Arbeid (1942) nr. 23 - Vakbeweging in de oorlog
Arbeid (1942) nr. 23 - Vakbeweging in de oorlog
Arbeid (1942) nr. 23 - Vakbeweging in de oorlog
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Hef <strong>de</strong>creet van <strong>de</strong>n.RijkscómniLSsarisDe bouwvergunn<strong>in</strong>g ie verleend: voor mij ligthet <strong>de</strong>creet van <strong>de</strong>n Rijkscommissaris, dd. ï Mei<strong>1942</strong>, over <strong>de</strong> opricht<strong>in</strong>g van het „Ne<strong>de</strong>rlandsche<strong>Arbeid</strong>sfront" (N.A.F.).„Leer het uit het hoofd kennen" werd mij gisterengeadviseerd. Ongetwijfeld is <strong>de</strong>ze raad goedbe'doeld. Slechts had daaraan kunnen wor<strong>de</strong>ntoegevoegd:Lees het 's morgens, <strong>in</strong> alle vroegte, als alleen<strong>de</strong> vogels nog maar" <strong>in</strong> <strong>de</strong> weer zijn; lees het's avonds,. als alles slaapt; lees het vooral, methet hart, zoo .goed als me,t het verstand!Want: alléén aldus leeren wij. het begrijpen)verstaan, dit <strong>de</strong>creet van <strong>de</strong>n Rijkscommissaris,uitgevaardigd <strong>in</strong> dit, hem vreem<strong>de</strong> land, voorhem veelal vreem<strong>de</strong>, ja, goed<strong>de</strong>els vijandig gez<strong>in</strong><strong>de</strong>me<strong>de</strong>-menschen; uitgevaardigd <strong>in</strong> een tijd,waar<strong>in</strong> zijn eigen volk op <strong>de</strong> slagvel<strong>de</strong>n van <strong>de</strong>IJszee tot <strong>de</strong>n Evenaar uit duizend won<strong>de</strong>nbloedt <strong>in</strong> een strijd op léven en dood .-..En als wij dan daaraan even <strong>de</strong>nken, dan gevoelenwij na lez<strong>in</strong>g van het <strong>de</strong>creet <strong>in</strong>zake <strong>de</strong>opricht<strong>in</strong>g van het N.A.F., dat daar<strong>in</strong> vooral totuit<strong>in</strong>g komt, dat daar<strong>in</strong> vooral tot ons spreekt:<strong>de</strong> geest van het waarachtig socialisme; <strong>de</strong> geestvan genegenheid, van lief<strong>de</strong> van <strong>de</strong>n Führer en<strong>de</strong>n üijkscommissaris voor ons Ne<strong>de</strong>rlandsche,aan het rh<strong>in</strong>ne stamverwante broe<strong>de</strong>rvolk, metname voor <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandsche werkers, wien zij<strong>de</strong> rechten geven, waarnaar meer dan een halveeeuw reeds onze beste sociale voorvechters:Domela Nieuwenhuis, Troelstra, Dr. Kuyper envele an<strong>de</strong>ren vergeefs streef<strong>de</strong>n, waarvoor velenonzer beste lei<strong>de</strong>rs stre<strong>de</strong>n en le<strong>de</strong>n.Is het zoo niet? Is het iets an<strong>de</strong>rs soms dangenegenheid en acht<strong>in</strong>g, dan lief<strong>de</strong> <strong>in</strong> <strong>de</strong>n bestenz<strong>in</strong> van het woord, vrij van sentimenteel gedoeen van theatrale bombast, wat daar tot onsspreekt <strong>in</strong> <strong>de</strong> simpele omschrijv<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> taakvan het N.A.F, <strong>in</strong> dit opricht<strong>in</strong>gs<strong>de</strong>creet vanl Mei <strong>1942</strong>? Neen, iets an<strong>de</strong>rs kan het niet zijn!Oor<strong>de</strong>el zelf.Het N.A.F, heeft tot taak:1. <strong>de</strong> <strong>in</strong> het bedrijfsleven staan<strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandschemenschen samen te bun<strong>de</strong>len (dus: <strong>de</strong>ver<strong>de</strong>eldheid uitbannen, <strong>de</strong> eenheid vanwillen bevor<strong>de</strong>ren!);2. hun belangen te behartigen;"3. hen op te voe<strong>de</strong>n tot we<strong>de</strong>rzijdsch begriphun economische belangen en voor hunsociale en cultureele behoeften;4. me<strong>de</strong> te werken aan <strong>de</strong> bevredig<strong>in</strong>g van <strong>de</strong>zebehoeften.En- ver<strong>de</strong>r:Het N.A.F, heeft vooral tot taak:5. me<strong>de</strong> te werken bij het tot stand brengenvan rechtvaardige toestan<strong>de</strong>n op het gebiedvan <strong>de</strong> sociale politiek <strong>in</strong> het algemeen envan <strong>de</strong> loon- en arbeidsvoorwaar<strong>de</strong>n <strong>in</strong> hetbijzon<strong>de</strong>r;6. me<strong>de</strong> te werken bij <strong>de</strong>n opbouw van hetwerk. <strong>de</strong>r sociale verzeker<strong>in</strong>gen en <strong>de</strong> bepal<strong>in</strong>genop <strong>de</strong> bescherm<strong>in</strong>g van <strong>de</strong>n arbeid;7. <strong>de</strong>n arbeidsvre<strong>de</strong> te verzekeren door <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlandschewerkers op te voe<strong>de</strong>n <strong>in</strong> <strong>de</strong>n z<strong>in</strong>van <strong>de</strong> bedrij f sgemeenschap;.8. <strong>de</strong> uitbreid<strong>in</strong>g van <strong>de</strong> beroepsbekwaamheid<strong>de</strong>r Ne<strong>de</strong>rlandsche werkers;9. <strong>de</strong> .opricht<strong>in</strong>g en <strong>in</strong>standhoud<strong>in</strong>g van <strong>in</strong>stell<strong>in</strong>genvoor eigen hulp;10. <strong>de</strong>n Ne<strong>de</strong>rlandschen werkers advies te geven<strong>in</strong> alle aangelegenhe<strong>de</strong>n van arbeidsrechten sociale verzeker<strong>in</strong>gen en conflicten enhen te vertegenwoordigen voor het gerecht,enz. enz.Hi twee paragrafen, <strong>in</strong> enkele sobere z<strong>in</strong>nen,wordt aldus werkelijkheid al datgene, en veelmeer nog, waarnaar <strong>de</strong> beste sociale voorvechters<strong>in</strong> Ne<strong>de</strong>rlarnJ <strong>in</strong> <strong>de</strong> laatste 50 jaren hebbengestreefd:Sociale rechtvaardigheid, sociale vre<strong>de</strong>, wettiggewaarborgd.' ~"Kijk, als je <strong>in</strong> dien goe<strong>de</strong>n, ou<strong>de</strong>n tijd vanvoor 10 Mei 1940, waar<strong>in</strong> het volgens Jan <strong>de</strong>Kankeraar zoo goed te leven was, het voorrechthebt genoten van ce behooren tot het leger vaneen half millioen Ne<strong>de</strong>rlandsche werkloozen; alsje" daarna an<strong>de</strong>rhalf jaar als distributie-ambtenaarhebt mogen werken on<strong>de</strong>r superieuren, dievan <strong>de</strong> Nieuwe or<strong>de</strong> niets moesten hebben enwien het onverschillig was of je van je salariskon rondkomen of niet en die er geen been <strong>in</strong> 'zagen, je onnoodig een paar maan<strong>de</strong>n te latenwachten op een - reeds toegeken<strong>de</strong> wélnoodige extra-uitkeer<strong>in</strong>g, dan wrijf je tochr"evenje oogen uit, als je dit <strong>de</strong>creet leest, dat hetN.A.F. o.m. tot taak heeft <strong>de</strong> Ne<strong>de</strong>rlan<strong>de</strong>rs opte voe<strong>de</strong>n tot we<strong>de</strong>rzijdsch begrip voor eikaarssociale behoeften en me<strong>de</strong> te werken aan c".ebevredig<strong>in</strong>g van <strong>de</strong>ze behoeften.Dan weet je opeens, wat <strong>de</strong>n Ne<strong>de</strong>rlandschenwerker ontbrak: door <strong>de</strong> wet gewaarborg<strong>de</strong>sociale gerechtigheid, d.w.z.: a],les, wat noodig isom <strong>in</strong> <strong>de</strong>n arbeid — naast eigen bevredig<strong>in</strong>g —geluk te .v<strong>in</strong><strong>de</strong>n óók voor zijn gez<strong>in</strong>.En dat alles nu is het, dat wij, Ne<strong>de</strong>rlandschewerkers uit <strong>de</strong> lagere regionen, dooj dit <strong>de</strong>creet,door <strong>de</strong> opricht<strong>in</strong>g van het N.A.F., ons nu kunnériverwerven, ondanks, nee, dank zij <strong>de</strong>n verloren<strong>oorlog</strong>, dien wij ,aldus niet hebben verloren,doch gewonnen!Zie: dit is onze „onafzienbare <strong>oorlog</strong>sbuit":Het N.A.F.!Kl<strong>in</strong>kt het vreemd? Wilt dan even be<strong>de</strong>nken,dat wij, met al onze betreur<strong>de</strong> vrijhe<strong>de</strong>n e<strong>nr</strong>echten, eertijds toch vaak slechts waren: uitgetrokkenof dubbel-uitgetrpkken, d.w.z. uitgetrapteof dubbel-uitgetrapte „rechthebben<strong>de</strong>nop steun" en ,als wij 65 jaren wer<strong>de</strong>n, op ƒ3.—of ƒ 5.— ou<strong>de</strong>rdomsrente ....Werkers! Arm en berooid g<strong>in</strong>gen hon<strong>de</strong>rdduizen<strong>de</strong>nvan ons <strong>de</strong>n <strong>oorlog</strong> <strong>in</strong>; rijk komen wij eruit te voorschijn: DE BEPALINGEN VAN DITDECREET HEBBEN KRACHT VAN WET!!Allemachtig, hoe is 't mogelijk!Hoe is 't mogelijk ook, dat nog één Ne<strong>de</strong>rlandschenarbei<strong>de</strong>r moet wor<strong>de</strong>n gevraagd: „Kerel,heb je nu nog je vragenlijst niet <strong>in</strong>geleverd?"De bouwvergunn<strong>in</strong>g is verleend. Ne<strong>de</strong>rlandschewerkers: nu kunnen wij gaan bouwen! Aan <strong>de</strong>nslag! Het gebouw van het N.A.F, zal voor u alleneen goe<strong>de</strong>, gezon<strong>de</strong> won<strong>in</strong>g zijn, waar<strong>in</strong> het goedleven is! Hij, die déze bouwvergunn<strong>in</strong>g verleen<strong>de</strong>en zij, die het bouwwerk projecteer<strong>de</strong>n, zij wetenstellig, dat men van zwarte steenen geen withuis kan bouwen. Zij hebben ons, Ne<strong>de</strong>rlandschewerkers, waardige bouwers gekeurd; zulks <strong>in</strong>tegenstell<strong>in</strong>g tot hen, die ons 2on<strong>de</strong>r gewetenswroeg<strong>in</strong>g,als — vaak m<strong>in</strong><strong>de</strong>rwaardige — koopwaarbeschouwen.Laat ons daarvoor dankbaar zijnen het N.A.F,met waarachtige blijdschap ontvangen, <strong>in</strong> onseigen belang en aldus <strong>in</strong> het belang van ons volken va<strong>de</strong>rland!Op voor het Ne<strong>de</strong>rlandfiche <strong>Arbeid</strong>sfront!. ' » K. Oost<strong>in</strong>g.DER DE LOUPEMo<strong>de</strong>rne jeugdDe conducteur op het achterbalcon geeft een rukaan het lijntje boven zijn hoofd en schokkend ,stelt<strong>de</strong> tram zich <strong>in</strong> beweg<strong>in</strong>g.„Verhip!" zegt <strong>de</strong> eene dame tot <strong>de</strong> an<strong>de</strong>re, „da'sook net an." Dan vallen ze hijgend terug pp <strong>de</strong> bank.Ze gaan maar een beschei<strong>de</strong>n rolletje spelen <strong>in</strong> ditblijspel, ze zijn bijna figuranten.Want <strong>de</strong> hoofdpersoon zwijgt nog, omdat ie moeilijkdit genot van met-<strong>de</strong>-tram-te-mogen-rij<strong>de</strong>n <strong>in</strong>eenskan verwerken. Het is een ras-joch. Een bulletje,dat je graag eens even een kneep <strong>in</strong> zijn beenenzou willen geven.„Jofel" zegt ie tenslotte.Maar zelfs dat allemaal is niet het leuke van ditknaapje.'t Leuke -•- voor ons dan — is, dat ie snipver^souwenis. Hij trompettert tenm<strong>in</strong>ste als een olifant <strong>in</strong>hongersnood, en 't is alsof dat neusje van hem eenklachteiisymphonie" brouwt, vol verontwaardig<strong>in</strong>gover <strong>de</strong> wisselvalligheid van het weer <strong>in</strong> <strong>de</strong> Bloeimaa-nd./Het jochie laat zijn neus zijn neus. Dat wil zeggendat hij niét <strong>de</strong> m<strong>in</strong>ste aandacht schenkt aan <strong>de</strong>'kou,die vloeibaar via zijn neus uit zijn, door <strong>de</strong> lente geteister<strong>de</strong>,lichaam komt. Daardoor gaat zijn neussteeds meer op een plaatje uit het aardrijkskun<strong>de</strong>boeklijken: Gezicht op <strong>de</strong> druipsteengrotten vanHan.„Faan raassie, wat?" zegt <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>r, <strong>de</strong> eene dame,„Maurd!" trompettert ons vriendje.Het gehuil van <strong>de</strong> neu^ van het joch houdt nuie<strong>de</strong>reen van zijn tram'oezigheid. De,een <strong>in</strong>casseerthet gepiep gr<strong>in</strong>nekend, weer een an<strong>de</strong>r trekt een gezichtof ie languit <strong>in</strong> een beerput gevallen was.„Lastig verkoudheid, v<strong>in</strong>dt u niet?" beg<strong>in</strong>t eenstatige dame te trachten <strong>de</strong> aandacht van <strong>de</strong> moe<strong>de</strong>rop tiet verstopte neusje van haar spruit te vestigen.En dit nu is werkelijk een dame, angstig nauwkeurigverzorgd van top tot teen. Een hoog op hetwater liggend, verou<strong>de</strong>rd l<strong>in</strong>ieschip. Ze heeft hetdrietal al van het beg<strong>in</strong> af aan zitten bekijken, alswaren Jiet vreemdsoortige beesten. Waarschijnlijkheeft ze er over zitten <strong>de</strong>nken waarom" <strong>de</strong> tram ookniet <strong>in</strong> klassen ver<strong>de</strong>eld is. Een akelige tante, die nogakeliger voornaam doet en die er zichtbaar op uit isom dit van leven bonkelen<strong>de</strong> drietal een figuur telaten slaan.„Lastig ^daome ... geen gehaur faur een futsoen<strong>de</strong>lijkmensch. Om je dood te sjeneire ..."„Ja, hij heeft het fl<strong>in</strong>k te pakken", houdt <strong>de</strong> dameaan, tot ergernis van alle opvaren<strong>de</strong>n, die pret <strong>in</strong> hetgeval' hebben.„'t Lekkere dier mos en zou voetballe. Ze schoolmos een belangraake mets spele ... Menei kon nietgemist wor<strong>de</strong>n... Nou had<strong>de</strong> ze <strong>de</strong> bovemeistermaor <strong>in</strong> -<strong>de</strong> kool gezet... Of ik 1 <strong>de</strong>n geen eirgevoelhad... Ken je begraape... Is <strong>in</strong> z'n napken<strong>de</strong>lichaom gaon voetballe ... Aleen een trikootje an ..."Pietje snoof Lily Marleen. ^„Om een longeontsek<strong>in</strong>g op se hals te hoale. Wazeggu?"Pietje g<strong>in</strong>g snerpend over op Carmen. Zoo, dat z'nneus er blauw van tianliep. Dat <strong>de</strong>ed <strong>de</strong> maat overloopen.Figuurlijk dan.Het l<strong>in</strong>ieschip zei ijskoud, heel uit <strong>de</strong> hoogte:,;Maar -jochie, heb je geen zakdoek?"Pietje keek haar even aan, schud<strong>de</strong> zijn hoofd danover zooveel lef, en zei dan: - ,„Wadaggu? Tuurlijk hep ik een zakdoek, maor uitleênean een vreem<strong>de</strong>? Dat doe ik niet!"En Pietje snoof, nee, Pietje piepte: „Snap je datnou juffrouw Snap?"En wij, en dat was nu niet bepaald paedagogisch,maar 't was zóó'n akelige tante, wij gier<strong>de</strong>nPETER VAN SANDEVOERDE.Jam eit <strong>de</strong>De Têrschell<strong>in</strong>gers of <strong>de</strong> Skylgers, zooals zij zichzelfnoemen, waren vroeger geduchte strandjuttersGevaarlijk en onbetrouwbaar was <strong>de</strong> kust voor heteiland, het lag er vol zandbanken en menig schipis daar vergaan, als <strong>de</strong> stormen bul<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n over <strong>de</strong>grauwe Noordzee. In zulke stormnachten kwamen<strong>de</strong>'Skylgers niet uit <strong>de</strong> kleeren: zij sjouw<strong>de</strong>n langshet water, op zoek naar <strong>de</strong>n buit, die dé" brullen<strong>de</strong>golven aan-land droegen.Eenmaal verg<strong>in</strong>g er voor Skylge een bark, bela<strong>de</strong>nmet tonnen vol bessen. Die kwamen van New Foundlandbij Canada en waren bestemd voor een jamfabriek.Cranberries heetten die bessen.Maar Tiet schip sloeg uit elkaar op <strong>de</strong> zandbankenvoor Terschell<strong>in</strong>g en vaten vol bessen spoel<strong>de</strong>n aanland. De jutters werkten wat ze kon<strong>de</strong>n om alles 'b<strong>in</strong>nen te krijgen, maar een paar vaten, die kapotwaren, lieten zij <strong>in</strong> <strong>de</strong> du<strong>in</strong>en liggen. Na verloop vantijd g<strong>in</strong>gen <strong>de</strong> bessen gisten, .<strong>de</strong> duigen van <strong>de</strong> tonnenbarstten uit elkaar en <strong>de</strong> Cranberries rol<strong>de</strong>n <strong>in</strong>het zlnd.Het bleek, dat Terschell<strong>in</strong>g's b<strong>in</strong>nendu<strong>in</strong>en, diewat veenachtig, moerassig en fl<strong>in</strong>k vochtig zijn, eenuitsteken<strong>de</strong>n voed<strong>in</strong>gsbo<strong>de</strong>m vorm<strong>de</strong>n voor die bessen.Hon<strong>de</strong>r<strong>de</strong>n struiken schoten uit <strong>de</strong> aangespoel<strong>de</strong>bessen op en een paar jaar na <strong>de</strong> strand<strong>in</strong>g van hetschip met bessen bemerkten <strong>de</strong> Skylgers, dat <strong>de</strong>achtergelaten tonnen hun een zeer waar<strong>de</strong>vol geschenkhad<strong>de</strong>n gebracht. Want ook op het eilandhad men gauw <strong>in</strong> <strong>de</strong> gaten, welk een heerlijke jamer te maken Is van die roo<strong>de</strong> bessen en al gauw kreeg<strong>de</strong> jam van Terschell<strong>in</strong>g bekendheid óók buiten heteiland.- „Lepeltjeshei<strong>de</strong>", zo noemen <strong>de</strong> Skylgers hunbessenplanten, die door storm en golven uit NewFoundland naar <strong>de</strong> du<strong>in</strong>en van het Noordzee-eilandwer<strong>de</strong>n gebracht. En nog he<strong>de</strong>n wordt op het eilanddie jam gemaakt en naar alle <strong>de</strong>len-van het landgezon<strong>de</strong>n.7w verband met <strong>de</strong> noodzakelijke papierbezu<strong>in</strong>ig<strong>in</strong>gen <strong>de</strong> daarmee gepaard gaan<strong>de</strong> verkle<strong>in</strong><strong>in</strong>g van<strong>de</strong>n omvang van ons blad kunnen <strong>de</strong> medischevragen als regel daar<strong>in</strong> niet meer wor<strong>de</strong>n beantwoord.Vragenstellers ontvangen het antwoord voortaanper brief, waarvoor zij postzegel voor antwoordgelieven <strong>in</strong> te sluiten.