strong> van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> <strong>onderwijs</strong>huisvesting<strong>De</strong> Wet geeft ge<strong>en</strong> helderheid over de gevolg<strong>en</strong> van <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> de <strong>onderwijs</strong>huisvesting.Er is daarom ge<strong>en</strong> juridische grond <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> om hun verord<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> aante pass<strong>en</strong>. <strong>De</strong> mogelijke gevolg<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> lokaal sterk verschill<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn <strong>voor</strong>af moeilijk in teschatt<strong>en</strong>.
52 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Bouwste<strong>en</strong> 4 - InhoudHet zou zo kunn<strong>en</strong> zijn dat … :… SO-schol<strong>en</strong> krimp<strong>en</strong> (bij<strong>voor</strong>beeld als gevolg van de verev<strong>en</strong>ing) <strong>en</strong> er mogelijk leegstandoptreedt …… het regulier <strong>onderwijs</strong> groeit, waardoor daar meer ruimte nodig is …… meer schol<strong>en</strong> toegankelijk gemaakt moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong> <strong>voor</strong> leerling<strong>en</strong> met fysiekebeperking<strong>en</strong> …… nieuwe ‘tuss<strong>en</strong><strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>’ specifieke eis<strong>en</strong> stell<strong>en</strong> aan ruimtes in de school …… extra <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> nodig zijn in schol<strong>en</strong> wanneer <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> meer in schol<strong>en</strong> zelfactief is …… er meer <strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> nodig zijn <strong>voor</strong> meer gediffer<strong>en</strong>tieerd lesgev<strong>en</strong> …… er behoefte is aan flexibeler bouw<strong>en</strong>, niet alle<strong>en</strong> wat betreft aantal leerling<strong>en</strong> (krimp)maar ook kwalitatief (wat is nodig om leerling<strong>en</strong> met extra ondersteuningsbehoeft<strong>en</strong>goed <strong>onderwijs</strong> te bied<strong>en</strong>?) ...… er naast traditionele klasklokal<strong>en</strong> meer behoefte is aan andere ruimtes (spreekkamers,flexplekk<strong>en</strong>, kleinere of juist grotere lokal<strong>en</strong>, flexibele ruimtes, <strong>en</strong>z.) …<strong>De</strong> VNG adviseert geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> de <strong>onderwijs</strong>huisvesting ook bij het op overe<strong>en</strong>stemminggericht overleg ter sprake te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, zodat <strong>onderwijs</strong>, ondersteuning, huisvesting <strong>en</strong> vervoerbeter in hun sam<strong>en</strong>hang besprok<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>.Aansluiting van <strong>onderwijs</strong> op de arbeidsmarkt.E<strong>en</strong> goede aansluiting van <strong>onderwijs</strong> op de arbeidsmarkt is van ess<strong>en</strong>tieel belang <strong>voor</strong> allejonger<strong>en</strong>. Voor e<strong>en</strong> groep jonger<strong>en</strong> is extra coördinatie nodig waar het gaat om de overgangvan school naar werk. Door het Actieplan Jeugdwerkloosheid is de sam<strong>en</strong>hang <strong>en</strong> infrastructuurtuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de arbeidsmarkt versterkt. Nieuwe project<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteuningsinstrum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>zijn ontstaan.<strong>De</strong> kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> neemt het belang van e<strong>en</strong> goede aansluiting tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> arbeidsmarkttoe. Enerzijds dreig<strong>en</strong> er grote tekort<strong>en</strong> op de arbeidsmarkt aan hoger opgeleid<strong>en</strong><strong>en</strong> aan beroepsbeoef<strong>en</strong>ar<strong>en</strong> met bepaalde kwalificaties (zoals e<strong>en</strong> opleiding in de <strong>zorg</strong>, e<strong>en</strong>technische opleiding, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> financiële achtergrond). Anderzijds dreigt e<strong>en</strong> grootaantal jonger<strong>en</strong> buit<strong>en</strong> de boot te vall<strong>en</strong> wanneer ze niet minimaal het niveau van de startkwalificatiewet<strong>en</strong> te bereik<strong>en</strong>.Met het al lop<strong>en</strong>de programma ‘aanval op de schooluitval’ wordt er alles aan gedaan omjonger<strong>en</strong> e<strong>en</strong> startkwalificatie te lat<strong>en</strong> hal<strong>en</strong>. Aanvull<strong>en</strong>d hierop word<strong>en</strong> schol<strong>en</strong> <strong>voor</strong> (v)mbo gestimuleerd om plus<strong>voor</strong>zi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in te richt<strong>en</strong>, waarbij de combinatie van <strong>onderwijs</strong>,<strong>zorg</strong> <strong>en</strong> arbeidstoeleiding moet <strong>voor</strong>kom<strong>en</strong> dat overbelaste jonger<strong>en</strong> de aansluiting tuss<strong>en</strong><strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> arbeidsmarkt mislop<strong>en</strong>.
Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websites <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 53Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> websites
54 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websitesDocum<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> websitesNuttige docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Over pass<strong>en</strong>d <strong>onderwijs</strong>:• Refer<strong>en</strong>tiekader <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>PO</strong>-VO-rad<strong>en</strong> in bewerking• Invoeringsprogramma <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> 2012 – 2014 <strong>PO</strong> Raad 2012• Tijpad invoering <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> VO-<strong>raad</strong> 2012• Model ondersteuningsplan VO-<strong>raad</strong> 2012• Voorpublicatie model ondersteuningsplan <strong>PO</strong>-Raad 2012• Ondersteun<strong>en</strong>de vrag<strong>en</strong> mbt ondersteuningsplan VO-<strong>raad</strong> 2012• Startnotitie <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> K2 augustus 2012• Factsheet <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> MBO MBO-<strong>raad</strong> juni 2012Over dec<strong>en</strong>tralisatie van de <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> / concept-Jeugdwet:• Spoorboekje Transitie Jeugd<strong>zorg</strong> Transitiebureau september 2012• Nieuwe weg<strong>en</strong> <strong>voor</strong> oude waard<strong>en</strong> van Beekveld & Terpstra juni 2012• Factsheet stelselwijziging Jeugd VWS/V<strong>en</strong>J,VNG,I<strong>PO</strong> maart 2012• Transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> in stapp<strong>en</strong> VNG februari 2012Over andere dec<strong>en</strong>tralisaties met betrekking tot Jeugd:• Stapp<strong>en</strong>plan Begeleiding in de WMO Transitiebureau juli 2012• Factsheet sam<strong>en</strong>hang dec<strong>en</strong>tralisaties VNG april 2012• Routekaart dec<strong>en</strong>tralisatie in het sociale domein Divosa <strong>en</strong> Radar november 2011• Stapp<strong>en</strong>plan transitie AWBZ-begeleidingnaar WMO Ber<strong>en</strong>schot november 2011• Verk<strong>en</strong>ning naar AWBZ-begeleiding in het <strong>onderwijs</strong> <strong>De</strong>loitte november 2011Over de afstemming tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong>ondersteuning <strong>en</strong> geme<strong>en</strong>telijke <strong>jeugd</strong>hulp:• Sam<strong>en</strong> sterk <strong>voor</strong> jonge kinder<strong>en</strong> metontwikkelingsproblem<strong>en</strong> VGN/MEE iov VWS juli 2012• <strong>De</strong> piramide van <strong>onderwijs</strong>-<strong>zorg</strong> Altra 15 mei 2012• Werkmodel integrale aansluiting VO NJI mei 2012• Handreiking Integrale <strong>zorg</strong> GGZ-Nl/JZ-Nl/VGN/LECSO januari 2012Over de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> onderling <strong>en</strong> met schoolbestur<strong>en</strong>:• Grip op sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> VNG november 2012• <strong>De</strong> LEA van drie naar vier kolomm<strong>en</strong> Oberon juni 2012• Geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> VO NJI april 2012
Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websites <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 55• E<strong>en</strong> goed begin is het halve werk; over prev<strong>en</strong>tievesam<strong>en</strong>werking van de Jeugd-GGZ met <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong>geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> GGZ Nederland december 2011• Regionale verk<strong>en</strong>ning<strong>en</strong>. Handreiking <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong> (LEA/REA) Oberon april 2010Nuttige websiteswww.po<strong>raad</strong>.nl/cont<strong>en</strong>t/pass<strong>en</strong>d-<strong>onderwijs</strong>Informatie <strong>voor</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> coördinator<strong>en</strong> van sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> professionals inhet primair- <strong>en</strong> speciaal <strong>onderwijs</strong> over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> <strong>PO</strong> <strong>en</strong> SO, inclusief refer<strong>en</strong>tiekader <strong>en</strong>ondersteuningsaanbodwww.vo-<strong>raad</strong>.nl/dossiers/pass<strong>en</strong>d-<strong>onderwijs</strong>Informatie <strong>voor</strong> schoolbestur<strong>en</strong> <strong>en</strong> coördinator<strong>en</strong> van sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong> <strong>en</strong> professionals in het<strong>voor</strong>tgezet <strong>onderwijs</strong> over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>voor</strong> V(S)O <strong>en</strong> Steunpunt <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> Onderwijs VOwww.mbo<strong>raad</strong>.nl/?dossier/135222/<strong>Pass<strong>en</strong>d</strong>+Onderwijs.aspxInformatie <strong>voor</strong> bestuurders <strong>en</strong> professionals in MBO-instelling<strong>en</strong> over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> de betek<strong>en</strong>isdaarvan <strong>voor</strong> het middelbaar beroeps<strong>onderwijs</strong>www.vng.nl/onderwerp<strong>en</strong>index/<strong>onderwijs</strong>/pass<strong>en</strong>d-<strong>onderwijs</strong>Informatie <strong>voor</strong> bestuurders <strong>en</strong> beleidsmedewerkers van geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> destandpunt<strong>en</strong> van de VNG daaroverwww.rijksoverheid.nl/onderwerp<strong>en</strong>/pass<strong>en</strong>d-<strong>onderwijs</strong>Informatie <strong>voor</strong> alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> over doel<strong>en</strong>, uitwerking <strong>en</strong> wetgeving <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> ondersteuningdoor het Ministerie van OCWwww.rijksoverheid.nl/onderwerp<strong>en</strong>/<strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>/nieuw-stelsel-<strong>zorg</strong>-<strong>voor</strong>-de-<strong>jeugd</strong>Informatie <strong>voor</strong> alle betrokk<strong>en</strong><strong>en</strong> over transitie <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong>, doel<strong>en</strong> <strong>en</strong> uitwerking van concept Jeugdwetdoor het Ministerie van VWSwww.<strong>voor</strong>de<strong>jeugd</strong>.nlInformatie <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> andere geïnteresseerd<strong>en</strong> over ontwikkeling<strong>en</strong> met betrekking tot destelselwijziging Jeugd <strong>en</strong> ondersteuning door Transitiebureau Jeugdwww.zat.nlInformatie <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, bestuurders <strong>en</strong> professionals in <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> over de interdisciplinairesam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>jeugd</strong><strong>zorg</strong> in <strong>PO</strong>, VO, MBO <strong>en</strong> SOwww.nji.nlInformatie <strong>voor</strong> professionals in de <strong>jeugd</strong>sector over <strong>jeugd</strong>beleid <strong>en</strong> de praktijk van hulp <strong>en</strong> ondersteuning<strong>voor</strong> de <strong>jeugd</strong>
56 <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websiteswww.pass<strong>en</strong>d<strong>onderwijs</strong>.nlInformatie over de actualiteit met betrekking tot <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong>; website, nieuwsbrief <strong>en</strong>helpdeskwww.steunpuntpass<strong>en</strong>d<strong>onderwijs</strong>.nlInformatie <strong>voor</strong> ouders van leerling<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> extra ondersteuningsbehoefte over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong><strong>onderwijs</strong>, door sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>de organisaties Balans, CG-Raad <strong>en</strong> Platform VGwww.delokaleeducatieveag<strong>en</strong>da.nlInformatie <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> schoolbestur<strong>en</strong> over proces <strong>en</strong> inhoud van de Lokale EducatieveAg<strong>en</strong>da <strong>en</strong> ondersteuningsmogelijkhed<strong>en</strong> <strong>voor</strong> geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>www.leraar24.nl/dossier/2859Informatie <strong>en</strong> korte filmpjes (interviews) <strong>voor</strong> lerar<strong>en</strong> over <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> wat dat <strong>voor</strong>h<strong>en</strong> kan betek<strong>en</strong><strong>en</strong>, met <strong>voor</strong>beeld<strong>en</strong> van material<strong>en</strong>www.aanvalopschooluitval.nlInformatie over de aanpak <strong>en</strong> ontwikkeling<strong>en</strong> van <strong>voor</strong>tijdig schoolverlat<strong>en</strong> (VSV).
Docum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> websites <strong>De</strong> <strong>verbinding</strong> <strong>Pass<strong>en</strong>d</strong> <strong>onderwijs</strong> <strong>en</strong> <strong>zorg</strong> <strong>voor</strong> <strong>jeugd</strong> 57ColofonIn opdracht vanVO-<strong>raad</strong>, <strong>PO</strong>-Raad <strong>en</strong> VNGMogelijk gemaakt doorMinisteries van OCW <strong>en</strong> VWSTekstOberon:Miriam Walrav<strong>en</strong> <strong>en</strong> Michiel van der Grint<strong>en</strong>NJi:Chaja <strong>De</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> Marij BosdrieszVormgevingDimdim, <strong>De</strong>n HaagCoverfoto<strong>De</strong> Nationale Beeldbank / Pepino UvaCopyrightGedeeltelijke overname van tekst<strong>en</strong> is toegestaan, mits de brondaarbij correct <strong>en</strong> duidelijk wordt vermeld.