Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
Resultaten Financieel inzicht van Nederlanders - Wijzer in geldzaken
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Resultaten</strong> <strong>van</strong> een publieksonderzoek • 111Inleid<strong>in</strong>gIn dit hoofdstuk wordt allereerst de voorgeschiedenis <strong>van</strong> hetonderzoek naar f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> <strong>van</strong> <strong>Nederlanders</strong> samengevat.Vervolgens worden het doel <strong>van</strong> het onderzoek, de steekproef,vragenlijst, en aanpak <strong>van</strong> de analyses beschreven.1.1 VoorgeschiedenisIn 2006 is CentiQ opgericht, een platform dat zich tot doel gesteldheeft om het f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> <strong>van</strong> consumenten te verhogen.Partners <strong>van</strong> het platform zijn een aantal m<strong>in</strong>isteries (F<strong>in</strong>anciën,Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Onderwijs, Cultuur enWetenschap), banken, verzekeraars, f<strong>in</strong>ancieel adviseurs, consumentenorganisatiesen enkele universiteiten. S<strong>in</strong>ds de opricht<strong>in</strong>g<strong>van</strong> CentiQ heeft de Projectgroep Onderzoek een aantal onderzoekenbegeleid. In 2007 zijn <strong>in</strong> opdracht <strong>van</strong> het M<strong>in</strong>isterie <strong>van</strong>F<strong>in</strong>anciën twee tussenrapportages over de f<strong>in</strong>anciële vaardigheden<strong>van</strong> consumenten verschenen: het Verslag Vooronderzoek<strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> Inzicht en Ontwikkel<strong>in</strong>g Vragenlijst <strong>van</strong> het aan deRadboud Universiteit <strong>in</strong> Nijmegen gelieerde Instituut voor ToepasteSociologie, en <strong>Nederlanders</strong> en hun <strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> Inzicht <strong>van</strong>Millward Brown, marktonderzoekbureau te Amsterdam. De eersterapportage geeft een overzicht <strong>van</strong> de wetenschappelijke literatuurover f<strong>in</strong>anciële vaardigheden, een theoretisch model en eenconcept-vragenlijst. De tweede rapportage geeft een verslag <strong>van</strong>een zestal focusgroepen waar<strong>in</strong> consumenten hun ervar<strong>in</strong>genmet f<strong>in</strong>anciële besluitvorm<strong>in</strong>g hebben besproken.In het najaar <strong>van</strong> 2007 is <strong>in</strong> opdracht <strong>van</strong> het M<strong>in</strong>isterie <strong>van</strong>F<strong>in</strong>anciën door Veldkamp Marktonderzoek BV te Amsterdam devragenlijst met betrekk<strong>in</strong>g tot f<strong>in</strong>anciële vaardigheden afgenomenen getest bij een steekproef <strong>van</strong> 4280 Nederlandseconsumenten. De verantwoord<strong>in</strong>g <strong>van</strong> het veldwerk is beschreven<strong>in</strong> Publieksonderzoek <strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> Inzicht (Veldkamp, 2007). Hetonderhavige verslag bouwt voort op de bovengenoemde rapportagesen rapporteert de analyse <strong>van</strong> de verzamelde gegevens.1.2 Doel <strong>van</strong> het onderzoekHet onderzoek dient bij te dragen aan de doelstell<strong>in</strong>g <strong>van</strong> CentiQ:Goed geïnformeerde en opgeleide consumenten, die geïnteresseerdzijn <strong>in</strong> en zelfvertrouwen hebben bij het nemen <strong>van</strong> f<strong>in</strong>anciëlebesliss<strong>in</strong>gen, waardoor zij een actievere rol <strong>in</strong>nemen op de f<strong>in</strong>anciëlemarkten en komen tot weloverwogen f<strong>in</strong>anciële besliss<strong>in</strong>gen.<strong>F<strong>in</strong>ancieel</strong> <strong><strong>in</strong>zicht</strong> is <strong>in</strong> het ITS rapport (2007) als volgt gedef<strong>in</strong>ieerd.“Mensen met f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> zijn <strong>in</strong> staat om hun f<strong>in</strong>anciële zakente regelen. Zij hebben kennis op het gebied <strong>van</strong> lenen, sparen enplannen, weten hoe ze <strong>in</strong> het dagelijkse leven met geld om moetengaan en kunnen hun zaken op een verantwoorde manier beheren.Een persoon met f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> zal een gedrag vertonen datovereenkomt met het handelen op basis <strong>van</strong> kennis en ervar<strong>in</strong>g.Verder weet een persoon met f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> welk risico hij neemtbij bepaalde f<strong>in</strong>anciële besliss<strong>in</strong>gen. Dit komt overeen met hetobjectief meetbaar risico.”Het publieksonderzoek (survey) <strong>van</strong> najaar 2007 is uitgevoerd omhet f<strong>in</strong>ancieel <strong><strong>in</strong>zicht</strong> <strong>van</strong> Nederlandse consumenten <strong>in</strong> kaart tebrengen, om de relatieve belangrijkheid <strong>van</strong> de determ<strong>in</strong>anten engevolgen te meten, en om de verschillen tussen demografische ensociaal-economische segmenten <strong>in</strong> de populatie vast te stellen.De resultaten <strong>van</strong> het survey leiden tot richt<strong>in</strong>ggev<strong>in</strong>g en onderbouw<strong>in</strong>g<strong>van</strong> beleid om het f<strong>in</strong>anciële <strong><strong>in</strong>zicht</strong> en de kwaliteit <strong>van</strong>de f<strong>in</strong>anciële besliss<strong>in</strong>gen <strong>van</strong> consumenten te verhogen.1.3 SteekproefDe doelgroep <strong>van</strong> het onderzoek bestaat uit personen <strong>van</strong> 18 jaaren ouder met een Nederlandse nationaliteit, die Nederlandskunnen lezen en schrijven. Er is gestreefd naar een representatievesteekproef <strong>van</strong> personen. Dat wil zeggen dat de samenstell<strong>in</strong>g<strong>van</strong> de steekproef overeenkomt met de populatie op eenaantal criteria. Hiertoe is de steekproef gestratificeerd uitgezetnaar de kenmerken sekse, leeftijd, opleid<strong>in</strong>g en regio, etniciteit en<strong>in</strong>ternetgebruik.Het grootste gedeelte <strong>van</strong> de steekproef is getrokken uit de TNS-NIPO database. De respondenten hebben de vragenlijst <strong>in</strong>gevuldmet behulp <strong>van</strong> Computer Assisted Self Interview<strong>in</strong>g (CASI). Ditresulteerde <strong>in</strong> 3000 <strong>in</strong>gevulde enquêtes (responspercentage 85%).Het overige gedeelte <strong>van</strong> de steekproef is getrokken uit eenbestand <strong>van</strong> deelnemers aan het SSP Onderzoek (Sticht<strong>in</strong>gSelectieve Post) <strong>van</strong> Cendris, aangevuld met een zelfzoekprocedure<strong>van</strong> enquêteurs. Deze respondenten zijn zowel geïnterviewdmet Computer Assisted Personal Interview<strong>in</strong>g (CAPI) als met CASI.Dit resulteerde <strong>in</strong> 1280 <strong>in</strong>gevulde vragenlijsten (responspercentage19%). Het totaal aantal respondenten <strong>in</strong> het databestandbedraagt 4280. Vanwege de non-response was een correctienodig om de verdel<strong>in</strong>g <strong>van</strong> kenmerken <strong>van</strong> de steekproef <strong>in</strong>overeenstemm<strong>in</strong>g te brengen met die <strong>van</strong> de populatie. Hiertoe iseen gewicht toegekend aan elke respondent <strong>in</strong> het databestand.De gewichten zijn <strong>in</strong> de analyses toegepast om de uitkomsten teherleiden overeenkomstig de populatie.1.4 VragenlijstDe vragenlijst die voor dit onderzoek is gebruikt, is ontwikkelddoor het ITS, Radboud Universiteit te Nijmegen, <strong>in</strong> samenwerk<strong>in</strong>gmet de leden <strong>van</strong> de Projectgroep Onderzoek <strong>van</strong> CentiQ.De concepten en vragen zijn voor een deel overgenomen uiteerder onderzoek. Vragen uit eerder buitenlands onderzoek zijnvertaald en aangepast aan de Nederlandse situatie.