Krachtenvelden Actoren en krachtenveld analyse
Krachtenvelden Actoren en krachtenveld analyse
Krachtenvelden Actoren en krachtenveld analyse
- No tags were found...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
<strong>Actor<strong>en</strong></strong> <strong>analyse</strong>voorbeeldX+ A-CollegaY+ Z+/-BaasVri<strong>en</strong>dFamilie+B-C +Vri<strong>en</strong>dPers XE+ Ik F-Drijfver<strong>en</strong><strong>analyse</strong>“E<strong>en</strong> leidinggev<strong>en</strong>de is ook maar e<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s”Met de actor<strong>en</strong> <strong>analyse</strong> in de hand, het kracht<strong>en</strong>veld in kaart gebracht, kunn<strong>en</strong> we gaanonderzoek<strong>en</strong> welke onzichtbare kracht<strong>en</strong> zich bevind<strong>en</strong> onder de zichtbare.De zichtbare functies, hebb<strong>en</strong> we in het vorige hoofdstuk gezi<strong>en</strong>, zijn de e<strong>en</strong>voudige: baas, vri<strong>en</strong>d,collega, familielid. Onder drijfver<strong>en</strong> verstaan we de onzichtbare motivaties van e<strong>en</strong> persoon dievoortkom<strong>en</strong> uit de functie die hij heeft <strong>en</strong> de (onzichtbare) afsprak<strong>en</strong> die daaronder vall<strong>en</strong>.Voorbeeld<strong>en</strong> hiervan kunn<strong>en</strong> zijn:1 Op hand<strong>en</strong> zijnde fusie/overname2 Regels/budgett<strong>en</strong> word<strong>en</strong> de norm, ge<strong>en</strong> uitzondering<strong>en</strong> meer3 Afnem<strong>en</strong>de interesse voor jou/jouw afdeling of functie4 Vri<strong>en</strong>djespolitiek5 Eig<strong>en</strong> belang<strong>en</strong> staan voorop.Hoe krijg <strong>en</strong> herk<strong>en</strong> je de signal<strong>en</strong>?Ook al word<strong>en</strong> de verborg<strong>en</strong> kracht<strong>en</strong>veld<strong>en</strong> in organisaties niet uitgesprok<strong>en</strong>, toch zijn ze voor degoede verstaander wel te signaler<strong>en</strong>. Je kunt moeite do<strong>en</strong> door bijvoorbeeld je oor e<strong>en</strong>s wat vakerte luister te legg<strong>en</strong> bij het secretariaat, vooral het directiesecretariaat <strong>en</strong> andere internemedewerkers.Wanneer directies <strong>en</strong> managem<strong>en</strong>tteams vaker in vergadering gaan <strong>en</strong> daar weinig overcommunicer<strong>en</strong>, dan wel in vage term<strong>en</strong>, is er ook wat aan de hand. Minder communicatie i.p.v.meer is sowieso e<strong>en</strong> veeg tek<strong>en</strong> <strong>en</strong> e<strong>en</strong> signaal om oplett<strong>en</strong>der te word<strong>en</strong>.3/5
Bepaalde vorm<strong>en</strong> van omgang, zoals plotselinge formalisering van de omgang, groepjesvorming inde kantine, vergadering<strong>en</strong> waarin de m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> elkaar vlieg<strong>en</strong> afvang<strong>en</strong>, kunn<strong>en</strong> allemaal signal<strong>en</strong>van e<strong>en</strong> kom<strong>en</strong>de storm zijn.Je probeert in de organisatie e<strong>en</strong> nieuw project van de grond te krijg<strong>en</strong>, bijvoorbeeld om e<strong>en</strong>afdeling te reorganiser<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> nieuw project te ontwikkel<strong>en</strong>. Je probeert de medewerking vane<strong>en</strong> beslisser te krijg<strong>en</strong>, maar b<strong>en</strong>t erachter gekom<strong>en</strong> dat e<strong>en</strong> van de volg<strong>en</strong>de zak<strong>en</strong> in deorganisatie aan de hand is:1 Er gaan 2 organisaties fuser<strong>en</strong> of zwaar bezuinig<strong>en</strong>.2 Er is dit jaar waarschijnlijk ge<strong>en</strong> geld/ruimte meer voor nieuwe project<strong>en</strong>3 E<strong>en</strong> te grote groep moet besliss<strong>en</strong>, er zijn teveel belang<strong>en</strong>teg<strong>en</strong>stelling<strong>en</strong>.4 Er is e<strong>en</strong> grote reorganisatie gaande bij e<strong>en</strong> van de sam<strong>en</strong>werkingspartners5 De sam<strong>en</strong>werking tuss<strong>en</strong> de organisatie wordt geblokkeerd door eig<strong>en</strong>belang.Kies sam<strong>en</strong> met je teg<strong>en</strong>speler e<strong>en</strong> van deze drijfver<strong>en</strong> <strong>en</strong> voer het gesprek over jouw projectwaarin je probeert ruimte te krijg<strong>en</strong>. Houd daarbij rek<strong>en</strong>ing met de weerstand van de ander.FeedbackLukte het je om e<strong>en</strong> balans te vind<strong>en</strong> tuss<strong>en</strong> het behal<strong>en</strong> van je eig<strong>en</strong> doel <strong>en</strong> je begrip voor desituatie van de ander? Kreeg de ander het gevoel dat je hem begrijpt? Was je in staat om creatieveoplossing<strong>en</strong> te verzinn<strong>en</strong>?“E<strong>en</strong> indeling van het lev<strong>en</strong> mak<strong>en</strong> waarbij de diepste m<strong>en</strong>selijke drijfver<strong>en</strong> niet word<strong>en</strong>meeg<strong>en</strong>om<strong>en</strong> is ev<strong>en</strong> ineffectief als überhaupt ge<strong>en</strong> poging do<strong>en</strong> om zo’n indeling te mak<strong>en</strong>”I ChingGe<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s is gelijk, maar om al die verschill<strong>en</strong> e<strong>en</strong> beetje overzichtelijk te houd<strong>en</strong> del<strong>en</strong> we vaak,bewust of onbewust, andere m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> in types in: e<strong>en</strong> extravert of e<strong>en</strong> introvert type, e<strong>en</strong> spontaanof e<strong>en</strong> bedachtzaam type, e<strong>en</strong> rationeel of sociaal voel<strong>en</strong>d type, etc.We pass<strong>en</strong> meestal – bewust of onbewust- onze communicatie of manier van do<strong>en</strong> t.o.v. de anderook aan. Hoe bewuster je dat doet, hoe meer er sprake is van e<strong>en</strong> effectief gebruik van jem<strong>en</strong>s<strong>en</strong>k<strong>en</strong>nis.Wanneer je zak<strong>en</strong> naar je hand wilt zett<strong>en</strong> of e<strong>en</strong> bepaald voorstel door e<strong>en</strong> organisatie wiltloods<strong>en</strong>, helpt (naast zelfinzicht <strong>en</strong> – inzicht in de organisatie) k<strong>en</strong>nis van de zog<strong>en</strong>aamde “decisionmakers”, deg<strong>en</strong><strong>en</strong> die van invloed zijn op het welslag<strong>en</strong> van je plan.D<strong>en</strong>k je bijvoorbeeld wel e<strong>en</strong>s na over de stijl van je leidinggev<strong>en</strong>de wanneer je iets bij haar wiltbereik<strong>en</strong>? Is zij e<strong>en</strong> rationele d<strong>en</strong>ker? Is ze e<strong>en</strong> vechter/uitdager? Of gaat ze juist conflict<strong>en</strong> uit deweg? Voor wat voor b<strong>en</strong>adering is ze gevoelig? Sommige baz<strong>en</strong> voel<strong>en</strong> zich het prettigst bij e<strong>en</strong>directe aanpak; ze will<strong>en</strong> dat je er niet omhe<strong>en</strong> draait <strong>en</strong> mete<strong>en</strong> man <strong>en</strong> paard noemt. Andereleidinggev<strong>en</strong>d<strong>en</strong> hebb<strong>en</strong> eerst behoefte aan e<strong>en</strong> gezellig kletspraatje. In hoeverre pas jij je bijvoorstell<strong>en</strong> aan de stijl van je baas of van de organisatie?Oftewel: op welke manier kun je verschill<strong>en</strong>de soort<strong>en</strong> m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> het best b<strong>en</strong>ader<strong>en</strong> om succesvol tezijn?Ook in onderhandeling<strong>en</strong>, vooral wanneer het gaat over interculturele onderhandeling<strong>en</strong>, leer jeom je aan te pass<strong>en</strong> aan de stijl of cultuur van de ander. In sommige Aziatische of Arabischeland<strong>en</strong> moet je je minimaal twee dag<strong>en</strong> lang alle<strong>en</strong> maar bezighoud<strong>en</strong> met sociale activiteit<strong>en</strong>,4/5
voordat je mag overstapp<strong>en</strong> naar de daadwerkelijke onderhandeling. Wanneer je je niet aan dezeregels houdt <strong>en</strong> al die ‘beuzelarij’ overslaat, is de kans groot dat de onderhandeling afketst.De verschill<strong>en</strong>de lag<strong>en</strong> van e<strong>en</strong> persoonlijkheidIeder m<strong>en</strong>s ervaart ding<strong>en</strong> die e<strong>en</strong> lev<strong>en</strong>slange ‘indruk’ op hem mak<strong>en</strong>. Deze veelal kleinegebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> kunn<strong>en</strong> uitgroei<strong>en</strong> tot heel sterke drijfver<strong>en</strong> <strong>en</strong> vermijdingsmechanisme:psycholog<strong>en</strong> gev<strong>en</strong> daar term<strong>en</strong> aan als verlatingsangst, agressie, conflictvermijding, wedijver <strong>en</strong>statusgevoeligheid. Daar is op zich niet mis mee: ieder m<strong>en</strong>s heeft op de e<strong>en</strong> of andere manier wele<strong>en</strong> gevecht te lever<strong>en</strong> met zo’n karaktertrek 1 , het maakt ons wie we zijn. Vooral in stress-situatiesvall<strong>en</strong> we nogal e<strong>en</strong>s terug op onze oude overlevingsmechanismes. Lastiger wordt het wanneerdeze karaktertrekk<strong>en</strong> hinderlijk word<strong>en</strong> voor het individu zelf of voor ander<strong>en</strong>. In het ergste geval(dus bij e<strong>en</strong> continu ‘stress’ op het systeem) sprek<strong>en</strong> we van neuroses.Gedrag wordt gestuurd door onderligg<strong>en</strong>de motivaties, drijfver<strong>en</strong> of beweegred<strong>en</strong><strong>en</strong>. We zi<strong>en</strong> datdes te dieper de laag, des te minder duidelijk zichtbaar deze is voor de buit<strong>en</strong>wereld. Waar ooit e<strong>en</strong>blokkade gecreëerd is voor bijvoorbeeld huil<strong>en</strong> (“kleine jong<strong>en</strong>s huil<strong>en</strong> niet!”), is op de volwass<strong>en</strong>gedragslaag vaak nauwelijks nog verdriet te zi<strong>en</strong>; waar ooit ‘nooit je zwakke kant lat<strong>en</strong> zi<strong>en</strong>’ isingepr<strong>en</strong>t, is in de volwass<strong>en</strong> staat in het beste geval e<strong>en</strong> opgeblaz<strong>en</strong> persoonlijkheid te zi<strong>en</strong>.Nu is de functie van emoties (Latijn = emover<strong>en</strong>: wat ons in beweging zet) in principe om ons naare<strong>en</strong> bepaalde staat van behoeftebevrediging te br<strong>en</strong>g<strong>en</strong>: honger br<strong>en</strong>gt ons ertoe te gaan et<strong>en</strong>,slaap om ons te rust<strong>en</strong> te legg<strong>en</strong>, jaloezie br<strong>en</strong>gt ons ertoe datg<strong>en</strong>e te pakk<strong>en</strong> te krijg<strong>en</strong> dat deander ook heeft, verliefdheid br<strong>en</strong>gt ons ertoe voortdur<strong>en</strong>d fysiek dan wel m<strong>en</strong>taal bij het voorwerpvan onze verliefdheid te blijv<strong>en</strong>.Bij ‘e<strong>en</strong>voudige’ behoeft<strong>en</strong> is dat nog niet zo problematisch, maar hoe dieper e<strong>en</strong> drijfveer ofemotie verborg<strong>en</strong> zit, hoe groter vaak de behoefte – <strong>en</strong> dat is opmerkelijk- hoe minder op<strong>en</strong>m<strong>en</strong>s<strong>en</strong> er vaak over zijn. We noem<strong>en</strong> dat hun blinde vlek.Kortom; onderligg<strong>en</strong>de of verborg<strong>en</strong> drijfver<strong>en</strong> zijn de moeite waard om te onderzoek<strong>en</strong> als jeeffectief invloed wil uitoef<strong>en</strong><strong>en</strong>.1 Het Engels heeft hetzelfde woord voor ‘letters’ als voor ‘karakter’(character), het komt van het Griekse woord‘caractere’ of ‘griff<strong>en</strong>’: net zoals bij de oude Griekse tekst<strong>en</strong> met e<strong>en</strong> stift in e<strong>en</strong> blanke koper<strong>en</strong> plaat gegriftwerd<strong>en</strong> , voor de uitvinding van papier <strong>en</strong> inkt, zo wordt d persoonlijkheid door gebeurt<strong>en</strong>iss<strong>en</strong> als het ware ope<strong>en</strong> lege ziel gekerfd.5/5