Economische visie en uitvoeringsagenda - Gemeente Smallingerland
Economische visie en uitvoeringsagenda - Gemeente Smallingerland
Economische visie en uitvoeringsagenda - Gemeente Smallingerland
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
ONTWIKKELING<strong>Economische</strong> <strong>visie</strong> <strong>en</strong>uitvoeringsag<strong>en</strong>da<strong>Smallingerland</strong>Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Vastgesteld door de geme<strong>en</strong>teraad2 oktober 2012
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Vastgesteld door de geme<strong>en</strong>teraad op d.d. 2 oktober 2012<strong>Economische</strong> <strong>visie</strong> <strong>en</strong>uitvoeringsag<strong>en</strong>da<strong>Smallingerland</strong>Dracht<strong>en</strong>, 8 oktober 2012
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>VerantwoordingProjectOpdrachtgeverProjectleiderK<strong>en</strong>merk<strong>Economische</strong> <strong>visie</strong> <strong>en</strong> uitvoeringsag<strong>en</strong>da <strong>Smallingerland</strong>Geme<strong>en</strong>te <strong>Smallingerland</strong>drs. Bas Doets11-034/DD/4086/1021ColofonE&E adviesLaan Corpus d<strong>en</strong> Hoorn 3009728 JT Groning<strong>en</strong>Telefoon (050) 360 44 33info@eeadvies.nlwww.eeadvies.comPagina 2 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Inhoudsopgave1 Inleiding ........................................................................................ 41.1 Achtergrond ............................................................................ 41.2 Aanleiding <strong>en</strong> doelstelling .......................................................... 41.3 Leeswijzer............................................................................... 51.4 Verantwoording ....................................................................... 62 <strong>Economische</strong> foto <strong>en</strong> SWOT <strong>Smallingerland</strong> ................................... 72.1 Demografie: bevolking <strong>Smallingerland</strong> groeit voorlopig door........... 72.2 Het verzorgingsgebied van <strong>Smallingerland</strong> is omvangrijk ............... 72.3 <strong>Economische</strong> omvang <strong>en</strong> performance......................................... 82.3.1 Bruto regionaal product<strong>en</strong> werkgeleg<strong>en</strong>heid ................... 82.3.2 <strong>Economische</strong> groei ..................................................... 82.4 De arbeidsmarkt ...................................................................... 82.4.1 Opleidingsniveau beroepsbevolking............................... 82.4.2 Leeftijdsopbouw beroepsbevolking................................ 92.4.3 Werkloosheid............................................................. 92.4.4 Kwantitatieve <strong>en</strong> kwalitatieve arbeidsmarktbalans........... 92.5 <strong>Economische</strong> structuur ............................................................ 102.6 Innovatiekracht...................................................................... 112.7 Ligging <strong>en</strong> bereikbaarheid........................................................ 112.8 Vrijetijdseconomie .................................................................. 132.9 SWOT................................................................................... 133 Onze economische ag<strong>en</strong>da rond kernopgav<strong>en</strong> ............................. 153.1 Onze kerndoel<strong>en</strong> .................................................................... 153.2 Onze vijf kernopgav<strong>en</strong> ............................................................ 153.2.1 Opgave 1: Innovatiekracht ........................................ 173.2.2 Opgave 2: Arbeidsmarkt <strong>en</strong> onderwijs ......................... 203.2.3 Opgave 3: Bereikbaarheid ......................................... 243.2.4 Opgave 4: Attractiviteit ............................................. 273.2.5 Opgave 5: Imago ..................................................... 334 Governance, wijze van aanpak .................................................... 35Bijlage 1 <strong>Economische</strong> ag<strong>en</strong>da <strong>Smallingerland</strong> ................................. 38Pagina 3 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>1 Inleiding1.1 AchtergrondHet bevorder<strong>en</strong> van de werkgeleg<strong>en</strong>heid, het stimuler<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> economischegroei die duurzaam is <strong>en</strong> het economisch vitaal houd<strong>en</strong> van onze dorpskern<strong>en</strong>heeft onze hoogste prioriteit. In onze integrale <strong>visie</strong> hebb<strong>en</strong> we ons daar al overuitgesprok<strong>en</strong> <strong>en</strong> om de daad bij het woord te voeg<strong>en</strong> voer<strong>en</strong> we daartoe e<strong>en</strong>stevig sociaal <strong>en</strong> ruimtelijk economisch beleid. Als geme<strong>en</strong>te hebb<strong>en</strong> we in deafgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> met onze partners reeds diverse majeure ontwikkeling<strong>en</strong> ingang gezet die moet<strong>en</strong> leid<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> versterking van de economische structuur<strong>en</strong> het vestigings- <strong>en</strong> investeringsklimaat voor ondernemers. D<strong>en</strong>k aan deherontwikkeling van het Raadhuisplein. Daarnaast is rec<strong>en</strong>telijk op voor deeconomie relevante deelterrein<strong>en</strong> nieuw beleid ontwikkeld, zoals hetbedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>beleid, het detailhandelsbeleid <strong>en</strong> het toeristisch-recreatiefontwikkelingsplan. Verder word<strong>en</strong> de mogelijkhed<strong>en</strong> verk<strong>en</strong>d voor deontwikkeling van e<strong>en</strong> nieuwe Noordelijke k<strong>en</strong>nisecologie <strong>en</strong> maakt de geme<strong>en</strong>tezich hard voor e<strong>en</strong> opwaardering van de vaarweg <strong>en</strong> e<strong>en</strong> betere bereikbaarheidover de weg onder meer door betere op<strong>en</strong>baar vervoer verbinding<strong>en</strong>. Dit do<strong>en</strong>we om de vele, hoofdzakelijk MKB-ondernemers, te help<strong>en</strong> hunconcurr<strong>en</strong>tiepositie te versterk<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarmee ons welvaartsniveau op peil tehoud<strong>en</strong>.E<strong>en</strong> pro-actieve houding <strong>en</strong> praktische b<strong>en</strong>adering van economische stimuleringpast goed bij ons DNA. In onze geme<strong>en</strong>te ligt de nadruk niet op‘plann<strong>en</strong>makerij’, maar op ontwikkeling, implem<strong>en</strong>tatie <strong>en</strong> uitvoering. Dezeuitvoering zal echter wel gestructureerd <strong>en</strong> met focus moet<strong>en</strong> plaatsvind<strong>en</strong>. Alswe wet<strong>en</strong> waar we he<strong>en</strong> will<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> we daar onze acties op afstemm<strong>en</strong> <strong>en</strong>ander<strong>en</strong> verleid<strong>en</strong> met ons mee te do<strong>en</strong>. Waar we he<strong>en</strong> will<strong>en</strong> <strong>en</strong> hoe we daard<strong>en</strong>k<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> we opgeschrev<strong>en</strong> in deze economische <strong>visie</strong> <strong>en</strong>uitvoeringsag<strong>en</strong>da. E<strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t dat als kader di<strong>en</strong>t voor de economischekoers van <strong>Smallingerland</strong> in de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>.1.2 Aanleiding <strong>en</strong> doelstellingDe laatste integrale economische nota stamt uit 2001 <strong>en</strong> sindsdi<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong>andere economische werkelijkheid ontstaan met nieuwe uitdaging<strong>en</strong> <strong>en</strong> kans<strong>en</strong>.Er is daarom behoefte aan e<strong>en</strong> nieuwe economische ag<strong>en</strong>da van waaruit deeconomie van <strong>Smallingerland</strong> wordt gestimuleerd. Deze ag<strong>en</strong>da bevat deonderbouwing voor de keuzes die door ons zijn gemaakt <strong>en</strong> is e<strong>en</strong> vertaling vande gekoz<strong>en</strong> thema’s <strong>en</strong> uitgangspunt<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> concrete uitvoeringsag<strong>en</strong>da.De b<strong>en</strong>oemde acties zijn tot stand gekom<strong>en</strong> in sam<strong>en</strong>werking met debelangrijkste stakeholders in de geme<strong>en</strong>te als het gaat om economischestructuurversterking, doordat zij bij het opstell<strong>en</strong> van de <strong>visie</strong> <strong>en</strong>uitvoeringsag<strong>en</strong>da nauw betrokk<strong>en</strong> zijn geweest. Daarnaast geeft het docum<strong>en</strong>tinzicht in de wijze waarop <strong>Smallingerland</strong> met de gemaakte keuzes aan kansluit<strong>en</strong> bij diverse economische beleidsontwikkeling<strong>en</strong>.Pagina 4 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Het vormt als het ware de propositie van <strong>Smallingerland</strong> waarmee de geme<strong>en</strong>telaat zi<strong>en</strong> op welke onderwerp<strong>en</strong> zij vanuit haar eig<strong>en</strong> kracht <strong>en</strong> kwaliteit kanbijdrag<strong>en</strong> aan <strong>en</strong> inbr<strong>en</strong>g kan lever<strong>en</strong> voor de doelrealisatie van ander<strong>en</strong>: De F4 partnerschap: de sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> de vier grote Friesegeme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> Leeuward<strong>en</strong>, <strong>Smallingerland</strong>, Sudwest Fryslân <strong>en</strong> Heer<strong>en</strong>ve<strong>en</strong>. De provincie Fryslân met haar nieuwe economische beleid. De Noordelijke economische ag<strong>en</strong>da, waarin is gekoz<strong>en</strong> voor de ontwikkeling<strong>en</strong> ondersteuning van vijf economische clusters: healthy ageing,s<strong>en</strong>sortechnologie, <strong>en</strong>ergie, water <strong>en</strong> agribusiness. Het Rijk, dat heeft gekoz<strong>en</strong> voor de ondersteuning van neg<strong>en</strong> landelijketopsector<strong>en</strong>.Het is van groot belang dat <strong>Smallingerland</strong> met haar economisch beleid e<strong>en</strong>goede aansluiting weet te mak<strong>en</strong> met de strategische ag<strong>en</strong>da Europa 2020 vande Europese Commissie. Deze strategie staat in het tek<strong>en</strong> van slimme groei,duurzame groei <strong>en</strong> inclusieve groei. In het kader van de nieuweprogrammaperiode EFRO/ESF/ELFPO heeft Brussel aan elke Europese regiogevraagd e<strong>en</strong> Smart Specialisation Strategy op te stell<strong>en</strong>, waarin de regio laatzi<strong>en</strong> waar zij zich in specialiseert <strong>en</strong> hoe zij tot deze specialisatie komt. VoorNoord-Nederland wordt deze 3S strategie in 2012 uitgewerkt door de SERNoord. Volg<strong>en</strong>s het Geme<strong>en</strong>schappelijk Strategisch Kader t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van d<strong>en</strong>ieuwe programmaperiode 2014-2020 zal minimaal 80% van de middel<strong>en</strong> aaninnovatie besteed moet<strong>en</strong> word<strong>en</strong>, waarvan minimaal 20% aan <strong>en</strong>ergie <strong>en</strong> CO2reductie. Voor zover de spelregels voor het nieuwe Europese cohesiebeleidbek<strong>en</strong>d zijn, is onze nieuwe ag<strong>en</strong>da ‘Brusselproof’.Het eindresultaat is e<strong>en</strong> docum<strong>en</strong>t waarin wij onze stevige ambities op hetgebied van werkgeleg<strong>en</strong>heid <strong>en</strong> duurzaamheid hebb<strong>en</strong> verwoord <strong>en</strong> waarin depropositie van de geme<strong>en</strong>te om de economie te versterk<strong>en</strong> staat beschrev<strong>en</strong>.Hiermee kunn<strong>en</strong> wij sam<strong>en</strong> met onze stakeholders e<strong>en</strong>drachtig <strong>en</strong> daadkrachtignaar buit<strong>en</strong> tred<strong>en</strong>. Waar staat onze geme<strong>en</strong>te voor, over welke kwaliteit<strong>en</strong>beschikt <strong>Smallingerland</strong>, wat zijn voor ons de majeure opgav<strong>en</strong>, op welke wijzegaan wij met deze opgav<strong>en</strong> <strong>en</strong> de onderligg<strong>en</strong>de uitdaging<strong>en</strong> aan de slag <strong>en</strong>wanneer vind<strong>en</strong> wij dat we succesvol zijn geweest? Op deze <strong>en</strong> andere vrag<strong>en</strong>geeft de ag<strong>en</strong>da antwoord.1.3 LeeswijzerDe ag<strong>en</strong>da is als volgt opgebouwd. In hoofdstuk twee pres<strong>en</strong>ter<strong>en</strong> wij e<strong>en</strong> fotovan de economie van <strong>Smallingerland</strong> waarin de sterktes <strong>en</strong> aandachtspunt<strong>en</strong> vanonze geme<strong>en</strong>te in beeld word<strong>en</strong> gebracht. Het hoofdstuk eindigt met e<strong>en</strong> SWOTmatrix, waarin ook de kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong> zijn opg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>. In hoofdstukdrie hebb<strong>en</strong> wij de SWOT vertaald in e<strong>en</strong> aantal majeure opgav<strong>en</strong> waarmee weals geme<strong>en</strong>te, sam<strong>en</strong> met stakeholders aan de slag zull<strong>en</strong> gaan. Elk van dezeopgav<strong>en</strong> is voorzi<strong>en</strong> van streefwaard<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontrafeld in uitdaging<strong>en</strong> <strong>en</strong>bijbehor<strong>en</strong>de acties. Het vierde <strong>en</strong> laatste hoofdstuk beschrijft desturingsfilosofie voor deze ag<strong>en</strong>da <strong>en</strong> de vertaling van deze filosofie in e<strong>en</strong>governancestructuur.Pagina 5 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>1.4 VerantwoordingHet docum<strong>en</strong>t bouwt voort op de integrale toekomst<strong>visie</strong> <strong>Smallingerland</strong> die in2011 door de geme<strong>en</strong>teraad is vastgesteld <strong>en</strong> betreft e<strong>en</strong> verdere beleidsmatigeconcretisering van het economische spoor uit deze <strong>visie</strong>. Met de ag<strong>en</strong>da sluit<strong>en</strong>we aan bij of zijn we complem<strong>en</strong>tair aan ons eig<strong>en</strong> bestaande beleid. Tev<strong>en</strong>shebb<strong>en</strong> we de verbinding<strong>en</strong> gezocht met de voor ons relevante ag<strong>en</strong>da’s van deF4, het landsdeel, het rijk <strong>en</strong> Brussel. De economische ag<strong>en</strong>da is in e<strong>en</strong>zorgvuldig proces tot stand gekom<strong>en</strong>. Op basis van e<strong>en</strong> uitgebreide deskresearchheeft e<strong>en</strong> dialoog plaatsgevond<strong>en</strong> met belangrijke economische stakeholdersbinn<strong>en</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> <strong>Smallingerland</strong>, met raadsled<strong>en</strong> <strong>en</strong> met verteg<strong>en</strong>woordigersvan diverse beleidsterrein<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>telijke organisatie. De uitkomst<strong>en</strong>hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> plaats gekreg<strong>en</strong> in onderhavig docum<strong>en</strong>t.Pagina 6 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>2 <strong>Economische</strong> foto <strong>en</strong> SWOT <strong>Smallingerland</strong>Voor de bepaling van onze economische koers in de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> is het vangroot belang goed te wet<strong>en</strong> waar we nu staan. Wat is onze economischeuitgangspositie? Aan de hand van e<strong>en</strong> aantal parameters is inzichtelijk gemaaktwat ons huidige economische profiel is. Tev<strong>en</strong>s is gekek<strong>en</strong> naar de economischeperformance <strong>en</strong> ons gewicht in de Friese economie. Deze economische foto isvertaald in e<strong>en</strong> SWOT, waarin onze interne sterktes <strong>en</strong> zwaktes zijn b<strong>en</strong>oemd.De kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong> kom<strong>en</strong> voort uit de belangrijkste tr<strong>en</strong>ds <strong>en</strong>ontwikkeling<strong>en</strong> die <strong>Smallingerland</strong> <strong>en</strong> haar economie beïnvloed<strong>en</strong>. Dit zijn meeralgem<strong>en</strong>e tr<strong>en</strong>ds <strong>en</strong> ontwikkeling<strong>en</strong> die zich veelal op meso- <strong>en</strong> macroniveauafspel<strong>en</strong>, maar van grote invloed kunn<strong>en</strong> zijn op de economische mogelijkhed<strong>en</strong><strong>en</strong> onmogelijkhed<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>.2.1 Demografie: bevolking <strong>Smallingerland</strong> groeit voorlopig door<strong>Smallingerland</strong> is qua inwonertal de op twee na grootste geme<strong>en</strong>te van Fryslân,na Leeuward<strong>en</strong> <strong>en</strong> Sudwest-Fryslân. In 2011 telde onze geme<strong>en</strong>te ruim 55.000inwoners 1 , 8,5% van de totale bevolking in Fryslân. Dracht<strong>en</strong> is met ruim44.000 inwoners de tweede stad binn<strong>en</strong> de provincie. De kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> zal debevolking in <strong>Smallingerland</strong> naar verwachting gestaag doorgroei<strong>en</strong> naarmaximaal 60.000 inwoners. De ontwikkeling voor de langere termijn is onzeker,maar de verwachting is dat het inwonertal redelijk stabiel blijft. 22.2 Het verzorgingsgebied van <strong>Smallingerland</strong> is omvangrijkNa Leeuward<strong>en</strong> is het verzorgingsgebied van <strong>Smallingerland</strong> het grootste vanFryslân met ongeveer 130.000 consum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> 3 . Veel inwoners van omligg<strong>en</strong>degeme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> zijn afhankelijk van Dracht<strong>en</strong> voor voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, zoals winkels,schol<strong>en</strong>, cultuur <strong>en</strong> recreatie (De Lawei, de Meldij, museum Dr8888, zwembadDe Welle, De Naturij). Hoewel de bevolking in <strong>Smallingerland</strong> de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>licht zal groei<strong>en</strong>, is er in omligg<strong>en</strong>de regio’s binn<strong>en</strong> het verzorgingsgebied(vooral Noord-Fryslân) al sprake van bevolkingskrimp <strong>en</strong> sterke vergrijzing.Gevolg<strong>en</strong> van deze krimp zull<strong>en</strong> voor Dracht<strong>en</strong> niet uitblijv<strong>en</strong>. Bijvoorbeeld op dearbeidsmarkt (afname van het arbeidsreservoir) <strong>en</strong> in de consumptievebesteding<strong>en</strong> (daling van het aantal consum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> verandering vanbesteding<strong>en</strong>).1 Bron: Wijkatlas <strong>Smallingerland</strong> 20112 Bron: Primos bevolkingsprognose, ABF 20113 Bron: Detailhandelsstructuur<strong>visie</strong> met plan van aanpak, Geme<strong>en</strong>te <strong>Smallingerland</strong>, 2009Pagina 7 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>2.3 <strong>Economische</strong> omvang <strong>en</strong> performance2.3.1 Bruto regionaal product <strong>en</strong> werkgeleg<strong>en</strong>heidDe toegevoegde waarde die in de geme<strong>en</strong>te <strong>Smallingerland</strong> wordt geg<strong>en</strong>ereerdbedraagt €1,8 miljard. Hiermee heeft de geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> aandeel van 10,3% inhet bruto regionaal product van Fryslân. 4Binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te zijn 2.932 bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> gevestigd diegezam<strong>en</strong>lijk goed zijn voor 29.540 arbeidsplaats<strong>en</strong>, teg<strong>en</strong>over 290.000 ban<strong>en</strong> inFryslân 5 . De werkgeleg<strong>en</strong>heid is hoofdzakelijk geconc<strong>en</strong>treerd in Dracht<strong>en</strong>, ruim90% van de geme<strong>en</strong>telijke werkgeleg<strong>en</strong>heid bevindt zich in de stad.Het midd<strong>en</strong>- <strong>en</strong> kleinbedrijf is de belangrijkste werkgever met meer dan 50%van de arbeidsplaats<strong>en</strong> <strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de marktsector 99% van de vestiging<strong>en</strong>.2.3.2 <strong>Economische</strong> groeiVanaf 2002 is de werkgeleg<strong>en</strong>heid in <strong>Smallingerland</strong> met 10% sterktoeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong>, teg<strong>en</strong>over 4% in Fryslân 6 . De werkgeleg<strong>en</strong>heid is vergelek<strong>en</strong> metde andere F4 geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> in de laatste jar<strong>en</strong> wel conjunctuurgevoeliger geblek<strong>en</strong>.In 2009 <strong>en</strong> 2010 was er sprake van e<strong>en</strong> economische recessie waar<strong>Smallingerland</strong> bov<strong>en</strong>gemiddeld veel last van heeft gehad. To<strong>en</strong> de economie in2011 weer iets opveerde zette zich dat in <strong>Smallingerland</strong> gelijk om in extrawerkgeleg<strong>en</strong>heid (510 arbeidsplaats<strong>en</strong>).Figuur 2.1: Verandering in werkgeleg<strong>en</strong>heid t.o.v. voorgaand jaar in F4 <strong>en</strong> Fryslân4,0%3,0%2,0%1,0%0,0%-1,0%200920102011-2,0%-3,0%Smallinger- Leeuward<strong>en</strong> H’ve<strong>en</strong> SW-Fr. FryslânlandBron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister provincie Fryslân, bewerking E&E advies2.4 De arbeidsmarkt2.4.1 Opleidingsniveau beroepsbevolkingDe beroepsbevolking van <strong>Smallingerland</strong> telt ongeveer 25.000 person<strong>en</strong>, 8,5%van de totale beroepsbevolking in Fryslân. Binn<strong>en</strong> de beroepsbevolking is 24,0%4 Bron: CBS Statline5 Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister, Provincie Fryslân, 20116 Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister, Provincie Fryslân, 2011Pagina 8 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>laag opgeleid. Dit is meer dan in Fryslân (23,7%) <strong>en</strong> Nederland als geheel(23,2%). Qua middelbaar opgeleid<strong>en</strong> noteert <strong>Smallingerland</strong> e<strong>en</strong> groter aandeeldan Nederland, maar lager dan in heel Fryslân. Het aandeel hoog opgeleid<strong>en</strong>bedraagt in <strong>Smallingerland</strong> 32%, teg<strong>en</strong>over 33,6% landelijk <strong>en</strong> 28,5% inFryslan. In totaal telt <strong>Smallingerland</strong> ongeveer 8.000 hoog opgeleid<strong>en</strong> (HBO <strong>en</strong>WO). 72.4.2 Leeftijdsopbouw beroepsbevolkingDe opbouw van de beroepsbevolking in <strong>Smallingerland</strong> naar leeftijd wijkt af vanhet beeld van Nederland <strong>en</strong> Fryslân. De groep 15-25 jarig<strong>en</strong> is in <strong>Smallingerland</strong>onderverteg<strong>en</strong>woordigd (mede als gevolg van het onderwijsaanbod in degeme<strong>en</strong>te), de categorieën 25-35 <strong>en</strong> 35-45 zijn juist sterk verteg<strong>en</strong>woordigd. Almet al heeft <strong>Smallingerland</strong> in vergelijking met de rest van Fryslân <strong>en</strong> Nederlande<strong>en</strong> relatief jonge beroepsbevolking (tot 45 jaar). 82.4.3 WerkloosheidDe werkloosheid in <strong>Smallingerland</strong> bedroeg in april 2012 9,4% van de totaleberoepsbevolking. E<strong>en</strong> groot aandeel vergelek<strong>en</strong> met het provinciale <strong>en</strong>landelijke gemiddelde van respectievelijk 7,6% <strong>en</strong> 6,0% 9 . De werkloosheid is inabsolute zin licht gesteg<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte van eind 2010, dit ondanks de groei vande werkgeleg<strong>en</strong>heid in 2011. Blijkbaar zijn veel van de nieuwe ban<strong>en</strong> in<strong>Smallingerland</strong> ingevuld door m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van buit<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te.Er is e<strong>en</strong> duidelijk verband tuss<strong>en</strong> het opleidingsniveau <strong>en</strong> het werkloosheidsperc<strong>en</strong>tagein de geme<strong>en</strong>te. Bijna neg<strong>en</strong> op de ti<strong>en</strong> werkloz<strong>en</strong> is lager- ofmiddelbaar opgeleid. Van alle hoog opgeleid<strong>en</strong> in <strong>Smallingerland</strong> is 3,4%werkloos, bij de middelbaar opgeleid<strong>en</strong> heeft 10,7% ge<strong>en</strong> baan <strong>en</strong> het aandeellaagopgeleid<strong>en</strong> dat werkloos is bedraagt 15,2%. Met name het laatste jaar is dewerkloosheid onder lager- <strong>en</strong> middelbaar opgeleid<strong>en</strong> sterk gesteg<strong>en</strong>, terwijl dewerkloosheid onder hoog opgeleid<strong>en</strong> daalde. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> ligt het perc<strong>en</strong>tageperson<strong>en</strong> die na e<strong>en</strong> jaar nog ge<strong>en</strong> baan heeft erg hoog in <strong>Smallingerland</strong>. In2011 stond 55% van de werkloz<strong>en</strong> in <strong>Smallingerland</strong> langer dan 1 jaar aan dekant, terwijl dit perc<strong>en</strong>tage voor Nederland op 33% lag. 102.4.4 Kwantitatieve <strong>en</strong> kwalitatieve arbeidsmarktbalansDe arbeidsmarkt van <strong>Smallingerland</strong> in niet in balans, zowel kwantitatief alskwalitatief. Dit blijkt uit het feit dat de werkloosheid binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te hoog isterwijl de geme<strong>en</strong>te meer ban<strong>en</strong> telt dan de beroepsbevolking groot is.Teg<strong>en</strong>over elke persoon in de beroepsbevolking staan in <strong>Smallingerland</strong> 1,18ban<strong>en</strong>. 11 Bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> in <strong>Smallingerland</strong> zijn voor het werv<strong>en</strong> vanpersoneel derhalve sterk aangewez<strong>en</strong> op de omligg<strong>en</strong>de regio. Vooral deindustrie <strong>en</strong> de zorg ondervind<strong>en</strong> veel problem<strong>en</strong> door de mismatch. In deindustrie is veel vraag naar technisch (middelbaar- <strong>en</strong> hoger) geschooldpersoneel <strong>en</strong> in de zorg is het minimaal gevraagde niveau MBO 3. Gevolg van demismatch is dat de werkloosheid in <strong>Smallingerland</strong> in 2011 verder kon oplop<strong>en</strong>terwijl er tegelijkertijd meer dan 500 nieuwe ban<strong>en</strong> werd<strong>en</strong> gecreëerd.7 Bron: CBS Statline8 Bron: CBS Statline9 Bron: Basiscijfers geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, arbeidsmarktregio Friesland, UWV Werkbedrijf, 201210 Bron: Basiscijfers geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, arbeidsmarktregio Friesland, UWV Werkbedrijf, 201211 Bron: CBS Statline <strong>en</strong> Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister provincie Fryslân, 2011Pagina 9 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>2.5 <strong>Economische</strong> structuurIn <strong>Smallingerland</strong> zijn de zorg <strong>en</strong> de handel de grootste sector<strong>en</strong> gemet<strong>en</strong> in hetaantal ban<strong>en</strong>. In de zorg werk<strong>en</strong> 5.880 m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong> de handelssector is goed voor5.220 ban<strong>en</strong>. In beide sector<strong>en</strong> bevind<strong>en</strong> zich echter ook veel deeltijdban<strong>en</strong>, inde zorg is dit 24% <strong>en</strong> in de handel 30%. Wanneer er rek<strong>en</strong>ing wordt gehoud<strong>en</strong>met de verhouding tuss<strong>en</strong> voltijd- <strong>en</strong> deeltijdban<strong>en</strong>, dan is de industrie degrootste sector in <strong>Smallingerland</strong>. In totaal telt de industrie 5.159 ban<strong>en</strong>. Dit zijnvooral voltijdban<strong>en</strong> (97%). 12In figuur 2.2 is de economische structuur van <strong>Smallingerland</strong> vergelek<strong>en</strong> met dievan Fryslân als geheel. E<strong>en</strong> paar zak<strong>en</strong> vall<strong>en</strong> op. Zo zijn de industrie <strong>en</strong> de zorgin de geme<strong>en</strong>te relatief sterk verteg<strong>en</strong>woordigd <strong>en</strong> ook het onderwijs, de bouw<strong>en</strong> de handel zijn naar verhouding omvangrijk. Wat verder duidelijk blijkt is decompactheid van de overheid, de beperkte aanwezigheid van de financiële sector<strong>en</strong> onderverteg<strong>en</strong>woordiging van de horeca (ondanks het groteverzorgingsgebied).Figuur 2.2: Sectorstructuur <strong>Smallingerland</strong><strong>Smallingerland</strong>Fryslân25%20%15%10%5%0%Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister provincie Fryslân, bewerking E&E advies12 Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister, provincie Fryslân, 2011Pagina 10 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>2.6 Innovatiekracht<strong>Smallingerland</strong> neemt binn<strong>en</strong> Fryslân <strong>en</strong> Noord-Nederland e<strong>en</strong> belangrijke positiein op het gebied van innovatie. Er zijn diverse toonaangev<strong>en</strong>de, industriëlebedrijv<strong>en</strong> die volop bezig zijn met innovatie <strong>en</strong> productontwikkeling. Ruim 28%van de totale Friese hoogwaardige industrie is gevestigd in <strong>Smallingerland</strong>. 13 MetPhilips heeft Dracht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> wereldspeler op het gebied van consumer lifestyle.Tev<strong>en</strong>s heeft Philips Dracht<strong>en</strong> één van de grootste onderzoekslaboratoria (HighImpact Innovation C<strong>en</strong>tre) van Nederland waar <strong>en</strong>kele honderd<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bezigzijn met R&D <strong>en</strong> productontwikkeling. Naast Philips is er nog e<strong>en</strong> aantal anderebedrijv<strong>en</strong> in Dracht<strong>en</strong> gevestigd, die e<strong>en</strong> wereldwijde markt bedi<strong>en</strong><strong>en</strong>. Kiestra ise<strong>en</strong> bedrijf dat laboratoriumb<strong>en</strong>odigdhed<strong>en</strong> produceert. Het bedrijf is opgerichtin Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> heeft op deze locatie kunn<strong>en</strong> uitgroei<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong> multinational.Hiernaast is in Dracht<strong>en</strong> Neopost Technologies gevestigd, dat onderdeel is vande NeopostGroep. E<strong>en</strong> bedrijf dat wereldwijd e<strong>en</strong> tweede marktpositie heeft ophet gebied van postverwerkingmachines. Neopost Technologies houdt zich bezigmet productieontwikkeling <strong>en</strong> innovaties op het gebied vanpostkamerautomatisering. Naast al eerder g<strong>en</strong>oemde bedrijv<strong>en</strong> als Philips,Kiestra <strong>en</strong> Neopost, heeft Dracht<strong>en</strong> met bedrijv<strong>en</strong> zoals Irmato, DeltaInstrum<strong>en</strong>ts <strong>en</strong> Dunlop e<strong>en</strong> stevige industriële basis. Mede door de aanwezigheidvan deze bedrijv<strong>en</strong> is de regio Zuidoost-Fryslân binn<strong>en</strong> Fryslân de meestinnovatieve regio 14 <strong>en</strong> staat de regio Zuidoost-Fryslân op e<strong>en</strong> tweede plaats ine<strong>en</strong> onderzoek van de Rabobank naar de economische prestaties van regio’s in2010. 15De innovatiekracht blijkt nog sterker uit de bedrijfsinvestering<strong>en</strong> in R&D. InFryslân werd in 2009 € 134 miljo<strong>en</strong> door bedrijv<strong>en</strong> geïnvesteerd in R&D,waarvan ongeveer € 100 miljo<strong>en</strong> (75%) in Dracht<strong>en</strong>. Hiermee is Dracht<strong>en</strong>verantwoordelijk voor e<strong>en</strong> derde van alle jaarlijkse bedrijfsinvestering<strong>en</strong> in R&Din Noord-Nederland. 162.7 Ligging <strong>en</strong> bereikbaarheid<strong>Smallingerland</strong> heeft e<strong>en</strong> gunstige geografische ligging in Noord-Nederland <strong>en</strong>e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale ligging in het toekomstige stedelijke netwerk (Groning<strong>en</strong>, Ass<strong>en</strong> <strong>en</strong>de vier grootste Friese geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>). Dit wordt ook wel aangeduid als e<strong>en</strong>c<strong>en</strong>trale ligging in de vlinder in Noord-Nederland (figuur 2.3). 1713 Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister, provincie Fryslân, 201114 Bron: Onderzoek ING economisch bureau, innovatieklimaat per provincie (2011)http://www.ing.nl/Images/ING%20-Stad%20biedt%20beste%20klimaat%20voor%20innovatie%20-%20augustus%202011_tcm7-92537.pdf15 Onderzoek Rabobank: http://overons.rabobank.com/cont<strong>en</strong>t/images/RegioTop40-201106_tcm64-142095.pdf16 http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=72015NED&D1=1&D2=1-4,6&D3=l&HDR=T&STB=G1,G2&VW=T17 Bron: Noorderlicht, Tordoir 2010Pagina 11 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Figuur 2.3: C<strong>en</strong>trale ligging <strong>Smallingerland</strong> in de vlinderGroning<strong>en</strong>Leeuward<strong>en</strong>SneekDracht<strong>en</strong>Ass<strong>en</strong>Heer<strong>en</strong>ve<strong>en</strong>Bron: Tordoir (2010), NoorderlichtDeze c<strong>en</strong>trale ligging in Noord-Nederland op het scharnierpunt in de stedelijkeregio’s F4 <strong>en</strong> Groning<strong>en</strong>-Ass<strong>en</strong>, is e<strong>en</strong> belangrijke kracht van <strong>Smallingerland</strong>. Datgeldt ook voor de goede bereikbaarheid over de weg <strong>en</strong> de aanwezigheid van debinn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> van Dracht<strong>en</strong>, die e<strong>en</strong> grote economische waarde heeft voor deNoord-Nederlandse bouw <strong>en</strong> agrosector. Deze kwaliteit<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>teaantrekkelijk voor transport- <strong>en</strong> logistieke bedrijv<strong>en</strong>, alsmede groothandels <strong>en</strong>(regionale) hoofdkantor<strong>en</strong>, die voor e<strong>en</strong> belangrijk deel van de lokalewerkgeleg<strong>en</strong>heid zorg<strong>en</strong>.Zeker de logistiek <strong>en</strong> de groothandel vrag<strong>en</strong> veel ruimte <strong>en</strong> <strong>Smallingerland</strong> heeftruimte voor uitbreiding <strong>en</strong> nieuwe vestiging. Tot 2020 is er nog ongeveer 55hectare bedrijv<strong>en</strong>terrein beschikbaar voor uitgifte. Het grootste gedeelte hiervanligt op het bedrijv<strong>en</strong>terrein A7-Noord. Dit betek<strong>en</strong>t dat er op korte termijnvoldo<strong>en</strong>de ruimte beschikbaar is. Op de langere termijn zijn er mogelijkhed<strong>en</strong>om nog e<strong>en</strong>s bijna 80 hectare nieuwe bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong> aan te legg<strong>en</strong> doorontwikkeling van de Noorderhogeweg (ABC/PDV-segm<strong>en</strong>t), A7-Noord fase IIIb<strong>en</strong> IV (gem<strong>en</strong>gd modern segm<strong>en</strong>t) <strong>en</strong> De Hav<strong>en</strong>-Noord (watergebond<strong>en</strong>/zwaar<strong>en</strong> modern segm<strong>en</strong>t).Vanwege het op<strong>en</strong>-minded karakter van <strong>Smallingerland</strong>, is Dracht<strong>en</strong> ookaantrekkelijk voor bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> die Noord-Nederland alsbelangrijkste schaalniveau hebb<strong>en</strong> of vanwege fusies e<strong>en</strong> sterkere regionalefunctie krijg<strong>en</strong>. Dit is zichtbaar in het aantal (regionale) hoofdkantor<strong>en</strong> dat inDracht<strong>en</strong> is gevestigd. Voorbeeld<strong>en</strong> hiervan zijn de regionale hoofdkantor<strong>en</strong> vande bouwbedrijv<strong>en</strong> BAM <strong>en</strong> Heijmans, alsmede de c<strong>en</strong>trale meldkamer voor dehulpverl<strong>en</strong>ingsdi<strong>en</strong>st<strong>en</strong> in Noord-Nederland.Pagina 12 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>2.8 VrijetijdseconomieIn de vrijetijdseconomie van <strong>Smallingerland</strong> werk<strong>en</strong> circa 1.600 person<strong>en</strong>,ongeveer ev<strong>en</strong>veel als in de sector transport <strong>en</strong> logistiek. De vrijetijdseconomiein <strong>Smallingerland</strong> is dus substantieel in omvang, maar klein in vergelijking metde rest van de provincie. Waar in Fryslân de vrijetijdssector goed is voor 7,9%van de werkgeleg<strong>en</strong>heid, is dit in <strong>Smallingerland</strong> 5,5% ondanks het grotewinkelbestand in het c<strong>en</strong>trum, trekpleisters als De Lawei, het museum, deNaturij <strong>en</strong> zwembad De Welle. 18 Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> ligt <strong>Smallingerland</strong> tuss<strong>en</strong> d<strong>en</strong>ationale park<strong>en</strong> De Alde Fean<strong>en</strong> (750.000 bezoekers per jaar) <strong>en</strong> het Dr<strong>en</strong>ts-Friese Wold (2 miljo<strong>en</strong> bezoekers per jaar), Nationaal Landschap De NoardlikeFryske Wâld<strong>en</strong> <strong>en</strong> de Friese Mer<strong>en</strong> (ruim 2,5 miljo<strong>en</strong> overnachting<strong>en</strong> per jaar).Het toeristisch pot<strong>en</strong>tieel is dus groot. Er zijn echter <strong>en</strong>kele verbeterpunt<strong>en</strong>. Zowordt het c<strong>en</strong>trum van Dracht<strong>en</strong> als saai <strong>en</strong> weinig lev<strong>en</strong>dig beschouwd,bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> blijft de horeca achter bij het provinciale gemiddelde. Tot op hed<strong>en</strong>heeft <strong>Smallingerland</strong> zich onvoldo<strong>en</strong>de op de vrijetijdsmarkt geprofileerd.Hierdoor is de geme<strong>en</strong>te mom<strong>en</strong>teel niet voldo<strong>en</strong>de in trek bij toerist<strong>en</strong> <strong>en</strong>recreant<strong>en</strong>.2.9 SWOTUit de economische foto kan onderstaande SWOT matrix word<strong>en</strong> gedestilleerd,waarin de sterktes <strong>en</strong> zwaktes van <strong>en</strong> de belangrijkste kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong>voor de economie van <strong>Smallingerland</strong> overzichtelijk zijn gepres<strong>en</strong>teerd.18 Bron: Werkgeleg<strong>en</strong>heidsregister, provincie Fryslân, 2011Pagina 13 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>SterktesKans<strong>en</strong>- Omvangrijke innovatieveindustrie- De regio zuidoost- Fryslân ise<strong>en</strong> krachtige <strong>en</strong> ontwikkeldeeconomische regio- Gunstige geografische ligging inFryslân <strong>en</strong> Noord-Nederland.- E<strong>en</strong> op<strong>en</strong>-minded karakter- Groot verzorgingsgebied- E<strong>en</strong> belangrijke binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>voor de Noord-Nederlandsebouw <strong>en</strong> agro-industrie.- De geme<strong>en</strong>te heeft e<strong>en</strong> relatiefgezonde financiële huishouding- Aansluiting bij de Noordelijkespeerpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong> smartspecialisation strategyZwaktes- Ge<strong>en</strong> herk<strong>en</strong>baar economischprofiel- 24% van de beroepsbevolkingis laag opgeleid- Onvoldo<strong>en</strong>de aansluiting tuss<strong>en</strong>onderwijs <strong>en</strong> arbeidsmarkt- E<strong>en</strong> hoge werkloosheid- Beperkte omvang van devrijetijdseconomie- Ge<strong>en</strong> goed imago binn<strong>en</strong>Fryslân- Dracht<strong>en</strong> heeft ge<strong>en</strong>spoorverbindingBedreiging<strong>en</strong>- Demografische krimp- Vergrijzing- Op<strong>en</strong> innovatie - Ontwikkeling vaarwater- Verdere opschaling bedrijv<strong>en</strong><strong>en</strong> organisaties- Sam<strong>en</strong>werking binn<strong>en</strong> de F4- Ontsluiting via de weg- Tekort aan technisch geschoold<strong>en</strong> zorgpersoneel- Verduurzaming- Doorgroei vrijetijdseconomiePagina 14 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>3 Onze economische ag<strong>en</strong>da rond kernopgav<strong>en</strong>3.1 Onze kerndoel<strong>en</strong>In 2011 hebb<strong>en</strong> wij de integrale toekomst<strong>visie</strong> voor <strong>Smallingerland</strong> opgesteld.Deze ag<strong>en</strong>da vormt e<strong>en</strong> nadere uitwerking van het onderdeel economie <strong>en</strong>werkgeleg<strong>en</strong>heid uit deze <strong>visie</strong>. In de integrale <strong>visie</strong> wordt veel waarde gehechtaan twee voor deze ag<strong>en</strong>da relevante onderwerp<strong>en</strong>.Het eerste onderwerp betreft duurzaamheid. Als <strong>Smallingerland</strong> vind<strong>en</strong> wij hetvan groot belang dat wij ons doorontwikkel<strong>en</strong> zonder dat nadelige effect<strong>en</strong>word<strong>en</strong> afgew<strong>en</strong>teld in plaats <strong>en</strong> tijd. Onder duurzame ontwikkeling verstaan wijhet strev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> ideaal ev<strong>en</strong>wicht tuss<strong>en</strong> ecologische, economische <strong>en</strong>sociale belang<strong>en</strong>. Dat wil zegg<strong>en</strong> dat we inzett<strong>en</strong> op economische groei dietev<strong>en</strong>s het sociale <strong>en</strong> ecologische kapitaal van de geme<strong>en</strong>te versterkt of daar inelk geval ge<strong>en</strong> afbreuk aan doet.Het tweede onderwerp is de werkgeleg<strong>en</strong>heid. Als <strong>Smallingerland</strong> will<strong>en</strong> wij overban<strong>en</strong> beschikk<strong>en</strong> voor iedere<strong>en</strong> die wil <strong>en</strong> kan werk<strong>en</strong>. Dat betek<strong>en</strong>t dat westrev<strong>en</strong> naar e<strong>en</strong> goede mix van werkgeleg<strong>en</strong>heid op alle niveaus, dus zowelvoor hoog als voor laag opgeleid<strong>en</strong>.Deze twee uit onze integrale <strong>visie</strong> afgeleide onderwerp<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> wij vertaald intwee hoofddoel<strong>en</strong> voor de economische ag<strong>en</strong>da:1. In <strong>Smallingerland</strong> is er werkgeleg<strong>en</strong>heid voor iedere<strong>en</strong> <strong>en</strong> op alle niveaus.Om deze doelstelling te kunn<strong>en</strong> realiser<strong>en</strong> zijn tot 2020 3.600 nieuwe ban<strong>en</strong>nodig, rek<strong>en</strong>ing houd<strong>en</strong>d met e<strong>en</strong> stabiliser<strong>en</strong>de beroepsbevolking, e<strong>en</strong>verdere to<strong>en</strong>ame van de arbeidsparticipatie <strong>en</strong> e<strong>en</strong> behoud van de regionalewerkgeleg<strong>en</strong>heidsfunctie van <strong>Smallingerland</strong>.2. De economie van <strong>Smallingerland</strong> ontwikkelt zich duurzaam. E<strong>en</strong>vermindering van de hoeveelheid grondstoff<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> efficiënter gebruikervan gecombineerd met e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van het hergebruik, leidt tot e<strong>en</strong>economie waarin de organische- <strong>en</strong> technologische kringlop<strong>en</strong> zoveelmogelijk zijn geslot<strong>en</strong> (cradle tot cradle) in 2035. Onderdeel van het sluit<strong>en</strong>van kringlop<strong>en</strong> is het CO2-neutraal zijn van de economie. Duurzameontwikkeling betek<strong>en</strong>t voor de geme<strong>en</strong>te ook aandacht voor de immateriëleeconomie. 193.2 Onze vijf kernopgav<strong>en</strong>In de laatste paragraaf van hoofdstuk twee zijn de sterke <strong>en</strong> zwakke punt<strong>en</strong> vanonze economie b<strong>en</strong>oemd. Tev<strong>en</strong>s zijn de algem<strong>en</strong>e tr<strong>en</strong>ds <strong>en</strong> ontwikkeling<strong>en</strong>b<strong>en</strong>oemd die resulter<strong>en</strong> in kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong> voor de economischeontwikkeling van <strong>Smallingerland</strong> <strong>en</strong> de omligg<strong>en</strong>de regio. Deze sterktes <strong>en</strong>zwakt<strong>en</strong> <strong>en</strong> kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong> staan niet los van elkaar, maar beïnvloed<strong>en</strong>elkaar <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> elkaar versterk<strong>en</strong> of juist afzwakk<strong>en</strong>. Door de sterktes <strong>en</strong>zwaktes te relater<strong>en</strong> aan de kans<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedreiging<strong>en</strong> zijn vijf specifiekekernopgav<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oemd waar onze geme<strong>en</strong>te de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> actief op zalinzett<strong>en</strong> (figuur 3.1).19Hoewel huishoud<strong>en</strong>s verantwoordelijk zijn voor 53% van de totale CO2 uitstoot in<strong>Smallingerland</strong>, richt deze ag<strong>en</strong>da zich <strong>en</strong>kel op economische sector<strong>en</strong> om tot e<strong>en</strong> verminderingvan de totale CO2 te kom<strong>en</strong>.Pagina 15 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Figuur 3.1: Confrontatiematrix <strong>Smallingerland</strong>KANSENS T E R KSpeerpunt<strong>en</strong>Hoe mak<strong>en</strong> wij onzeinnovatiekracht t<strong>en</strong> gelde?Z W A KImpulsHoe vergrot<strong>en</strong> we deattractiviteit van onze geme<strong>en</strong>tet<strong>en</strong> einde onze ecomische pot<strong>en</strong>tiebeter te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>?Hoe lat<strong>en</strong> we ons imago aansluit<strong>en</strong>bij onze economische opgav<strong>en</strong>?BEDREIGINGENBewak<strong>en</strong>Hoe kan de bereikbaarheidword<strong>en</strong> verbeterd t<strong>en</strong> eindede economie van <strong>Smallingerland</strong>duurzaam te versterk<strong>en</strong>GovernanceKernproblem<strong>en</strong>Hoe stemm<strong>en</strong> we vraag <strong>en</strong>aanbod op de arbeidsmarktbeter op elkaar af?Hoe verbind<strong>en</strong> we de 3 O’s rond deze opgav<strong>en</strong>?De kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> gaan wij als <strong>Smallingerland</strong> zogezegd met vijf majeureopgav<strong>en</strong> aan de slag t<strong>en</strong>einde de economie van <strong>Smallingerland</strong> te versterk<strong>en</strong>.Per opgave b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong> we de streefwaard<strong>en</strong> die we als <strong>Smallingerland</strong>uiteindelijk will<strong>en</strong> bereik<strong>en</strong> <strong>en</strong> welke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong> er nodig zijn om sam<strong>en</strong>met onze maatschappelijke partners de streefwaard<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> realiser<strong>en</strong>. Detotale lijst met acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong> vormt de economie ag<strong>en</strong>da waar we ons in dekom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> voor in gaan zett<strong>en</strong>.Onze economische ag<strong>en</strong>da vormt ge<strong>en</strong> statische lijst met project<strong>en</strong> <strong>en</strong> actiesmaar di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong> beschouwd als e<strong>en</strong> dynamische ag<strong>en</strong>da metvoortschrijd<strong>en</strong>de project<strong>en</strong>. Project<strong>en</strong> <strong>en</strong> acties word<strong>en</strong> ter hand g<strong>en</strong>om<strong>en</strong>,gerealiseerd <strong>en</strong> weer van de ag<strong>en</strong>da afgevoerd. Nieuwe project<strong>en</strong> zull<strong>en</strong> op deag<strong>en</strong>da terecht kom<strong>en</strong>. In de bijlage staat e<strong>en</strong> overzicht van de acties <strong>en</strong>project<strong>en</strong> die mom<strong>en</strong>teel lop<strong>en</strong> of die (kunn<strong>en</strong>) word<strong>en</strong> opgepakt op de (korte)termijn.Wij nem<strong>en</strong> de vijf opgav<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> dusdanige wijze ter hand dat resultat<strong>en</strong>bijdrag<strong>en</strong> aan het behal<strong>en</strong> van de twee overkoepel<strong>en</strong>de doelstelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> aanhet versterk<strong>en</strong> van de concurr<strong>en</strong>tiekracht vooral van ons MKB als belangrijkemotor van onze economie. Daarbij blijft het faciliter<strong>en</strong> van het gevestigde MKB,alsmede ZZP-ers, in de geme<strong>en</strong>te c<strong>en</strong>traal in onze aandacht staan. 2020 Regulier wordt veel aandacht besteed aan o.a. contact<strong>en</strong> met ondernemers, bedrijfsbezoek<strong>en</strong>,overleg met ondernemersver<strong>en</strong>iging<strong>en</strong> over bedrijfs-, economische <strong>en</strong> ruimtelijke ontwikkeling<strong>en</strong>.Pagina 16 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>3.2.1 Opgave 1: InnovatiekrachtKern van de opgave: Hoe mak<strong>en</strong> wij onze innovatiekracht te gelde?Binn<strong>en</strong> onze geme<strong>en</strong>te is 28% van de hoogwaardige industrie in Fryslân gevestigd.Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> zijn onze bedrijv<strong>en</strong> verantwoordelijk voor e<strong>en</strong> derde van alle Noord-Nederlandseinvestering<strong>en</strong> in R&D. Door de aanwezigheid van wereldwijde spelers die hun R&Dactiviteit<strong>en</strong> in Dracht<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong>, zijn we qua innovatiekracht uniek in Noord-Nederland.Mom<strong>en</strong>teel is er nog veel k<strong>en</strong>nis versnipperd aanwezig bij de verschill<strong>en</strong>de bedrijv<strong>en</strong>.Kracht<strong>en</strong>bundeling <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisdeling moet leid<strong>en</strong> tot verdere b<strong>en</strong>utting van deinnovatiekracht. Dit will<strong>en</strong> we sam<strong>en</strong> met onze regio oppakk<strong>en</strong>, zodat de regio Dracht<strong>en</strong> decruciale schakel wordt in de noordelijke innovatieket<strong>en</strong>. De regio waar k<strong>en</strong>nis wordtomgezet in innovatieve nieuwe product<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar het geld voor Noord-Nederland wordtverdi<strong>en</strong>d. Hiervoor is het noodzakelijk dat innovaties aansluit<strong>en</strong> bij de behoeftes vanbedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> consum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>..Regio Dracht<strong>en</strong>OnderzoekK<strong>en</strong>nisOntwikkelingKundeToepassingKassaStreefwaard<strong>en</strong> 2020<strong>Smallingerland</strong> wil het hart zijn van e<strong>en</strong> innovatieve regio. Om deze ambitie teonderstrep<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> wij voor deze opgave e<strong>en</strong> tweetal streefwaard<strong>en</strong> voor 2020b<strong>en</strong>oemd: In <strong>Smallingerland</strong> wordt minimaal 6% van het bruto regionaal product inR&D geïnvesteerd. T<strong>en</strong>minste e<strong>en</strong> derde van de werkgeleg<strong>en</strong>heid in de Friese hoogwaardigeindustriële bedrijvigheid bevindt zich in <strong>Smallingerland</strong>.Uitdaging<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>Uitdaging 1. Hoe kan op<strong>en</strong> innovatie in Dracht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> bevorderd?Op<strong>en</strong> innovatie wordt steeds belangrijker als randvoorwaarde voor economischegroei <strong>en</strong> versterking van de concurr<strong>en</strong>tiekracht. Bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong>beseff<strong>en</strong> meer <strong>en</strong> meer dat innovatie zich niet alle<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de mur<strong>en</strong> van deeig<strong>en</strong> organisatie afspeelt. Door to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de k<strong>en</strong>nis buit<strong>en</strong> de grote R&D labs,to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de mobiliteit van hoger opgeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame in durfkapitaal,zoek<strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> elkaar steeds vaker op om gezam<strong>en</strong>lijk totnieuwe product<strong>en</strong> <strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> te kom<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is er e<strong>en</strong> groei<strong>en</strong>d besef datregio’s die succesvol op<strong>en</strong> innover<strong>en</strong> e<strong>en</strong> concurr<strong>en</strong>tievoordeel hebb<strong>en</strong> t<strong>en</strong>opzichte van regio’s waar op<strong>en</strong> innovatie niet van de grond komt.In <strong>Smallingerland</strong> wordt daarom stevig ingezet op e<strong>en</strong> economisch klimaatwaarin op<strong>en</strong> innovatie c<strong>en</strong>traal staat <strong>en</strong> waarin bedrijv<strong>en</strong>, onderzoek <strong>en</strong>onderwijs nauw met elkaar sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong>. Er wordt e<strong>en</strong> innovatieclustergecreëerd waarin de cruciale randvoorwaard<strong>en</strong> voor op<strong>en</strong> innovatie aanwezigzijn (figuur 3.2).Pagina 17 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Figuur 3.2: Cruciale randvoorwaard<strong>en</strong> op<strong>en</strong> innovatieGeslot<strong>en</strong> innovatieAlle b<strong>en</strong>odigde human capital zit in onze organisatie.Om van R&D te profiter<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> we de heleinnovatieket<strong>en</strong> zelf beheers<strong>en</strong>.We br<strong>en</strong>g<strong>en</strong> e<strong>en</strong> succesvolle innovatie altijd zelf op demarkt.Het bedrijf dat als eerste e<strong>en</strong> nieuw product op demarkt br<strong>en</strong>gt, wintAls we zelf de beste ideë<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong>, behal<strong>en</strong> weconcurr<strong>en</strong>tievoordeel.We moet<strong>en</strong> ons intellectueel eig<strong>en</strong>dom voor ons zelfhoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> ander<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> er niet van profiter<strong>en</strong>.Op<strong>en</strong> innovatieEr zijn organisaties die human capital bezitt<strong>en</strong> die wij nietbinn<strong>en</strong> onze organisatie hebb<strong>en</strong>.Externe R&D kan waarde creëer<strong>en</strong>. Interne R&D is nodigom deze waarde te kunn<strong>en</strong> b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>.We hoev<strong>en</strong> innovaties niet in gang te zett<strong>en</strong> om er <strong>en</strong>kelzelf van te profiter<strong>en</strong>.Het is beter eerst e<strong>en</strong> goed businessmodel te ontwikkel<strong>en</strong>dan als eerste e<strong>en</strong> nieuw product te introdrucer<strong>en</strong>.Als we de beste interne <strong>en</strong> externe ideë<strong>en</strong> gebruik<strong>en</strong>,behal<strong>en</strong> we concurr<strong>en</strong>tievoordeel.Ander<strong>en</strong> mog<strong>en</strong> van ons intellectueel eig<strong>en</strong>domprofiter<strong>en</strong> <strong>en</strong> wij van h<strong>en</strong>.Bron: Op<strong>en</strong>innovatie.nlOm het k<strong>en</strong>nispot<strong>en</strong>tieel van onze R&D bedrijv<strong>en</strong> beter te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>, wordt sinds2011 gewerkt aan e<strong>en</strong> ‘innovatie-ecologie’ waarin het Noordelijke bedrijfslev<strong>en</strong><strong>en</strong> de k<strong>en</strong>nisinstelling<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> aan innovatieproject<strong>en</strong> <strong>en</strong>productontwikkeling. Deze innovatie-ecologie, met Dracht<strong>en</strong> als geografischekern, wordt de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> verder vormgegev<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> we er daadwerkelijkin slag<strong>en</strong> e<strong>en</strong> succesvolle innovatie-ecologie tot stand te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>, bestaat er demogelijkheid dat er ook fysieke clustering van innovatieve bedrijvigheid gaatplaatsvind<strong>en</strong> (box). Het doel is dat de R&D bedrijv<strong>en</strong> int<strong>en</strong>sief met elkaar gaansam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> dat er goede verbinding<strong>en</strong> word<strong>en</strong> gelegd met onderzoek <strong>en</strong>onderwijs. Het fysieke cluster wordt e<strong>en</strong> conc<strong>en</strong>tratie van k<strong>en</strong>nisgerelateerdebedrijvigheid die gebruik kunn<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> van elkaars R&D faciliteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>aan de slag gaan met nieuwe technologie- <strong>en</strong> productontwikkeling. Hiermeewordt e<strong>en</strong> omgeving gecreëerd waardoor onze regio e<strong>en</strong> cruciale schakel wordtin de Noordelijke innovatieket<strong>en</strong>. De plek in Noord-Nederland waar k<strong>en</strong>nis wordtomgezet in kunde <strong>en</strong> nieuwe technologieën <strong>en</strong> product<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> omgeving dietev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> broedplaats wordt voor spin-offs. Hiermee word<strong>en</strong> de bestaandebedrijv<strong>en</strong> steviger in de regio verankerd. Tev<strong>en</strong>s kan onze geme<strong>en</strong>te zich als hetc<strong>en</strong>trum van de innovatieregio nadrukkelijk profiler<strong>en</strong> als e<strong>en</strong> interessantevestigingslocatie voor nieuwe bedrijvigheid.Uitdaging 2: Wat is nodig om Dracht<strong>en</strong> beter te lat<strong>en</strong> aansluit<strong>en</strong> bijde noordelijke speerpuntsector<strong>en</strong>?Door in te zett<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> innovatie-ecologie <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel e<strong>en</strong> k<strong>en</strong>niscampus,hak<strong>en</strong> wij als <strong>Smallingerland</strong> uitstek<strong>en</strong>d aan bij het huidige Europese <strong>en</strong>nationale economische beleid, waarin innovatie is b<strong>en</strong>oemd als één van detopthema’s. Dracht<strong>en</strong> wil zich ontwikkel<strong>en</strong> tot het innovatiec<strong>en</strong>trum van Noord-Nederland. Hiervoor is het ess<strong>en</strong>tieel dat de innovatieag<strong>en</strong>da van Dracht<strong>en</strong>aansluit bij <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong>d is aan de belangrijkste economische thema’s inNoord-Nederland. Het Noord<strong>en</strong> heeft gekoz<strong>en</strong> om in te zett<strong>en</strong> op vijfspeerpuntsector<strong>en</strong>; <strong>en</strong>ergie; heathy ageing; water; agribusiness <strong>en</strong>s<strong>en</strong>sortechnologie. Op deze terrein<strong>en</strong> heeft het Noord<strong>en</strong> reeds e<strong>en</strong> positieopgebouwd <strong>en</strong> wil het zich de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> verder ontwikkel<strong>en</strong> om zo haarbijdrage te lever<strong>en</strong> aan de BV Nederland.Onze geme<strong>en</strong>te heeft de afgelop<strong>en</strong> jar<strong>en</strong> gekoz<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> gestage groei vanuitde eig<strong>en</strong> kracht <strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale ligging. In het verled<strong>en</strong> bleek deze strategie e<strong>en</strong>Pagina 18 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>goede keuze. De vraag is in hoeverre deze strategie effectief zal zijn als er in dekom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> focus <strong>en</strong> profilering wordt aangebracht in de economischeontwikkeling van onze geme<strong>en</strong>te. Waar andere sted<strong>en</strong> in Noord-Nederland deNoordelijke topthema’s actief aan zich zijn gaan bind<strong>en</strong>, hebb<strong>en</strong> wij tot op hed<strong>en</strong>op deze thema’s nog ge<strong>en</strong> kleur bek<strong>en</strong>d (figuur 3.3). Er zal e<strong>en</strong> flinke inspanninggeleverd word<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> betere aansluiting te vind<strong>en</strong> bij e<strong>en</strong> aantal van deNoordelijke thema’s.Figuur 3.3: Aansluiting Noordelijke sted<strong>en</strong> bij de topthema’s•Water• Agribusiness•Energie•Healthy Ageing!Innovatie•Watersport•Sportstad•S<strong>en</strong>sorAls <strong>Smallingerland</strong> zi<strong>en</strong> wij mogelijkhed<strong>en</strong> om t<strong>en</strong> minste twee van deNoordelijke clusters te versterk<strong>en</strong>, te wet<strong>en</strong> Healthy Ageing <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergie.1. Healthy AgeingHealthy Ageing is e<strong>en</strong> groeimarkt met e<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijke economische pot<strong>en</strong>tie.Het Noordelijke cluster Healthy Ageing richt zich op vijf kerngebied<strong>en</strong>; Care andCure; Food and Nutrition; Healthy Lifestyle; Life sci<strong>en</strong>ces <strong>en</strong> Medical Technology.Met het huidige economische profiel van Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> diverse toonaangev<strong>en</strong>debedrijv<strong>en</strong> heeft de stad e<strong>en</strong> uitstek<strong>en</strong>de uitgangspositie om op dit thema e<strong>en</strong>innovatie- <strong>en</strong> ontwikkelfunctie te vervull<strong>en</strong>, vooral waar het gaat om demedische <strong>en</strong> lifestyle technologie. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> will<strong>en</strong> langer zelfstandig lev<strong>en</strong> <strong>en</strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> will<strong>en</strong> gemak. Diverse bedrijv<strong>en</strong> in Dracht<strong>en</strong> sluit<strong>en</strong> met hun product<strong>en</strong><strong>en</strong> di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> aan op deze behoeft<strong>en</strong> in de markt <strong>en</strong> daarmee beschikt onze stadover e<strong>en</strong> stevige technologiebasis op dit thema <strong>en</strong> zijn we complem<strong>en</strong>tair in deNoordelijke clusterconfiguratie.2. Energie <strong>en</strong> duurzaamheidEnergie is e<strong>en</strong> ander economische speerpunt in Noord-Nederland <strong>en</strong> ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>se<strong>en</strong> thema waar <strong>Smallingerland</strong> zich de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> sterker op wil <strong>en</strong> kanprofiler<strong>en</strong>, aansluit<strong>en</strong>d op het Energy Valley cluster. De <strong>en</strong>ergiesector groeitsterk, in Fryslân is de werkgeleg<strong>en</strong>heid vanaf 2001 toeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> met 30%. E<strong>en</strong>belangrijk deel van deze groei komt voort uit de maatschappelijke behoefte omte verduurzam<strong>en</strong>. Door in te zett<strong>en</strong> op dec<strong>en</strong>trale <strong>en</strong>ergieopwekking (zon, wind,biogas, gro<strong>en</strong> gas), slimme <strong>en</strong>ergiesystem<strong>en</strong> (s<strong>en</strong>sor<strong>en</strong>, op afstand bestuurbaar)<strong>en</strong> toepassing van <strong>en</strong>ergie-innovaties in de maakindustrie (<strong>en</strong>ergiezuinigeindustriële process<strong>en</strong>, <strong>en</strong>ergiescans <strong>en</strong> milieuvri<strong>en</strong>delijke material<strong>en</strong>) ontstaanPagina 19 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>voor bedrijv<strong>en</strong> in onze geme<strong>en</strong>te nieuwe verdi<strong>en</strong>modell<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn we in staat omonze economie duurzaam te ontwikkel<strong>en</strong>.3.2.2 Opgave 2: Arbeidsmarkt <strong>en</strong> onderwijsKern van de opgave: Hoe stemm<strong>en</strong> we vraag <strong>en</strong> aanbod op dearbeidsmarkt beter op elkaar af?Binn<strong>en</strong> onze beroepsbevolking bevind<strong>en</strong> zich relatief veel laag opgeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> er wordtsteeds minder technisch geschoold personeel opgeleid. Vanuit de werkgevers is er juistvraag naar middelbaar- <strong>en</strong> hoger opgeleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> vanuit de sterk verteg<strong>en</strong>woordigdeindustrie naar technisch personeel. Vanwege de vergrijzing zal naar verwachting dezevraag alle<strong>en</strong> maar groter word<strong>en</strong> doordat veel personeel in de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> metp<strong>en</strong>sio<strong>en</strong> gaat.Door deze mismatch tuss<strong>en</strong> vraag <strong>en</strong> aanbod is er e<strong>en</strong> relatief hoge werkloosheid inDracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> zijn veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> langdurig werkloos. Indi<strong>en</strong> deze ontwikkeling doorzet krijgtde arbeidsmarkt (met name de industrie) e<strong>en</strong> tekort aan personeel <strong>en</strong> zal de werklozeberoepsbevolking dit gat niet op kunn<strong>en</strong> vull<strong>en</strong>. Het is daarom de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> onzeprioriteit om de werkloosheid in onze geme<strong>en</strong>te terug te dring<strong>en</strong> <strong>en</strong> het aanbod vanpersoneel beter te lat<strong>en</strong> aansluit<strong>en</strong> bij de vraag vanuit de arbeidsmarkt.inStreefwaard<strong>en</strong> 2020In 2020 will<strong>en</strong> wij dat de gezam<strong>en</strong>lijke inspanning<strong>en</strong> van geme<strong>en</strong>te <strong>en</strong>stakeholders de volg<strong>en</strong>de streefwaard<strong>en</strong> zijn gerealiseerd: Het werkloosheidsperc<strong>en</strong>tage ligt in 2020 onder of op het Friese gemiddelde. Minder dan 50% van de werkloz<strong>en</strong> staat na e<strong>en</strong> jaar nog steeds aan dezijlijn. Het aandeel hoogopgeleid<strong>en</strong> in de beroepsbevolking wijkt niet af van hetlandelijke gemiddelde.Uitdaging<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>Uitdaging 1: het betrekk<strong>en</strong> van (langdurig) baanloz<strong>en</strong> in het arbeidsprocesZoals uit de analyse blijkt, telt <strong>Smallingerland</strong> relatief veel werkloz<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> grootdeel daarvan is langdurig zonder baan <strong>en</strong> staat om allerlei red<strong>en</strong><strong>en</strong> ver af van dearbeidsmarkt. Daarnaast kom<strong>en</strong> er nu door de crisis veel baanloz<strong>en</strong> bij, m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>met veel k<strong>en</strong>nis <strong>en</strong> werkervaring die snel weer aan het werk geholp<strong>en</strong> moet<strong>en</strong>word<strong>en</strong>. Daar komt bij dat in Dracht<strong>en</strong> relatief veel m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> überhaupt nietparticiper<strong>en</strong> in het arbeidsproces. In vergelijking met Nederland als geheel staaner vooral veel jonger<strong>en</strong>, ouder<strong>en</strong> <strong>en</strong> vrouw<strong>en</strong> om wat voor red<strong>en</strong> dan ook aan dekant. Het terugdring<strong>en</strong> van de werkloosheid is primair e<strong>en</strong> verantwoordelijkheidvan de werkloz<strong>en</strong> zelf, maar is uiteraard ook e<strong>en</strong> grote maatschappelijke opgavewaarbij werkgevers, overhed<strong>en</strong>, onderwijsinstelling<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> met professionalsuit het werkveld de hand<strong>en</strong> ine<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> slaan, soms met e<strong>en</strong> g<strong>en</strong>erieke, somsmet e<strong>en</strong> sectorspecifieke aanpak. Dit vraagt om e<strong>en</strong> gecoördineerde <strong>en</strong>geregisseerde aanpak aansluit<strong>en</strong>d bij het regionale Friese Arbeidsmarktbeleid,waarbinn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te Leeuward<strong>en</strong> e<strong>en</strong> coördiner<strong>en</strong>de rol heeft. Het Friesearbeidsmarktbeleid vormt de blauwdruk voor de wijze waarop wij lokaalvormgev<strong>en</strong> aan ons arbeidsmarktbeleid. De geleg<strong>en</strong>heidscoalities richt<strong>en</strong> zichop:Pagina 20 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>A. Maatschappelijke activeringB. Stimuler<strong>en</strong> werknemerschapC. Stimulering ondernemerschapD. Het organiser<strong>en</strong> van werk naar werkA. Maatschappelijke activeringNiet iedere<strong>en</strong> is in staat direct aan het werk te gaan, omdat er problem<strong>en</strong> zijn,omdat ze ge<strong>en</strong> werkervaring <strong>en</strong> startkwalificatie hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of eerst weermoet<strong>en</strong> w<strong>en</strong>n<strong>en</strong> aan ritme <strong>en</strong> het functioner<strong>en</strong> in georganiseerd verband. Erwordt in <strong>Smallingerland</strong> reeds aandacht besteed aan maatschappelijke activeringdoor het aanbied<strong>en</strong> van maatschappelijke stages. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> wordt de geleg<strong>en</strong>heidgebod<strong>en</strong> maatschappelijke stages te lop<strong>en</strong> bij bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong> in<strong>Smallingerland</strong>. Vanuit de MOS zorgt e<strong>en</strong> stagemakelaar voor e<strong>en</strong> goedebegeleiding (gericht op middelbare schol<strong>en</strong>). Deze aanpak kan verder word<strong>en</strong>uitgebreid. Gedacht kan word<strong>en</strong> aan e<strong>en</strong> onderzoek naar de mogelijkhed<strong>en</strong> voorde oprichting van één of meerdere wijk- of buurtbeheerbedrijv<strong>en</strong>. De bedoelinghiervan is dat bewoners zonder baan op vrijwillige basis werkzaamhed<strong>en</strong> gaanuitvoer<strong>en</strong> zoals die nu ook al word<strong>en</strong> gedaan door geme<strong>en</strong>telijke di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> ofdoor instelling<strong>en</strong> die werk<strong>en</strong> met geme<strong>en</strong>tesubsidie. Bij deze bedrijv<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> uit de eig<strong>en</strong> wijk<strong>en</strong> die nu ge<strong>en</strong> werk hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> die vooral e<strong>en</strong> grotereafstand tot de arbeidsmarkt hebb<strong>en</strong>. Het zijn bedrijv<strong>en</strong> met echt werk, maar metals belangrijke doelstelling om m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> te activer<strong>en</strong>. Zij kunn<strong>en</strong> werkritme <strong>en</strong>ervaring opdo<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> beschermde omgeving. Daarnaast drag<strong>en</strong> dergelijkebedrijv<strong>en</strong> bij aan het vergrot<strong>en</strong> van de leefbaarheid in <strong>en</strong> betrokk<strong>en</strong>heid bij dewijk<strong>en</strong>.B. Stimuler<strong>en</strong> werknemerschapE<strong>en</strong> groot deel van de baanloz<strong>en</strong> <strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die nu nog niet participer<strong>en</strong> (maardit mogelijk wel zoud<strong>en</strong> will<strong>en</strong> wanneer ze de kans wordt gebod<strong>en</strong>) vind<strong>en</strong> zelfweer werk via sollicitaties <strong>en</strong> eig<strong>en</strong> netwerk<strong>en</strong>. Ook kunn<strong>en</strong> ze via bemiddelingaan e<strong>en</strong> baan word<strong>en</strong> geholp<strong>en</strong>. Om deze bemiddeling te bevorder<strong>en</strong> wordt e<strong>en</strong>breed ars<strong>en</strong>aal aan hulpmiddel<strong>en</strong> aangebod<strong>en</strong>: leerwerktraject<strong>en</strong>; stages <strong>en</strong> traineeships bij bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> instelling<strong>en</strong>, onder professionelebegeleiding; arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van opleiding<strong>en</strong> met baangaranties, bijvoorbeeld in de zorgof techniek; koppeling van uitkeringsgerechtigd<strong>en</strong> aan de investeringsag<strong>en</strong>da’s van degeme<strong>en</strong>te, waarmee werkloz<strong>en</strong> e<strong>en</strong> kans krijg<strong>en</strong> om werkervaring op te do<strong>en</strong>in geme<strong>en</strong>telijke investeringsproject<strong>en</strong> <strong>en</strong> tegelijkertijd e<strong>en</strong>maatschappelijke bijdrage lever<strong>en</strong>. Dit punt is ook b<strong>en</strong>oemd in deeconomische ag<strong>en</strong>da van de F4 als één van de acties die door de viergeme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk wordt opgepakt. bij de werkgeversb<strong>en</strong>adering zett<strong>en</strong> UWV <strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te (zowel SocialeZak<strong>en</strong> als <strong>Economische</strong> Zak<strong>en</strong>) in op e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke regie opwerkgeversdi<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing voor e<strong>en</strong> betere afstemming van activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong>trekk<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> op richting werkgevers.Belangrijke randvoorwaarde is dat de flexibiliteit van m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> wordt vergroot(qua sector, functie <strong>en</strong> geografische scope) <strong>en</strong> er e<strong>en</strong> goede mix aanmaatregel<strong>en</strong> is die verleid<strong>en</strong> (perspectief bied<strong>en</strong>), maar die ook e<strong>en</strong> stok achterPagina 21 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>de deur bied<strong>en</strong> (kort<strong>en</strong>). De middel<strong>en</strong> voor dergelijke maatregel<strong>en</strong> nem<strong>en</strong> echteraf. Dat betek<strong>en</strong>t dat we voortdur<strong>en</strong>d kritisch moet<strong>en</strong> zijn t<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong> van hetmaatschappelijk r<strong>en</strong>dem<strong>en</strong>t van deze maatregel<strong>en</strong>.C. Stimuler<strong>en</strong> ondernemerschapNiet iedere<strong>en</strong> is in de wieg gelegd voor e<strong>en</strong> betrekking in loondi<strong>en</strong>st. Voor dezem<strong>en</strong>s<strong>en</strong> kan wellicht het zelfstandig ondernemerschap uitkomst bied<strong>en</strong>. InDracht<strong>en</strong> kan de haalbaarheid word<strong>en</strong> onderzocht voor de oprichting van e<strong>en</strong>ondernemershuis: ‘Stad in bedrijf’ gericht op bevordering van <strong>en</strong> ondersteuningbij het zelfstandig ondernemerschap. Vanuit dit ondernemershuis wordt onderprofessionele begeleiding verk<strong>en</strong>d of het zelfstandig ondernemerschap e<strong>en</strong> nieuweconomisch perspectief kan bied<strong>en</strong>. Met als beoogd resultaat meer starters,betere starters <strong>en</strong> uiteindelijk meer succesvolle ondernemers <strong>en</strong> als effect e<strong>en</strong>nieuw economisch perspectief voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>, economische groei <strong>en</strong> voorkom<strong>en</strong>van maatschappelijke schade.D. Van werk naar werk (voorkom<strong>en</strong> van werkloosheid)Voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> die dreig<strong>en</strong> hun baan te verliez<strong>en</strong> of die rec<strong>en</strong>telijk hun baanverlor<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> is het van groot belang dat zij zo snel mogelijk weer aan hetwerk kom<strong>en</strong>. Dit kan word<strong>en</strong> bevorderd door de oprichting van één g<strong>en</strong>eriek ofmeerdere sectorale mobiliteitsc<strong>en</strong>tra, gericht op het voorkom<strong>en</strong> vanwerkloosheid <strong>en</strong> het behoud<strong>en</strong> van vakbekwame m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> voor de sector. Hetbetreft e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werking van sociale partners, geme<strong>en</strong>te, onderwijsinstelling<strong>en</strong><strong>en</strong> uitz<strong>en</strong>dbureaus. Belangrijk is dat in dit kader wordt sam<strong>en</strong>gewerkt opregionaal niveau met andere Friese geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> met het nog te vorm<strong>en</strong>bov<strong>en</strong>lokale werkgeversservicepunt van het UWV. Mobiliteitsc<strong>en</strong>tra kunn<strong>en</strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> bemiddel<strong>en</strong>: die werkloos zijn geword<strong>en</strong> door faillissem<strong>en</strong>t of reorganisatie; van wie het contract voor bepaalde tijd niet wordt verl<strong>en</strong>gd; die op korte termijn bov<strong>en</strong>tallig lijk<strong>en</strong> te word<strong>en</strong>.Tev<strong>en</strong>s kan gedacht word<strong>en</strong> aan de oprichting van e<strong>en</strong> (sectoraal ofcrosssectoraal) netwerk van HRM managers van middelgrote <strong>en</strong> grotewerkgevers in de geme<strong>en</strong>te of regio. Vanuit dit netwerk kan mobiliteit vanwerknemers tuss<strong>en</strong> organisaties word<strong>en</strong> bevorderd. In dit netwerk kunn<strong>en</strong> ookandere zak<strong>en</strong> aan de orde kom<strong>en</strong>, zoals bijvoorbeeld: het vergrot<strong>en</strong> van de instroom bij deelnemers organisaties; verbeter<strong>en</strong> van het imago van e<strong>en</strong> sector; het combiner<strong>en</strong> van opleiding<strong>en</strong>; sociale innovatie; het verbeter<strong>en</strong> van de gezondheid van medewerkers <strong>en</strong> het verhog<strong>en</strong> van dearbeidsproductiviteit.Uitdaging 2: Verbeter<strong>en</strong> van de match tuss<strong>en</strong> de vraag vanuit de arbeidsmarkt<strong>en</strong> het aanbod vanuit de onderwijsinstelling<strong>en</strong>De economische pot<strong>en</strong>tie van onze geme<strong>en</strong>te kan pas t<strong>en</strong> volle word<strong>en</strong> b<strong>en</strong>ut alsniet alle<strong>en</strong> de hoogopgeleid<strong>en</strong> aan de stad kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> verbond<strong>en</strong>, maar alsook de moeilijk ler<strong>en</strong>de kinder<strong>en</strong>, stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van opleidingsniveaus 1 <strong>en</strong> 2 <strong>en</strong>stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van het VMBO zich hier kunn<strong>en</strong> ontplooi<strong>en</strong> (pot<strong>en</strong>tieel kwetsbaregroep<strong>en</strong>). De schooluitval moet omlaag, de kans op werk ophoog. E<strong>en</strong>Pagina 22 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>belangrijke uitdaging daarbij is het verbeter<strong>en</strong> van de aansluiting van het<strong>Smallingerland</strong>se VMBO <strong>en</strong> MBO op de lokale arbeidsmarkt.Die match kan <strong>en</strong> moet word<strong>en</strong> verbeterd, e<strong>en</strong> opdracht die alle<strong>en</strong> door hetonderwijs <strong>en</strong> het bedrijfslev<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk kan word<strong>en</strong> aangepakt. De linktuss<strong>en</strong> opleid<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> moet verduurzaamd word<strong>en</strong>, bijvoorbeeld door e<strong>en</strong>professioneel netwerkbeheer van schol<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> het creër<strong>en</strong> van meercontactmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong> om mismatches te voorkom<strong>en</strong><strong>en</strong> geslaagde combinaties te vind<strong>en</strong>. Bedrijv<strong>en</strong> die stageplaats<strong>en</strong> aanbied<strong>en</strong>zoud<strong>en</strong> zich actief moet<strong>en</strong> meld<strong>en</strong> bij de schol<strong>en</strong>. En de schol<strong>en</strong> moet<strong>en</strong> hierdirect mee aan de slag gaan. Stagiaires di<strong>en</strong><strong>en</strong> goed te word<strong>en</strong> begeleid bij <strong>en</strong> inbedrijv<strong>en</strong>. Daartoe zou e<strong>en</strong> pilot gestart kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> specifieke sector,bijvoorbeeld in de zorg.Ook kan de oprichting van e<strong>en</strong> Werkschool <strong>Smallingerland</strong> op haalbaarheidword<strong>en</strong> onderzocht. De Werkschool is bedoeld voor jonger<strong>en</strong> die viapraktijkervaring <strong>en</strong> zorgvuldige begeleiding, aan de slag kunn<strong>en</strong> in e<strong>en</strong> betaaldebaan. Het gaat bij het werkschoolconcept om jonger<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de 16 <strong>en</strong> 21 jaardie als leerling staan ingeschrev<strong>en</strong> bij het Praktijkonderwijs <strong>en</strong> het VoortgezetSpeciaal Onderwijs. En het gaat om ban<strong>en</strong> waarvoor in de praktijk aangeleerde(gecertificeerde) tak<strong>en</strong> meer tell<strong>en</strong> dan e<strong>en</strong> diploma. Voor jonger<strong>en</strong> die de schooldreig<strong>en</strong> te verlat<strong>en</strong> zonder betaalde baan <strong>en</strong> uitkeringsafhankelijk zull<strong>en</strong> word<strong>en</strong>,biedt De Werkschool het perspectief van e<strong>en</strong> reguliere baan.Uitdaging 3: K<strong>en</strong>nis(re)migratie <strong>en</strong> aantrekk<strong>en</strong> van toptal<strong>en</strong>tE<strong>en</strong> groot aantal werkgevers in onze geme<strong>en</strong>te acteert binn<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> markt inde mondiale top. Om deze positie te behoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> te versterk<strong>en</strong> is toptal<strong>en</strong>tnodig op alle niveaus. E<strong>en</strong> aanzi<strong>en</strong>lijk deel van de jonger<strong>en</strong> uit de geme<strong>en</strong>te diee<strong>en</strong> HBO of universitaire opleiding gaan volg<strong>en</strong>, verlaat de stad <strong>en</strong> begintvervolg<strong>en</strong>s de carrière elders. <strong>Smallingerland</strong> heeft echter behoefte aan hoogopgeleide m<strong>en</strong>s<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> uitdaging voor <strong>Smallingerland</strong> is er voor te zorg<strong>en</strong> date<strong>en</strong> groter deel van de jonger<strong>en</strong> die vertrekk<strong>en</strong> na verloop van tijd terugkeertnaar Dracht<strong>en</strong> om er te werk<strong>en</strong> (<strong>en</strong> te won<strong>en</strong>). Daarnaast zou <strong>Smallingerland</strong>zich moet<strong>en</strong> richt<strong>en</strong> op het aantrekk<strong>en</strong> van toptal<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die hun roots eldershebb<strong>en</strong>, maar waarvoor de geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> interessante woon- <strong>en</strong> werkomgevingte bied<strong>en</strong> heeft. Dit tal<strong>en</strong>t komt niet vanzelf, maar moet actief van buit<strong>en</strong>word<strong>en</strong> aangetrokk<strong>en</strong> <strong>en</strong>/of zelf word<strong>en</strong> opgeleid. De volg<strong>en</strong>de acties zijn nodig:A. Ontwikkeling topprogramma’s in sam<strong>en</strong>werking met de RuG <strong>en</strong> aansluitingzoek<strong>en</strong> bij het Honoursprogramma van de RuG, e<strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>dontwikkeling- <strong>en</strong> ontplooiingsprogramma speciaal ontwikkeld voor de topbachelor <strong>en</strong> masterstud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> binn<strong>en</strong> de RuG. Dergelijke sam<strong>en</strong>werkingsverband<strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> ook met andere universiteit<strong>en</strong> word<strong>en</strong> aangegaan.B. Aanbied<strong>en</strong> van stageplaats<strong>en</strong>. Organisaties in Dracht<strong>en</strong> (profit <strong>en</strong> non profit)hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belang bij het creër<strong>en</strong> <strong>en</strong> versterk<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> verbinding <strong>en</strong> zijkunn<strong>en</strong> dit bewerkstellig<strong>en</strong> door actief interessante stageplaats<strong>en</strong> aan tebied<strong>en</strong> aan stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uit het HBO <strong>en</strong> de (technische) universiteit<strong>en</strong>.C. Oprichting van e<strong>en</strong> C<strong>en</strong>trum voor Innovatief Vakmanschap <strong>en</strong> aansluiting bijC<strong>en</strong>tres op Expertise elders. De HBO C<strong>en</strong>tres of Expertise <strong>en</strong> MBO C<strong>en</strong>travoor Innovatief Vakmanschap richt<strong>en</strong> zich op het versterk<strong>en</strong> van deeconomie <strong>en</strong> innovatie. De c<strong>en</strong>tra drag<strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> bij aan het oploss<strong>en</strong> vanhet schaarsteprobleem binn<strong>en</strong> de bètatechniek. K<strong>en</strong>nis die binn<strong>en</strong> dePagina 23 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>topsector<strong>en</strong> wordt geg<strong>en</strong>ereerd, krijgt via de c<strong>en</strong>tra e<strong>en</strong> plek in deonderwijs- <strong>en</strong> k<strong>en</strong>nisinfrastructuur. De c<strong>en</strong>tra profiler<strong>en</strong> zich scherp op e<strong>en</strong>economische innovatiespeerpunt <strong>en</strong> word<strong>en</strong> geleid door onderwijs énbedrijfslev<strong>en</strong>. De c<strong>en</strong>tra drag<strong>en</strong> bij aan de innovatiekracht van ondernemers<strong>en</strong> strev<strong>en</strong> naar het oploss<strong>en</strong> van de kwalitatieve <strong>en</strong> kwantitatieve tekort<strong>en</strong>binn<strong>en</strong> deze sector<strong>en</strong>. Gelet op het economisch profiel van de geme<strong>en</strong>te<strong>Smallingerland</strong> is e<strong>en</strong> C<strong>en</strong>trum voor Innovatief Vakmanschap gericht op dehightech sector kansrijk.D. Realisatie van het Leerpark Dracht<strong>en</strong>, waarbij het hele schol<strong>en</strong>gebied aan deSplitting opnieuw wordt ingericht. Het nieuwe gebied krijgt e<strong>en</strong> state of theart <strong>en</strong> op<strong>en</strong> uitstraling.3.2.3 Opgave 3: BereikbaarheidKern van de opgave: Hoe kan de bereikbaarheid meer word<strong>en</strong> verbeterdt<strong>en</strong> einde de economie van <strong>Smallingerland</strong> duurzaam te versterk<strong>en</strong>?inVan oudsher vervult onze geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> belangrijke handels- <strong>en</strong> logistieke functie inNoord-Nederland. Vanwege de c<strong>en</strong>trale ligging <strong>en</strong> onze multimodale bereikbaarheid (via deA7 <strong>en</strong> onze binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>) zijn veel logistieke <strong>en</strong> handelsbedrijv<strong>en</strong> in onze geme<strong>en</strong>tegevestigd <strong>en</strong> bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> heeft het ons e<strong>en</strong> aantrekkelijke vestigingsplaats gemaakt vooractiviteit<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> (bov<strong>en</strong>)regionale functie. Om economische groei te bevorder<strong>en</strong> <strong>en</strong>aantrekkelijk te blijv<strong>en</strong> voor bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> bezoekers, is het van belang dat onzebereikbaarheid op peil blijft <strong>en</strong> op onderdel<strong>en</strong> verbetert. Wij vind<strong>en</strong> het van belang dat wemeer profijt trekk<strong>en</strong> uit de omvangrijke bezoekersaantall<strong>en</strong> in de regio <strong>en</strong> dat onzevoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> bereikbaar zijn voor gebruikers. Hiernaast moet<strong>en</strong> onze werklocatiesoptimaal bereikbaar zijn, zowel in Dracht<strong>en</strong> als in de dorpskern<strong>en</strong>, <strong>en</strong> will<strong>en</strong> we degroei<strong>en</strong>de goeder<strong>en</strong>strom<strong>en</strong> over weg blijv<strong>en</strong> accommoder<strong>en</strong>. Om in te spel<strong>en</strong> op degroei<strong>en</strong>de vraag naar internetcapaciteit di<strong>en</strong>t er bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> e<strong>en</strong> goedebreedbandinfrastructuur aanwezig te zijn, zodat e<strong>en</strong> ieder die dit wil zich kan aansluit<strong>en</strong> opde modernste ICT infrastructuur.Streefwaard<strong>en</strong> 2020In deze ag<strong>en</strong>da b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> we bereikbaarheid voor zowel person<strong>en</strong>- alsgoeder<strong>en</strong>verkeer als e<strong>en</strong> randvoorde voor economische groei <strong>en</strong> als middel omdoel<strong>en</strong> rond andere opgav<strong>en</strong> te realiser<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goede bereikbaarheid draagt bijaan e<strong>en</strong> versterking van de innovatiekracht (bijvoorbeeld door e<strong>en</strong> optimale ICTinfrastructuur <strong>en</strong> het aantrekk<strong>en</strong> van toptal<strong>en</strong>t). E<strong>en</strong> goede bereikbaarheid iscruciaal voor de regionale functie van Dracht<strong>en</strong>. Het draagt er toe bij datbezoekers (scholier<strong>en</strong>, toerist<strong>en</strong>, recreant<strong>en</strong> <strong>en</strong> gebruikers van voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>)de geme<strong>en</strong>te (frequ<strong>en</strong>ter) zull<strong>en</strong> bezoek<strong>en</strong>. Het leidt tot de ontplooiing vannieuwe economische activiteit<strong>en</strong> (bijvoorbeeld in de handel <strong>en</strong> logistiek).Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> draagt e<strong>en</strong> goede bereikbaarheid bij aan verduurzaming van verkeer<strong>en</strong> mobiliteitstrom<strong>en</strong>. Deze opgave is dus randvoorwaardelijk voor de andereopgav<strong>en</strong> <strong>en</strong> het realiser<strong>en</strong> van de streefwaard<strong>en</strong> die daarvoor zijn b<strong>en</strong>oemd.Pagina 24 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Uitdaging<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>Uitdaging 1: Hoe houd<strong>en</strong> wij <strong>Smallingerland</strong> multimodaal bereikbaar voorverschill<strong>en</strong>de doelgroep<strong>en</strong> (ondernemers, bezoekers, stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong>, etc.)Deze uitdaging wordt opgepakt vanuit het Geme<strong>en</strong>telijke Verkeers- <strong>en</strong>Vervoersplan (GVVP) dat naar verwachting 2012, begin 2013 door de Raad zalword<strong>en</strong> vastgesteld <strong>en</strong> sluit aan bij onze Structuur<strong>visie</strong> <strong>en</strong> BestemmingDracht<strong>en</strong>. Vanuit economisch perspectief bezi<strong>en</strong> word<strong>en</strong> hieronder debelangrijkste acties b<strong>en</strong>oemd.Het duurzaam versterk<strong>en</strong> van de bereikbaarheid van <strong>Smallingerland</strong> over dewegMede door het ontbrek<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> spoorverbinding is e<strong>en</strong> goede ontsluiting overde weg ess<strong>en</strong>tieel voor de economie van <strong>Smallingerland</strong>. Om de bereikbaarheidook in de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> op peil te houd<strong>en</strong> zal word<strong>en</strong> ingezet op het bereikbaarhoud<strong>en</strong> van Dracht<strong>en</strong> als c<strong>en</strong>trum van de geme<strong>en</strong>te alsmede de ontsluiting vanonze dorp<strong>en</strong>, zodat voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> bereikbaar blijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> in de dorp<strong>en</strong> deleefbaarheid wordt behoud<strong>en</strong>.Op<strong>en</strong>baar vervoerE<strong>en</strong> goed op<strong>en</strong>baar vervoer systeem zorgt voor e<strong>en</strong> sterke verbetering van debereikbaarheid van Dracht<strong>en</strong>. De gedachte is daarom om twee transferia aan telegg<strong>en</strong>: één in het Noord<strong>en</strong> ter hoogte van Nijtap <strong>en</strong> één t<strong>en</strong> zuid<strong>en</strong> van de A7erg<strong>en</strong>s in het gebied tuss<strong>en</strong> het knooppunt A7/Waldwei <strong>en</strong> it Sud. Dezetransferia zull<strong>en</strong> in de toekomst met e<strong>en</strong> innovatief <strong>en</strong> duurzaam systeem vanop<strong>en</strong>baar vervoer, mogelijk elektrisch, verbond<strong>en</strong> word<strong>en</strong> met het c<strong>en</strong>trumwaarbij naast het station ook de focuspunt<strong>en</strong> in ieder geval aangedaan word<strong>en</strong>.Hiervoor wordt e<strong>en</strong> OV-<strong>visie</strong> opgesteld waarin aandacht is voor het verbeter<strong>en</strong>van het op<strong>en</strong>baar vervoer systeem voor <strong>Smallingerland</strong> <strong>en</strong> de regio.Dracht<strong>en</strong>-NoordDe aanleg van twee turbo rotondes aan de noordkant van Dracht<strong>en</strong> incombinatie met de realisatie van e<strong>en</strong> carpoolfaciliteit <strong>en</strong> e<strong>en</strong> transferiumlocatievoor het op<strong>en</strong>baar vervoer. Hiermee wordt de bereikbaarheid van Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong>vooral de doorstroming richting De Hav<strong>en</strong> <strong>en</strong> de noordkant van het c<strong>en</strong>trum insterke mate verbeterd.Figuur 3.4: Aanpak ontsluiting Noord-Dracht<strong>en</strong>Pagina 25 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Dracht<strong>en</strong>-oostAan de oostzijde van Dracht<strong>en</strong> ligt bedrijv<strong>en</strong>terrein A7-Noord dat via deUreterpvallaat wordt ontslot<strong>en</strong>. Nu al bestaan er problem<strong>en</strong> met dedoorstroming <strong>en</strong> naarmate het bedrijv<strong>en</strong>terrein meer invulling krijgt zull<strong>en</strong> ookde doorstromingsproblem<strong>en</strong> richting de N31 to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Er wordt ingezet opverbetering van de aansluiting van de N31 op de Ureterpvallaat.Dracht<strong>en</strong>-zuid <strong>en</strong> ZuiderhogewegDe Aanleg van e<strong>en</strong> OV transferium aan de zuidkant van Dracht<strong>en</strong> ev<strong>en</strong>tueel incombinatie met e<strong>en</strong> stedelijke ontwikkeling, e<strong>en</strong> transformatie van de stedelijkeinvulling van het gebied tuss<strong>en</strong> de zuidkant <strong>en</strong> het c<strong>en</strong>trum <strong>en</strong> e<strong>en</strong> verbeterdebereikbaarheid aan de zuidkant van het c<strong>en</strong>trumDaarnaast zijn we voornemers de kruising Zuiderhogeweg – GaukeBoel<strong>en</strong>sstraat – Lauwers aan te pass<strong>en</strong>, mogelijk door e<strong>en</strong> ongelijkvloersekruising.Voor het id<strong>en</strong>tificer<strong>en</strong> van ev<strong>en</strong>tuele toekomstige bereikbaarheidsknelpunt<strong>en</strong> <strong>en</strong>kans<strong>en</strong> in relatie tot deze economische ag<strong>en</strong>da zal e<strong>en</strong> kaart word<strong>en</strong> gemaaktwaarop de economische <strong>en</strong> infrastructurele ontwikkeling<strong>en</strong> in onderlingesam<strong>en</strong>hang inzichtelijk word<strong>en</strong> gemaakt. De economische streefbeeld<strong>en</strong> uitdeze ag<strong>en</strong>da hebb<strong>en</strong> gevolg<strong>en</strong> voor de infrastructuur. De effect<strong>en</strong> van de ag<strong>en</strong>daop de bereikbaarheid zull<strong>en</strong> inzichtelijk word<strong>en</strong> gemaakt <strong>en</strong> dit kan leid<strong>en</strong> tote<strong>en</strong> aanvull<strong>en</strong>de programmering voor verkeer <strong>en</strong> vervoer.Het bereikbaar houd<strong>en</strong> van onze binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>De binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> van Dracht<strong>en</strong> is van groot belang voor de regionale economie.Veel verladers in Dracht<strong>en</strong> zijn afhankelijk van de hav<strong>en</strong>. In totaal bedraagt dehav<strong>en</strong>gebond<strong>en</strong> werkgeleg<strong>en</strong>heid circa 1.650 arbeidsplaats<strong>en</strong>. De binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>is bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> van cruciaal belang voor de noordelijke bouw <strong>en</strong> agro-industrie. Debereikbaarheid van de hav<strong>en</strong> staat echter onder druk. De hav<strong>en</strong> van Dracht<strong>en</strong> ismom<strong>en</strong>teel bereikbaar via e<strong>en</strong> klasse IV verbinding met e<strong>en</strong> capaciteit totmaximaal 1.500 ton <strong>en</strong> kan derhalve niet mee met de schaalvergroting die zichin de markt voordoet. Andere hav<strong>en</strong>s van vergelijkbare omvang kunn<strong>en</strong> dat wel.Dit schaadt de concurr<strong>en</strong>tiepositie van de hav<strong>en</strong> <strong>en</strong> de bedrijv<strong>en</strong> die daargesitueerd zijn. E<strong>en</strong> klasse Va verbinding die voldoet aan de behoefte van deberoepsvaart <strong>en</strong> zo optimaal mogelijk bijdraagt aan de belang<strong>en</strong> van natuur <strong>en</strong>recreatie lijkt nodig Dit ligt echter gevoelig. Mom<strong>en</strong>teel gaat de vaarroute van debinn<strong>en</strong>vaartschep<strong>en</strong> door nationaal Park de Oude V<strong>en</strong><strong>en</strong> <strong>en</strong> er ontstaat e<strong>en</strong>groei<strong>en</strong>de weerstand teg<strong>en</strong> beroepsvaart door dit natuurgebied. Int<strong>en</strong>siveringvan het beroepsvaart over de huidige vaarwater wordt als ongew<strong>en</strong>st ervar<strong>en</strong>.Om deze red<strong>en</strong> zal er ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s word<strong>en</strong> gekek<strong>en</strong> naar de mogelijkhed<strong>en</strong> voore<strong>en</strong> alternatieve vaarweg klasse Va, waardoor de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> van Dracht<strong>en</strong>haar regionale functie kan blijv<strong>en</strong> behoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> geschikt is voor groterebinn<strong>en</strong>vaartschep<strong>en</strong>. Hiertoe zal ter onderbouwing e<strong>en</strong> maatschappelijkebusinesscase voor de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> <strong>en</strong> de vaarroute word<strong>en</strong> ontwikkeld, waarinkost<strong>en</strong> <strong>en</strong> bat<strong>en</strong> teg<strong>en</strong> elkaar word<strong>en</strong> afgewog<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarin de toekomstigemeerwaarde <strong>en</strong> propositie van de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> kernachtig is geformuleerd.Daarnaast is het zaak de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> verder te versterk<strong>en</strong>, onder andere doorversterking van de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> t<strong>en</strong> opzichte van de mainports. Op basis vanPagina 26 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>de businesscase kan de hav<strong>en</strong> zich positioner<strong>en</strong>, bijvoorbeeld in hetsam<strong>en</strong>werkingsverband van binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>s, de IJsselmeer Alliantie.Aansluiting op hoogwaardig op<strong>en</strong>baar vervoer (HOV)<strong>Smallingerland</strong> wil graag e<strong>en</strong> betere verbinding in Noord-Nederland <strong>en</strong> met deRandstad middels het op<strong>en</strong>baar vervoer. Onze geme<strong>en</strong>te zal zich daarominzett<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> verbeterde snelle ov-verbinding die Dracht<strong>en</strong> beter verbindtmet bijvoorbeeld Heer<strong>en</strong>ve<strong>en</strong>, Leeuward<strong>en</strong> <strong>en</strong> Groning<strong>en</strong>. De voorkeur gaat uitnaar e<strong>en</strong> HOV verbinding, die bijdraagt aan de duurzaamheidsambities van onzegeme<strong>en</strong>te <strong>en</strong> onze concurr<strong>en</strong>tiepositie. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> wordt de c<strong>en</strong>trumfunctie vanDracht<strong>en</strong> op het gebied van voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>, toerisme <strong>en</strong> recreatie versterkt. Enwordt Dracht<strong>en</strong> toegankelijker voor k<strong>en</strong>niswerkers. E<strong>en</strong> plan voor e<strong>en</strong> nieuweHOV verbinding, waarbij de verschill<strong>en</strong>de mogelijkhed<strong>en</strong> <strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingspartnersword<strong>en</strong> geïnv<strong>en</strong>tariseerd, di<strong>en</strong>t te word<strong>en</strong> ontwikkeld.Uitdaging 2: Hoe zorg<strong>en</strong> we voor e<strong>en</strong> optimale aansluiting op de digitalesnelweg?E<strong>en</strong> goede ICT infrastructuur heeft zich in het afgelop<strong>en</strong> dec<strong>en</strong>nium ontwikkeldtot één van de belangrijkste vestigingsvoorwaard<strong>en</strong> voor bedrijv<strong>en</strong>. Doorto<strong>en</strong>em<strong>en</strong>d gebruik van internet <strong>en</strong> aanbod van di<strong>en</strong>st<strong>en</strong> over internet neemt degebruikte capaciteit steeds verder toe. Deze t<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s zal de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>verder doorzett<strong>en</strong> <strong>en</strong> daarom is de aanwezigheid van e<strong>en</strong> goedebreedbandverbinding cruciaal. Mom<strong>en</strong>teel kan de groei in capaciteit nog voor hetgrootste gedeelte word<strong>en</strong> opgevang<strong>en</strong> met de huidige ICT infrastructuur.Echter om voor te sorter<strong>en</strong> op de to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de vraag naar internetcapaciteit zal<strong>Smallingerland</strong> actief inzett<strong>en</strong> op de uitrol van e<strong>en</strong> breedbandnetwerk. Door hierzelf de regie in te nem<strong>en</strong> kan e<strong>en</strong> zo groot mogelijk op<strong>en</strong> netwerk word<strong>en</strong>gerealiseerd dat voor zowel de r<strong>en</strong>dabele als de onr<strong>en</strong>dabele gebied<strong>en</strong>toegankelijk wordt. <strong>Smallingerland</strong> is voornem<strong>en</strong>s de uitrol op te pakk<strong>en</strong> in F4verband, waarbij met name nauw sam<strong>en</strong> zal word<strong>en</strong> gewerkt met de geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>Heer<strong>en</strong>ve<strong>en</strong> <strong>en</strong> Sûdwest-Fryslân. De geme<strong>en</strong>te Leeuward<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> voorloper inde aanleg van e<strong>en</strong> op<strong>en</strong> netwerk <strong>en</strong> kan als voorbeeld funger<strong>en</strong>. Deaanwezigheid van breedbandinfrastructuur hoort ook bij het innovatievekarakter van <strong>Smallingerland</strong>.3.2.4 Opgave 4: AttractiviteitKern van de opgave: Hoe vergrot<strong>en</strong> we de attractiviteit van onzegeme<strong>en</strong>te t<strong>en</strong> einde onze economische pot<strong>en</strong>tie beter te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>?Dracht<strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> groot verzorgingsgebied met 130.000 consum<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> heefthet met De Lawei, het museum, de Welle <strong>en</strong> de Naturij e<strong>en</strong> aantal bov<strong>en</strong>regionaletrekpleisters. Daarnaast is onze geme<strong>en</strong>te geleg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> e<strong>en</strong> aantal natuurgebied<strong>en</strong>,waar jaarlijks vele toerist<strong>en</strong> verblijv<strong>en</strong>. Desondanks heeft de vrijetijdseconomie in<strong>Smallingerland</strong>, in vergelijking tot het provinciale gemiddelde, e<strong>en</strong> beperkte omvang. Dekwaliteit van het c<strong>en</strong>trum van Dracht<strong>en</strong>, alsmede de gezelligheid <strong>en</strong> sfeer word<strong>en</strong> relatieflaag beoordeeld. Ook word<strong>en</strong> de toeristische strom<strong>en</strong> in de regio onvoldo<strong>en</strong>de verknooptmet onze geme<strong>en</strong>te. Hier moet de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> verandering in kom<strong>en</strong>. M<strong>en</strong>s<strong>en</strong> moet<strong>en</strong>het aantrekkelijk vind<strong>en</strong> om in <strong>Smallingerland</strong> te recreër<strong>en</strong> <strong>en</strong> consumer<strong>en</strong>, waardoor dewerkgeleg<strong>en</strong>heid in de vrijetijdssector to<strong>en</strong>eemt.Pagina 27 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Daarnaast wordt ingezet op e<strong>en</strong> aantrekkelijk vestigingsklimaat in andere del<strong>en</strong> van onzegeme<strong>en</strong>te. Er di<strong>en</strong>t voldo<strong>en</strong>de ruimte zijn voor bedrijv<strong>en</strong> om te ondernem<strong>en</strong> <strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong>groei<strong>en</strong> <strong>en</strong> voor nieuwe bedrijv<strong>en</strong> die zich in onze geme<strong>en</strong>te will<strong>en</strong> vestig<strong>en</strong>. Naast destedelijke werklocaties wordt stevig ingezet op e<strong>en</strong> economisch vitaal platteland. Enerzijdsdoor inzet op nieuwe vorm<strong>en</strong> van recreatie <strong>en</strong> toerisme, maar ook door ondernem<strong>en</strong> ophet platteland te stimuler<strong>en</strong>.Streefwaard<strong>en</strong> 2020Het vergrot<strong>en</strong> van de attractiviteit k<strong>en</strong>t e<strong>en</strong> drieledige doelstelling. T<strong>en</strong> eerstwordt e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van de werkgeleg<strong>en</strong>heid in de vrijetijdssector gestimuleerddoor in te zett<strong>en</strong> op de ontwikkeling van het c<strong>en</strong>trum, kunst <strong>en</strong> cultuur <strong>en</strong>toerisme <strong>en</strong> recreatie. Op de tweede plaats moet door inzet op voldo<strong>en</strong>dehoogwaardige werklocaties onze geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> aantrekkelijke vestigingsplaatsblijv<strong>en</strong> voor zowel de zitt<strong>en</strong>de bedrijv<strong>en</strong> als nieuwe bedrijv<strong>en</strong>, waarbij e<strong>en</strong>vraaggestuurde groei cruciaal is om leegstand te vermijd<strong>en</strong>. En als laatste di<strong>en</strong>tde leefbaarheid van onze dorp<strong>en</strong> behoud<strong>en</strong> te blijv<strong>en</strong>, waarbij vanuit deeconomische ag<strong>en</strong>da wordt ingezet op e<strong>en</strong> behoud van de economische vitaliteit.Deze beleidsdoel<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> we vertaald naar de volg<strong>en</strong>de operationele doel<strong>en</strong>: Het aandeel van de vrijetijdseconomie (in term<strong>en</strong> van werkgeleg<strong>en</strong>heid) ligtmaximaal 1% onder het provinciale gemiddelde. Onze werklocaties sluit<strong>en</strong> aan bij de (groei)vraag van bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> pass<strong>en</strong> bijde duurzaamheidsambities die wij als geme<strong>en</strong>te nastrev<strong>en</strong>. De omvang van de werkgeleg<strong>en</strong>heid op het platteland blijft stabiel.Uitdaging<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>Uitdaging 1: Hoe kan de kwaliteit van het c<strong>en</strong>trum word<strong>en</strong> verbeterd?Dracht<strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> belangrijke verzorg<strong>en</strong>de functie voor haar omgeving. De130.000 consum<strong>en</strong>t<strong>en</strong> die in Dracht<strong>en</strong> winkel<strong>en</strong>, uitgaan, recreër<strong>en</strong> etc. hebb<strong>en</strong>e<strong>en</strong> grote economische waarde voor <strong>Smallingerland</strong>. Het c<strong>en</strong>trum van Dracht<strong>en</strong>heeft echter te mak<strong>en</strong> met diverse bedreiging<strong>en</strong> zoals e<strong>en</strong> krimp<strong>en</strong>d,verouder<strong>en</strong>d verzorgingsgebied <strong>en</strong> de sterke opkomst van het internet.Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> scoort het c<strong>en</strong>trum op punt<strong>en</strong> als publieke inrichting, horeca-aanbod<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>digheid relatief laag. 21 Om de c<strong>en</strong>trumfunctie van Dracht<strong>en</strong>toekomstbest<strong>en</strong>dig te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> te versterk<strong>en</strong>, di<strong>en</strong>t het c<strong>en</strong>trum aan te sluit<strong>en</strong>bij de (verander<strong>en</strong>de) vraag <strong>en</strong> w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van de consum<strong>en</strong>t.<strong>Smallingerland</strong> zal de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> stevig inzett<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> verbetering van dekwaliteit van het c<strong>en</strong>trum door onderstaande acties: Het realiser<strong>en</strong> van rondloopcircuits, zowel aan de zuidoostkant als d<strong>en</strong>oordwestkant van het c<strong>en</strong>trum. Het ontwikkel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> landmark, als startpunt van het c<strong>en</strong>trum aan d<strong>en</strong>oordzijde. Het ontwikkel<strong>en</strong> van parkeeraccommodaties <strong>en</strong> toevoeg<strong>en</strong> van nieuwewinkellocaties (Raadhuisplein). Het verbeter<strong>en</strong> van het verblijfsklimaat o.a. door publieke inrichting <strong>en</strong>versterking van het horeca-aanbod (Noord- <strong>en</strong> Zuidkade) <strong>en</strong> recreatievevoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> (Drachtstervaart).21 Detailhandelstructuur<strong>visie</strong>Pagina 28 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Figuur 3.5: Herontwikkeling c<strong>en</strong>trumHerontwikkeling RaadhuispleinDrachtstervaartUitdaging 2: Hoe kan het cultureel aanbod in Dracht<strong>en</strong> word<strong>en</strong> versterkt alspijler onder de vrijetijdseconomie <strong>en</strong> ess<strong>en</strong>tieel onderdeel van hetvestigingsklimaat voor bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> k<strong>en</strong>niswerkers?Met de Lawei, de Meldij, museum Dr8888 <strong>en</strong> de Naturij heeft <strong>Smallingerland</strong> e<strong>en</strong>belangrijke culturele functie in de regio. Er wordt inmiddels sam<strong>en</strong>gewerkttuss<strong>en</strong> meerdere partij<strong>en</strong> door onder andere e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk programmaboek<strong>en</strong> verankering van kunst <strong>en</strong> cultuur door verbinding<strong>en</strong> te legg<strong>en</strong> met lokaleculturele activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong> ruimte voor kunst in de geme<strong>en</strong>te.In de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> blijv<strong>en</strong> we ons inzett<strong>en</strong> op versterking van de sam<strong>en</strong>hang,waarbij de Lawei, de Meldij <strong>en</strong> poppodium Iduna e<strong>en</strong> c<strong>en</strong>trale rol spel<strong>en</strong> alsuithangbord van cultuur in Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> ontmoetingsplek voor lokale kunst. Dezekwaliteitsimpuls moet word<strong>en</strong> versterkt door e<strong>en</strong> fysieke upgrade van de Lawei<strong>en</strong> nieuwbouw voor de Meldij. Met deze kwaliteitsimpuls wil <strong>Smallingerland</strong> haarculturele functie versterk<strong>en</strong> <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>s aansluit<strong>en</strong> bij provinciale cultureleontwikkeling<strong>en</strong> zoals het voornem<strong>en</strong> van Leeuward<strong>en</strong> om culturele hoofdstad in2018 te word<strong>en</strong>.Uitdaging 3: Hoe kan het pot<strong>en</strong>tieel van toerist<strong>en</strong> <strong>en</strong> recreant<strong>en</strong> beter word<strong>en</strong>b<strong>en</strong>ut t<strong>en</strong>einde de vrijetijdseconomie in Dracht<strong>en</strong> te lat<strong>en</strong> uitgroei<strong>en</strong> tot e<strong>en</strong>sector van betek<strong>en</strong>is?<strong>Smallingerland</strong> wordt omgev<strong>en</strong> door natuurgebied<strong>en</strong> waar elk jaar veel toerist<strong>en</strong>op afkom<strong>en</strong>. Tev<strong>en</strong>s heeft het met de jachthav<strong>en</strong>, de Naturij, zwembad De Wellede culturele trekpleisters <strong>en</strong> het c<strong>en</strong>trum e<strong>en</strong> goede propositie om devrijetijdseconomie te versterk<strong>en</strong>. De toeristische sector in <strong>Smallingerland</strong> ismom<strong>en</strong>teel beduid<strong>en</strong>d kleiner in omvang dan het provinciale gemiddelde (5,5%<strong>en</strong> 7,9% red.) Onze geme<strong>en</strong>te gaat de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> actief inzett<strong>en</strong> op beterevervlechting met de omgeving om het toeristische product te versterk<strong>en</strong> waarbijook gebruik wordt gemaakt van het culturele aanbod van Dracht<strong>en</strong>. Er wordtactief op de volg<strong>en</strong>de terrein<strong>en</strong> ingezet:Wâld<strong>en</strong>: singels <strong>en</strong> bosDracht<strong>en</strong> als middelpunt tuss<strong>en</strong> het Friese Mer<strong>en</strong>gebied, de Noordelijke FrieseWoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> Dr<strong>en</strong>ts-Friese Wold. Door o.a. het verknop<strong>en</strong> van recreatieve routes(te voet, te fiets <strong>en</strong> te boot) waarbij Dracht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke uitvalsbasis is inPagina 29 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>de regio. Tev<strong>en</strong>s moet<strong>en</strong> de overnachtingsmogelijkhed<strong>en</strong> e<strong>en</strong> impuls krijg<strong>en</strong>door verbeterde locaties <strong>en</strong> nieuwe vorm<strong>en</strong> van recreatie zoals zorgtoerisme.WetterDoor de sterke opkomst van waterrecreatie in Fryslân is het zaak om hier meervan te profiter<strong>en</strong>. Met e<strong>en</strong> aantal concrete project<strong>en</strong> wordt getracht hierinvulling aan te gev<strong>en</strong>. De herontwikkeling van de Drachtstervaart, de aanlegvan recreatieve voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong> het doortrekk<strong>en</strong> van de vaart tot aan hetc<strong>en</strong>trum, moet<strong>en</strong> er toe leid<strong>en</strong> dat waterrecreant<strong>en</strong> meer gaan consumer<strong>en</strong> inDracht<strong>en</strong>. Door de gebiedsontwikkeling bij Oudega moet de recreatiefunctie vanhet gebied word<strong>en</strong> versterkt door het ontwikkel<strong>en</strong> van nieuwe voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong>natuurontwikkeling. Door onze geme<strong>en</strong>te beter aan te lat<strong>en</strong> hak<strong>en</strong> bij dewaterrecreatie <strong>en</strong> te positioner<strong>en</strong> als oostelijke toegang tot de Friese Mer<strong>en</strong>,wordt ingezet op werkgeleg<strong>en</strong>heidsgroei op het gebied van waterrecreatie.Dracht<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>dig <strong>en</strong> origineelOm de toeristische propositie te versterk<strong>en</strong> <strong>en</strong> van <strong>Smallingerland</strong> e<strong>en</strong>belangrijke toeristische uitvalsbasis te mak<strong>en</strong>, is het noodzakelijk dat degeme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> aantal toeristische product<strong>en</strong> heeft waarmee het zich kanprofiler<strong>en</strong>. Naast de al g<strong>en</strong>oemde winkel- <strong>en</strong> culturele functie is dit de mogelijkeupgrading van De Welle of de komst van e<strong>en</strong> nieuwe dagattractie. Hiervoor zijnverschill<strong>en</strong>de variant<strong>en</strong> mogelijk, maar e<strong>en</strong> dagattractie die verbinding<strong>en</strong> legt ofaansluit bij het economisch karakter van <strong>Smallingerland</strong> g<strong>en</strong>iet de voorkeur. Ookonderzoek<strong>en</strong> wij de mogelijkheid het vliegveld te herontwikkel<strong>en</strong>. Mom<strong>en</strong>teel iser e<strong>en</strong> beperkt aantal activiteit<strong>en</strong> waarvoor het vliegveld wordt gebruikt, in detoekomst zoud<strong>en</strong> meer activiteit<strong>en</strong> op het vliegveld kunn<strong>en</strong> word<strong>en</strong>georganiseerd. Het b<strong>en</strong>adrukk<strong>en</strong> van de karakterverschill<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong>de omligg<strong>en</strong>de dorp<strong>en</strong> draagt ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s bij aan de versterking van hettoeristisch product. Er di<strong>en</strong><strong>en</strong> verbinding<strong>en</strong> te word<strong>en</strong> gelegd tuss<strong>en</strong> Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong>het omligg<strong>en</strong>de landschap, bijvoorbeeld voor fiets- <strong>en</strong> waterrecreatie, zodatbinn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> gevarieerd aanbod aan recreatieve voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong>deelproduct<strong>en</strong> ontstaat.Lokk<strong>en</strong> <strong>en</strong> verleid<strong>en</strong>Naast het creër<strong>en</strong> van de cruciale randvoorwaard<strong>en</strong> is het ess<strong>en</strong>tieel dat hettoeristisch product wordt gepromoot. Door de ontwikkeling van e<strong>en</strong> toeristischprofiel <strong>en</strong> goede informatievoorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> zoals e<strong>en</strong> website, moet de regio e<strong>en</strong>herk<strong>en</strong>baar karakter krijg<strong>en</strong>. Tev<strong>en</strong>s zou de toeristische sector in de regioint<strong>en</strong>siever met elkaar kunn<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>kunn<strong>en</strong> ontwikkel<strong>en</strong>.Uitdaging 4: Hoe zorg<strong>en</strong> we er voor dat er ook op de langere termijn voldo<strong>en</strong>de(gevarieerde) ruimte is om te ondernem<strong>en</strong>?Bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>De helft van onze werkgeleg<strong>en</strong>heid bevindt zich in sector<strong>en</strong> waarvan hetmer<strong>en</strong>deel relatief veel bedrijfsruimte nodig heeft. Bov<strong>en</strong>di<strong>en</strong> is industriegebied‘De Hav<strong>en</strong>’ het grootste bedrijv<strong>en</strong>terrein van Noord-Nederland. E<strong>en</strong> gevarieerd<strong>en</strong> aantrekkelijk aanbod van bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>, welke aansluit bij de groeivraagvan gevestigde bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> vestigingseis<strong>en</strong> van nieuwe bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> tev<strong>en</strong>sinspeelt op maatschappelijke opgav<strong>en</strong> als klimaatverandering, is e<strong>en</strong> belangrijkeuitdaging voor onze geme<strong>en</strong>te.Pagina 30 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Tot 2020 zal naar verwachting 80 à 90 hectare extra bedrijv<strong>en</strong>terrein nodig zijn.Er wordt in eerste instantie ingezet op betere b<strong>en</strong>utting van bestaandeterrein<strong>en</strong>. Indi<strong>en</strong> nodig zal e<strong>en</strong> aantal nieuwe bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong> word<strong>en</strong>ontwikkeld. Om ge<strong>en</strong> overaanbod te creër<strong>en</strong> is het noodzakelijk dat deontwikkeling van nieuwe locaties (A7-Noord fase IIIb/IV, De Hav<strong>en</strong>-Noord <strong>en</strong>Noorderhogeweg) goed wordt afgestemd op de ontwikkeling van de vraag. Opde korte termijn is er behoefte aan bedrijfsruimte voor het ABC/PDV segm<strong>en</strong>t.,bedrijv<strong>en</strong>terrein Noorderhogeweg kan deze krapte wegnem<strong>en</strong>. Op de langetermijn (na 2015 – 2018) zal e<strong>en</strong> tekort ontstaan in het modern gem<strong>en</strong>gdesegm<strong>en</strong>t <strong>en</strong> het watergebond<strong>en</strong> zwaar segm<strong>en</strong>t, A7-Noord fase IIIb/IV <strong>en</strong> DeHav<strong>en</strong>-Noord kunn<strong>en</strong> deze krapte wegnem<strong>en</strong>.Om de werklocaties toekomstbest<strong>en</strong>dig (figuur 3.6) te houd<strong>en</strong> <strong>en</strong> te zorg<strong>en</strong> datonze werkgeleg<strong>en</strong>heid zich duurzaam ontwikkelt, wordt ingezet opverduurzaming van de bestaande bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> groot deel van delokale <strong>en</strong>ergievraag komt van de industrie <strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong> op onzebedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>. Voor e<strong>en</strong> duurzaam <strong>Smallingerland</strong> is het ess<strong>en</strong>tieel dat dezebedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergi<strong>en</strong>eutraler gaan operer<strong>en</strong>. Te meer omdat e<strong>en</strong> aantal bestaandebedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong> verouderd is. Veel maatregel<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> alle<strong>en</strong> praktischtoegepast word<strong>en</strong> als de urg<strong>en</strong>tie zichtbaar is voor de bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> hetverdi<strong>en</strong>model zichtbaar wordt gemaakt. Om daadwerkelijk verduurzaming terealiser<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> goede afstemming tuss<strong>en</strong> overheid (faciliter<strong>en</strong>de rol) <strong>en</strong>bedrijfslev<strong>en</strong> (uitvoering) cruciaal.Figuur 3.6: Trias <strong>en</strong>ergeticaVermindering van de <strong>en</strong>ergievraag wordt <strong>en</strong>erzijds bereikt door efficiënterruimtegebruik <strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiezuinige bebouwing <strong>en</strong> process<strong>en</strong>, anderzijds doorbewustwording. Bedrijv<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> hoge <strong>en</strong>ergievraag wordt e<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiescanaangebod<strong>en</strong> zodat inzichtelijk wordt hoe de <strong>en</strong>ergievraag van e<strong>en</strong> bedrijf isopgebouwd, waardoor effectief kan word<strong>en</strong> gestuurd op e<strong>en</strong> vermindering vande <strong>en</strong>ergievraag. Er wordt tev<strong>en</strong>s ingezet op e<strong>en</strong> to<strong>en</strong>ame van dec<strong>en</strong>trale<strong>en</strong>ergieopwekking. In Dracht<strong>en</strong> bevindt zich e<strong>en</strong> aantal bedrijv<strong>en</strong> metgrootschalige reststrom<strong>en</strong>. Deze reststrom<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> middels vergisting word<strong>en</strong>omgezet in biogas of gro<strong>en</strong> gas. Gro<strong>en</strong> gas kan vervolg<strong>en</strong>s weer word<strong>en</strong> ingezetvoor de transportgerelateerde bedrijvigheid in <strong>Smallingerland</strong>. Er kan ookword<strong>en</strong> ingezet op <strong>en</strong>ergielandschapp<strong>en</strong>, waarbij bijvoorbeeld wordt ingezet opduurzame project<strong>en</strong> zoals zonnepark<strong>en</strong>. Om de realisatie van dergelijkeproject<strong>en</strong> te initiër<strong>en</strong> <strong>en</strong> uit te voer<strong>en</strong>, kan e<strong>en</strong> <strong>en</strong>ergiecoöperatie word<strong>en</strong>ingericht. Deze coöperatie heeft e<strong>en</strong> aanjaagfunctie <strong>en</strong> als doel duurzamePagina 31 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong><strong>en</strong>ergieopwekking te stimuler<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> verbinding te legg<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> vraag- <strong>en</strong>aanbod van <strong>en</strong>ergie.KantoorlocatiesDe vraag naar kantoorruimte zal tot 2020 naar verwachting ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s lichtgroei<strong>en</strong> met tuss<strong>en</strong> de 2.000 <strong>en</strong> 4.000 m2 bvo per jaar. Het aanbod voorgrootschalige kantoorgebruikers langs de rand<strong>en</strong> van de stad <strong>en</strong> aan de snelwegis voldo<strong>en</strong>de aanwezig. Groei zal zich hoofdzakelijk richt<strong>en</strong> op kleinschalige- <strong>en</strong>middelgrote kantoorgebruikers. Onze geme<strong>en</strong>te heeft er in het verled<strong>en</strong> voorgekoz<strong>en</strong> om zuinig te zijn in de ontwikkeling van nieuwe kantoorlocatieswaardoor de leegstand beperkt is. In de toekomst zal Dracht<strong>en</strong> vasthoud<strong>en</strong> aandeze strategie <strong>en</strong> alle<strong>en</strong> vraaggestuurde, nieuwe kantoorlocaties uitgev<strong>en</strong>. Erword<strong>en</strong> ge<strong>en</strong> ontwikkelplann<strong>en</strong> gemaakt ‘voor de leegstand’.Uitdaging 5: Hoe houd<strong>en</strong> wij ons platteland economisch vitaal?Hoewel de werkgeleg<strong>en</strong>heid binn<strong>en</strong> <strong>Smallingerland</strong> zich vooral in de stadDracht<strong>en</strong> bevindt, hecht<strong>en</strong> wij veel waarde aan de plattelandseconomie. E<strong>en</strong>vitaal <strong>en</strong> ondernem<strong>en</strong>d platteland is immers cruciaal voor de leefbaarheid in dekern<strong>en</strong>. De dorpskern<strong>en</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong>gebied<strong>en</strong> zijn goed voor 6% van devoltijdban<strong>en</strong> <strong>en</strong> 10% van de deeltijdban<strong>en</strong> in <strong>Smallingerland</strong>. Het behoud<strong>en</strong> vandeze werkgeleg<strong>en</strong>heid is e<strong>en</strong> belangrijk aandachtspunt voor onze geme<strong>en</strong>te.D<strong>en</strong>k aan het behoud van de voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> in de dorp<strong>en</strong>. Er ligg<strong>en</strong> daarnaastmogelijkhed<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> ‘nieuwe plattelandseconomie’. Door de opkomst vaninternet kunn<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de mate locatieongebond<strong>en</strong> werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> dewoon/werkfunctie combiner<strong>en</strong>.Leegstaande pand<strong>en</strong> in de dorpskern<strong>en</strong> zoals horecapand<strong>en</strong> <strong>en</strong> leegstaandeboerderij<strong>en</strong> in het buit<strong>en</strong>gebied kunn<strong>en</strong> zodo<strong>en</strong>de e<strong>en</strong> nieuwe invulling krijg<strong>en</strong>.Deze pand<strong>en</strong> zijn aantrekkelijk voor micro-onderneming<strong>en</strong> <strong>en</strong> ZZP-ers diewon<strong>en</strong> <strong>en</strong> werk<strong>en</strong> will<strong>en</strong> combiner<strong>en</strong> of op zoek zijn naar de rust <strong>en</strong> ruimte vanhet platteland. Ook kan het platteland bijdrag<strong>en</strong> aan het toeristisch product van<strong>Smallingerland</strong> door de ontwikkeling van kleinschalige verblijfsaccommodaties inde vorm van bijvoorbeeld zorg- of ecotoerisme.Deze nieuwe werkgeleg<strong>en</strong>heid zorgt <strong>en</strong>erzijds voor e<strong>en</strong> nieuwe invulling vanleegstaande pand<strong>en</strong>. Tegelijk wordt de leefbaarheid in de dorp<strong>en</strong> vergroot,doordat ondernem<strong>en</strong>de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> voor de dorp<strong>en</strong> <strong>en</strong> het buit<strong>en</strong>gebied behoud<strong>en</strong>blijv<strong>en</strong>. Dit vergt van ons als geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> dynamisch rol als facilitator.ZZP-ers <strong>en</strong> micro-onderneming<strong>en</strong> op het platteland mak<strong>en</strong> weinig gebruik vande bestaande economische ondersteuningsstructuur. Inzet op lokaleontmoetingsplekk<strong>en</strong> waar de ondernemers elkaar kunn<strong>en</strong> ontmoet<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong>actieve b<strong>en</strong>adering van ondernemers is ess<strong>en</strong>tieel in de ondersteuning vooronderneming<strong>en</strong> op het platteland. Tev<strong>en</strong>s di<strong>en</strong><strong>en</strong> deze ondernemers demogelijkhed<strong>en</strong> te krijg<strong>en</strong> om zich te ontwikkel<strong>en</strong> door goede ICT verbinding<strong>en</strong><strong>en</strong> flexibiliteit in het toestaan van nieuwe functies van pand<strong>en</strong>.Pagina 32 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>3.2.5 Opgave 5: ImagoKern van de opgave: Hoe lat<strong>en</strong> we ons imago aansluit<strong>en</strong> bij onzeeconomische opgav<strong>en</strong>?Onze geme<strong>en</strong>te heeft nooit e<strong>en</strong> sterke focus aangebracht in wat ons onderscheid vanander<strong>en</strong>. Zodo<strong>en</strong>de heeft <strong>Smallingerland</strong> ge<strong>en</strong> specifiek imago waarmee het door debuit<strong>en</strong>wacht wordt geassocieerd. Dracht<strong>en</strong> heeft veel innovatieve bedrijvigheid, die tekamp<strong>en</strong> heeft met e<strong>en</strong> tekort aan hoog opgeleid (technisch) personeel. Weinigk<strong>en</strong>niswerkers <strong>en</strong> hoger opgeleid<strong>en</strong> wet<strong>en</strong> de weg naar onze geme<strong>en</strong>te te vind<strong>en</strong>. Om dezet<strong>en</strong>d<strong>en</strong>s te ker<strong>en</strong> is e<strong>en</strong> e<strong>en</strong>duidig imago nodig, waarmee we onze economischeaantrekkingskracht kunn<strong>en</strong> vergrot<strong>en</strong> <strong>en</strong> waarmee we ons door middel van regiomarketingkunn<strong>en</strong> richt<strong>en</strong> op het aantrekk<strong>en</strong> van de vier b’s (bedrijv<strong>en</strong>, bewoners, bezoekers <strong>en</strong>bolleboz<strong>en</strong>).inStreefwaard<strong>en</strong> 2020E<strong>en</strong> imago is iets kwalitatiefs <strong>en</strong> aan meerdere interpretaties onderhevig.Hierdoor zijn er ge<strong>en</strong> SMART doelstelling<strong>en</strong> geformuleerd bij deze opgave. Hetkwalitatieve doel van versterking van het imago is dat het bijdraagt aan e<strong>en</strong>versterking van onze economie, doordat onze geme<strong>en</strong>te door ondernemers <strong>en</strong>k<strong>en</strong>niswerkers wordt gezi<strong>en</strong> als innovatieve regio <strong>en</strong> dat onze geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong>belangrijke bijdrage levert aan versterking van het Friese marketingproduct.Uitdaging<strong>en</strong> voor <strong>Smallingerland</strong>Uitdaging 1: Waarmee zett<strong>en</strong> we onze geme<strong>en</strong>te op de kaart?Innovatiekracht<strong>Smallingerland</strong> gaat de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> inzett<strong>en</strong> op e<strong>en</strong> sterke focus <strong>en</strong>profilering van haar imago. Tot op hed<strong>en</strong> is deze keuze nooit gemaakt, doordatde urg<strong>en</strong>tie ontbrak om keuzes te mak<strong>en</strong>. Gezi<strong>en</strong> de economische opgav<strong>en</strong> diedoor ons b<strong>en</strong>oemd zijn, is e<strong>en</strong> duidelijke profilering voor de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>echter noodzakelijk. Onze grootste kracht vormt tev<strong>en</strong>s e<strong>en</strong> belangrijkebedreiging. De innovatieve bedrijv<strong>en</strong> in onze regio hebb<strong>en</strong> te mak<strong>en</strong> met e<strong>en</strong>tekort aan hoger opgeleid (technisch) personeel <strong>en</strong> veel jonge hoogopgeleid<strong>en</strong>trekk<strong>en</strong> weg. Door to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>de vergrijzing <strong>en</strong> demografische krimp zal dezeproblematiek naar verwachting verder to<strong>en</strong>em<strong>en</strong>. Dit vergt <strong>en</strong>erzijds e<strong>en</strong>inspanning op lokaal niveau door verbetering van de aansluiting tuss<strong>en</strong> hetonderwijs <strong>en</strong> arbeidsmarkt. Anderzijds moet regiomarketing bijdrag<strong>en</strong> aan hetaantrekk<strong>en</strong> van ‘nieuw’ arbeidspot<strong>en</strong>tieel.Ons imago moet de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> bijdrag<strong>en</strong> aan de versterking van onzeinnovatiekracht. Met onze bedrijvigheid kunn<strong>en</strong> we ons op dit thema echtonderscheid<strong>en</strong> van andere geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>. In ge<strong>en</strong> andere Noordelijke geme<strong>en</strong>teword<strong>en</strong> meer bedrijfsinvestering<strong>en</strong> gepleegd in R&D dan in <strong>Smallingerland</strong> <strong>en</strong>onze geme<strong>en</strong>te wil zich profiler<strong>en</strong> als de plaats in Noord-Nederland waar k<strong>en</strong>nis<strong>en</strong> kunde word<strong>en</strong> vertaald naar concrete productinnovaties (kassa). E<strong>en</strong> sterkeprofilering op dit thema richt zich vooral op het aantrekk<strong>en</strong> van voldo<strong>en</strong>degekwalificeerd personeel wat op haar beurt weer innovatieve bedrijvigheidaantrekt.Pagina 33 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Inzet op het aantrekk<strong>en</strong> van gekwalificeerd personeel vergt ook inspanning opandere terrein<strong>en</strong>. Zo draagt e<strong>en</strong> aantrekkelijk woon- werkklimaat <strong>en</strong> e<strong>en</strong>hoogwaardig cultureel aanbod bij aan het pot<strong>en</strong>tieel van Dracht<strong>en</strong> omarbeidskracht<strong>en</strong> aan te trekk<strong>en</strong>. Hiernaast is e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>dige stad met e<strong>en</strong>aantrekkelijke omgeving e<strong>en</strong> belangrijke voorwaarde voor m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> om zich in<strong>Smallingerland</strong> te vestig<strong>en</strong>. Inzet op deze terrein<strong>en</strong> blijft belangrijk alsvoorwaarde om de innovatiekracht te kunn<strong>en</strong> versterk<strong>en</strong>.Gebruik mak<strong>en</strong> van de naam Dracht<strong>en</strong>-<strong>Smallingerland</strong>Focus aanbr<strong>en</strong>g<strong>en</strong> in het imago betek<strong>en</strong>t ev<strong>en</strong>e<strong>en</strong>s e<strong>en</strong>duidigheid over de naamwaaronder het imago wordt uitgedrag<strong>en</strong>. <strong>Smallingerland</strong> heeft minder(landelijke) naamsbek<strong>en</strong>dheid dan Dracht<strong>en</strong>. Voor marketingdoeleind<strong>en</strong> wordtde naam Dracht<strong>en</strong> al vaak gebruikt, maar voor officiële doeleind<strong>en</strong> wordt d<strong>en</strong>aam <strong>Smallingerland</strong> gebruikt. Dit werkt verwarring in de hand. Onze geme<strong>en</strong>teis daarom voornem<strong>en</strong>s om voor alle geme<strong>en</strong>telijke uiting<strong>en</strong> op het gebied vanregiomarketing de term Dracht<strong>en</strong>-<strong>Smallingerland</strong> te gaan gebruik<strong>en</strong> alsaanduiding van onze geme<strong>en</strong>t<strong>en</strong>aam. 22Uitdaging 2: Op welke wijze wordt de regiomarketing vormgegev<strong>en</strong>?Innovatiecluster Dracht<strong>en</strong>Onder de noemer Innovatiecluster Dracht<strong>en</strong> heeft e<strong>en</strong> aantal van de bedrijv<strong>en</strong> inonze geme<strong>en</strong>te de hand<strong>en</strong> reeds in één geslag<strong>en</strong> om nauwer met elkaar sam<strong>en</strong>te werk<strong>en</strong> o.a. voor het verkrijg<strong>en</strong> van voldo<strong>en</strong>de gekwalificeerd personeel. Degeme<strong>en</strong>te gaat sam<strong>en</strong> met de bedrijv<strong>en</strong> dit initiatief verder uitbouw<strong>en</strong> <strong>en</strong> zal deregiomarketing op dit vlak verzorg<strong>en</strong>. We gaan daarom de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong>int<strong>en</strong>sief aandacht bested<strong>en</strong> aan de branding van onze regio middels het merkInnovatiecluster Dracht<strong>en</strong>. Te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> valt aan de volg<strong>en</strong>de acties: Ontwikkeling van e<strong>en</strong> webportal gericht op (inter)nationaal technologischtoptal<strong>en</strong>t, waarmee Dracht<strong>en</strong> <strong>en</strong> de regio word gepositioneerd vanuit hetcarrièreperspectief. Onder de noemer Innovatiecluster Dracht<strong>en</strong> kan onze geme<strong>en</strong>te zichnadrukkelijker manifester<strong>en</strong> bij werving- <strong>en</strong> career ev<strong>en</strong>ts om de regio tepromot<strong>en</strong> <strong>en</strong> toptal<strong>en</strong>t te werv<strong>en</strong> voor het bedrijfslev<strong>en</strong>. Het initiatief isopgezet onder de noemer Innovatiecluster Dracht<strong>en</strong>, het heeft echter devoorkeur dat de naam op d<strong>en</strong> duur vervang<strong>en</strong> wordt door de InnovatieregioDracht<strong>en</strong>, aangezi<strong>en</strong> innovatie niet wordt begr<strong>en</strong>sd door institutionelegr<strong>en</strong>z<strong>en</strong>. Aanhak<strong>en</strong> bij de provinciale regiomarketing van Fan Fryslân.22 Zie ook collegeprogramma 2010-2014Pagina 34 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>4 Governance, wijze van aanpakDe geme<strong>en</strong>te <strong>Smallingerland</strong> heeft het initiatief g<strong>en</strong>om<strong>en</strong> tot het opstell<strong>en</strong> vande nieuwe economische <strong>visie</strong> <strong>en</strong> ag<strong>en</strong>da. Het duurzaam versterk<strong>en</strong> van deeconomie zi<strong>en</strong> wij echter als e<strong>en</strong> maatschappelijke opgave. In <strong>Smallingerland</strong>heeft de overheid door de jar<strong>en</strong> he<strong>en</strong> e<strong>en</strong> promin<strong>en</strong>te rol op sociaal- <strong>en</strong>ruimtelijk-economisch terrein gespeeld. De economische dynamiek in degeme<strong>en</strong>te vloeit echter voort uit investeringsbeslissing<strong>en</strong> van ondernemers <strong>en</strong>instelling<strong>en</strong>. Duurzame innovatie <strong>en</strong> economische ontwikkeling lop<strong>en</strong> altijd viade verlies <strong>en</strong> winstrek<strong>en</strong>ing van onderneming<strong>en</strong>. E<strong>en</strong> goede interactie met deonderwijs- <strong>en</strong> onderzoeksinstelling<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> voorspelbare, koersvaste, overheidondersteun<strong>en</strong> dit proces.Om de nieuwe ag<strong>en</strong>da te kunn<strong>en</strong> uitvoer<strong>en</strong> <strong>en</strong> dynamisch te houd<strong>en</strong> is e<strong>en</strong>krachtige sam<strong>en</strong>werking nodig tuss<strong>en</strong> stakeholders binn<strong>en</strong> <strong>en</strong> buit<strong>en</strong> degeme<strong>en</strong>te. Het gaat hier om e<strong>en</strong> adequaat sam<strong>en</strong>spel tuss<strong>en</strong> verschill<strong>en</strong>deoverhed<strong>en</strong> (bijvoorbeeld in F4 verband) <strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> de drie O's (Ondernemers,Onderwijs, Overheid). Er is behoefte aan e<strong>en</strong> nieuwe vorm van sam<strong>en</strong>werkingdie recht doet aan de opgav<strong>en</strong> <strong>en</strong> kans<strong>en</strong>, die rek<strong>en</strong>ing houdt met de w<strong>en</strong>s<strong>en</strong> <strong>en</strong>eis<strong>en</strong> van stakeholders, die waar mogelijk voortborduurt op bestaandestructur<strong>en</strong> <strong>en</strong> die helderheid schept in de verdeling van roll<strong>en</strong>, tak<strong>en</strong> <strong>en</strong>bevoegdhed<strong>en</strong>.Vertrekpunt vormt de bestaande sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> partij<strong>en</strong>, maar dezewordt getransformeerd tot e<strong>en</strong> horizontaal netwerk waarin, meer dan nu hetgeval is, overhed<strong>en</strong>, ondernemers, onderzoeks- <strong>en</strong> onderwijsinstelling<strong>en</strong> dekracht<strong>en</strong> bundel<strong>en</strong> rond gezam<strong>en</strong>lijke ambities <strong>en</strong> waarbij de focus ligt op hetoploss<strong>en</strong> van problem<strong>en</strong> <strong>en</strong> het b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong> van kans<strong>en</strong>. De ontwikkeling <strong>en</strong>uitvoering van de economische ag<strong>en</strong>da word<strong>en</strong> daarmee e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijkeverantwoordelijkheid. Governm<strong>en</strong>t verschuift daarmee naar new governance,waarbij de nadruk ligt op e<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werkingsgerichte stijl van bestur<strong>en</strong>.De introductie van new governance betek<strong>en</strong>t in de geme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> herdefiniëringvan de rol van de drie O’s. Vraaggerichtheid is het uitgangspunt. Dat betek<strong>en</strong>tdat ondernemers meer op kop gaan, het onderwijs nog beter aansluiting vindtbij de economische ag<strong>en</strong>da <strong>en</strong> de overheid facilitator wordt van hetmaatschappelijk proces <strong>en</strong> naast de andere O’s deelnemer is van demaatschappelijke coalitie, soms als mede-investeerder, soms als partij die zorgtvoor de juiste randvoorwaard<strong>en</strong>. Met deze economische ag<strong>en</strong>da wordt richtinggegev<strong>en</strong> aan dit proces.Het op new governance geënte model voor sam<strong>en</strong>werking op het gebied vaneconomische structuurversterking bestaat uit de volg<strong>en</strong>de elem<strong>en</strong>t<strong>en</strong>:A. De geme<strong>en</strong>teB. E<strong>en</strong> compact regionaal adviesorgaan, sam<strong>en</strong>gesteld vanuit de drie O’s: ded<strong>en</strong>ktankC. Vitale maatschappelijke coalities rond concrete vraagstukk<strong>en</strong> of clusters: detafelsPagina 35 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>A. De geme<strong>en</strong>teAls geme<strong>en</strong>te beschouw<strong>en</strong> wij ons als regisseur van de economische ag<strong>en</strong>da.Dat wil zegg<strong>en</strong> dat wij de doel<strong>en</strong> <strong>en</strong> streefwaard<strong>en</strong> bewak<strong>en</strong>, partij<strong>en</strong>mobiliser<strong>en</strong> om sam<strong>en</strong> met ons deze doel<strong>en</strong> te realiser<strong>en</strong>, de mate vandoelbereik monitor<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar dat nodig is bijstur<strong>en</strong>. Wij jag<strong>en</strong> ontwikkeling<strong>en</strong>aan <strong>en</strong> faciliter<strong>en</strong> process<strong>en</strong> <strong>en</strong> coalities. Daarnaast hebb<strong>en</strong> wij onze eig<strong>en</strong>verantwoordelijkheid. Wij zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> excell<strong>en</strong>t gastheerschap richtingbestaande <strong>en</strong> nieuwe ondernemers door onze di<strong>en</strong>stverl<strong>en</strong>ing voor dezedoelgroep<strong>en</strong> waar nodig <strong>en</strong> mogelijk te optimaliser<strong>en</strong>. Daarnaast zijn wijverantwoordelijk voor het realiser<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> aantal randvoorwaard<strong>en</strong> voorondernemers die geleg<strong>en</strong> zijn in het publieke domein <strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> wij de kans<strong>en</strong>voor ondernemers in onze geme<strong>en</strong>te vergrot<strong>en</strong> door e<strong>en</strong> betere verbinding vanonze eig<strong>en</strong> investeringsag<strong>en</strong>da met de economische ag<strong>en</strong>da.B. De d<strong>en</strong>ktankOm partij<strong>en</strong> in <strong>Smallingerland</strong> horizontaal te ver<strong>en</strong>ig<strong>en</strong> neemt de geme<strong>en</strong>te hetinitiatief e<strong>en</strong> d<strong>en</strong>ktank op te richt<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> verteg<strong>en</strong>woordiging vanuit de drieO’s. In deze d<strong>en</strong>ktank wordt het leiderschap binn<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te ver<strong>en</strong>igd. Ded<strong>en</strong>ktank bestaat uit regionale stakeholders, die de geme<strong>en</strong>te ondersteun<strong>en</strong> inde uitvoering van het economisch beleid <strong>en</strong> de ag<strong>en</strong>da dynamisch houd<strong>en</strong>. Alleled<strong>en</strong> van de d<strong>en</strong>ktank hebb<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sterke binding met de onderwerp<strong>en</strong> uit deeconomische ag<strong>en</strong>da.De d<strong>en</strong>ktank vervult de volg<strong>en</strong>de roll<strong>en</strong> <strong>en</strong> tak<strong>en</strong>: Het signaler<strong>en</strong> van nieuwe kans<strong>en</strong> of opgav<strong>en</strong> voor de geme<strong>en</strong>te in relatietot de economische ag<strong>en</strong>da. Het adviser<strong>en</strong> van het overheidsbestuur op geme<strong>en</strong>telijk <strong>en</strong> provinciaalniveau. Het mede bewak<strong>en</strong> van het doelbereik ev<strong>en</strong>als het proces dat tot debeoogde resultat<strong>en</strong> moet leid<strong>en</strong>; Het faciliter<strong>en</strong> <strong>en</strong> ondersteun<strong>en</strong> van maatschappelijke coalities. Bijvoorbeelddoor mee te d<strong>en</strong>k<strong>en</strong> in de versterking van proposities of de inzet vanlobbykracht richting provincies, het Rijk <strong>en</strong> Brussel. Besluit<strong>en</strong> over de toetreding van nieuwe led<strong>en</strong> tot de d<strong>en</strong>ktank.De d<strong>en</strong>ktank voelt zich mede eindverantwoordelijk voor het realiser<strong>en</strong> van dedoel<strong>en</strong> uit de economische ag<strong>en</strong>da. De verantwoordelijkheid voor het behal<strong>en</strong>van de resultat<strong>en</strong> ligt bij de maatschappelijke coalities.Om de bov<strong>en</strong>staande roll<strong>en</strong> <strong>en</strong> tak<strong>en</strong> te kunn<strong>en</strong> vervull<strong>en</strong> is het zaak dat deled<strong>en</strong> e<strong>en</strong> sterke achterban hebb<strong>en</strong> <strong>en</strong> deze ook wet<strong>en</strong> te mobiliser<strong>en</strong>. Zijhebb<strong>en</strong> de verantwoordelijkheid te zorg<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> goede voorspraak <strong>en</strong>terugkoppeling met hun achterban, zowel binn<strong>en</strong> als buit<strong>en</strong> de eig<strong>en</strong> organisatie,zodat partij<strong>en</strong> breed <strong>en</strong> stevig op de ag<strong>en</strong>da zijn aangehaakt.C. De vitale maatschappelijke coalitiesHet realiser<strong>en</strong> van de doel<strong>en</strong> uit de economische ag<strong>en</strong>da is e<strong>en</strong>maatschappelijke opgave, waarvoor ondernemers, overhed<strong>en</strong> <strong>en</strong>onderwijsinstelling<strong>en</strong> sam<strong>en</strong> gesteld staan.Pagina 36 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Wij stell<strong>en</strong> daarom voor rond thema’s, opgav<strong>en</strong> of uitdaging<strong>en</strong> vitalemaatschappelijke (geleg<strong>en</strong>heids- of meer structurele) coalities te former<strong>en</strong>, dieop basis van e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijke ambitie of e<strong>en</strong> gezam<strong>en</strong>lijk <strong>en</strong> direct belang metvere<strong>en</strong>de kracht<strong>en</strong> sam<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> om rond de opgave voortgang te boek<strong>en</strong>.Daarvoor zijn hulpstructur<strong>en</strong> nodig. We noem<strong>en</strong> deze hulpstructur<strong>en</strong> tafels. Deess<strong>en</strong>tie van e<strong>en</strong> tafel is dat e<strong>en</strong> aantal direct belanghebb<strong>en</strong>d<strong>en</strong> vanuit de O’s(maximaal 10 tot 15) rond e<strong>en</strong> thema of vraagstuk op programmatische wijzeaan de slag gaan met de uitwerking <strong>en</strong> realisatie van concrete businesscases <strong>en</strong>(subsidie)project<strong>en</strong>. De deelnemers aan de tafel zijn ‘eig<strong>en</strong>aar’ van <strong>en</strong>verantwoordelijk voor de realisatie van de aan de tafel geformuleerde doel<strong>en</strong> <strong>en</strong>drag<strong>en</strong> daarmee tev<strong>en</strong>s bij aan de doel<strong>en</strong> uit de economische ag<strong>en</strong>da. Vanuit detafels wordt de economische ag<strong>en</strong>da dus van onderop geconcretiseerd <strong>en</strong> vitaalgehoud<strong>en</strong> <strong>en</strong> word<strong>en</strong> de doel<strong>en</strong> gerealiseerd.De tafels word<strong>en</strong> voor e<strong>en</strong> belangrijk deel bem<strong>en</strong>st vanuit organisaties diebinn<strong>en</strong> <strong>Smallingerland</strong> actief zijn, maar dat hoeft niet. Het gaat er om de bestecoalitie te vorm<strong>en</strong> om e<strong>en</strong> bepaalde opgave op te loss<strong>en</strong> of kans<strong>en</strong> te b<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>.Vaak zull<strong>en</strong> daar ook m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> van buit<strong>en</strong> de geme<strong>en</strong>te voor nodig zijn.Pagina 37 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Bijlage 1 <strong>Economische</strong> ag<strong>en</strong>da <strong>Smallingerland</strong>In dit <strong>visie</strong>docum<strong>en</strong>t hebb<strong>en</strong> we de strategische lijn<strong>en</strong> voor onze economischekoers in de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> uite<strong>en</strong>gezet. Er zijn vijf kernopgav<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oemd,waaraan we de kom<strong>en</strong>de jar<strong>en</strong> met onze maatschappelijke partners will<strong>en</strong>werk<strong>en</strong> <strong>en</strong> waar we ook doelstelling<strong>en</strong> voor hebb<strong>en</strong> geformuleerd. Om dedoelstelling<strong>en</strong> te bereik<strong>en</strong> <strong>en</strong> onze economie duurzaam te versterk<strong>en</strong>, zijnmogelijke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oemd waar we sam<strong>en</strong> met onze partners meeaan de slag gaan (tabel). De volg<strong>en</strong>de stap is om uit de groslijst van activiteit<strong>en</strong>e<strong>en</strong> uitvoeringsplan op te stell<strong>en</strong>, waarin we concrete project<strong>en</strong> b<strong>en</strong>oem<strong>en</strong>waarmee we aan de slag gaan. De groslijst van mogelijke project<strong>en</strong> <strong>en</strong> actiesheeft e<strong>en</strong> dynamisch karakter. Elk jaar wordt middels e<strong>en</strong> voortgangsrapportagebekek<strong>en</strong> in hoeverre project<strong>en</strong> <strong>en</strong> acties zijn uitgevoerd <strong>en</strong> of er aanvull<strong>en</strong>deacties nodig zijn.Tabel: Mogelijke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong>Opgave Streefwaard<strong>en</strong> 2020 Mogelijke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong>1) Hoe mak<strong>en</strong>wij onzeinnovatiekrachtte gelde?1a) In <strong>Smallingerland</strong>wordt minimaal 6% vanhet bruto regionaalproduct in R&Dgeïnvesteerd.1b) T<strong>en</strong>minste e<strong>en</strong> derdevan de werkgeleg<strong>en</strong>heidin de Friese hoogwaardigeindustriële bedrijvigheidbevindt zich in<strong>Smallingerland</strong>. Vormgev<strong>en</strong> innovatie-ecologie. Indi<strong>en</strong> de innovatie-ecologie succesvol is, wordtmogelijk ingezet op fysieke clustering vaninnovatieve bedrijvigheid. Aansluiting zoek<strong>en</strong> bij de clusters HealthyAgeing <strong>en</strong> Energy Valley.2) Hoe stemm<strong>en</strong>we vraag <strong>en</strong>aanbod op dearbeidsmarktbeter op elkaaraf?2a) Het werkloosheidsperc<strong>en</strong>tageligt in 2020onder of op het Friesegemiddelde.2b) Minder dan 50% vande werkloz<strong>en</strong> staat na e<strong>en</strong>jaar nog steeds aan dezijlijn.2c) Het aandeelhoogopgeleid<strong>en</strong> in deberoepsbevolking wijktniet af van het landelijkegemiddelde. Uitbreid<strong>en</strong> van mogelijkhed<strong>en</strong> voormaatschappelijke stages. Onderzoek naar de oprichting van één ofmeerdere wijk- of buurtbeheerbedrijv<strong>en</strong>. Ontwikkel<strong>en</strong> leerwerktraject<strong>en</strong>. Ontwikkel<strong>en</strong> arrangem<strong>en</strong>t<strong>en</strong> van opleiding<strong>en</strong>met baangaranties, bijvoorbeeld in de zorg oftechniek. Koppel<strong>en</strong> van uitkeringsgerechtigd<strong>en</strong> aan deinvesteringsag<strong>en</strong>da van de geme<strong>en</strong>te. Onderzoek<strong>en</strong> haalbaarheid van e<strong>en</strong>ondernemershuis. Opricht<strong>en</strong> van één g<strong>en</strong>eriek of meerderesectorale mobiliteitsc<strong>en</strong>tra. Opricht<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> (sectoraal of crosssectoraal)netwerk van HRM managers van middelgrote <strong>en</strong>grote werkgevers in de geme<strong>en</strong>te of regio.Pagina 38 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Opgave Streefwaard<strong>en</strong> 2020 Mogelijke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong> Inzett<strong>en</strong> op professioneel netwerkbeheer vanschol<strong>en</strong> <strong>en</strong> bedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> het creër<strong>en</strong> van meercontactmom<strong>en</strong>t<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> <strong>en</strong>bedrijv<strong>en</strong>. Haalbaarheidsonderzoek voor de oprichting vane<strong>en</strong> Werkschool <strong>Smallingerland</strong>. Ontwikkel<strong>en</strong> topprogramma’s in sam<strong>en</strong>werkingmet de RUG <strong>en</strong> aansluiting zoek<strong>en</strong> bij hetHonoursprogramma van de RUG. Aanbied<strong>en</strong> van stageplaats<strong>en</strong> voor stud<strong>en</strong>t<strong>en</strong> uithet HBO <strong>en</strong> de (technische) universiteit<strong>en</strong>. Opricht<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> C<strong>en</strong>trum voor InnovatiefVakmanschap <strong>en</strong> aansluiting zoek<strong>en</strong> bij C<strong>en</strong>tersop Expertise elders. Realiser<strong>en</strong> van het Leerpark Dracht<strong>en</strong>.3) Hoe kan debereikbaarheidword<strong>en</strong>verbeterd t<strong>en</strong>einde deeconomie van<strong>Smallingerland</strong>duurzaam teversterk<strong>en</strong>?3a) In deze ag<strong>en</strong>dab<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> webereikbaarheid als e<strong>en</strong>randvoorde vooreconomische groei <strong>en</strong> alsmiddel om doel<strong>en</strong> rondandere opgav<strong>en</strong> terealiser<strong>en</strong>. Inzet voor e<strong>en</strong> gedrag<strong>en</strong> verruiming van devaarweg naar Dracht<strong>en</strong> voor schep<strong>en</strong> klasse Va. Positioner<strong>en</strong> van de binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong> in hetsam<strong>en</strong>werkingsverband van binn<strong>en</strong>hav<strong>en</strong>s, deIJsselmeer Alliantie. Inzett<strong>en</strong> op de komst van e<strong>en</strong> HOV-verbinding. Ontwikkel<strong>en</strong> van twee turborotondes, e<strong>en</strong>carpoolfaciliteit <strong>en</strong> het realiser<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> OVtransferium aan de noordkant van Dracht<strong>en</strong>. Verbeter<strong>en</strong> van de aansluiting van de N31 op deUreterpvallaat. Aanpass<strong>en</strong> van de kruising Zuiderhogeweg –Gauke Boel<strong>en</strong>sstraat – Lauwers. Inzett<strong>en</strong> op de uitrol vanbreedbandinfrastructuur in F4 verband, waarmogelijk ook op het platteland.4) Hoe vergrot<strong>en</strong>we deattractiviteit vanonze geme<strong>en</strong>tet<strong>en</strong> einde onzeeconomischepot<strong>en</strong>tie beter teb<strong>en</strong>utt<strong>en</strong>?4a) Het aandeel van devrijetijdseconomie (interm<strong>en</strong> vanwerkgeleg<strong>en</strong>heid) ligtmaximaal 1% onder hetprovinciale gemiddelde.4b) Onze werklocatiessluit<strong>en</strong> aan bij de(groei)vraag vanbedrijv<strong>en</strong> <strong>en</strong> pass<strong>en</strong> bij deduurzaamheidsambitiesdie wij alsgeme<strong>en</strong>te nastrev<strong>en</strong>.4c) De omvang van dewerkgeleg<strong>en</strong>heid op hetplatteland blijft stabiel. 4a) Realiser<strong>en</strong> van rondloopcircuits, zowel aande zuidoostkant als de noordwestkant van hetc<strong>en</strong>trum. 4a) Ontwikkel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> landmark, als startpuntvan het c<strong>en</strong>trum aan de noordzijde. 4a) Ontwikkel<strong>en</strong> van parkeeraccommodaties <strong>en</strong>toevoeg<strong>en</strong> van nieuw winkellocaties(Raadhuisplein). 4a) Verbeter<strong>en</strong> van het verblijfsklimaat in hetc<strong>en</strong>trum o.a. door publieke inrichting <strong>en</strong>versterking van het horeca-aanbod (Noord- <strong>en</strong>Zuidkade) <strong>en</strong> recreatieve voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong>(Drachtstervaart). 4a) Inzett<strong>en</strong> op verdere versterking van desam<strong>en</strong>hang tuss<strong>en</strong> culturele activiteit<strong>en</strong> <strong>en</strong>instelling<strong>en</strong> in de regio. 4a) Fysiek upgrad<strong>en</strong> van de Lawei <strong>en</strong>nieuwbouw voor de Meldij.Pagina 39 van 40
Sam<strong>en</strong> werk<strong>en</strong>Opgave Streefwaard<strong>en</strong> 2020 Mogelijke acties <strong>en</strong> project<strong>en</strong> 4a) Verknop<strong>en</strong> van recreatieve routes waarbijDracht<strong>en</strong> e<strong>en</strong> belangrijke uitvalsbasis in deregio. 4a) Versterk<strong>en</strong> recreatiefunctie van Oudega doorhet ontwikkel<strong>en</strong> van nieuwe voorzi<strong>en</strong>ing<strong>en</strong> <strong>en</strong>natuurontwikkeling in het gebied. 4a) Onderzoek<strong>en</strong> mogelijke komst van e<strong>en</strong>nieuwe dagattractie. 4a) Inzett<strong>en</strong> op versterking van de recreatievefunctie van het vliegveld. 4a) Promot<strong>en</strong> van het toeristisch product. 4b) Inzett<strong>en</strong> op betere b<strong>en</strong>utting van bestaandebedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>, ontwikkel<strong>en</strong> van nieuwebedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong> <strong>en</strong> inzett<strong>en</strong> op verduurzamingvan bedrijv<strong>en</strong>terrein<strong>en</strong>. 4b) Ontwikkel<strong>en</strong> van nieuwe kantoorlocaties,waarbij rek<strong>en</strong>ing wordt gehoud<strong>en</strong> met deontwikkeling van de vraag. 4c) Ontwikkel<strong>en</strong> van lokale ontmoetingsplekk<strong>en</strong>voor micro-ondernemers op het platteland. 4c) Inzett<strong>en</strong> op flexibel beleid t.a.v. het toestaanvan nieuwe functies van pand<strong>en</strong> op hetplatteland.5) Hoe lat<strong>en</strong> weons imagoaansluit<strong>en</strong> bijonzeeconomischeopgav<strong>en</strong>?5a) Het kwalitatieve doelvan versterking van hetimago is dat het bijdraagtaan e<strong>en</strong> versterking vanonze economie, doordatonze geme<strong>en</strong>te doorondernemers <strong>en</strong>k<strong>en</strong>niswerkers wordtgezi<strong>en</strong> als innovatieveregio <strong>en</strong> dat onzegeme<strong>en</strong>te e<strong>en</strong> belangrijkebijdrage levert aanversterking van het Friesemarketingproduct. Ontwikkel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> innovatief imago, alsleid<strong>en</strong>d imago, dat wordt ondersteund door e<strong>en</strong>goed woonklimaat, hoogwaardig cultureelaanbod, e<strong>en</strong> prettige leefomgeving <strong>en</strong>duurzaam <strong>Smallingerland</strong> e.d. De naam Dracht<strong>en</strong>-<strong>Smallingerland</strong> gebruik<strong>en</strong>voor acquisitiedoeleind<strong>en</strong>. Branding van onze regio middels het merkInnovatiecluster Dracht<strong>en</strong>. Ontwikkel<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> webportal gericht op(inter)nationaal technologisch toptal<strong>en</strong>t. Manifester<strong>en</strong> bij werving- <strong>en</strong> career ev<strong>en</strong>ts. Aanhak<strong>en</strong> bij provinciale regiomarketing vanFan Fryslân.Pagina 40 van 40