Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
36 • <strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> <strong><strong>in</strong>zicht</strong> <strong>van</strong> <strong>Nederlanders</strong>De factor ‘zekerheid’ heeft een positieve verband met ‘rondkomen’.De overtuig<strong>in</strong>g dat men goede f<strong>in</strong>anciële besliss<strong>in</strong>genneemt en het idee dat men f<strong>in</strong>anciële kennis kan opdoen als hetnodig is, hebben een positief verband met beheers<strong>in</strong>g <strong>van</strong> deuitgaven. Mogelijk echter zijn er variabelen <strong>in</strong> het spel die zowel‘zekerheid’ als ‘rondkomen’ verklaren, zoals bijvoorbeeld opleid<strong>in</strong>g,f<strong>in</strong>anciële kennis en <strong>in</strong>komen.De factor ‘spijt over niet-gemaakte keuze’ heeft een negatiefeffect op ‘rondkomen’. Behalve een gevoelsmatige reactie kanspijt <strong>in</strong> dit opzicht ook duiden op gemiste kansen, waardoor mennu <strong>in</strong> ongunstiger f<strong>in</strong>ancieel vaarwater verkeert, en daardoorm<strong>in</strong>der goed kan rondkomen. De factor ‘vermijden <strong>van</strong> spijt overgemaakte keuze’ heeft echter geen significant effect op rondkomen.De factor met betrekk<strong>in</strong>g tot het meer <strong>in</strong>dividueel nemen <strong>van</strong>f<strong>in</strong>anciële besluiten heeft een negatief effect op ‘rondkomen’.Kennelijk leidt het zelf uitzoeken <strong>van</strong> zaken, geen vertrouwenhebben <strong>in</strong> adviseurs, en we<strong>in</strong>ig over f<strong>in</strong>anciën praten met vriendenen kennissen tot m<strong>in</strong>der goed kunnen rondkomen. Ook hierkan de causaliteit omgekeerd zijn: als men m<strong>in</strong>der goed kanrondkomen, neemt men geen adviseurs <strong>in</strong> de arm om zich te latenadviseren hoe men uit de penibele f<strong>in</strong>anciële situatie kan komen.Zowel vroegere bijbaantjes of zakgeld gekregen hebben, als (<strong>in</strong>m<strong>in</strong>der belangrijke mate) geleerd hebben met geld om te gaanhebben een positief effect op rondkomen. Blijkbaar hebben dezeaspecten <strong>van</strong> de opvoed<strong>in</strong>g een langdurig effect, zodat men oplatere leeftijd relatief goed kan rondkomen.De netto waarde <strong>van</strong> de eigen won<strong>in</strong>g heeft een positief effect op‘rondkomen’. Het saldo <strong>van</strong> vermogen en schulden heeft eenongeveer even groot positief effect op ‘rondkomen’. Uiteraardcreëert vermogen een buffer voor onvoorziene uitgaven en<strong>in</strong>komensdal<strong>in</strong>g. Door een negatief vermogen, met daaraangepaard gaande (rente-)kosten is er geen buffer en is men persaldo per maand meer geld kwijt.In de vragenlijst is gevraagd wie <strong>in</strong> het huishouden voor degezamenlijke f<strong>in</strong>anciële zaken op de korte termijn zorgt. Indienmen aangaf dat de partner dit altijd of het meest doet, of <strong>in</strong>diende respondent een <strong>in</strong>wonend k<strong>in</strong>d of een andere <strong>in</strong>wonendepersoon is, gaat het om een niet-f<strong>in</strong>anciële beslisser <strong>in</strong> het huishouden.In de andere gevallen is er sprake <strong>van</strong> een f<strong>in</strong>anciële(mede-)beslisser <strong>in</strong> het huishouden. Uit Tabel 3.1 blijkt dat nietf<strong>in</strong>anciëlebeslissers vaker v<strong>in</strong>den dat het huishouden goed kanrondkomen dan dat f<strong>in</strong>anciële beslissers <strong>in</strong> het huishouden datv<strong>in</strong>den. Blijkbaar leidt het niet hebben <strong>van</strong> de verantwoordelijkheidvoor de f<strong>in</strong>anciële zaken tot een rooskleurig beeld <strong>van</strong> def<strong>in</strong>anciële situatie. Mogelijk ontstaat dit beeld door een beperktof gedeeltelijk overzicht <strong>van</strong> de f<strong>in</strong>anciën, of <strong>van</strong>uit het idee ‘watniet weet, wat niet deert’. Immers als men niet of we<strong>in</strong>ig weet <strong>van</strong>onvoldoende f<strong>in</strong>anciële buffers of te laat betaalde reken<strong>in</strong>gen,kan het idee ontstaan dat men goed kan rondkomen.De aanwezigheid <strong>van</strong> k<strong>in</strong>deren <strong>in</strong> het huishouden, <strong>in</strong> het gevalmen samenwoont, heeft een negatief effect op ‘rondkomen’.Behalve met directe kosten <strong>van</strong> k<strong>in</strong>deren heeft dit effect mogelijkte maken met de levensfase <strong>van</strong> een huishouden. Immers de fase<strong>van</strong> opgroeiende k<strong>in</strong>deren is er één waar<strong>in</strong> het huishouden nogwe<strong>in</strong>ig vermogen heeft opgebouwd, en één of beide partner(s)niet of slechts gedeeltelijk betaald werk verrichten.Van de levensgebeurtenissen heeft beë<strong>in</strong>dig<strong>in</strong>g <strong>van</strong> baan/ontslageen negatief effect op rondkomen. Deze gebeurtenis gaat vaaksamen met verm<strong>in</strong>der<strong>in</strong>g <strong>van</strong> <strong>in</strong>komen of met verhog<strong>in</strong>g <strong>van</strong>uitgaven, waardoor de f<strong>in</strong>anciële situatie verslechtert.Autochtonen zeggen relatief goed rond te komen <strong>in</strong> vergelijk<strong>in</strong>gmet allochtonen, gegeven alle overige effecten. Een hogereleeftijd leidt eveneens tot beter rondkomen. Niet duidelijk is ofhier sprake is <strong>van</strong> een leeftijdseffect of een generatie- of cohorteffect.Bij een leeftijdseffect treedt het verschijnsel op als menouder wordt. Bij een generatie- of cohorteffect is het verschijnseltyperend voor een nieuwe generatie.Overige effectenEen aantal factoren heeft een statistisch significant, maar <strong>in</strong>hoogte een ger<strong>in</strong>g effect op ‘rondkomen’. Middelbaar en hoogopgeleiden zeggen beter rond te komen dan laag opgeleiden,<strong>van</strong>wege de correlatie tussen opleid<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>komen.Van de belangrijke gebeurtenissen <strong>in</strong> het leven hebben echtscheid<strong>in</strong>g,verander<strong>in</strong>g/verkrijg<strong>in</strong>g <strong>van</strong> een baan, 6 en een grootongeval of ernstige ziekte een significant negatief effect oprondkomen. De overige levensgebeurtenissen (uitgezonderdbeë<strong>in</strong>dig<strong>in</strong>g <strong>van</strong> baan/ontslag, zie hierboven) hebben geensignificant effect. Ook pensioner<strong>in</strong>g heeft geen significant effect.Het passief omgaan met <strong>in</strong>formatie bij de aanschaf <strong>van</strong> eenf<strong>in</strong>ancieel product heeft, enigsz<strong>in</strong>s verrassend, een positief effectop ‘rondkomen’. Passiviteit heeft <strong>in</strong> dit opzicht te maken metbeperk<strong>in</strong>g <strong>van</strong> <strong>in</strong>formatie, snelheid <strong>van</strong> besluitvorm<strong>in</strong>g, nietverder zoeken als een product voldoet, en een beperkt aantalalternatieven overwegen. Deze vorm <strong>van</strong> besluitvorm<strong>in</strong>g zou menook kunnen opvatten als efficiënt, onder het motto ‘overdaadschaadt’. Uit onderzoek is gebleken dat mensen vaak de voorkeurgeven aan een kle<strong>in</strong>ere hoeveelheid <strong>in</strong>formatie, of m<strong>in</strong>der keuzealternatieven.Zie hiervoor ook Schwartz (2004).Geen effectEen aantal factoren heeft geen effect op ‘rondkomen’, gegeven deeerder genoemde effecten.Alleenstaanden kunnen even goed rondkomen als samenwonenden.Het <strong>in</strong>komen is niet noemenswaardig <strong>van</strong> <strong>in</strong>vloed op ‘rondkomen’.Werkzaamheid en het aantal werkuren heeft eveneensgeen significant effect op ‘rondkomen’, evenm<strong>in</strong> als het hebben<strong>van</strong> een beroep waarbij men zich bezighoudt met f<strong>in</strong>anciëlezaken. Het hebben <strong>van</strong> aparte of gezamenlijke reken<strong>in</strong>gen heefteen positief noch negatief effect op ‘rondkomen’.De kennis over f<strong>in</strong>anciële zaken en de zelf-gerapporteerde kennisover f<strong>in</strong>anciële producten en aandelen hebben geen significant<strong>in</strong>vloed op ‘rondkomen’. Verwacht<strong>in</strong>gen over de f<strong>in</strong>anciëlesituatie <strong>van</strong> het huishouden <strong>in</strong> de komende 12 maanden hebbeneveneens geen effect op de huidige manier <strong>van</strong> rondkomen.6Verander<strong>in</strong>g en verkrijg<strong>in</strong>g <strong>van</strong> een baan zijn <strong>in</strong> de vragenlijst als één categorie bevraagd. Gezien het negatieve effect <strong>van</strong> deze categorie zal het <strong>in</strong> de meeste gevalleneen verander<strong>in</strong>g <strong>van</strong> baan betreffen.