You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’H OOFDSTUK 1<strong>Wanneer</strong> <strong>de</strong> <strong>hele</strong><strong>wereld</strong> <strong>gek</strong> <strong>wordt</strong>Psychiatrische ziektebeel<strong>de</strong>n, zoals schizofrenie en manisch<strong>de</strong>pressiviteit,komen heel vaak voor. Toch zijn er nog altijd veelvooroor<strong>de</strong>len over. En voor velen is er toch nog iets ‘engs’ aanpsychiatrische patiënten. De meeste mensen hebben intussenwel van ziekten zoals schizofrenie gehoord. Maar ergens vangehoord hebben en weten wat je ervan kunt verwachten, zijntwee verschillen<strong>de</strong> dingen.ConfronterendDat mensen soms niet goed weten hoe ze moeten reageren oppsychiatrische patiënten merkte ik zelf aan het begin van mijncarrière. Ik werkte toen in een van <strong>de</strong> grotere psychiatrischeziekenhuizen in Amsterdam. Het was bijna winter, het regen<strong>de</strong>dagelijks en <strong>de</strong> temperatuur zakte gestaag richting nul. Mijnstemming zat al een eind on<strong>de</strong>r het nulpunt, want ik was eenvan <strong>de</strong> eersten die dat jaar <strong>de</strong> griep te pakken had <strong>gek</strong>regen.Ik kon me eigenlijk niet ziek mel<strong>de</strong>n. De volgen<strong>de</strong> dag zou ik12
Werken met psychisch gehandicaptennamelijk een nachtdienst moeten draaien. Het probleem wasdat we op dat moment weinig menskracht had<strong>de</strong>n, dus er zouniemand zijn die het van me over kon nemen. Ik probeer<strong>de</strong>daarom op pure koppigheid het ein<strong>de</strong> van <strong>de</strong> werkweek tehalen. On<strong>de</strong>rtussen verlang<strong>de</strong> ik bijna ie<strong>de</strong>re minuut naar hetweekend, zodat ik ein<strong>de</strong>lijk on<strong>de</strong>r <strong>de</strong> wol zou kunnen kruipen.Een van mijn collega’s had het in <strong>de</strong> gaten en probeer<strong>de</strong> me tehelpen. Zij had goe<strong>de</strong> ervaringen met een mid<strong>de</strong>l dat <strong>de</strong> koortswat op afstand kon hou<strong>de</strong>n. In onze lunchpauze stopte ze meeen recept toe dat ze snel voor me geschreven had. Ik was dankbaaren beloof<strong>de</strong> haar het te gaan halen.Die avond trok ik een nummertje bij <strong>de</strong> apotheek, en wachttedaar geduldig tot ik aan <strong>de</strong> beurt was. Toen het zover was liep iknaar <strong>de</strong> balie en gaf daar zon<strong>de</strong>r erbij na te <strong>de</strong>nken mijn receptbriefjeaf.De nog jonge me<strong>de</strong>werkster las het recept. Ze wil<strong>de</strong> er al meeweglopen toen haar oog viel op <strong>de</strong> naam van het psychiatrischziekenhuis waar ik werkte. Die stond natuurlijk groot bovenaanop het receptpapier gedrukt. Ze bleef even staan en leek na te<strong>de</strong>nken. Keek een keer naar mij, nog een keer naar het papier.Vervolgens liep ze niet richting <strong>de</strong> medicijnkasten maar richtingkantoor. Daaruit kwam even later <strong>de</strong> apotheker naar buiten,met het doosje pillen dat voor mij bestemd was.Heel vrien<strong>de</strong>lijk nam hij me even apart en leid<strong>de</strong> me naar <strong>de</strong> zijkantvan <strong>de</strong> balie. Daar begon hij me rustig en stap voor stap uitte leggen hoe ik <strong>de</strong> grieppillen moest innemen. Ik moet zeggendat hij enorm zijn best <strong>de</strong>ed. En hij bedoel<strong>de</strong> het beslist goed.Al leek zijn uitleg bedoeld voor een kind, of misschien voor eenverstan<strong>de</strong>lijk gehandicapte.Ik had hem natuurlijk op dat moment kunnen vertellen dat ikarts was en alleen maar in het psychiatrisch ziekenhuis werkte.Maar ik vond het een confronterend moment, en besloot hette beleven zoals het kwam. Want op dat moment realiseer<strong>de</strong> ikme voor het eerst dat mijn patiënten dit ook zo meemaakten.En wel ie<strong>de</strong>re keer dat ze met een door mij geschreven recept op13
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’pad gingen om hun medicijnen te halen.Om te illustreren wat er in <strong>de</strong> praktijk komt kijken bij <strong>de</strong> begeleidingvan mensen met psychische ziekten zal ik in dit boekeerst schizofrenie als voorbeeld nemen. Als je mensen die ergeen ervaring mee hebben vraagt wat ze zich voorstellen bijiemand die lijdt aan <strong>de</strong>ze ziekte, hebben ze een beeld van eenpersoon die zich plotseling vreemd kan gedragen, of dingen kandoen die niemand ziet aankomen. Wie er wat meer van weet,noemt misschien dat zo iemand medicijnen nodig kan hebbenom stabiel te blijven. Of dat hij meer<strong>de</strong>re malen opgenomenkan zijn geweest of dat nog regelmatig <strong>wordt</strong>. En dat iemandbevangen kan wor<strong>de</strong>n door waan<strong>de</strong>nkbeel<strong>de</strong>n of hallucinaties.Sommige mensen weten er wat van omdat ze iets over <strong>de</strong>zeziekten gelezen of geleerd hebben. An<strong>de</strong>ren omdat ze mensenin hun directe omgeving of familie hebben die eraan lij<strong>de</strong>n. Vaakklopt het beeld dat iemand van ‘<strong>de</strong> schizofreen’ heeft zelfs heelaardig. Maar het blijft voor veel mensen iets dat ver van henafstaat. Terwijl een psychiatrisch ziektebeeld ontzettend dichtbijis: het kan ie<strong>de</strong>reen overkomen.Een onverwacht beginMensen die lij<strong>de</strong>n aan schizofrenie zijn niet als psychiatrischepatiënten op <strong>de</strong> <strong>wereld</strong> <strong>gek</strong>omen. Zij hebben een leven gehadzoals wij allemaal. Dat geldt zelfs voor <strong>de</strong>genen die het zo zwaarhebben dat ze het grootste <strong>de</strong>el van hun leven zwaar ontregeldzijn en bijna niet meer kunnen functioneren. Ze zijn kindgeweest, naar school gegaan, hebben misschien gestu<strong>de</strong>erd ofgewerkt, hebben toekomstdromen gehad en plannen voor hunlatere leven. En al die tijd is er niets met ze aan <strong>de</strong> hand geweest.Waarschijnlijk hebben zij zelf ook een voorstelling gehadvan ‘psychiatrische patiënten’. En niets wees erop dat zij daar opeen dag zelf toe zou<strong>de</strong>n gaan behoren.Geen van <strong>de</strong>ze mensen wist dat ze met een tijdbom in hunhersenen rondliepen. Een bom die op een dag zou ontploffen in<strong>de</strong> vorm van een psychose. En dat daarna hun leven nooit meer14
Werken met psychisch gehandicaptenhetzelf<strong>de</strong> zou zijn. Dat ze vanaf dat moment voor altijd hetstempel ‘psychiatrisch patiënt’ met zich mee zou<strong>de</strong>n moetendragen. <strong>Wanneer</strong> iemand aan schizofrenie lijdt komt een eerstepsychose altijd onverwacht. Het gaat dan om iemand waar nognooit iets vreemds aan is geweest. En waarbij dus niemand erop rekent dat er iets als dit kan gebeuren. Enkele voorbeel<strong>de</strong>n:een meisje dat zich steeds vreem<strong>de</strong>r begon te gedragen in haarschoolklas. Een vrouw die net bevallen was, en die daarna zo‘an<strong>de</strong>rs’ werd in het kraambed. Een piloot die mid<strong>de</strong>n tij<strong>de</strong>nseen vlucht plotseling psychotische symptomen begon te vertonen.Het is allemaal gebeurd.<strong>Wanneer</strong> <strong>de</strong> eerste psychose komt, is er nog niemand die erop rekent. Er is nog geen psychiater bij betrokken, er is geenbescherm<strong>de</strong> werkomgeving. Er zijn geen mensen die bijtijdskunnen signaleren wanneer het misgaat. De eerste psychosekomt in een normale omgeving. Bij mensen die thuis zijn, ofop hun opleiding, of aan het werk. En dus heeft wanneer huneerste psychotische gedrag zichtbaar <strong>wordt</strong> niemand dat door.Ook al gaan sommige mensen dan ‘vreemd’ doen. Want alslogisch <strong>de</strong>nken<strong>de</strong> mensen zijn wij er heel goed in om logischeverklaringen te verzinnen voor het gedrag van an<strong>de</strong>ren. Iemanddie steeds afweziger <strong>wordt</strong> ‘zal wel problemen thuis hebben’.Degene die zijn baas plotseling van allerlei vreem<strong>de</strong> dingen gaatbeschuldigen ‘overreageert na een conflict’. En zo kan het heellang duren voordat voor het eerst begrepen <strong>wordt</strong> wat er échtmis is.Verbijstering<strong>Wanneer</strong> dat dui<strong>de</strong>lijk <strong>wordt</strong> is het als een blikseminslag. Ineerste instantie is vaak een <strong>hele</strong>maal verkeer<strong>de</strong> inschattinggemaakt van wat er aan <strong>de</strong> hand is. Goedbedoelen<strong>de</strong> mensenproberen soms een tijd lang iemand bij te staan. <strong>Wanneer</strong> danont<strong>de</strong>kt <strong>wordt</strong> wat er – vaak al langere tijd – echt aan <strong>de</strong> handis, overheerst verbijstering. Dat dit zomaar iemand uit <strong>de</strong> nabijeomgeving kan overkomen, en dat niemand werkelijk begrepen15
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’heeft wat er eigenlijk speel<strong>de</strong>. Het verhaal van Melissa Verduynis daar een voorbeeld van.Een vreem<strong>de</strong> manMelissa werkte als assistent-manager op <strong>de</strong> administratieveaf<strong>de</strong>ling van een IT-bedrijf. Het was een kleine af<strong>de</strong>ling waarzes mensen intensief samenwerkten. Er was daar veel verloop;collega’s vertrokken naar an<strong>de</strong>re bedrijven en nieuwe mensenwer<strong>de</strong>n aangenomen. Het inwerken van nieuwelingen was dusbijna een routineklus gewor<strong>de</strong>n.Van psychiatrische ziektebeel<strong>de</strong>n had Melissa <strong>hele</strong>maal geenverstand. De enige re<strong>de</strong>n dat ze er überhaupt iets van wist wasdat een neef van haar wel eens psychotisch was geweest. Maardat had ze alleen maar ‘vanaf een afstand’ mee<strong>gek</strong>regen.In haar werksituatie verwachtte Melissa absoluut niet om ooitmet psychiatrische ziekten te wor<strong>de</strong>n geconfronteerd. En ze haddan ook geen enkele re<strong>de</strong>n om daaraan te <strong>de</strong>nken toen op haaraf<strong>de</strong>ling langzaamaan problemen begonnen te ontstaan.RicardoDe eerste tekenen van die problemen kwamen met <strong>de</strong> komstvan Ricardo, een van <strong>de</strong> nieuwe administratieve krachten. Melissazelf vertelt:‘Het begon er eigenlijk mee dat ik merkte dat hij steeds naarme keek. Nu ben ik als vrouw er wel aan gewend dat mannenaf en toe naar me kijken, maar dit was an<strong>de</strong>rs. Het voel<strong>de</strong> ookgewoon niet goed. Het was net alsof Ricardo vanachter zijncomputerscherm <strong>de</strong> <strong>hele</strong> tijd naar me zat te loeren, en als ik danzijn kant uit keek draai<strong>de</strong> hij net zijn hoofd weg of was ‘plotseling’heel druk bezig. Het was altijd net zo ongrijpbaar dat ik erals zijn leidinggeven<strong>de</strong> niets van kon zeggen.’De eerste paar dagen dat Ricardo er werkte ging Melissa ervanuit dat het wel over zou gaan. Maar dat <strong>de</strong>ed het niet, en Melissabegon zich er steeds meer aan te ergeren. Eén keer beslootze Ricardo met zijn gedrag te confronteren, maar dat leek <strong>de</strong>16
Werken met psychisch gehandicaptensituatie eer<strong>de</strong>r te verslechteren.Melissa: ‘Ik sprak hem erop aan dat hij vaak afgeleid was vanzijn werk en te veel om zich heen zat te kijken. Ik dacht dat hijdie hint wel zou begrijpen. Maar hij <strong>de</strong>ed toen heel onschuldig,wist van <strong>de</strong> prins geen kwaad. Hij was juist heel geconcentreerdaan het werk. Ik heb het er toen bij gelaten, hopend dat hij zichwat meer in zou hou<strong>de</strong>n. Maar daarna leek het hek juist <strong>hele</strong>maalvan <strong>de</strong> dam te zijn.’Veran<strong>de</strong>ren<strong>de</strong> werksfeerHet gedrag van Ricardo begint voor Melissa langzaamaan echtstorend te wor<strong>de</strong>n. Ze vraagt zich af wat er met hem is dat hijzich zo gedraagt. Maar ze zoekt er ver<strong>de</strong>r nog niets ernstigs achter.De weken daarop lijkt het bijna een spel tussen hen te wor<strong>de</strong>n.<strong>Wanneer</strong> Melissa uit haar ooghoeken ziet dat Ricardo haarweer aan zit te staren, probeert ze af en toe snel zijn kant uitte kijken. Dan zou ze hem namelijk rechtstreeks kunnen vragenwat er is, en kan hij niet meer ontkennen. Maar Ricardo is haarte snel af. <strong>Wanneer</strong> Melissa openlijk haar ogen op hem richt zithij nadrukkelijk over zijn werk gebogen en keurt niemand eenblik waardig.Uitein<strong>de</strong>lijk is Melissa het beu. Ze legt een aantal ordners op eenstapel zodat <strong>de</strong>ze Ricardo’s uitzicht blokkeren. Eigenlijk vindtze het al te ver gaan dat ze dit moet doen. Maar het geeft rust,en voor het eerst sinds <strong>de</strong> komst van Ricardo kan ze ongestoordwerken. Maar dan blijkt dat Ricardo een tegenzet kan doen.Melissa vertelt ver<strong>de</strong>r: ‘Vanaf dat moment begonnen dus <strong>de</strong>toevallige ontmoetingen. De volgen<strong>de</strong> dag loop ik naar het koffiezetapparaat,en prompt staat Ricardo er ook. Ogenschijnlijkdoet hij niets verkeerds, hij reikt me zelfs beleefd koffie aan.Maar on<strong>de</strong>rtussen spreekt zijn blik boek<strong>de</strong>len. Aan het ein<strong>de</strong>van <strong>de</strong> dag sta ik op om naar het toilet te gaan, en daar looptook Ricardo door <strong>de</strong> gang, zogenaamd op weg naar het kopieerapparaat.Dat was het moment dat ik me echt beklemd begonte voelen. Je leest wel eens over vrouwen die gestalkt wor<strong>de</strong>n17
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’door mannen, maar ik had daar <strong>hele</strong>maal geen ervaring mee enook geen enkel i<strong>de</strong>e hoe ik daarmee om zou moeten gaan.’CollegaMelissa besluit dan voor het eerst haar probleem met iemand tebespreken. Ze kiest voor een collega die op haar af<strong>de</strong>ling werkten waar ze ook privé bevriend mee is. Ze wil weten of die hetgedrag van Ricardo ook gemerkt heeft, en hoe zij ermee om zougaan. Maar het blijkt dat <strong>de</strong> collega <strong>hele</strong>maal niets in <strong>de</strong> gatenheeft gehad. Zij is verbaasd omdat Ricardo zich naar haar toejuist heel spontaan en hartelijk gedraagt.Melissa: ‘Toen heb ik even aan mezelf getwijfeld. Ik vroeg meaf of toch ik misschien <strong>de</strong>gene was die het verkeerd zag. Maar<strong>de</strong> dagen daarop was zijn gedrag naar mij toe weer zo nadrukkelijkaanwezig. Ik besefte toen pas dat Ricardo in<strong>de</strong>rdaad eencharmeur was, en dat <strong>de</strong> an<strong>de</strong>ren op <strong>de</strong> af<strong>de</strong>ling <strong>hele</strong>maal nietsin <strong>de</strong> gaten leken te hebben. Hoe ga je daarmee om? Hoe maakje an<strong>de</strong>ren dui<strong>de</strong>lijk dat er iets met iemand aan <strong>de</strong> hand is,wanneer zij alleen maar een aardige collega zien die attent is envaak op koffie trakteert?’Melissa beseft dat het zo niet door kan gaan. Sinds <strong>de</strong> komstvan Ricardo gaat ze niet meer met plezier naar haar werk.Bovendien gaat ze twijfelen aan zichzelf. Waarom zij? Doet zijmisschien iets wat het gedrag van Ricardo uitlokt? Er moet eenoplossing komen.Ricardo aanspreken helpt niet, want die ontkent. Het bij haar eigenleidinggeven<strong>de</strong> aankaarten heeft geen zin zolang niemandan<strong>de</strong>rs iets in <strong>de</strong> gaten heeft. Dus besluit Melissa eerst bewijste verzamelen van haar probleem, voor een volgen<strong>de</strong> stap tenemen. Ze begint een lijst aan te leggen; van ie<strong>de</strong>re ‘toevallige’ontmoeting maakt ze een aantekening. Ze gebruikt hiervoor eenagenda die ze bewaart in een afgesloten la<strong>de</strong> van haar bureau.Melissa noteert alle inci<strong>de</strong>nten op datum, en werkt zo langzaamaan een soort dossier dat haar verhaal moet on<strong>de</strong>rbouwen.18
Werken met psychisch gehandicaptenHet <strong>wordt</strong> beklemmendOp dat moment <strong>de</strong>nkt Melissa een paar weken lang rustig aanhaar lijst te kunnen werken, om daarna met een overtuigen<strong>de</strong>opsomming van Ricardo’s gedrag naar haar leidinggeven<strong>de</strong> tekunnen stappen. Maar zo ver zal het niet meer komen.Het breekpunt komt wanneer Melissa later die week tij<strong>de</strong>ns hetwerk beseft dat ze haar jas in <strong>de</strong> auto heeft laten liggen. En inhaar jaszak zit nog haar portemonnee. Dit gebeurt haar an<strong>de</strong>rsnooit. Dat ze dingen gaat vergeten is een teken van hoe onrustigze zich nu voelt. Melissa besluit om snel naar <strong>de</strong> parkeergaragete lopen om haar spullen uit <strong>de</strong> auto te halen. Pas wanneer zeal in <strong>de</strong> garage is en tussen alle geparkeer<strong>de</strong> auto’s doorloopt,beseft ze dat dit een i<strong>de</strong>ale gelegenheid is voor Ricardo om haarachterna te komen.Melissa verstart. Het dringt nu pas tot haar door hoe bang ze<strong>de</strong> afgelopen weken is gewor<strong>de</strong>n voor Ricardo en zijn vreem<strong>de</strong>gedrag. Ze loopt niet door maar blijft eerst stil staan luisteren.Ze wil weten of ze alleen in <strong>de</strong> garage is, of dat er ook voetstappenvan een an<strong>de</strong>r klinken. Ze is niet verrast wanneer ze diein<strong>de</strong>rdaad hoort. Melissa verschuilt zich achter een pilaar, enkijkt daarvandaan voorzichtig om zich heen. Ze kan Ricardo zienlopen. Hij zoekt haar op <strong>de</strong> verkeer<strong>de</strong> plaats, bijna aan <strong>de</strong> an<strong>de</strong>rekant van <strong>de</strong> garage. Maar het is hem, en hij is dui<strong>de</strong>lijk naar haarop zoek.ErnstigNiemand kan Melissa nu nog vertellen dat dit toeval is of dater niets aan <strong>de</strong> hand is. Ze begint te begrijpen dat Ricardo nietzomaar een opdringerige collega is, maar dat er iets veel ernstigersmis is met hem. En het maakt haar doodsbang. Melissatrilt letterlijk van angst, en wil niets an<strong>de</strong>rs dan zo snel mogelijk<strong>de</strong> garage weer uit. Zo stil als ze kan sluipt ze naar <strong>de</strong>uitgang, en zodra ze weer in het kantoorpand is rent ze door <strong>de</strong>gangen. Rechtstreeks naar haar manager. Ondanks haar angstis ze ergens ook blij omdat ze verwacht dat nu alles opgelost19
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’zal wor<strong>de</strong>n. Maar Melissa vertelt: ‘Ja, niet dus. Mijn managerreageer<strong>de</strong> wel goed. Die nam mijn verhaal serieus, en riep gelijkRicardo bij zich. Maar wat ik niet door had, was hoe zeer Ricardoinmid<strong>de</strong>ls het vertrouwen van onze collega’s gewonnen had. Enik had me <strong>de</strong> laatste tijd juist geïsoleerd omdat ik bijna nergensmeer naartoe durf<strong>de</strong> te gaan. En dat is toen voor mij <strong>de</strong> grootsteklap geweest: dat an<strong>de</strong>ren het voor hem opnamen. Dat warencollega’s waar ik al jaren mee werkte, en nu lieten ze me in <strong>de</strong>steek. Degene waar Ricardo het meest mee optrok ging zelfs zover om hem echt te <strong>de</strong>kken. Die beweer<strong>de</strong> ijskoud dat Ricardoop dat moment <strong>hele</strong>maal niet in <strong>de</strong> garage geweest was. Dat hijop dat moment met haar op kantoor gezeten had.Dat was voor mij <strong>de</strong> druppel. Ik kon het niet meer aan, en hebme ziek gemeld. Mijn manager steun<strong>de</strong> me daar trouwens in.Die zeg<strong>de</strong> me toe dat ik maar een paar dagen rust moest nemenen dat we daarna ver<strong>de</strong>r zou<strong>de</strong>n praten.’Ein<strong>de</strong>lijk <strong>wordt</strong> het dui<strong>de</strong>lijkMelissa vertelt: ‘Dagenlang heb ik thuis zitten huilen. Ik voel<strong>de</strong>me wanhopig en in <strong>de</strong> steek gelaten door mijn collega’s. Ikhad ook geen i<strong>de</strong>e hoe het ver<strong>de</strong>r moest. Ik zag er huizenhoogtegenop om weer aan het werk te gaan. Ik begon naar advertentiesvoor an<strong>de</strong>r werk te kijken, omdat ik gewoon beslist nietmeer met Ricardo in één ruimte wil<strong>de</strong> werken.Dagen later checkte ik voor het eerst weer mijn mail, en toenkwam ik erachter dat hij me ook thuis niet met rust kon laten.Je krijgt tegenwoordig natuurlijk altijd een hoop ongewenstemail binnen. Maar nu kwamen er plotseling mailtjes waarindui<strong>de</strong>lijk mijn naam stond. En dan reclame voor seksartikelen, ofan<strong>de</strong>re vunzige dingen. Die dingen wer<strong>de</strong>n bijna <strong>de</strong> <strong>hele</strong> nachtdoor verstuurd; het was dui<strong>de</strong>lijk dat die man <strong>hele</strong>maal door mijgeobse<strong>de</strong>erd was.Ik ging zelf op internet op zoek naar verhalen en uitleg overstalkers. Daardoor begreep ik toen eigenlijk al wat <strong>de</strong> volgen<strong>de</strong>stap zou zijn. Het was logisch dat nu Ricardo mij thuis begon te20
Werken met psychisch gehandicaptenbestoken, hij ook wel ‘toevallig’ voor mijn <strong>de</strong>ur op zou dagen. Endat gebeur<strong>de</strong> dus ook. Dan stond hij na werktijd aan <strong>de</strong> overzij<strong>de</strong>van <strong>de</strong> straat of liep keer op keer voorbij. Vijf keer heb ik <strong>de</strong>politie gebeld. Maar die zeggen dan dat ze niets kunnen doenwanneer iemand je niet daadwerkelijk bedreigd of mishan<strong>de</strong>ldheeft. Ze zijn maar één keer even langsgere<strong>de</strong>n om te kijken, endan zie je natuurlijk dat hij op dat moment net weg is.Uitein<strong>de</strong>lijk trok ik het niet meer. Ik werd half hysterisch als ikhem langs zag komen, wist niet meer wat ik moest doen. Ik was<strong>hele</strong>maal wanhopig. Toen ik hem opnieuw langs zag lopen benik naar buiten gestormd. Ik had zo’n grote aar<strong>de</strong>n vaas op mijneettafel staan, en die heb ik meegegrepen terwijl ik naar <strong>de</strong> <strong>de</strong>urren<strong>de</strong>. Ricardo was vlak bij mijn voor<strong>de</strong>ur, en ik herinner me zijnverbaas<strong>de</strong> gezicht toen ik plotseling naar buiten kwam. Ik hebdie vaas vol op zijn hoofd aan scherven geslagen.Het was niet mijn bedoeling om hem te verwon<strong>de</strong>n. Ik wil<strong>de</strong>een grens stellen, hem laten weten dat ik het niet pikte. Maartoen hij op <strong>de</strong> grond lag zag ik overal bloed, en ik dacht “o shit”.Ik heb op <strong>de</strong> politie gewacht, en die hebben me meegenomen.Van <strong>de</strong> dagen daarna herinner ik me maar weinig. Ik was toenecht verward. Ik schijn eerst een tijd op het politiebureau tehebben gezeten, en die hebben daarna een psychiater latenkomen. Eigenlijk wor<strong>de</strong>n mijn herinneringen dan pas een paarweken later dui<strong>de</strong>lijker. Toen ik al een tijdje in het psychiatrischziekenhuis zat en <strong>de</strong> medicijnen aan begonnen te slaan.’Medicijnen<strong>Wanneer</strong> Melissa bij dit <strong>de</strong>el van haar verhaal aankomt stopt zeeven. Ze neemt <strong>de</strong> tijd om een sigaret op te steken voordat zever<strong>de</strong>r praat. ‘Die medicijnen namen <strong>de</strong> wanen en hallucinatiesweg. Ik had niet meer het i<strong>de</strong>e dat Ricardo me begluur<strong>de</strong>, ik zaghem niet meer als ik uit het raam keek. Maar dat betekent nietdat je zomaar accepteert dat alles niet echt gebeurd is. Dat je jedingen hebt ingebeeld, en een onschuldige voorbijganger hebtverwond omdat een ziekte je <strong>de</strong>ed <strong>de</strong>nken dat hij Ricardo was.21
‘Ik heb een tijdbom in mijn hoofd’Toen voor het eerst collega’s op bezoek kwamen was ik nogsteeds woest op ze. Ik voel<strong>de</strong> me nog steeds zó erg door ze in <strong>de</strong>steek gelaten. En zij voel<strong>de</strong>n zich schuldig omdat niemand in <strong>de</strong>gaten had gehad wat er met mij gebeur<strong>de</strong>. Pas achteraf hebbenze mijn la<strong>de</strong>s opengemaakt en daarin mijn “dossier” gevon<strong>de</strong>n.Ik schijn heel vreem<strong>de</strong> dingen op te hebben geschreven. Ik weetniet wat, ik hoef het zelf nu niet te zien. Inmid<strong>de</strong>ls begrijp ik water gebeurd is. En ik accepteer nu dat ik een ziekte heb, die me opeen dag weer kan overvallen.’Melissa legt haar sigaret in <strong>de</strong> asbak en kijkt naar buiten. ‘Ik hadme nooit gerealiseerd dat schizofrenie in mijn familie zat. Endan nog. Je gelooft toch nooit dat het jou zal overkomen.’In het kort• Er zijn nog veel vooroor<strong>de</strong>len over psychiatrische ziekten.• Het kan ie<strong>de</strong>reen overkomen.• <strong>Wanneer</strong> het voor het eerst gebeurt, <strong>wordt</strong> vaak pas laatbegrepen wat er aan <strong>de</strong> hand is.22