Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Resultaten</strong> <strong>van</strong> een publieksonderzoek • Korte samenvatt<strong>in</strong>gIn het najaar <strong>van</strong> 2007 heeft CentiQ een vragenlijst laten afnemenbij een steekproef <strong>van</strong> 4280 Nederlandse consumenten metbetrekk<strong>in</strong>g tot hun f<strong>in</strong>ancieel gedrag, kennis, vaardigheden enmotivaties. In het rapport wordt verslag gedaan <strong>van</strong> de analyse<strong>van</strong> de gegevens om het f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> <strong>van</strong> Nederlandseconsumenten <strong>in</strong> kaart te brengen, om de relatieve belangrijkheid<strong>van</strong> de determ<strong>in</strong>anten en gevolgen te meten, en om de verschillentussen demografische en sociaal-economische segmenten <strong>in</strong>de populatie vast te stellen. De gegevens <strong>van</strong> de steekproef zijngewogen zodat de resultaten representatief zijn voor deNederlandse populatie.<strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> gedrag en f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong>Het zelf-gerapporteerde f<strong>in</strong>anciële gedrag <strong>van</strong> consumenten valtuiteen <strong>in</strong> drie factoren: rondkomen, overzicht en sparen. Rondkomenis gebaseerd op overhouden <strong>van</strong> geld aan het e<strong>in</strong>d <strong>van</strong> demaand, reken<strong>in</strong>gen kunnen betalen, forse <strong>in</strong>komensdal<strong>in</strong>gen enuitgaven kunnen op<strong>van</strong>gen, en m<strong>in</strong>der leenmogelijkhedengebruiken. Overzicht heeft te maken met precies weten wat er opde betaalreken<strong>in</strong>g staat, vaak bekijken wat het saldo <strong>van</strong> betaalreken<strong>in</strong>genis, en overzicht <strong>van</strong> de uitgaven hebben. Sparen heeftte maken met geld dat men overhoudt overmaken naar eenspaarreken<strong>in</strong>g, schulden afbetalen, of aandelen kopen, en met hetaantal spaar- en <strong>in</strong>vester<strong>in</strong>gsproducten dat men bezit.De grote hoeveelheid gegevens is samengevat <strong>in</strong> een aantalfactoren met betrekk<strong>in</strong>g tot kennis en motivaties <strong>van</strong> de respondenten.Dit betreft f<strong>in</strong>anciële strategieën over <strong>in</strong>formatie zoeken(actief-passief, avontuurlijk-zeker, en samen-<strong>in</strong>dividueel), metgeld hebben leren omgaan, vroegere bijbaantjes en zakgeld,zekerheid en betrokkenheid met betrekk<strong>in</strong>g tot f<strong>in</strong>anciëleproducten, spijt over genomen en niet-genomen besliss<strong>in</strong>gen,korte- en lange-termijn tijdoriëntiaties, mentale boekhoud<strong>in</strong>g(o.a. aparte budgetten voor verschillende uitgaven), f<strong>in</strong>ancieelbeheer, zelf-gerapporteerde kennis over f<strong>in</strong>anciële producten enaandelen, en een kennisquiz (werkelijke kennis).Het merendeel <strong>van</strong> de respondenten zegt goed tot zeer goed tekunnen rondkomen, geen geld tekort te komen aan het e<strong>in</strong>d <strong>van</strong>de maand, gemakkelijk reken<strong>in</strong>gen te kunnen betalen en verplicht<strong>in</strong>genna te komen, en eventuele forse <strong>in</strong>komensdal<strong>in</strong>gen enuitgaven te kunnen op<strong>van</strong>gen. Echter, 41 procent <strong>van</strong> de respondentengeeft aan een forse <strong>in</strong>komensdal<strong>in</strong>g of forse uitgave niette kunnen op<strong>van</strong>gen.De respondenten zijn <strong>in</strong> het algemeen actief <strong>in</strong> de keuze <strong>van</strong>f<strong>in</strong>anciële producten, houden <strong>van</strong> zekerheid bij hun keuze, envertrouwen adviseurs niet zo gemakkelijk hoewel men hen welraadpleegt. In het algemeen voelen de respondenten zich vrijzeker als ze een f<strong>in</strong>ancieel besluit nemen maar voelen zich slechtsmatig betrokken bij de besliss<strong>in</strong>g. Betrokkenheid is een belangrijkevoorwaarde voor <strong>in</strong>formatieverwerk<strong>in</strong>g door de consument.Zekerheid <strong>in</strong> de besluitvorm<strong>in</strong>g kan duiden op een hogere kwaliteit<strong>van</strong> de <strong>in</strong>formatieverwerk<strong>in</strong>g. Ondanks de overheersendemen<strong>in</strong>g dat er voldoende mogelijkheden zijn de f<strong>in</strong>anciële kenniste vergroten, wil men daar niet veel moeite voor doen, en men iswe<strong>in</strong>ig geïnteresseerd <strong>in</strong> nieuwe f<strong>in</strong>anciële producten.Het zoeken naar <strong>in</strong>formatie over specifieke f<strong>in</strong>anciële productengebeurt vaak ‘dicht bij huis’, 43 procent heeft <strong>in</strong> de afgelopentwee jaar familie, vrienden of kennissen om f<strong>in</strong>anciële <strong>in</strong>formatiegevraagd. Ongeveer een kwart raadpleegt banken, verzeker<strong>in</strong>gsmaatschappijen,pensioenfondsen en tussenpersonen. Televisie,<strong>in</strong>ternet, reclame, overheid, werkgevers en consumentenorganisatieszijn de m<strong>in</strong>st geraadpleegde <strong>in</strong>formatiebronnen.Toch v<strong>in</strong>den de meeste respondenten dat, naast f<strong>in</strong>anciële<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen (69%), ook de overheid (56%) of onafhankelijke<strong>in</strong>stell<strong>in</strong>gen (61%) f<strong>in</strong>anciële voorlicht<strong>in</strong>g dienen te geven.22 procent geeft aan moeite te willen doen om hun f<strong>in</strong>anciëlekennis te vergroten.In het algemeen zeggen de respondenten dat men vroeger goedmet geld heeft leren omgaan, zakgeld heeft gekregen en bijbaantjesheeft gehad. Men heeft we<strong>in</strong>ig spijt over genomenbesliss<strong>in</strong>gen, en gemiste kansen op f<strong>in</strong>ancieel gebied. Toch zijn erook aanzienlijke groepen respondenten die wel spijt tonen.Opvallend is dat een korte-termijn oriëntatie kan samengaan meteen lange-termijn oriëntatie. Mensen kunnen <strong>in</strong> hun f<strong>in</strong>ancieelgedrag dus zowel sterk op het heden áls op de toekomst gerichtzijn. De toekomstgerichtheid komt vaker voor dan de gerichtheidop het heden. Mentale boekhoud<strong>in</strong>g wordt relatief vaak toegepastom te bezu<strong>in</strong>igen op dezelfde soort uitgaven waar men <strong>in</strong>de afgelopen maand veel aan heeft uitgegeven. Een vast budgetvoor bepaalde uitgaven en geld reserveren voor bepaalde uitgavenis wat m<strong>in</strong>der populair.De factor f<strong>in</strong>ancieel beheer betreft het georganiseerd omgaanmet <strong>geldzaken</strong>, en op tijd reken<strong>in</strong>gen betalen, we<strong>in</strong>ig impulsiviteit,en eerder sparen dan lenen om d<strong>in</strong>gen te kopen. Ongeveertweederde <strong>van</strong> de respondenten antwoordt <strong>in</strong> uitgesprokenpositieve z<strong>in</strong> op dit soort vragen. 38 procent gaat niet georganiseerdmet de dagelijkse <strong>geldzaken</strong> om, 33 procent betaalt reken<strong>in</strong>gensoms/vaak te laat, 27 procent is impulsief en koopt d<strong>in</strong>genals ze er geen geld voor hebben, en 17 procent koopt liever opkrediet dan te wachten tot ze geld gespaard heeft.<strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> beheer blijkt een zeer belangrijke factor te zijn voorrondkomen, overzicht en sparen. Van een verbeter<strong>in</strong>g <strong>van</strong> hetf<strong>in</strong>anciële beheer kan derhalve een gunstige <strong>in</strong>vloed op hetf<strong>in</strong>anciële gedrag worden verwacht. Een verander<strong>in</strong>g <strong>van</strong> def<strong>in</strong>anciële situatie heeft een zeer belangrijk effect op rondkomenen sparen. Ook een aantal andere factoren heeft significante,maar m<strong>in</strong>der grote effecten op de gedragsfactoren (rondkomen,overzicht en sparen).De zelf-gerapporteerde kennis over f<strong>in</strong>anciële producten (uitgezonderdspaarproducten) blijkt <strong>in</strong> het algemeen onvoldoendete zijn, vooral met betrekk<strong>in</strong>g tot aandelen, opties en obligaties.Voorts zegt 18 tot 47 procent onvoldoende kennis te hebbenover f<strong>in</strong>anciële producten variërend <strong>van</strong> sparen tot pensioenen.De feitelijke kennis over aandelen en obligaties blijft eveneensachter bij die over andere f<strong>in</strong>anciële zaken.